തതസ്തസ്യ സമുദ്രസ്യ തഞ്ജാതമുദകം പയഃ। രസോത്തമൈര്വിമിശ്രം ച തതഃ ക്ഷീരാദഭൂദ്ധൃതമ്
അതിനുശേഷം, ആ സമുദ്രത്തിലെ വെള്ളം ഉത്തമരസങ്ങൾ ചേർന്ന് പാലായി മാറി, അതിൽ നിന്ന് നെയ്യും ഉണ്ടായി.
തതോ ബ്രഹ്മാണമാസീനം ദേവാ വരദമബ്രുവന്। ശ്രാന്താഃ സ്മ സുഭൃശം ബ്രഹ്മന്നോദ്ഭവത്യമൃതം ച തത്
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുന്നിൽ ഇരുന്ന് പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മാ, ഞങ്ങൾ വളരെ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു, എങ്കിലും അമൃതം ഇനിയും ലഭിച്ചില്ല.'
ഋതേ നാരായണം ദേവം സര്വേഽന്യേ ദേവദാനവാഃ। ചിരാരബ്ധമിദം ചാപി സാഗരസ്യാപി മന്ഥനമ്
നാരായണദേവനെ കൂടാതെ, മറ്റുള്ള ദേവന്മാരോ അസുരന്മാരോ, ഇത്രയും കാലം നടത്തിയ ഈ സമുദ്രമഥനം വിജയിക്കില്ല.
ഗ്ലാനിരസ്മാന്സമാവിഷ്ടാ ന ചാത്രാമൃതമത്ഥിതമ്
ക്ഷീണം ഞങ്ങളെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു, ഇവിടെ അമൃതം കണ്ടിട്ടില്ല.
തതോ നാരായണം ദേവം വചനം ചേദമബ്രവീത്। വിധത്സ്വൈഷാം ബലം വിഷ്ണോ ഭവാനത്ര പരായണമ്
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് നാരായണദേവനോട് പറഞ്ഞു: 'വിഷ്ണുവേ, ഇവർക്കു ശക്തി നൽകണം, നീയാണിവർക്കുള്ള ആശ്രയം.'
ബലം ദദാമി സര്വേഷാം കര്മൈതദ്യേ സമാസ്ഥിതാഃ। ക്ഷോഭ്യതാം കലശഃ സര്വൈമന്ദരഃ പരിവര്ത്യതാമ്
'ഈ പ്രവർത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും ഞാൻ ശക്തി നൽകുന്നു. കലശം വീണ്ടും കുലുക്കട്ടെ, മന്ദരപർവ്വതം വീണ്ടും ചുറ്റട്ടെ.'
നാരായണവചഃ ശ്രുത്വാ ബലിനസ്തേ മഹോദധേഃ। തത്പയഃ സഹിതാ ഭൂയശ്ചക്രിരേ ഭൃശമാകുലമ്
നാരായണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ആ ശക്തിമാന്മാർ പാലുമായി ചേർന്ന് വലിയ ഉത്സാഹത്തോടെ വീണ്ടും സമുദ്രം കുലുക്കി.
തത്ര പൂര്വം വിഷം ജാതം തദ്ബ്രഹ്മവചനാച്ഛിവഃ। പ്രാഗ്രസല്ലോകരക്ഷാര്ഥം തതോ ജ്യേഷ്ഠാ സമുത്ഥിതാ। കൃഷ്ണരൂപധരാ ദേവീ സര്വാഭരണഭൂഷിതാ
അവിടെ ആദ്യം വിഷം ഉദിച്ചു, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ശിവൻ ലോകങ്ങളെ രക്ഷിക്കാൻ അതു ഏറ്റെടുത്തു. അതിനുശേഷം, കറുത്ത നിറമുള്ള, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച ജ്യേഷ്ഠാദേവി ഉദിച്ചു.
