കുരു-പാണ്ഡവരുടെ മഹാ യുദ്ധം നടന്ന പ്രദേശം, രക്തം നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങൾകൊണ്ട് പ്രശസ്തമായ സമന്തപഞ്ചകം എന്ന ശുദ്ധഭൂമി, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും മഹത്വം നേടിയതാണ്. ഒരു സ്ഥലത്തെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം എന്താണോ, അതിനനുസരിച്ച് തന്നെ അതിന്റെ പേര് നൽകണമെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. കലിയും ദ്വാപരയുഗവും തമ്മിലുള്ള അന്തരത്തിൽ, സമന്തപഞ്ചകത്തിൽ കുരു-പാണ്ഡവ സൈന്യങ്ങൾ തമ്മിൽ മഹാ യുദ്ധം നടന്നു. ഭൂമിയിലെ ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ആ ധർമ്മികതയുള്ള ദേശത്തിൽ, പതിനെട്ട് സൈന്യങ്ങൾ യുദ്ധത്തിനായി ഒന്നിച്ചു. അവിടെ ചേരുന്ന ദ്വിജന്മാർ, അതേ സ്ഥലത്താണ് അവരുടെ അന്ത്യം കണ്ടത്. അതിനാൽ തന്നെ, ആ പ്രദേശം സമന്തപഞ്ചകം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായി. ഈ വിശുദ്ധവും ആസ്വാദ്യവുമായ ദേശത്തെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിശദമായി വിവരിച്ചു; ഈ ദേശം മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായതിന്റെ കഥയെ ഞാൻ പറഞ്ഞുവെന്നതിൽ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരെ, ഞാൻ സത്യമാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു. സൂതപുത്രാ, നിങ്ങൾ 'അക്ഷൗഹിണി'യെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞുവല്ലോ; അതിന്റെ വിശദമായ വിവരങ്ങൾ, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ അളവുകൾ, മനുഷ്യർ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ എന്നിവയുടെ എണ്ണം, ഒന്നും ഒന്ന് പറഞ്ഞുതരണമെന്നാണ് ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. അക്ഷൗഹിണിയുടെ ഘടനയെ വിശദമായി പറഞ്ഞുതരിക. ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നത് അനുസരിച്ച്, ഒരു 'പട്ടി' എന്നതിൽ ഒരു രഥം, ഒരു ആന, അഞ്ച് പടയാളികൾ, മൂന്ന് കുതിരകൾ ഉണ്ടാകും. മൂന്ന് 'പട്ടി'കൾ ചേർന്ന് ഒരു 'സേനാമുഖം' ഉണ്ടാകുന്നു; മൂന്ന് 'സേനാമുഖങ്ങൾ' ചേർന്ന് ഒരു 'ഗുല്മം', മൂന്ന് 'ഗുല്മങ്ങൾ' ചേർന്ന് ഒരു 'ഗണം', മൂന്ന് 'ഗണങ്ങൾ' ചേർന്ന് ഒരു 'വാഹിനി', മൂന്ന് 'വാഹിനികൾ' ചേർന്ന് ഒരു 'പ്രിതണ', മൂന്ന് 'പ്രിതണകൾ' ചേർന്ന് ഒരു 'ചമൂ', മൂന്ന് 'ചമൂകൾ' ചേർന്ന് ഒരു 'അനീകിനി', പത്ത് അനീകിനികൾ ചേർന്ന് ഒരു 'അക്ഷൗഹിണി' എന്നതായിരിക്കും. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരെ, അക്ഷൗഹിണിയിൽ ഇരുപത്തിയൊന്ന് ആയിരം രഥങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് കണക്കുകാർ പറയുന്നു. കൂടാതെ, എട്ട് നൂറ് ആനകളും പിന്നെ എഴുപത് ആനകളും. പടയാളികളുടെ എണ്ണം ഒരു ലക്ഷം, ഒൻപത് ആയിരം, അമ്പത്, മൂന്ന് നൂറ് എന്നിങ്ങനെയാണ്. കുതിരകൾക്ക് അറുപത്തിയഞ്ച് ആയിരം, കൂടാതെ നൂറ് ആരു എന്നിങ്ങനെയാണ്. ഇതാണ് അക്ഷൗഹിണിയുടെ കൃത്യമായ കണക്കുകൾ. ഈ കണക്കുകൾ അനുസരിച്ച്, കുരു-പാണ്ഡവ സൈന്യങ്ങൾക്കായി പതിനെട്ട് അക്ഷൗഹിണികൾ ഒരുമിച്ചു ചേരുകയായിരുന്നു. അവിടെ, അവരെല്ലാം, കൗരവരെ കാരണമാക്കി, കാലത്തിന്റെ അത്ഭുത പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ, അതേ സ്ഥലത്താണ് അവരുടെ അന്ത്യം