ഹിരണ്യരേതാസ്ത്വരിതോ ജലന്നായാതി നഃ ക്ഷയമ്। സപ്തജിഹ്വാനനഃ ക്രൂരോ ലിഹാനോ വിസര്പതി
ഹിരണ്യരേതാചെന്ന അഗ്നി വേഗത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ വീടിലേക്ക് വരുന്നു; ഏഴു നാവുകളോടെ ക്രൂരനായി ചുട്ടു വ്യാപിക്കുന്നു.
ഏവം സംഭാഷ്യ തേഽന്യോന്യം മന്ദപാലസ്യ പുത്രകാഃ। തുഷ്ടുവുഃ പ്രയതാ ഭൂത്വാ യഥാഽഗ്നിം ശൃണു പാര്ഥിവ
അങ്ങനെ പരസ്പരം സംസാരിച്ച ശേഷം, മണ്ടപാലന്റെ മക്കൾ ഭക്തിയോടെ അഗ്നിയെ സ്തുതിച്ചു; രാജാവേ, അവർ അഗ്നിയോട് പറഞ്ഞത് കേൾക്കൂ.
ആത്മാഽസി വായോര്ജ്വലന ശരീരമസി വീരുധാമ്। യോനിരാപശ്ച തേ ശുക്രം യോനിസ്ത്വമസി ചാമ്ഭസഃ
നീ വായുവിന്റെ ആത്മാവാണ്, ജ്വലിക്കുന്നവനേ, നീ ചെടികളുടെ ശരീരവുമാണ്. വെള്ളം നിന്നെ ജനിപ്പിക്കുന്നതും നീ വെള്ളത്തിന്റെ വിത്തുമാണ്.
ഊര്ധ്വം ചാധശ്ച സര്പന്തി പൃഷ്ഠതഃ പാര്ശ്വതസ്തഥാ। അര്ചിഷസ്തേ മഹാവീര്യ രശ്യമഃ സവിതുര്യഥാ
മഹാശക്തനായവനേ, നിന്റെ ജ്വാലകൾ മേലോട്ടും കീഴോട്ടും, പിന്നെയും ഇരുവശത്തേക്കുമാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾപോലെ തന്നെ.
മാതാ പ്രണഷ്ടാ പിതരം ന വിദ്മഃ പക്ഷാ ജാതാ നൈ നോ ധൂമകേതോ। ന നസ്ത്രാതാ വിദ്യതേ വൈ ത്വദന്യ- സ്തസ്മാദസ്മാംസ്ത്രാഹി ബാലാംസ്ത്വമഗ്നേ
നമ്മുടെ അമ്മയെ നാം നഷ്ടപ്പെട്ടു, അച്ഛനെ അറിയുന്നില്ല; ഞങ്ങൾക്ക് ചിറകുകൾ വളർന്നു, ധൂമകേതുവേ, നീ ഞങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ വന്നതല്ല. നിന്നല്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് രക്ഷകൻ ഇല്ല — അതുകൊണ്ട്, അഗ്നേ, ഞങ്ങളെ കുട്ടികളെ നീ രക്ഷിക്കണം.
യദഗ്നേ തേ ശിവം രൂപം യേ ച തേ സപ്ത ഹേതയഃ। തേന നഃ പരിപാഹി ത്വമാര്താന്നഃ ശരണൈഷിണഃ
അഗ്നേ, നിന്റെ എല്ലാ ശുഭരൂപവും ഏഴു ഉത്ഭവങ്ങളും കൊണ്ടു ഞങ്ങൾ കഷ്ടപ്പെടുന്നവരെയും ആശ്രയം തേടുന്നവരെയും നീ രക്ഷിക്കണം.
ത്വമേവൈകസ്തപസേ ജപ്തവേദോ നാന്യസ്തപ്താ വിദ്യതേ ഗോഷു ദേവ। ഋഷീനസ്മാന്ബാലകാന്പാലയസ്വ പരേണാസ്മാന്പ്രേഹി വൈ ഹവ്യവാഹ
യജ്ഞങ്ങളെ അറിയുന്നവനേ, നീ മാത്രമാണ് തപസ്സിൽ ചൂടുപിടിക്കുന്നവൻ; പശുക്കളിൽ മറ്റാരും അങ്ങനെ ചൂടുപിടിക്കുന്നില്ല, ദേവാ. ഞങ്ങളെ ഋഷികളെയും കുട്ടികളെയും സംരക്ഷിക്കണം; ഹവ്യവാഹനേ, ഞങ്ങളെ നീക്കിക്കൊണ്ടുപോകണം.