തതഃ ശതസഹസ്രാംശുര്മഥ്യമാനാത്തു സാഗരാത്। പ്രസന്നാത്മാ സമുത്പന്നഃ സോമഃ ശീതാംശുരുജ്ജ്വലഃ
അപ്പോള് ആ സമുദ്രം കുലുക്കുമ്പോള്, പ്രകാശമുള്ളതും തണുപ്പുള്ളതുമായ ചന്ദ്രന് സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ ഉദിച്ചു.
ശ്രീരനന്തരമുത്പന്നാ ഘൃതാത്പാണ്ഡുരവാസിനീ। സുരാ ദേവീ സമുത്പന്നാ തുരഗഃ പാണ്ഡുരസ്തഥാ
ഉടന് തന്നെ വെള്ള നിറമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച ശ്രീയും, നെയ്യില് നിന്നു ദേവീയായ സുരയും, പിന്നെ വെള്ള കുതിരയും അവിടെ ജനിച്ചു.
കൌസ്തുഭസ്തു മണിര്ദിവ്യ ഉത്പന്നോ ഘൃതസംഭവഃ। മരീചിവികചഃ ശ്രീമാന്നാരായണഉരോഗതഃ
നെയ്യില് നിന്നു ദിവ്യമായ കൌസ്തുഭം എന്ന മാണിക്യം പ്രകാശത്തോടെ ഉദിച്ചു; അതു ശ്രീമാനായ നാരായണന് എടുത്തു.
ശ്രീഃ സുരാ ചൈവ സോമശ്ച തുരഗശ്ച മനോജവഃ। `പാരിജാതശ്ച തത്രൈവ സുരഭിശ്ച മഹാമുനേ। ജജ്ഞാതേ തൌ തദാ ബ്രഹ്മന്സര്വകാമഫലപ്രദൌ
ശ്രീയും, സുരയും, ചന്ദ്രനും, വേഗമുള്ള കുതിരയും, പാരിജാതം എന്ന വൃക്ഷവും, സുഗന്ധം പകരുന്ന സുരഭി എന്ന പശുവും അവിടെ ജനിച്ചു; ഇവ രണ്ടും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നവയായിരുന്നു.
തതോ ജജ്ഞേ മഹാകായശ്ചതുര്ദന്തോ മഹാഗജഃ। കപിലാ കാമവൃക്ഷശ്ച കൌസ്തുഭശ്ചാപ്സരോഗണഃ।' യതോ ദേവാസ്തതോ ജഗ്മുരാദിത്യപഥമാശ്രിതാഃ
അതിനുശേഷം വലിയ ശരീരമുള്ള, നാലു ദന്തമുള്ള മഹാഗജം, കപിലം എന്ന ഇഷ്ടവൃക്ഷം, കൌസ്തുഭം, അപ്പസരസുകളുടെ കൂട്ടം എന്നിവയും അവിടെ ജനിച്ചു. അവിടുനിന്ന് ദേവന്മാര് സൂര്യന്റെ പാത പിന്തുടര്ന്നു.
ധന്വന്തരിസ്തതോ ദേവോ വപുഷ്മാനുദതിഷ്ഠത। ശ്വേതം കമണ്ഡലും ബിഭ്രദമൃതം യത്ര തിഷ്ഠതി
അതിനുശേഷം ദൈവമായ ധന്വന്തരി മനോഹരമായ രൂപത്തില് വെളുത്ത കമണ്ഡലുമേന്തി, അതിനുള്ളില് അമൃതം സൂക്ഷിച്ച് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഏതദത്യദ്ഭുതം ദൃഷ്ട്വാ ദാനവാനാം സമുത്ഥിതഃ। അമൃതാര്ഥേ മഹാന്നാദോ മമേദമിതി ജല്പതാമ്
ഇതൊക്കെയും അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ട ദാനവന്മാരുടെ ഇടയില് അമൃതം സ്വന്തമാക്കാന് 'ഇത് എനിക്ക് വേണ്ടിയതാണ്' എന്ന് വിളിച്ചു വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നു.
