മഹാഭാരതത്തിലെ ഉദ്യോഗപർവം, സമവായവും സംഘർഷവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അതിയായ ഈ ഭാഗം മഹർഷികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചതനുസരിച്ച് നൂറ്യാറുപത്തിയാറ് അധ്യായങ്ങളടങ്ങിയതാണ്. മഹാത്മാവായ വേദവ്യാസൻ പറഞ്ഞതുപോലെ, ഈ ഭാഗത്തിൽ ആറ് ആയിരത്തിയാറ് തൊണ്ണൂറെട്ട് ശ്ലോകങ്ങളുണ്ട്, കൂടാതെ മറ്റൊരു തൊണ്ണൂറ് എട്ടും ചേർക്കപ്പെടുന്നു. വ്യാസമുനിയുടെ ഉജ്ജ്വലബുദ്ധിയിൽ ഉദ്യോഗപർവം രചിക്കപ്പെട്ടതിനു ശേഷം, വിവിധ വിഷയങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഭീഷ്മപർവം വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ഭാഗത്തിൽ, സംജയൻ ജംബൂദ്വീപിന്റെ ഘടനയെ വിശദീകരിക്കുന്നു; അതിനിടയിൽ, യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ സേന ആഴത്തിലുള്ള നിരാശയിൽ ആകൃസ്തരാവുന്നു. അവിടെ പത്ത് ദിവസം നീണ്ടുനിന്ന ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു. അതിനിടെ മഹാമനസ് വാസുദേവൻ അർജുനന്റെ സംശയങ്ങൾ നീക്കി. മോക്ഷദർശികളായ മഹാത്മാക്കളുടെ ഉപദേശങ്ങളിൽനിന്ന് എടുത്തിരിക്കുന്ന യുക്തികൾ ഉപയോഗിച്ച്, അവൻ അർജുനന്റെ അജ്ഞാനജന്യമായ മോഹം നശിപ്പിച്ചു; എല്ലാം യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി. പിന്നീട്, ഉജ്ജ്വലബുദ്ധിയുള്ള കൃഷ്ണൻ തന്റെ രഥത്തിൽനിന്ന് ചാടിയും ചവിട്ടുവാളും കൈവശം വച്ചു ഭീഷ്മനെ കൊല്ലാൻ നിർഭയമായി ഓടിപ്പോയി. അപ്പോൾ കൃഷ്ണന്റെ വാക്കുകൾ കശാപ്പ് പോലെ അർജുനനെ ഉണർത്തി; അർജുനൻ, ഗാണ്ഡീവം ധരിച്ച്, ധീരന്മാരിൽ പ്രധാനനായ്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉറപ്പോടെ നില്ക്കുന്നു. അവിടെ അർജുനൻ, ശക്തിയുള്ള ധനുര്ധാരി, ശിഖണ്ഡിയെ മുന്നിൽ വച്ചു ഭീഷ്മനെ രഥത്തിൽ നിന്ന് കുത്തിത്തള്ളി വീഴ്ത്തുന്നു. അങ്ങനെ ഭീഷ്മൻ അമ്പുകളാൽ നിർമ്മിച്ച കിടക്കയിൽ വീണു കിടക്കുന്നു. ഇതാണ് ഭാരതത്തിലെ ആറാം പർവം, ഭീഷ്മപർവം, വിശദമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടത്. ഭീഷ്മപർവത്തിൽ നൂറ്യൊൻപതും മറ്റൊരു പതിനേഴും ചേർന്ന് നൂറ്യെട്ട് അധ്യായങ്ങൾ ഉണ്ട്; അർജുനന്മാരുടെ കണക്കുപ്രകാരം, അയ്യായിരം എട്ടുനൂറ്റിയൊമ്പത് ശ്ലോകങ്ങൾ ഇതിലുണ്ട്. ഇതിൽ നാല്പത്തിനാലു ശ്ലോകങ്ങൾ വ്യാസൻ സ്വയം എണ്ണിയിരിക്കുന്നു. പിന്നീട്, വിവിധ സംഭവങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ദ്രോണമഹാപർവം വരുന്നു. അതിൽ, മഹാശസ്ത്രജ്ഞനായ ദ്രോണാചാര്യൻ, ദുര്യോധനന്റെ സന്തോഷത്തിനായി, ധർമ്മരാജാവായ പാണ്ഡുപുത്രനെ പിടിക്കാൻ പ്രതിജ്ഞയെടുക്കുന്നു. സമ്സാപ്തകർ അർജുനനെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നു; അവിടെ, യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനു തുല്യനായ ഭഗദത്തൻ തന്റെ മഹാഗജമായ സുപ്രതികയുമായി അർജുനനാൽ തോല്പിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ, മഹാശക്തന്മാരായ ധീരന്മാർ ചേർന്ന്, ഏകാന്തമായ അഭിമന്യുവിനെ കൊല്ലുന്നു. ജയദ്രതന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ, ബാലനായ അഭിമന്യു അവിടെ വീരമൃത്യു വരിക്കുന്നു. ഈ ദു:ഖത്തിൽ അർജുനൻ ക്രോധത്തോടെ ഏഴു അക്ഷൗഹിണി സേനയെ നശിപ്പിച്ച്, രാജാവ് ജയദ്രതനെ കൊല്ലുന്നു. ഭീമനും മഹാരഥിയായ സത്യകിയും, യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ കല്പനപ്രകാരം, പാർത്ഥനെ തേടിക്കൊണ്ടു ദുർജയമായ കുരുസേനയിൽ കടക്കുന്നു. ശേഷിച്ച സമ്സാപ്തകർ പൂർണ്ണമായും സംഹരിക്കപ്പെടുന്നു; ഒമ്പത് കോടി ധീര സമ്സാപ്തകർ അവിടെ വീഴുന്നു. കിരീടധാരി അർജുനൻ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെയും കല്ല്യുദ്ധക്കാരെയും യമലോകത്തേക്ക് അയക്കുന്നു. നാരായണസേനയും, ഗോപന്മാരും, വിവിധയുദ്ധകൗശലമുള്ള അലമ്പുഷ, ശ്രുതായു, ജലസന്ധ, സൗമദത്തി, വീരാട, മഹാരഥിയായ ദ്രുപദൻ, ഘടോത്സവൻ തുടങ്ങിയ ധീരന്മാരും ദ്രോണപർവത്തിൽ കൊല്ലപ്പെടുന്നു. അവിടെ, ദ്രോണാചാര്യൻ യുദ്ധത്തിൽ വീണപ്പോൾ, അശ്വത്താമൻ ക്രുദ്ധനായി ഭയങ്കരമായ നാരായണാസ്ത്രം പ്രയോഗിക്കുന്നു. അഗ്നേയാസ്ത്രവും, രുദ്രന്റെ പരമമഹത്വവും, വ്യാസന്റെ അവതാരവും, കൃഷ്ണനും പാർത്ഥനും ഉള്ള മഹത്വവും ഇവിടെ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. ഭാരതത്തിലെ ഏഴാമത്തെ മഹാപർവം ദ്രോണപർവമാണെന്നും, ഭൂമിയിലെ ഭൂരിഭാഗം രാജാക്കന്മാർ ഇവിടെ നശിച്ചുവെന്നുമാണ് പറയുന്നത്. ദ്രോണപർവത്തിലെ മഹാനായ വീരന്മാരുടെ കഥകൾ, നൂറ് അധ്യായങ്ങളും മറ്റെഴുപത് അധ്യായങ്ങളും ചേർന്ന്, എട്ടായിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി ഒമ്പത് ശ്ലോകങ്ങൾ, സത്യദർശികളാൽ എണ്ണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പാരാശരപുത്രനായ വ്യാസൻ ദ്രോണപർവത്തെ ആലോചിച്ച്, അതിനു ശേഷം അതിശയപൂർണമായ കർണ്ണപർവം വിവരിക്കുന്നു. അതിൽ, മദ്രരാജാവിന്റെ സാരഥ്യനിയമനം, തൃപുരസംഹാരത്തിന്റെ പുരാതനകഥ, കർണ്ണനും ശല്യയും തമ്മിലുള്ള കടുത്ത സംവാദം, ഹംസകാകകഥയും അതിലെ സംശയങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. മഹാത്മാവായ അശ്വത്താമൻ പാണ്ഡ്യനെ കൊല്ലുന്നു; പിന്നെ ദണ്ഡസേനയും ദണ്ടനും കൊല്ലപ്പെടുന്നു. ഏകാന്തയുദ്ധത്തിൽ കർണ്ണൻ രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ സംശയത്തിലാക്കുന്നു; അതെല്ലാം ധനുര്വീരന്മാരുടെ കൺമുന്നിൽ. യുദ്ധിഷ്ഠിരനും കിരീടധാരിയും തമ്മിലുള്ള ക്രോധവും, മാധവൻ അർജുനനോട് പറഞ്ഞ സമാധാനവും ഇവിടെ വരുന്നു. ഭീമൻ, പ്രതിജ്ഞയെടുത്ത്, ദുര്യോധനന്റെ സഹോദരനായ ദുഃശാസനന്റെ ഹൃദയം കുത്തി അവന്റെ രക്തം കുടിക്കുന്നു. ഏകാന്തയുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥൻ കർണ്ണനെ കൊല്ലുന്നു; ഇതാണ് ഭാരതവിദ്വാൻമാർ എട്ടാമത്തെ പർവമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. കർണ്ണപർവത്തിൽ അറുപത്തിയൊൻപത് അധ്യായങ്ങൾ ഉണ്ട്; നാലായിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി ഒമ്പത് ശ്ലോകങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. അറുപത്തിനാലു ശ്ലോകങ്ങൾ കൂടി കർണ്ണപർവത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഇതിന് ശേഷം, വ്യത്യസ്തമായ അർത്ഥങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ശല്യപർവം വരുന്നു. സേനാധിപന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, മദ്രരാജാവ് സേനാനായകനായി. അവിടെ, യുവരാജ്യാഭിഷേകത്തിന്റെ കഥയും ചടങ്ങുകളും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. വിവിധ സംഭവങ്ങളും യുദ്ധങ്ങളും ഭാഗങ്ങളായി വിവരിക്കപ്പെടുന്നു; ശല്യപർവത്തിൽ, മുൻകൂട്ടിയുള്ള കുരുവീരന്മാരുടെ സംഹാരവും വിശദമായി വിവരിക്കപ്പെടുന്നു.