പലോ ന താം വാചമുക്ത്വാ മിഥ്യാ കരിഷ്യതി। ന്ധുകൃത്യേ ന തേന തേ സ്വസ്ഥ മാനസമ്
മന്ദപാലൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾക്ക് വിരുദ്ധമായി ഒന്നും ചെയ്യില്ല; അവന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്നു നിന്റെ മനസ്സ് ആശ്വാസം നേടണം.
താമേവ തു മമാമിത്രാം ചിന്തയന്പരിതപ്യസേ। ധ്രുവം മയി ന തേ സ്നേഹോ യഥാ തപയം പുരാഽഭവത്
നീ എനിക്ക് ശത്രുക്കളെക്കുറിച്ച് മാത്രം ചിന്തിച്ച് ദുഃഖിക്കുന്നു; എനിക്കു നേരത്തെ ഉണ്ടായിരുന്ന സ്നേഹം ഇനി ഇല്ലെന്ന് ഉറപ്പാണ്.
നഹി പക്ഷവതാ ന്യായ്യം നിഃ ഹേന സുഹൃജ്ജനേ। പീഡ്യമാന ഉപദ്രഷ്ടും ശക്തേനാ മാ കഥംചന
ചിറകുള്ളവൻ കഷ്ടതയിലായ സുഹൃത്ത് ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതല്ല; കഴിയുന്നവൻ ഒരിക്കലും ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്നവരെ അവഗണിക്കരുത്.
ഗച്ഛ ത്വം ജരിതാമേവ യദര്ഥം പരിതപ്യസേ। ചരിഷ്യാമ്യഹമപ്യേകാ യഥാ പുരുഷാശ്രിതാ
നിനക്ക് വിഷമം ഉണ്ടാക്കുന്ന ജരിതയോടു നീ പോകൂ; ഞാൻയും പുരുഷന്മാരെ ആശ്രയിക്കുന്ന സ്ത്രീകളെപ്പോലെ ഒറ്റയ്ക്ക് ജീവിക്കും.
നാഹമേവം ചരേ ലോകേ യഥാ ത്വമഭിമന്യസേ। അപത്യഹേതോര്വിചരേ തച്ച കൃച്ഛ്രഗതം മമ
നീ കരുതുന്നതുപോലെ ഞാൻ ലോകത്ത് പെരുമാറുന്നില്ല; മക്കളുടെ കാര്യം ചിന്തിച്ച് ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു, അത് എനിക്ക് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
ഭൂതം ഹിത്വാ ച ഭാവ്യര്ഥേ യോഽവലമ്ബേത്സ മന്ദധീഃ। അവമന്യേത തം ലോകോ യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
ഇപ്പോഴുള്ളതിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് വരാനിരിക്കുന്നതിനെ ആശ്രയിക്കുന്നവൻ മൂഢനാണ്; ലോകം അവനെ അവഹേളിക്കും. നീ ഇഷ്ടംപോലെ ചെയ്യൂ.
ഏഷ ഹി പ്രജ്വലന്നഗ്നിര്ലേലിഹാനീ മഹീരുഹാന്। ആവിഗ്നേ ഹൃദി സന്താപം ജനയത്യശിവം മമ
ഇവിടെ കത്തുന്ന അഗ്നി മരങ്ങൾ ചുട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ മനസ്സിൽ വലിയ ദു:ഖവും അനിഷ്ടവും ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ഭര്തുര്ഹി വാക്യം സാ ശ്രുത്വാ ലപിതാ ദുഃഖിതാഽഭവത്। സാന്ത്വയാമാസ ച പുനഃ പതി പതിപരായണാ
ഭർത്താവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ലപിത ദുഃഖിതയായി; എങ്കിലും ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയാൽ അവൾ വീണ്ടും അവനെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
തസ്മാദ്ദേശാദതിക്രാന്തേ ജ്വലനേ ജരിതാ പുനഃ। ജഗാമ പുത്രകാനേന ജരിതാ പുത്രഗൃദ്ധിനീ
അവിടത്തെ പ്രദേശം കടന്ന്, തീയിൽ ചുട്ടുപോയ ജരിതാ, പുത്രന്മാരെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ വീണ്ടും പുറപ്പെട്ടു.
സാ താന്കുശലിനഃ സര്വാന്വിമുക്താഞ്ജാതവേദസഃ। രോരൂയമാണാന്ദദൃശേ വനേ പുത്രാന്നിരാമയാന്
അവൾ കാട്ടിൽ, തീയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട് ആരോഗ്യത്തോടെ കരയുന്ന പുത്രന്മാരെ എല്ലാവരെയും കണ്ടു.
അശ്രൂണി മുമുചേ തേഷാം ദര്ശനാത്സാ പുനഃപുനഃ। `ന ശ്രദ്ധേയം തതസ്തേഷാംര്ശനം വൈ പുനഃപുനഃ
അവരെ കണ്ടപ്പോൾ ജരിതാ വീണ്ടും വീണ്ടും കണ്ണീർ വീഴ്ത്തി; എങ്കിലും അവരുടെ ആവർത്തിച്ചുള്ള വിലാപം അവള്ക്ക് വിശ്വസിക്കാൻ വയ്യായിരുന്നു.
