അശ്രൂണി മുമുചേ തേഷാം ദര്ശനാത്സാ പുനഃപുനഃ। `ന ശ്രദ്ധേയം തതസ്തേഷാംര്ശനം വൈ പുനഃപുനഃ
അവരെ കണ്ടപ്പോൾ ജരിതാ വീണ്ടും വീണ്ടും കണ്ണീർ വീഴ്ത്തി; എങ്കിലും അവരുടെ ആവർത്തിച്ചുള്ള വിലാപം അവള്ക്ക് വിശ്വസിക്കാൻ വയ്യായിരുന്നു.
ഇതി മത്വാഽബ്രവീദ്വാകജരിതാ പുത്രഗൃദ്ധിനീ।' ഏകാകശശ്ച പുത്രാംസ്തന്ത്ര്ശമാനാന്വപദ്യത
അങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, പുത്രസ്നേഹത്തോടെ ജരിതാ അവരോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; ഒറ്റയ്ക്കായി അവൾ വിറയോടെ പുത്രന്മാരുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
ജരിതാ തു പരിഷ്വജ്യുത്രസ്നേഹാച്ചുചുമ്ബ ഹ
ജരിതാ മാതൃസ്നേഹത്തിൽ പുത്രന്മാരെ അണച്ചു ചുംബിച്ചു.
തതോഽഭ്യഗച്ഛത്സഹസമന്ദപാലോഽപി ഭാരത। അഥ തേ സര്വ ഏവൈനം ഭ്യനന്ദംസ്തദാ സുതാഃ
അപ്പോൾ തന്നെ, മണ്ടപാലനും വേഗത്തിൽ അവിടെയെത്തി; അന്നേരം അവന്റെ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടു സന്തോഷിച്ചു.
ഗുരുത്വാന്മന്ദപാലസ്തപസശ്ച വിശേഷതഃ। അഭിവാദാമഹേ സര്വേ തപക്ഷാഃ പ്രസാദതഃ
മണ്ടപാലന്റെ മുതിർന്നത്വവും പ്രത്യേകിച്ച് തപസ്സിന്റെ ശക്തിയും കാരണം, എല്ലാ തപസ്സുകാരും ആദരപൂർവ്വം അദ്ദേഹത്തെ വന്ദിച്ചു.
ഏവമുക്തവതാം തേഷാം തനന്ദ്യ മഹാതപാഃ। പരിഷ്വജ്യ തതോ മൂ ഉപാഘ്രായ ച ബലകാന്। പുത്രാന്സ്വയം സമാഹൂയതഃ പ്രോവാച ഗൌതമഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ മഹാതപസ്വി സന്തോഷത്തോടെ പുത്രന്മാരെ അണച്ചു, മമതയോടെ അവരെ നക്കിയതും, ഗൗതമൻ തന്നെ തന്റെ പുത്രന്മാരെ വിളിച്ചു സംസാരിച്ചു.
ലാലപ്യമാനമേകൈകംരിതാം ച പുനഃപുനഃ। ന ചൈവോചുസ്തദാ കിംതമൃഷിം സാധ്വസാധു വാ
ഓരോ കുട്ടിയെയും വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നേഹത്തോടെ തൊട്ടപ്പോൾ, അവർ ആരും ആ തപസ്സുകാരനോട് നല്ലതോ ചീത്തയോ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
ജ്യേഷ്ഠഃ സുതസ്തേ കത കതമസ്തസ്യ ചാനുജഃ। മധ്യമഃ കതമശ്ചൈവ യാന്കതമശ്ച തേ
നിന്റെ മൂത്ത പുത്രൻ ആരാണ്, അവന്റെ അനുജൻ ആരാണ്, ഇടത്തരം ആരാണ്, അവരിൽ നിന്നെ സംബന്ധിച്ചവൻ ആരാണ്?
ഏവം ബ്രുവന്തം ദുഃഖാകം മാ ന പ്രതിഭാഷസേ। കൃതവാനസ്മി ഹവ്യാനൈവ ശാന്തിമിതോ ലഭേ। `ഏവമുക്ത്വാ തു താം മന്ദപാലസ്തദാഽസ്പൃശത്
ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നുവെങ്കിലും നീ എനിക്ക് മറുപടി പറയുന്നില്ലേ? ഞാൻ ഹോമങ്ങൾ ചെയ്തു മനസ്സിന് സമാധാനം നേടി; അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മണ്ടപാലൻ അവളെ സ്പർശിച്ചു.
കിം നു ജ്യേഷ്ഠേന തേ കിമനന്തരജേന തേ। കിം വാ മധ്യമജാതേന കിം കനിഷ്ഠേന വാ പുനഃ
നിനക്ക് മൂത്തവനിൽ എന്താണ്, അടുത്തവനിൽ എന്താണ്, ഇടത്തരം ജനിച്ചവനിൽ എന്താണ്, ഏറ്റവും ചെറുതനിൽ വീണ്ടും എന്താണ്?