സര്വമഗ്നേ ത്വമേവൈകസ്ത്വയി സര്വമിദം ജഗത്। ത്വം ധാരയസി ഭൂതാനി ഭുവനം ത്വം ബിഭര്ഷി ച
അഗ്നേ, നീ മാത്രമാണ് എല്ലാം; ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിന്നിലാണുള്ളത്. നീ എല്ലാ ജീവികളെയും താങ്ങുന്നു, നീ ഭൂമിയെ ചുമക്കുന്നു.
ത്വമഗ്നിര്ഹവ്യവാഹസ്ത്വം ത്വമേവ പരമം ഹവിഃ। മനീഷിണസ്ത്വാം ജാനന്തി ബഹുധാ ചൈകധാപി ച
നീ അഗ്നിയാണ്, ഹവ്യങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവൻ; നീ തന്നെയാണ് പരമഹവിസ്. ജ്ഞാനികൾ നിന്നെ പല രൂപത്തിലും ഒറ്റരൂപത്തിലും അറിയുന്നു.
സൃഷ്ട്വാ ലോകാംസ്ത്രീനിമാന്ഹവ്യവാഹ കാലേ പ്രാപ്തേ പചസി പുനഃ സമിദ്ധഃ। ത്വം സര്വസ്യ ഭുവനസ്യ പ്രസൂതി- സ്ത്വമേവാഗ്നേ ഭവസി പുനഃ പ്രതിഷ്ഠാ
ഹവ്യവാഹനേ, നീ ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു, സമയമെത്തുമ്പോൾ വീണ്ടും അവയെ ജ്വലിപ്പിച്ച് ദഹിപ്പിക്കുന്നു. നീയാണ് എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം; അഗ്നേ, നീ തന്നെയാണ് അവയുടെ ആധാരവും.
ത്വമന്നം പ്രാണിഭിര്ഭുക്തമന്തര്ഭൂതോ ജഗത്പതേ। നിത്യപ്രവൃദ്ധഃ പചസി ത്വയി സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ്
ലോകനാഥനേ, നീ ജീവികൾ ഭക്ഷിക്കുന്ന അന്നമാണ്, അകത്തേക്ക് കടന്നുകൊണ്ട്. നീ എപ്പോഴും വളരുന്നു, പാകം ചെയ്യുന്നു; എല്ലാം നിന്നിലാണു നിലനിൽക്കുന്നത്.
സൂര്യോ ഭൂത്വാ രശ്മിഭിര്ജാതവേദോ ഭൂമേരമ്ഭോ ഭൂമിജാതാന്രസാംശ്ച। വിശ്വാനാദായ പുനരുത്സൃജ്യ കാലേ ദൃഷ്ട്വാ വൃഷ്ട്യാ ഭാവയസീഹ ശുക്ര
ജാതവേദസേ, നീ സൂര്യനായി കിരണങ്ങളാൽ ഭൂമിയിലെ വെള്ളവും ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള രസങ്ങളും ആകർഷിക്കുന്നു; എല്ലാം ഏറ്റെടുത്ത് സമയമെത്തുമ്പോൾ വീണ്ടും വിട്ടയക്കുന്നു, മഴയാൽ ഇവിടെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു, പ്രകാശവാനേ.
ത്വത്ത ഏതാഃ പുനഃ ശുക്ര വീരുധോ ഹരിതച്ഛദാഃ। ജായന്തേ പുഷ്കരിണ്യശ്ച സുഭദ്രശ്ച മഹോദധിഃ
പ്രകാശവാനേ, നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഈ പച്ച ഇലയുള്ള ചെടികളും, താമരക്കുളങ്ങളും, ശുഭമായ മഹാസമുദ്രവും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നത്.
ഇദം വൈ സദ്മ തിഗ്മാംശോ വരുണസ്യ പരായണമ്। ശിവസ്ത്രാതാ ഭവാസ്മാകം മാഽസ്മാനദ്യ വിനാശയ
തീവ്രപ്രഭയുള്ളവനേ, ഇതാണ് വരുണന്റെ ആശ്രയമായ വാസസ്ഥലം. ഞങ്ങൾക്ക് ശുഭരക്ഷകൻ ആവണം; ഇന്ന് ഞങ്ങളെ നശിപ്പിക്കരുത്.