കണ്ടത്. ഭീഷ്മൻ, ദിവ്യായുധങ്ങളുടെ അധിപൻ, പത്ത് ദിവസം യുദ്ധം ചെയ്തു; ദ്രോണൻ, കുരുസൈന്യത്തെ അഞ്ചു ദിവസം സംരക്ഷിച്ചു. കര്ണൻ, ശത്രുസൈന്യത്തെ നശിപ്പിച്ചവൻ, രണ്ട് ദിവസം യുദ്ധം നടത്തി; ശല്യൻ, അതിനുശേഷം, അർദ്ധദിവസം ഗദായുദ്ധം നടത്തി. അതേ ദിവസത്തിന്റെ അവസാനം, ദ്രോണപുത്രൻ, കൃതവർമ്മയും കൃപയും, വിശ്വസ്തരായ യുദ്ധിഷ്ഠിരസൈന്യത്തെ രാത്രി ഉറങ്ങുമ്പോൾ വധിച്ചു. ശ്രേഷ്ഠമായ ഈ ഭാരതകഥ, ശൗനകാ, ജനമേജയയുടെ യാഗത്തിൽ, വ്യാസന്റെ ജ്ഞാനിയായ ശിഷ്യൻ ആകെയുള്ളവൻ പൂർണ്ണമായും വിവരിച്ചു. രാജാക്കന്മാരുടെ മഹത്വവും വീര്യവും വിശദമായി പറഞ്ഞുവെന്നും, തുടക്കത്തിൽ പൗഷ്യ, പോലോമ, ആസ്തിക എന്നിവരെ ഓർമ്മിക്കുന്നു. നാനാത്വം, വ്യത്യസ്ത അർത്ഥങ്ങൾ, പല അവസരങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ കഥ, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾക്ക് വൈരാഗ്യം എങ്ങനെ പ്രിയമാവുന്നോ, അങ്ങനെ തന്നെ ഈ കഥയും പ്രിയമാവുന്നു. അറിയേണ്ടതിൽ ജീവൻ എങ്ങനെ പ്രിയമാവുന്നോ, അതുപോലെ തന്നെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ഈ ചരിത്രം ഏറ്റവും ഉത്തമവും പ്രധാനവുമാണ്. ഭാരതകഥയിലോ, അതിൽ നിന്നോ, ഒന്നുമില്ലാതെ ഭൂമിയിൽ ഒരു കഥയുമില്ല; ശരീരത്തിന് ഭക്ഷണം എങ്ങനെ ആവശ്യമാവുന്നോ, അങ്ങനെ തന്നെ. കവിൾ ഈ ഭാരതം അധിഷ്ഠിതമാക്കുന്നു, ഒരു രാജാവിനെ ഉന്നത സേവകർ എങ്ങനെ ഉന്നതിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നോ, അങ്ങനെ. ഊന്നിയ ബുദ്ധി ഈ പരമകഥയ്ക്ക് സമർപ്പിച്ചാൽ, വേദങ്ങളും ലോകവുമായുള്ള ഭാഷ, എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും സ്വരങ്ങളും, അതിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു. അങ്ങയുടെ ജ്ഞാനം അങ്ങനെ ആകുമ്പോൾ, അദ്ധ്യായങ്ങൾ വിവിധ വാക്കുകൾ, സൂക്ഷ്മ അർത്ഥങ്ങൾ, ശബ്ദം, വേദാർത്ഥം എന്നിവ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കും. ഭാരതചരിത്രത്തിന്റെ അദ്ധ്യായങ്ങൾ കേൾക്കുക; ആദ്യം അദ്ധ്യായങ്ങളുടെ പട്ടിക, പിന്നെ രണ്ടാം അദ്ധ്യായങ്ങളുടെ ശേഖരം. പൗഷ്യ, പോലോമ, ആസ്തിക, ആദി, അശ്വതരണമെന്നു തുടങ്ങുന്നു; അതിനുശേഷം അത്ഭുതവും രസകരവുമായ സംഭവപർവം പറയപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ, ലക്ഷാഗൃഹം കത്തിച്ച കഥയും, ഹിഡിംബയുടെ കഥയും, ബകവധവും, ചിത്രരഥകഥയും പറയുന്നു. അടുത്തതായി, യുദ്ധധർമ്മം അനുസരിച്ച്, ദ്രൗപദിയുടെ സ്വയംവരം, അതിൽ അവളെ നേടിയ കഥയും, വിവാഹകഥയും ഓർമ്മിക്കുന്നു. വിഡുരന്റെ വരവ്, രാജ്യം ലഭിക്കൽ, അർജുനൻ കാടിൽ താമസിച്ച കഥ, സുഭദ്രയുടെ അപഹരണവും അതിനുശേഷം 'അപഹൃതരയുടെ വധം' എന്ന കഥയും, ഖണ്ഡവവനത്തിന്റെ ദഹനവും, മായയുമായുള്ള സാക്ഷात्कारവും പറയുന്നു. അതിനുശേഷം, സഭാപർവം, മന്ത്രപർവം, ജരാസന്ധവധം, ദിശാവിജയം എന്നിവ പറയുന്നു. ദിശാവിജയത്തിന് ശേഷം, രാജസൂയയാഗം, അർഘ്യ സമർപ്പണം, ശിശുപാലവധം എന്നിവ പറയുന്നു. അതിനുശേഷം, പാശക്രീഡയും, അതിനുശേഷം സംഭവിച്ച സംഭവങ്ങളും, അരണ്യകപർവം, കിർമിരവധം എന്നിവ പറയുന്നു. അർജുനന്റെ യാത്രയും, ഇശ്വരനും അർജുനനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം, കൈരാതപർവം എന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഈ മഹാഭാരതം, അതിന്റെ മഹത്വവും, വിശദവും, ദ്വിജന്മാരെ, ഞാൻ സത്യം പറഞ്ഞുതരുന്നു.