യാം ത്വം മാം സര്വതോ ഹീനാമുത്സൃജ്യാസി ഗതഃ പുരാ। താമേവ ലപിതാം ഗച്ഛ തരുണീം ചാരുഹാസിനീമ്
എല്ലാത്തിലും പിന്നാക്കം നിന്ന എന്നെ നീ ഒരിക്കൽ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയി; ഇപ്പോൾ നീ സ്തുതിച്ച ആ യൗവനവും മനോഹരമായ ചിരിയുമുള്ളവളെ തന്നെ പോകൂ.
ന സ്ത്രീണാം വിദ്യതേ കിംചിദമുത്ര പുരുഷാന്തരാത്। സാപത്നകമൃതേ ലോകേ നാന്യദര്ഥവിനാശനമ്
സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ പുരുഷന്മാരിൽ നിന്ന് വ്യത്യാസമൊന്നുമില്ല, സഹപത്നികളുടെ പക ഒഴികെ; ലോകത്ത് മറ്റൊന്നും ലക്ഷ്യഭംഗം വരുത്തുന്നില്ല.
വൈരാഗ്നിദീപനം ചൈവ ഭൃശുദ്വേഗകാരി ച। സുവ്രതാ ചാപി കല്യാണീ സര്വഭൂതേഷു വിശ്രുതാ
അത് വൈരത്തിന്റെ തീ കത്തിക്കുകയും വലിയ ഉത്കണ്ഠ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; എങ്കിലും അവൾ സദാചാരവും ശുഭതയും ഉള്ളവളാണ്, എല്ലാ ജീവികളിലും പ്രശസ്തയുമാണ്.
അരുന്ധതീ മഹാത്മാനം വസിഷ്ഠം പര്യശങ്കത। വിശുദ്ധഭാവമത്യന്തം സദാ പ്രിയഹിതേ രതമ്
അരുന്ധതി മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠനെ സംശയിച്ചു; എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ മനസ്സും സദാ അവളുടെ ഹിതത്തിൽ ആസ്വാദനവുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്.
സപ്തര്ഷിമധ്യഗം വീരമവമേനേ ച തം മുനിമ്। അപധ്യാനേന സാ തേന ധൂമാരുണസമപ്രഭാ। ലക്ഷ്യാഽലക്ഷ്യാ നാഭിരൂപാ നിമിത്തമിവ പശ്യതി
ഏഴു ഋഷിമാരുടെ ഇടയിൽ വസിഷ്ഠനെ, പുകയും അഗ്നിയും പോലെ പ്രകാശമുള്ള ആ മുനിയെ അവൾ സംശയത്തോടെ നോക്കി; അവള്ക്ക് അദ്ദേഹം ചിലപ്പോൾ കാണപ്പെടുകയും, ചിലപ്പോൾ കാണപ്പെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു, ഒരു ലക്ഷണത്തെ പോലെ.
അപത്യഹേതോഃ സംപ്രാപ്തം തഥാ ത്വമപി മാമിഹ। ഇഷ്ടമേവം ഗതേ ഹി ത്വം സാ തഥൈവാദ്യ വര്തതേ
പുത്രസന്താനത്തിനായി നീ എന്നെ സമീപിച്ചതുപോലെ, ഇപ്പോൾ അവളും അതുപോലെ തന്നെയാണ് പെരുമാറുന്നത്.
ന ഹി ഭാര്യേതി വിശ്വാസഃ കാര്യഃ പുംസാ കഥംചന। ന ഹി കാര്യമനുധ്യാതി നാരീ പുത്രവതീ സതീ
ഒരു പുരുഷന് ഭാര്യയെ പൂര്ണമായി വിശ്വസിക്കേണ്ടതില്ല; സ്ത്രീ സത്യസന്ധയാണെങ്കിലും, മക്കളുണ്ടെങ്കിലും, അവളുടെ മനസ്സ് എല്ലായ്പ്പോഴും കര്ത്തവ്യങ്ങളില് ഉറച്ചതായിരിക്കില്ല.
തതസ്തേ സര്വ ഏവൈനം പുത്രാഃ സമ്യഗുപാസതേ। സ ച താനാത്മജാന്സര്വാനാശ്വാസയിതുമുദ്യതഃ
അപ്പുറത്ത് അവന്റെ എല്ലാ മക്കളും ചേർന്ന് അച്ഛനോട് സ്നേഹപൂര്വ്വം സേവനം ചെയ്തു; അച്ഛന് അവരെല്ലാവരെയും ആശ്വസിപ്പിക്കാന് ശ്രമിച്ചു.
യുഷ്മാകമപവര്ഗാര്ഥം തീ ജ്വലനോ മയാ। അഗ്നിനാ ച തഥേത്യേതിജ്ഞാതം മഹാത്മനാ
നിങ്ങളുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഞാന് അഗ്നിയില് കയറി; മഹാത്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അഗ്നിയിലൂടെ അതു നടന്നു.
അഗ്നേര്വചനമാജ്ഞായ ധര്മജ്ഞതാം ച വഃ। ഭവതാം ച പരം വീര്യം നാഹമിഹാഗതഃ
അഗ്നിയുടെ വാക്കും, നിങ്ങളുടെ ധര്മജ്ഞതയും, അത്യന്തം ശക്തിയും അറിഞ്ഞിട്ടാണ് ഞാന് ഇവിടെ വന്നത്.
