ഹിരണ്യശൃങ്ഗഃ സുമഹാന്മഹാമണിമയോ ഗിരിഃ। രമ്യം ബിന്ദുസരോ നാമ യത്ര രാജാ ഭഗീരഥഃ
അവിടെ, ഹിരണ്യശൃംഗം എന്ന മഹത്തായ, മഹാമണികൾകൊണ്ടുള്ള പർവതവും, ഭഗീരഥൻ വസിച്ചിരുന്ന മനോഹരമായ ബിന്ദുസാരസും ഉണ്ട്.
ദ്രുഷ്ടും ഭാഗീരഥീം ഗങ്ഗാമുവാസ ബഹുലാഃ സമാഃ। യത്രേഷ്ടം സര്വഭൂതാനാമീശ്വരേണ മഹാത്മനാ
ഭഗീരഥിയുടെ പുത്രിയായ ഗംഗയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവൻ അവിടെ അനേകം വർഷങ്ങൾ താമസിച്ചു; അവിടെ, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ഈശ്വരനായ മഹാത്മാവ് യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
ആഹൃതാഃ ക്രതവോ മുഖ്യാഃ ശതം ഭരതസത്തമ। യത്ര യൂപാ മണിമയാശ്ചൈത്യാശ്ചാപി ഹിരണ്മയാഃ
ഭരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, അവിടെ നൂറ് പ്രധാന യാഗങ്ങൾ നടത്തപ്പെട്ടു; അവിടത്തെ യാഗശില്പങ്ങൾ മണികളാൽ നിർമ്മിച്ചതും, യാഗശാലകൾ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ളതുമായിരുന്നു.
ശോഭാര്ഥം വിഹിതാസ്തത്ര ന തു ദൃഷ്ടാന്തതഃ കൃതാഃ। യത്രേഷ്ട്വാ സ ഗതഃ സിദ്ധിം സഹസ്രാക്ഷഃ ശചീപതിഃ
അവിടെ ആലങ്കാരത്തിനായി അവയെ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു, ഉദാഹരണത്തിന് വേണ്ടിയല്ല; അവിടെ സഹസ്രാക്ഷൻ, ശചിയുടെ ഭർത്താവ്, യാഗം നടത്തി സിദ്ധി നേടി.
യത്ര ഭൂതപതിഃ സൃഷ്ട്വാ സര്വാഁല്ലോകാന്സനാതനഃ। അപസ്യതേ തിഗ്മതേജാഃ സ്ഥിതോ ഭൂതൈഃ സഹസ്രശഃ
അവിടെ, സകല ജീവികളുടെ ശാശ്വതനായ അധിപൻ, ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, ആയിരക്കണക്കിന് ഭൂതങ്ങളോടൊപ്പം, തീപോലെ പ്രകാശം വീശിച്ചു നില്ക്കുന്നു.
നരനാരായണൌ ബ്രഹ്മാ യമഃ സ്ഥാണുശ്ച പഞ്ചമഃ। ഉപാസതേ യത്ര പരം സഹസ്രയുഗപര്യയേ
അവിടെ, നരനും നാരായണനും, ബ്രഹ്മാവും, യമനും, അഞ്ചാമനായ സ്ഥാണുവും, ആയിരം യുഗങ്ങൾക്കാലം പരമേശ്വരനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുന്നു.
യത്രേഷ്ടം വാസുദേവേന സത്ത്രൈര്വര്ഷഗണാന്ബഹൂന്। ശ്രദ്ദധാനേന സതതം ധര്മസമ്പ്രതിപത്തയേ
അവിടെ, വാസുദേവൻ, ധർമ്മം നിലനില്ക്കാൻ, വിശ്വാസപൂർവ്വം, വർഷങ്ങളോളം യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
സുവര്ണമാലിനോ യൂപാശ്ചൈത്യാശ്ചാപ്യതിഭാസ്വരാഃ। ദദൌ യത്ര സഹസ്രാണി പ്രയുതാനി ച കേശവഃ
അവിടെ, കേശവൻ, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള മാലകൾ അണിഞ്ഞ യാഗസ്തംഭങ്ങളും, അത്യന്തം പ്രകാശമുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളും, ആയിരങ്ങളായും ലക്ഷങ്ങളായും ദാനം ചെയ്തു.