തതോ നാരായണോ മായാം മോഹിനീം സമുപാശ്രിതഃ। സ്ത്രീരൂപമദ്ഭുതം കൃത്വാ ദാനവാനഭിസംശ്രിതഃ
അപ്പോള് നാരായണന് മോഹിനി എന്ന മായാവിയായി, അത്ഭുതകരമായ സ്ത്രീരൂപം സ്വീകരിച്ച് ദാനവന്മാരുടെ അടുത്തെത്തി.
തതസ്തദമൃതം തസ്യൈ ദദുസ്തേ മൂഢചേതസഃ। സ്ത്രിയൈ ദാനവദൈതേയാഃ സര്വേ തദ്ഗതമാനസാഃ
അപ്പോള് മനസ്സു കുഴഞ്ഞ ദാനവന്മാര് ആ സ്ത്രീയോട് മുഴുവന് ശ്രദ്ധയും കെട്ടിപ്പിടിച്ച് അമൃതം അവളെ ഏല്പ്പിച്ചു.
സാ തു നാരായണീ മായാ ധാരയന്തീ കമണ്ഡലുമ്। ആസ്യമാനേഷു ദൈത്യേഷു പങ്ക്ത്യാ ച പ്രതി ദാനവൈഃ
ആ നാരായണിമായ, കമണ്ഡലം കൈവശം വച്ചുകൊണ്ട്, ദൈത്യന്മാര് നിരയായി ഇരിക്കുമ്പോള് അവര്ക്ക് അമൃതം വിതരണം ചെയ്യാന് തുടങ്ങി.
ദേവാനപായയദ്ദേവീ ന ദൈത്യാംസ്തേ ച ചുക്രുശുഃ
ദേവി അമൃതം ദേവന്മാര്ക്ക് മാത്രം കൊടുത്തു; ദൈത്യന്മാര്ക്ക് ഒന്നും കിട്ടിയില്ല. അതുകൊണ്ട് ദൈത്യന്മാര് ദുഃഖത്തോടെ നിലവിളിച്ചു.
അഥാവരണമുഖ്യാനി നാനാപ്രഹരണാനി ച। പ്രഗൃഹ്യാഭ്യദ്രവന്ദേവാന്സഹിതാ ദൈത്യദാനവാഃ
അതിനുശേഷം പ്രധാനപ്പെട്ട ദൈത്യരും ദാനവരും പലവിധ ആയുധങ്ങള് എടുത്ത് ദേവന്മാരുടെ നേരെ ഒരുമിച്ച് ആക്രമിച്ചു.
തതസ്തദമൃതം ദേവോ വിഷ്ണുരാദായ വീര്യവാന്। ജഹാര ദാനവേന്ദ്രേഭ്യോ നരേണ സഹിതഃ പ്രഭുഃ
അപ്പോള് ശക്തനായ വിഷ്ണു, നാരായണനോടൊപ്പം, ദാനവന്മാരുടെ നേതാക്കളില് നിന്ന് അമൃതം പിടിച്ചെടുത്തു.
തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ പപുസ്തദമൃതം തദാ। വിഷ്ണോഃ സകാശാത്സംപ്രാപ്യ സംഭ്രമേ തുമുലേ സതി
അതിനുശേഷം ദേവതകളൊക്കെയും വിഷ്ണുവില് നിന്ന് ലഭിച്ച അമൃതം ആ വലിയ കലഹത്തിനിടയില് കുടിച്ചു.
പായയത്യമൃതം ദേവാന്ഹരൌ ബാഹുബലാന്നരഃ। നിരോധയതി ചാപേന ദൂരീകൃത്യ ധനുര്ധരാന്। യേ യേഽമൃതം പിബന്തി സ്മ തേ തേ യുദ്ധ്യന്തി ദാനവൈഃ;
ഹരിയുടെ ബലത്തോടെ നരന് ദേവന്മാരെ അമൃതം കുടിപ്പിച്ചു; തന്റെ വില്ലുകൊണ്ട് ശത്രുക്കളെ അകറ്റി നിര്ത്തി. ദേവന്മാര് ഓരോരുത്തരും അമൃതം കുടിക്കുമ്പോള് ദാനവന്മാരോടൊപ്പം യുദ്ധം നടത്തി.