ന സന്താപോ ഹി വര്ത്ഥഃ പുത്രകാ ഹൃദി മാം പ്രതി। ഋഷീന്വേദ ഹുതാശോ ബ്രഹ്മ തദ്വിദിതം ച വഃ
എന്റെ മനസ്സില് ദുഃഖമൊന്നുമില്ല, പ്രിയപ്പെട്ട മക്കളേ; കാരണം, ഋഷിമാരെയും, വേദങ്ങളെയും, അഗ്നിദേവനെയും, ബ്രഹ്മാവിനെയും നിങ്ങള് അറിയുന്നു.
ഏവമാശ്വാസിതാന്പുത്രാന്ഭാര്യാമാദായ സ ദ്വിജഃ। മന്ദപാലസ്തതോ ദേശാദന്യം ദേശം ജഗാമ ഹ
ഇങ്ങനെ മക്കളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം ആ ദ്വിജന് ഭാര്യയെ കൂട്ടി ആ പ്രദേശം വിട്ട് മറ്റൊരു ദേശത്തേക്ക് പോയി.
ഭഗവാനാപി തിഗ്മാംശുഃ സമിദ്ധഃ ഖാണ്ഡവം തതഃ। ദദാഹ സഹ കൃഷ്ണാഭ്യാം ജനയഞ്ജഗതോ ഹിതമ്
അതിനുശേഷം പ്രകാശമുള്ള സൂര്യന് കൃഷ്ണനും അര്ജുനനും കൂടെ ഖാണ്ഡവവനം കത്തിച്ചു, ലോകത്തിന് ഉപകാരമുണ്ടാക്കി.
വസാമേദോവഹാഃ കുല്യാസ്തത്ര പീത്വാ ച പാവകഃ। ജഗാമ ദര്ശയാമാസ ചാര്ജുനമ്
അവിടെ അഗ്നിദേവന് കൊഴുപ്പും മജ്ജയും നിറഞ്ഞ ഒഴുക്കുകള് കുടിച്ചു, പിന്നെ അര്ജുനന് മുമ്പില് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തതോഽഞന്തരിക്ഷാദ്ഭഗവാനവതീര്യ പുരന്ദരഃ। മരുദ്ഗണൈര്വൃതഃ പാര്ഥം കേശവം ചേദമബ്രവീത്
അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രന് ആകാശത്തില്നിന്ന് ഇറങ്ങി, മരുത് ദേവന്മാരോടൊപ്പം പാര്ത്ഥനും കേശവനും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കൃതം യുവാഭ്യാം കര്മേദമമരൈരപി ദുഷ്കരമ്। വരം വൃണീതം തുഷ്ടോഽസ്മി ദുര്ലഭം പുരുഷേഷ്വിഹ
നിങ്ങള് ഇരുവരും ദേവന്മാര്ക്കും പ്രയാസമുള്ള ഒരു കര്മ്മം ചെയ്തു; ഞാന് സന്തോഷവാനാണ്—നിങ്ങള്ക്കിഷ്ടമുള്ള ഒരു ദുർലഭമായ വരം ചോദിക്കൂ.
പാര്ഥസ്തു വരയാമാസ ശക്രാദസ്ത്രാണി സര്വശഃ। പ്രദാതും തച്ച ശക്രസ്തു കാലം ചക്രേ മഹാദ്യുതിഃ
പാര്ത്ഥന് ഇന്ദ്രനോടു എല്ലാ ആയുധങ്ങളും വേണമെന്ന് ചോദിച്ചു; പ്രകാശമുള്ള ഇന്ദ്രന് അവ നല്കാനുള്ള സമയം നിശ്ചയിച്ചു.
യദാ പ്രസന്നോ ഭഗവാന്മഹാദേവോ ഭവിഷ്യതി। തദാതുഭ്യം പ്രദാസ്യാമി പാണ്ഡവാസ്ത്രാണി സര്വശഃ
മഹാദേവന് സന്തോഷവാനാകുമ്പോള് ഞാന് നിങ്ങള്ക്കു പാണ്ഡവരുടെ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും നല്കും.
അഹമേവ ച തം കാലം വേത്സ്യാമി കുരുനന്ദന। തപസാ മഹതാ ചാപി ദാസ്യാമി ഭവതോഽപ്യഹമ്
ആ സമയം ഞാന് മാത്രം അറിയും, കുരുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ, വലിയ തപസ്സിലൂടെ ഞാനും അവയെ നിങ്ങള്ക്കു നല്കും.
ആഗ്നേയാനി ച സര്വാണി വായവ്യാനി ച സര്വശഃ। മദീയാനി ച സര്വാണി ഗ്രഹീഷ്യസി ധനഞ്ജയ
അഗ്നിയുടെ ആയുധങ്ങളും, വായുവിന്റെ ആയുധങ്ങളും, എന്റെ ആയുധങ്ങളും എല്ലാം നീ നേടും, ധനഞ്ജയ.