തത്ര ഗത്വാ സ ജഗ്രാഹ ഗദാം ശങ്ഖം ച ഭാരത। `തസ്മാദ്ഗിരേരുപാദായ ശിലാഃ സുരുചിരാവഹാഃ'। സ്ഫാടികം ച സഭാദ്രവ്യം യദാസീദ്വൃഷപര്വണഃ
ഭാരത, അവിടെ ചെന്നു, അവൻ ഗദയും ശംഖും എടുത്തു; ആ മലയിൽ നിന്ന് മനോഹരവും പ്രകാശമുള്ളതുമായ കല്ലുകളും, സ്ഫടികവും, വൃഷപർവന്റെ വിലപ്പെട്ട വസ്തുക്കളും കൊണ്ടുവന്നു.
കിങ്കരൈഃ സഹ രക്ഷോഭിര്യദരക്ഷന്മഹദ്ധനമ്। തദഗൃഹ്ണാന്മയസ്തത്ര ഗത്വാ സര്വം മഹാഽസുരഃ
അവിടെ കാവൽനിൽക്കുന്ന സേവകരോടും രാക്ഷസന്മാരോടും കൂടെ, മഹാസുരനായ മയൻ ആ വലിയ ധനം മുഴുവനും സ്വന്തമാക്കി.
തദാഹൃത്യ ച താം ചക്രേ സോഽസുരോഽപ്രതിമാം സഭാമ്। വിശ്രുതാം ത്രിഷു ലോകേഷു ദിവ്യാം മണിമയീം ശുഭാമ്
അത് കൊണ്ടുവന്ന്, ആ അസുരൻ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ, ദിവ്യവും രത്നങ്ങൾകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ചും ശോഭയുള്ളതുമായ അപൂർവമായ ഒരു സഭ നിർമ്മിച്ചു.
ഗദാം ച ഭീമസേനായ പ്രവരാം പ്രദദൌ തദാ। ദേവദത്തം ചാര്ജുനായ ശങ്ഖപ്രവരമുത്തമമ്
അപ്പോൾ അവൻ ഭീമസേനനു ഉത്തമമായ ഗദയും, അർജുനനു ദേവദത്തം എന്ന ഉത്തമശംഖും നൽകി.
യസ്യ ശങ്ഖസ്യ നാദേന ഭൂതാനി പ്രചകമ്പിരേ। `സ കാലം കഞ്ചിദാശ്വസ്യ വിശ്വകര്മാ വിചിന്ത്യ ച
ആ ശംഖത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് സകലഭൂതങ്ങളും വിറച്ചു; കുറേ കാലം ആലോചിച്ച ശേഷം, അതു വിശ്വകർമ്മാവിന് നന്നാക്കാൻ നൽകി.
സഭാം പ്രചക്രമേ കര്തും പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാമ്। അഭിപ്രായേണ പാര്ഥാനാം കൃഷ്ണസ്യ ച മഹാത്മനഃ
പൃഥയുടെ പുത്രന്മാരുടെയും മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണന്റെയും ആഗ്രഹപ്രകാരം, പാണ്ഡവന്മാർക്കായി മഹാസഭ നിർമ്മിക്കാൻ അദ്ദേഹം തുടങ്ങി.
സര്വര്തുഗുണസമ്പന്നാം ദിവ്യരൂപാമലങ്കൃതാമ്। തര്പയിത്വാ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാന്പായസേന സഹസ്രശഃ। സഭാ ച സാ മഹാരാജ ശാതകുമ്ഭമയദ്രുമാ
സകല ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നമായ, ദിവ്യരൂപവും അലങ്കാരവും ഉള്ള ആ സഭയിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് ശ്രേഷ്ഠബ്രാഹ്മണന്മാരെ പായസം നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; മഹാരാജാവേ, ആ സഭയിൽ പൊന്നിൻ മരങ്ങൾ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ദശകിഷ്കുസഹസ്രാണി സമന്താദായതാഭവത്। യഥാ വഹ്നേര്യഥാര്കസ്യ സോമസ്യ ച യഥാ സഭാ
അത് പത്ത് ആയിരം വില്ലിന്റെ നീളത്തിൽ ചുറ്റും വ്യാപിച്ചു, അഗ്നിയുടെയും സൂര്യന്റെയും ചന്ദ്രന്റെയും സഭപോലെ വിശാലമായിരുന്നു.