തതഃ പിബത്സു തത്കാലം ദേവേഷ്വമൃതമീപ്സിതമ്। രാഹുര്വിബുധരൂപേണ ദാനവഃ പ്രാപിബത്തദാ
അപ്പോള് ദേവന്മാര് ആഗ്രഹിച്ച അമൃതം കുടിക്കുമ്പോള് ദാനവനായ രാഹു ദേവതയുടെ രൂപം ധരിച്ച് അതു കുടിച്ചു.
തസ്യ കണ്ഠമനുപ്രാപ്തേ ദാനവസ്യാമൃതേ തദാ। ആഖ്യാതം ചന്ദ്രസൂര്യാഭ്യാം സുരാണാം ഹിതകാമ്യയാ
അമൃതം രാഹുവിന്റെ കഴുത്തിലെത്തുമ്പോള് ദേവന്മാരുടെ ഭാവുകം ആഗ്രഹിച്ച് ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അതു വെളിപ്പെടുത്തി.
തതോ ഭഗവതാ തസ്യ ശിരശ്ഛിന്നമലംകൃതമ്। ചക്രായുധേന ചക്രേണ പിബതോഽമൃതമോജസാ
അപ്പോള് ഭഗവാന് വിഷ്ണു ചക്രായുധം ഉപയോഗിച്ച് അമൃതം കുടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന രാഹുവിന്റെ അലങ്കൃതമായ തല ശക്തിയോടെ വെട്ടി അകറ്റി.
തച്ഛൈലശൃഹ്ഗപ്രങ്ഗിമം ദാനവസ്യ ശിരോ മഹത്। `ചക്രേണോത്കൃത്തമപതച്ചാലയദ്വസുധാതലമ്
ആ ദാനവന്റെ തല, മലശിഖരത്തെപ്പോലെ വലുതും ഭയങ്കരവുമായിരുന്നു. ചക്രം കൊണ്ട് അതു വെട്ടിയതോടെ, ഭൂമിയുടെ മേൽപ്പറമ്പ് മുഴുവൻ നടുങ്ങി, തല താഴെ വീണു.
ചക്രച്ഛിന്നം ഖമുത്പത്യ നനാദാതിഭയംകരമ്। തത്കബന്ധം പപാതാസ്യ വിസ്ഫുരദ്ധരണീതലേ
ചക്രം കൊണ്ട് തല വെട്ടിയശേഷം, ആ ശരീരം ആകാശത്തിലേക്ക് ചാടിയും ഭയങ്കരമായ ഒരു കുരച്ചും മുഴങ്ങിച്ചു. പിന്നെ തലകെട്ട ശരീരം വിറയ്ത്തു വീണു.
ത്രയോദശ സഹസ്രാണി ചതുരശ്രം സമന്തതഃ। സപര്വതവനദ്വീപാം ദൈത്യസ്യാകമ്പയന്മഹീമ്
പർവതങ്ങളും കാടുകളും ദ്വീപുകളും ഉൾപ്പെടെ പതിമൂവായിരം ഭാഗങ്ങളിലായി ആ ദാനവന്റെ ഭൂമി മുഴുവൻ നടുങ്ങി.
തതോ വൈരവിനിര്ബന്ധഃ കൃതോ രാഹുമുഖേന വൈ। ശാശ്വതശ്ചന്ദ്രസൂര്യാഭ്യാം ഗ്രസത്യദ്യാപി ചൈവ തൌ
അപ്പോൾ രാഹുവിന്റെ വായിലൂടെ ശത്രുത്വം പിറവിയെടുത്തു. അതിനാൽ ഇന്നും ചന്ദ്രനും സൂര്യനും രാഹു പിടിച്ചെടുക്കുന്നു.