ഇതി മത്വാഽബ്രവീദ്വാകജരിതാ പുത്രഗൃദ്ധിനീ।' ഏകാകശശ്ച പുത്രാംസ്തന്ത്ര്ശമാനാന്വപദ്യത
അങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, പുത്രസ്നേഹത്തോടെ ജരിതാ അവരോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; ഒറ്റയ്ക്കായി അവൾ വിറയോടെ പുത്രന്മാരുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
ജരിതാ തു പരിഷ്വജ്യുത്രസ്നേഹാച്ചുചുമ്ബ ഹ
ജരിതാ മാതൃസ്നേഹത്തിൽ പുത്രന്മാരെ അണച്ചു ചുംബിച്ചു.
തതോഽഭ്യഗച്ഛത്സഹസമന്ദപാലോഽപി ഭാരത। അഥ തേ സര്വ ഏവൈനം ഭ്യനന്ദംസ്തദാ സുതാഃ
അപ്പോൾ തന്നെ, മണ്ടപാലനും വേഗത്തിൽ അവിടെയെത്തി; അന്നേരം അവന്റെ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടു സന്തോഷിച്ചു.
ഗുരുത്വാന്മന്ദപാലസ്തപസശ്ച വിശേഷതഃ। അഭിവാദാമഹേ സര്വേ തപക്ഷാഃ പ്രസാദതഃ
മണ്ടപാലന്റെ മുതിർന്നത്വവും പ്രത്യേകിച്ച് തപസ്സിന്റെ ശക്തിയും കാരണം, എല്ലാ തപസ്സുകാരും ആദരപൂർവ്വം അദ്ദേഹത്തെ വന്ദിച്ചു.
ഏവമുക്തവതാം തേഷാം തനന്ദ്യ മഹാതപാഃ। പരിഷ്വജ്യ തതോ മൂ ഉപാഘ്രായ ച ബലകാന്। പുത്രാന്സ്വയം സമാഹൂയതഃ പ്രോവാച ഗൌതമഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ മഹാതപസ്വി സന്തോഷത്തോടെ പുത്രന്മാരെ അണച്ചു, മമതയോടെ അവരെ നക്കിയതും, ഗൗതമൻ തന്നെ തന്റെ പുത്രന്മാരെ വിളിച്ചു സംസാരിച്ചു.
ലാലപ്യമാനമേകൈകംരിതാം ച പുനഃപുനഃ। ന ചൈവോചുസ്തദാ കിംതമൃഷിം സാധ്വസാധു വാ
ഓരോ കുട്ടിയെയും വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നേഹത്തോടെ തൊട്ടപ്പോൾ, അവർ ആരും ആ തപസ്സുകാരനോട് നല്ലതോ ചീത്തയോ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
ജ്യേഷ്ഠഃ സുതസ്തേ കത കതമസ്തസ്യ ചാനുജഃ। മധ്യമഃ കതമശ്ചൈവ യാന്കതമശ്ച തേ
നിന്റെ മൂത്ത പുത്രൻ ആരാണ്, അവന്റെ അനുജൻ ആരാണ്, ഇടത്തരം ആരാണ്, അവരിൽ നിന്നെ സംബന്ധിച്ചവൻ ആരാണ്?
ഏവം ബ്രുവന്തം ദുഃഖാകം മാ ന പ്രതിഭാഷസേ। കൃതവാനസ്മി ഹവ്യാനൈവ ശാന്തിമിതോ ലഭേ। `ഏവമുക്ത്വാ തു താം മന്ദപാലസ്തദാഽസ്പൃശത്
ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നുവെങ്കിലും നീ എനിക്ക് മറുപടി പറയുന്നില്ലേ? ഞാൻ ഹോമങ്ങൾ ചെയ്തു മനസ്സിന് സമാധാനം നേടി; അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മണ്ടപാലൻ അവളെ സ്പർശിച്ചു.
കിം നു ജ്യേഷ്ഠേന തേ കിമനന്തരജേന തേ। കിം വാ മധ്യമജാതേന കിം കനിഷ്ഠേന വാ പുനഃ
നിനക്ക് മൂത്തവനിൽ എന്താണ്, അടുത്തവനിൽ എന്താണ്, ഇടത്തരം ജനിച്ചവനിൽ എന്താണ്, ഏറ്റവും ചെറുതനിൽ വീണ്ടും എന്താണ്?
യാം ത്വം മാം സര്വതോ ഹീനാമുത്സൃജ്യാസി ഗതഃ പുരാ। താമേവ ലപിതാം ഗച്ഛ തരുണീം ചാരുഹാസിനീമ്
എല്ലാത്തിലും പിന്നാക്കം നിന്ന എന്നെ നീ ഒരിക്കൽ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയി; ഇപ്പോൾ നീ സ്തുതിച്ച ആ യൗവനവും മനോഹരമായ ചിരിയുമുള്ളവളെ തന്നെ പോകൂ.