ഭ്രാജമാനാ തഥാഽത്യര്ഥം ദധാര പരമം വപുഃ। അഭിഘ്നതീവ പ്രഭയാ പ്രഭാമര്കസ്യ ഭാസ്വരാമ്
അത് അത്യന്തം പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങി, അതിന്റെ മഹത്തായ ഭാവം സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ എല്ലാവരെയും ആകർഷിച്ചു.
പ്രബഭൌ ജ്വലമാനേവ ദിവ്യാ ദിവ്യേന വര്ചസാ। നവമേഘപ്രതീകാശാ ദിവമാകൃത്യ വിഷ്ഠിതാ। ആയതാ വിപുലാ രമ്യാ വിപാപ്മാ വിഗതക്ലമാ
അത് ദിവ്യപ്രഭയോടെ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു; പുതുമേഘംപോലെ ആകാശം തൊട്ട്, വിശാലവും മനോഹരവും, കുഴപ്പമില്ലാത്തതും ക്ഷീണമില്ലാത്തതുമായിരുന്നു.
ഉത്തമദ്രവ്യസമ്പന്നാ രത്നപ്രാകാരതോരണാ। ബഹുചിത്രാ ബഹുധനാ സുകൃതാ വിശ്വകര്മണാ
ഉത്തമവസ്തുക്കളാൽ സമ്പന്നമായ, രത്നങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള മതിലും ഗോപുരവും, അനേകം അലങ്കാരങ്ങളും ധനസമ്പത്തും നിറഞ്ഞ, വിശ്വകർമ്മാവിന്റെ കൈപ്പണിയായ ശോഭയുള്ള ഒരു സഭയായിരുന്നു.
ന ദാശാര്ഹീ സുധര്മാ വാ ബ്രഹ്മണോ വാഥ താദൃശീ। സഭാ രൂപേണ സമ്പന്നാ യാം ചക്രേ മതിമാന്മയഃ
ദാശാർഹന്റെ സുധർമ്മയോ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ സഭയോ പോലും, മയൻ നിർമ്മിച്ച ആ സഭപോലെ രൂപത്തിൽ സമ്പന്നമായിരുന്നില്ല.
താം സ്മ തത്ര മയേനോക്താ രക്ഷന്തി ച വഹന്തി ച। സഭാമഷ്ടൌ സഹസ്രാണി കിങ്കരാ നാമ രാക്ഷസാഃ
അവിടെ, മയൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, എട്ടായിരം രാക്ഷസന്മാർ ആ സഭയെ കാവലും സേവനവും ചെയ്യുന്നു.
അന്തരിക്ഷചരാ ഘോരാ മഹാകായാ മഹാബലാഃ। രക്താക്ഷാഃ പിങ്ഗലാക്ഷാശ്ച ശുക്തികര്ണാഃ പ്രഹാരിണഃ
ആ രാക്ഷസന്മാർ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും, ഭയങ്കരരായും, വലിയ ശരീരവും ശക്തിയും ഉള്ളവരും, ചുവപ്പും കപ്പയും നിറമുള്ള കണ്ണുകളും, ശംഖാകൃതിയുള്ള ചെവികളും, യുദ്ധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമാണ്.
തസ്യാം സഭായാം നലിനീം ചകാരാപ്രതിമാം മയഃ। വൈദൂര്യപത്രവിതതാം മണിനാലമയാമ്ബുജാമ്
അവിടെയുള്ള സഭാമന്ദപത്തില് മായന് ഒരു അപൂര്വ്വമായ താമരക്കുളം ഉണ്ടാക്കി. അതിന്റെ ഇലകള് വൈഡൂര്യക്കല്ലില് നിന്നുമാണ് ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നത്, താമരത്തണ്ട്, പൂക്കള് എല്ലാം രത്നങ്ങളില് നിന്നുമാണ്.