പിങ്ഗാക്ഷ ലോഹിതഗ്രീവ കൃഷ്ണവര്ത്മന്ഹുതാശന। പരേണ പ്രേഹി മുഞ്ചാസ്മാന്സാഗരസ്യ ഗൃഹാനിവ
പിങ്കു കണ്ണുള്ളവനേ, ചുവന്ന കഴുത്തുള്ളവനേ, ഇരുണ്ട വഴി കടക്കുന്നവനേ, ഹവ്യങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവനേ, നീ അതിർത്തി കടന്ന് സമുദ്രത്തിന്റെ വീടുകളിൽ നിന്ന് നമ്മെ മോചിപ്പിക്കണം.
ഏവമുക്തോ ജാതവേദാ ദ്രോണേന ബ്രഹ്മവാദിനാ। ദ്രോണമാഹ പ്രതീതാത്മാ മന്ദപാലപ്രതിജ്ഞയാ
ബ്രഹ്മജ്ഞാനി ദ്രോണൻ ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, ജാതവേദസായ അഗ്നി, മണ്ടപാലന്റെ വാഗ്ദാനത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ദ്രോണനോട് പറഞ്ഞു.
ഋഷിര്ദ്രോണസ്ത്വമസി വൈ ബ്രഹ്മൈതദ്വ്യാഹൃതം ഈപ്സിതം തേ കരിഷ്യാമി ന ച തേ
നീ തന്നെയാണ് ഋഷിയായ ദ്രോണൻ; ഈ ബ്രഹ്മം പറയപ്പെട്ടു. നിന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു ഞാൻ ചെയ്യും, പിന്നെ—
മന്ദപാലേന വൈ യൂയം മമ പൂര്വം നിവേദിതാഃ। വര്ജയേഃ പുത്രകാന്മഹ്യം ദഹന്ദാവമിതി സ്മ ഹ
മണ്ടപാലൻ മുമ്പ് എന്നോട് പറഞ്ഞിരുന്നു: 'കാടു ദഹിക്കുമ്പോൾ എന്റെ മക്കളെ ഒഴിവാക്കണം' എന്ന്. അതിനാൽ നിങ്ങൾ എന്നെ അറിയിച്ചിരുന്നു.
തസ്യ തദ്വചനം ദ്രോണ ത്വയാ യച്ചേഹ ഭാഷിതമ്। ഉഭയം മേ ഗരീയസ്തു ബ്രൂഹി കിം കരവാണി തേ। ഭൃശം പ്രീതോഽസ്മി ഭദ്രം തേ ബ്രഹ്മംസ്തോത്രേണ സത്തമ
ദ്രോണാ, അവന്റെ വാക്കും നീ ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞതും രണ്ടും എനിക്ക് തുല്യമായി പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ. ഞാൻ വളരെ സന്തുഷ്ടനാണ്; ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ സ്തുതിക്ക് ആശംസകൾ.
ഇമേ മാര്ജാരകാഃ ശുക്ര നിത്യമുദ്വേജയന്തി നഃ। ഏതാന്കുരുഷ്വ ദഗ്ധാംസ്ത്വം ഹുതാശന സബാന്ധവാന്
പ്രകാശവാനേ, ഈ പൂച്ചകൾ എപ്പോഴും ഞങ്ങളെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്നു; ഹവ്യങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവനേ, അവയും അവയുടെ ബന്ധുക്കളും നീ ദഹിപ്പിക്കണം.
തഥാ തത്കൃതവാനഗ്നിരഭ്യനുജ്ഞായ ശാര്ങ്ഗകാന്। ദദാഹ ഖാണ്ഡവം ദാവം സമിദ്ധോ ജനമേജയ
ശാരംഗകന്മാരുടെ അനുമതി വാങ്ങിയ ശേഷം, അഗ്നി അതുപോലെ തന്നെ ചെയ്തു. ജനമേജയ, അഗ്നി കണ്ട് കണ്ഢവവനം മുഴുവൻ കത്തിച്ചു.