ന സ്ത്രീണാം വിദ്യതേ കിംചിദമുത്ര പുരുഷാന്തരാത്। സാപത്നകമൃതേ ലോകേ നാന്യദര്ഥവിനാശനമ്
സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ പുരുഷന്മാരിൽ നിന്ന് വ്യത്യാസമൊന്നുമില്ല, സഹപത്നികളുടെ പക ഒഴികെ; ലോകത്ത് മറ്റൊന്നും ലക്ഷ്യഭംഗം വരുത്തുന്നില്ല.
വൈരാഗ്നിദീപനം ചൈവ ഭൃശുദ്വേഗകാരി ച। സുവ്രതാ ചാപി കല്യാണീ സര്വഭൂതേഷു വിശ്രുതാ
അത് വൈരത്തിന്റെ തീ കത്തിക്കുകയും വലിയ ഉത്കണ്ഠ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; എങ്കിലും അവൾ സദാചാരവും ശുഭതയും ഉള്ളവളാണ്, എല്ലാ ജീവികളിലും പ്രശസ്തയുമാണ്.
അരുന്ധതീ മഹാത്മാനം വസിഷ്ഠം പര്യശങ്കത। വിശുദ്ധഭാവമത്യന്തം സദാ പ്രിയഹിതേ രതമ്
അരുന്ധതി മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠനെ സംശയിച്ചു; എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ മനസ്സും സദാ അവളുടെ ഹിതത്തിൽ ആസ്വാദനവുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്.
സപ്തര്ഷിമധ്യഗം വീരമവമേനേ ച തം മുനിമ്। അപധ്യാനേന സാ തേന ധൂമാരുണസമപ്രഭാ। ലക്ഷ്യാഽലക്ഷ്യാ നാഭിരൂപാ നിമിത്തമിവ പശ്യതി
ഏഴു ഋഷിമാരുടെ ഇടയിൽ വസിഷ്ഠനെ, പുകയും അഗ്നിയും പോലെ പ്രകാശമുള്ള ആ മുനിയെ അവൾ സംശയത്തോടെ നോക്കി; അവള്ക്ക് അദ്ദേഹം ചിലപ്പോൾ കാണപ്പെടുകയും, ചിലപ്പോൾ കാണപ്പെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു, ഒരു ലക്ഷണത്തെ പോലെ.
അപത്യഹേതോഃ സംപ്രാപ്തം തഥാ ത്വമപി മാമിഹ। ഇഷ്ടമേവം ഗതേ ഹി ത്വം സാ തഥൈവാദ്യ വര്തതേ
പുത്രസന്താനത്തിനായി നീ എന്നെ സമീപിച്ചതുപോലെ, ഇപ്പോൾ അവളും അതുപോലെ തന്നെയാണ് പെരുമാറുന്നത്.
ന ഹി ഭാര്യേതി വിശ്വാസഃ കാര്യഃ പുംസാ കഥംചന। ന ഹി കാര്യമനുധ്യാതി നാരീ പുത്രവതീ സതീ
ഒരു പുരുഷന് ഭാര്യയെ പൂര്ണമായി വിശ്വസിക്കേണ്ടതില്ല; സ്ത്രീ സത്യസന്ധയാണെങ്കിലും, മക്കളുണ്ടെങ്കിലും, അവളുടെ മനസ്സ് എല്ലായ്പ്പോഴും കര്ത്തവ്യങ്ങളില് ഉറച്ചതായിരിക്കില്ല.
തതസ്തേ സര്വ ഏവൈനം പുത്രാഃ സമ്യഗുപാസതേ। സ ച താനാത്മജാന്സര്വാനാശ്വാസയിതുമുദ്യതഃ
അപ്പുറത്ത് അവന്റെ എല്ലാ മക്കളും ചേർന്ന് അച്ഛനോട് സ്നേഹപൂര്വ്വം സേവനം ചെയ്തു; അച്ഛന് അവരെല്ലാവരെയും ആശ്വസിപ്പിക്കാന് ശ്രമിച്ചു.
യുഷ്മാകമപവര്ഗാര്ഥം തീ ജ്വലനോ മയാ। അഗ്നിനാ ച തഥേത്യേതിജ്ഞാതം മഹാത്മനാ
നിങ്ങളുടെ മോക്ഷത്തിനായി ഞാന് അഗ്നിയില് കയറി; മഹാത്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അഗ്നിയിലൂടെ അതു നടന്നു.
അഗ്നേര്വചനമാജ്ഞായ ധര്മജ്ഞതാം ച വഃ। ഭവതാം ച പരം വീര്യം നാഹമിഹാഗതഃ
അഗ്നിയുടെ വാക്കും, നിങ്ങളുടെ ധര്മജ്ഞതയും, അത്യന്തം ശക്തിയും അറിഞ്ഞിട്ടാണ് ഞാന് ഇവിടെ വന്നത്.