പദ്മസൌഗന്ധികവതീം നാനാദ്വിജഗണായുതാമ്। പുഷ്പിതൈഃ പങ്കജൈശ്ചിത്രാം കൂര്മൈര്മത്സ്യൈശ്ച കാഞ്ചനൈഃ। ചിത്രസ്ഫടികസോപാനാം നിഷ്പങ്കസലിലാം ശുഭാമ്
അത് താമരയും നീലക്കളരും പോലെയുള്ള സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. പലവിധ പക്ഷികള് അവിടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു. പൂത്തിരിക്കുന്ന താമരകളും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ആമകളും മീനുകളും അതിനെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. മനോഹരമായ സ്ഫടികക്കല്ല് പടിക്കലുകളും സുതാരമായ വെള്ളവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മന്ദാനിലസമുദ്ധൂതാം മുക്താബിന്ദുഭിരാചിതാമ്। മഹാമണിശിലാപട്ടബദ്ധപര്യന്തവേദികാമ്
മന്ദമായ കാറ്റ് ആ കുളത്തിലെ വെള്ളം ഇളക്കി, മുത്തിന്റെ തുള്ളികള് ചിതറിപ്പിടിച്ചു. വലിയ രത്നക്കല്ല് ചതുരങ്ങള് അതിന്റെ അതിരുകളെ അലങ്കരിച്ചു.
മണിരത്നചിതാം താം തു കേചിദഭ്യേത്യ പാര്ഥിവാഃ। ദൃഷ്ട്വാപി നാഭ്യജാനന്ത തേഽജ്ഞാനാത്പ്രപതന്ത്യുത
അത്തരം രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച കുളം ചില രാജാക്കന്മാര് സമീപിച്ചപ്പോള്, അതു കൃത്രിമമാണെന്നു മനസ്സിലാക്കാതെ അവര് അവിടേക്ക് വീണുപോയി.
താം സഭാമഭിതോ നിത്യം പുഷ്പവന്തോ മഹാദ്രുമാഃ। ആസന്നാനാവിധാ ലോലാഃ ശീതച്ഛായാ മനോരമാഃ
ആ സഭയുടെ ചുറ്റും എപ്പോഴും പൂക്കളുമായി വലിയ മരങ്ങള് പലതും നിലകൊണ്ടിരുന്നു. അവയുടെ തണലും കാറ്റിലും മനോഹാരിതയും നിറഞ്ഞിരുന്നു.
കാനനാനി സുഗന്ധീനി പുഷ്കരിണ്യശ്ച സര്വശഃ। ഹംസകാരണ്ഡവോപേതാശ്ചക്രവാകോപശോഭിതാഃ
സുഗന്ധമുള്ള കാടുകളും താമരക്കുളങ്ങളും എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഹംസകളും കാരണ്ടവകളും ചക്രവാകപ്പക്ഷികളും അവയെ അലങ്കരിച്ചു.
ജലജാനാം ച പദ്മാനാം സ്ഥലജാനാം ച സര്വശഃ। മാരുതോ ഗന്ധമാദായ പാണ്ഡവാന്സ്മ നിഷേവതേ
ജലത്തിൽ വളരുന്ന താമരകളും നിലത്ത് വളരുന്നവയും എല്ലാം ചേര്ന്ന സുഗന്ധം കാറ്റ് കൊണ്ടുപോയി, പാണ്ഡവന്മാരെ സേവിച്ചു.
ഈദൃശീം താം സഭാം കൃത്വാ മാസൈഃ പരിചതുര്ദശൈഃ। നിഷ്ഠിതാം ധര്മരാജായ മയോ രാജന്ന്യവേദയത്
ഇങ്ങനെ ഒരു സഭാമന്ദപം പതിനാലു മാസത്തിനകം പണിതു തീര്ത്ത ശേഷം, മായന് അതിന്റെ പൂര്ത്തീകരണം ധര്മ്മരാജന് യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് അറിയിച്ചു.