മന്ദപാലോഽഞപി കൌരവ്യം ചിന്തയാമാസ പുത്രകാന്। ഉക്ത്വാഽപി ച സ തിഗ്മാംശും നൈവ ശര്മാധിഗച്ഛതി
കൗരവകുലജനായവനേ, മന്ദപാലനും തന്റെ മക്കളെക്കുറിച്ച് ആശങ്കയോടെ ചിന്തിച്ചു. പ്രകാശമുള്ളവനോട് പറഞ്ഞിട്ടും, അവന് മനസ്സിന് സമാധാനം ലഭിച്ചില്ല.
സ തപ്യമാനഃ പുത്രാര്ഥേ ലപിതാമിദമബ്രവീത്। കഥം നു ശക്താഃ ശരണേ ലപിതേ മമ പുത്രകാഃ
മക്കളുടെ കാര്യം ചിന്തിച്ച് ദുഃഖിതനായ മന്ദപാലൻ ലപിതയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ കഴിയുന്ന എന്റെ മക്കൾ എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെടും?'
വര്ധമാനേ ഹുതവഹേ വാതേ ചാശു പ്രവായതി। അസമര്ഥാ വിമോക്ഷായ ഭവിഷ്യന്തി മമാത്മജാഃ
വനം കത്തിയ്ക്കുമ്പോഴും കാറ്റ് വേഗത്തിൽ വീശുമ്പോഴും, എന്റെ മക്കൾക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയില്ല; അവർ അതിൽ നിന്ന് രക്ഷപെടാൻ ശക്തരല്ല.
കഥം ത്വശക്താ ത്രാണായ മാതാ തേഷാം തപസ്വിനീ। ഭവിഷ്യതി ഹി ശോകാര്താ പുത്രത്രാണമപശ്യതീ
അവരുടെ തപസ്സുള്ള അമ്മ, മക്കളെ രക്ഷിക്കാനുള്ള മാർഗം കാണാതെ ദുഃഖത്തിൽ ആകുമ്പോൾ, അവൾക്ക് രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ എന്ത് ചെയ്യും?
കഥമുഡ്ഡീയനേഽശക്താന്പതനേ ച മമാത്മജാന്। സന്തപ്യമാനാ ബഹുധാ വാശമാനാ പ്രധാവതീ
പറക്കുമ്പോഴും വീഴുമ്പോഴും, എന്റെ മക്കൾ പലവിധം കഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ, അമ്മ കരഞ്ഞ് ഓടുമ്പോൾ, അവർക്കെങ്ങനെ രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയും?
ജരിതാരിഃ കഥം പുത്രഃ സാരിസൃക്കഃ കഥം ച മേ। സ്തമ്ബമിത്രഃ കഥം ദ്രോണഃ കഥം സാ ച തപസ്വിനീ
എന്റെ മകൻ ജരിതാരി എങ്ങനെ രക്ഷപ്പെടും? സാരിസൃക്കൻ എങ്ങനെ? സ്ഥംഭമിത്രനും ദ്രോണമും എങ്ങനെ? അവരുടെ തപസ്സുള്ള അമ്മയ്ക്കെന്ത് സംഭവിക്കും?
ലാലപ്യമാനം തമൃഷഇം മന്ദപാലം തഥാ വനേ। ലപിതാ പ്രത്യുവാചേദം സാസൂയമിവ ഭാരത
വനത്തിൽ മന്ദപാലൻ ഇങ്ങനെ ദുഃഖിച്ച് നിലവിളിച്ചപ്പോൾ, ലപിത അവനോട് അല്പം അസൂയയോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ന തേ പുത്രേഷ്വവേക്ഷാഽസ്തി യാനൃഷീനുക്തവാനസി। തേജസ്വിനോ വീര്യവന്തോ ന തേഷാം ജ്വലനാദ്ഭയമ്
നീ മക്കളെക്കുറിച്ച് യാതൊരു കരുതലുമില്ല; നീ ഋഷിമാരോട് പറഞ്ഞതുപോലും. അവർ ശക്തരും ധൈര്യശാലികളും ആണു; അഗ്നിയെ ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല.
ത്വയാഽഗ്നൌ തേ പരീതാശ്ച സ്വയം ഹി മമ സന്നിധൌ। ശ്രുതം തഥാ ചേതി ജ്വലനേന മഹാത്മനാ
നീ അഗ്നിയിൽ തന്നെ അവരെ സംരക്ഷിച്ചു, ഞാൻ അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടു; മഹാത്മാവായ അഗ്നിയിൽ നിന്നു ഇതു കേട്ടിട്ടുണ്ട്.