യയാതി രാജാവിന്റെ വസതിയില് ദേവയാനിയും ശര്മിഷ്ഠയും ഒരുമിച്ച് താമസിച്ചിരുന്ന സമയത്ത്, ദേവയാനി ശാന്തമായും ഗൗരവപൂര്വ്വമായും രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: “നീ എന്നെ ആദരിക്കുകയും മാനിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടവനാണ്. നീയും ഞാനും എന്റെ പിതാവായ ഗുരുവില് നിന്നാണ് ഒരുമിച്ച് ലഭിച്ചത്. ഭര്ത്താവിനെ ആദരിക്കുകയും പോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് സ്ത്രീയുടെ കര്ത്തവ്യമാണ്; ഭര്ത്താവും എന്നെ ഇവിടെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു. രാജശ്രേഷ്ഠനായ നീയെന്തുകൊണ്ട് എന്നേക്കാള് കൂടുതല് ആദരാര്ഹനാണെന്നു നീ അറിയുന്നില്ലേ?” ദേവയാനിയുടെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ടശേഷം അവളോടു ശാന്തമായി ദേവയാനി പറഞ്ഞു: “നിനക്കും ശര്മിഷ്ഠയ്ക്കുമൊപ്പം ഇഷ്ടമാകുന്ന പോലെ ഇവിടെ ജീവിക്കൂ.” എന്നാല്, ദേവയാനി അതിനുശേഷം രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: “രാജാ, ഇന്ന് ഞാന് ഇവിടെ നില്ക്കില്ല; നീ എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ലാത്ത കാര്യം ചെയ്തു.” അതുകൊണ്ടു ദേവയാനി അത്യന്തം ക്രോധത്തോടെ കത്തിത്തുടങ്ങി. അവള് ലജ്ജിതയായിരുന്ന ശര്മിഷ്ഠയെയെ നോക്കി, തന്റെ കറുത്ത കണ്ണുകളില് ക്രോധം നിറച്ച്, ദേവയാനി ധരിച്ചിരുന്ന എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും കളഞ്ഞു. അപ്രത്യക്ഷമായി ദു:ഖത്താല് കണ്ണുനിറഞ്ഞ ദേവയാനി അകമ്പടിയോടെ എഴുന്നേറ്റു, കവി ഉശനസിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് വേഗത്തില് പുറപ്പെട്ടു. രാജാവിന് വലിയ ഉത്കണ്ഠയുണ്ടായി. അവളെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനായി അവള്ക്കു പിന്നാലെ പോയെങ്കിലും ദേവയാനി തിരിഞ്ഞുനോക്കിയില്ല; അവളുടെ കണ്ണുകള് ചുവപ്പായി ക്രോധം നിറഞ്ഞിരുന്നു. ദേവയാനി രാജാവിനോട് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല; കണ്ണുകളില് കണ്ണീര് നിറെച്ചു, ഉടന് കവി ഉശനസിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലെത്തി. അവളുടെ പിതാവിനെ കണ്ടപ്പോള്, ദേവയാനി അവന്റെ മുമ്പില് വന്ദനം ചെയ്തു നില്ക്കുന്നു. രാജാവ് യയാതിയും ഭൃഗുകുലജനായ ഉശനസിനെ ആദരിച്ചു. ദേവയാനി തന്റെ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു: “ധർമ്മം ഇപ്പോൾ അധർമ്മത്താൽ തോറ്റിരിക്കുന്നു; അധർമ്മത്തിന്റെ പ്രവാഹം നടക്കുന്നു. ശർമ്മിഷ്ഠ എന്നെ വലിയ രീതിയിൽ അപമാനിച്ചു. രാജാവായ യയാതിക്ക് മൂന്നു പുത്രന്മാർ ശർമ്മിഷ്ഠയിലൂടെ ജനിച്ചു. പക്ഷേ, അച്ഛാ, എനിക്ക് ദാരുണമായും ദു:ഖകരമായും രണ്ട് മക്കളെ മാത്രമാണ് ഞാൻ പറയാൻ കഴിയുക. ഈ രാജാവ് ധർമ്മശാസ്ത്രം അറിയുന്നവനാണ്; എങ്കിലും അവൻ അതിന്റെ അതിരുകൾ മറികടന്നു. കവി, ഞാൻ ഇതു പറയുന്നു.” കവി ഉശനസ് ദു:ഖത്തോടെയും ക്രോധത്തോടെയും യയാതിയെ ശപിച്ചു: “മഹാരാജാവേ, നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനായിട്ടും, ആഗ്രഹം കൊണ്ടു അധർമ്മം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ദീർഘകാലം കഴിയുന്നതിന് മുമ്പ്, ജയിക്കാനാവാത്ത വൃദ്ധാവസ്ഥ നിന്നെ പിടിച്ചടക്കും.” യയാതി മറുപടി പറഞ്ഞു: “ആ ദാനവാധിപതിയുടെ മകളായ ശർമ്മിഷ്ഠ തന്റെ കാലം ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ ധർമ്മപരമായും മനസ്സുതുറന്നും അത് അനുവദിച്ചു. ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ കാലം ചോദിച്ചപ്പോൾ അവളെ അനുവദിക്കാതിരിക്കുന്നവനെ, ബ്രാഹ്മണനേ, വേദപണ്ഡിതർ ഗർഭഘാതകനെന്ന് വിളിക്കും. രഹസ്യമായി ആവേശത്തോടും യോഗ്യതയോടും കൂടിയ സ്ത്രീ ഒരാളെ അഭ്യർത്ഥിച്ചാൽ, അവനെ സമീപിക്കാതിരുന്നാൽ, ധർമ്മത്തിൽ ഗർഭഘാതകനെന്നാണു ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നത്. എന്നെ ആരെങ്കിലും എന്തെങ്കിലും ചോദിച്ചാൽ ഞാൻ അതു നൽകുമെന്നതാണ് എന്റെ പ്രതിജ്ഞ. അവളെ നീ തന്നവളാണ്; അവൾക്ക് ഇവിടെ വേറൊരുവൻ രക്ഷകൻ വേണ്ട. ഈ കാരണങ്ങൾ ചിന്തിച്ച്, ഭൃഗുകുലശ്രേഷ്ഠനേ, അധർമ്മഭയത്താൽ ഞാൻ ശർമ്മിഷ്ഠയെ സമീപിച്ചു; അതാണ് എനിക്ക് ധർമ്മമെന്ന് വിചാരിച്ചു. ബ്രാഹ്മണനേ, ഇത് ചെയ്തതിനു എന്നെ ക്ഷമിക്കണം. ഞാൻ നിന്റെ ഇഷ്ടം മനസ്സിലാക്കി മാത്രമാണ് പ്രവർത്തിച്ചത്; ഞാൻ നിന്നിൽ ആശ്രിതനാണ്. ധർമ്മത്തിൽ വ്യാജമായ പെരുമാറ്റം മോഷണമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, നഹുഷപുത്രനേ.” ഉശനസ് അതു കേട്ടു യയാതിയെ ശപിച്ചു. ഉടൻ തന്നെ യയാതിക്ക് മുൻകാല യുവാവസ്ഥ വിട്ടുപോയി, വൃദ്ധത അവനെ പിടിച്ചു. യയാതി ഭൃഗുകുലശ്രേഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു: “ദേവയാനിയിലുണ്ടായിരുന്ന യൗവനത്തിൽ ഞാൻ തൃപ്തനല്ല. ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ വൃദ്ധത എന്നെ ബാധിക്കാതിരിക്കാൻ ദയവായി അനുഗ്രഹിക്കൂ.” ഉശനസ് മറുപടി പറഞ്ഞു: “ഞാൻ അസത്യമായ് പറയുന്നില്ല; രാജാവേ, വൃദ്ധത നിന്നെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, ഈ വൃദ്ധത മറ്റൊരാളിലേക്കു മാറ്റാം.” യയാതി പറഞ്ഞു: “ബ്രാഹ്മണനേ, ആരെങ്കിലും എന്നെ തന്റെ യൗവനം നൽകുകയാണെങ്കിൽ, ആ മകനു രാജ്യം, പുണ്യം, പ്രസിദ്ധി—all അവനുണ്ടാകട്ടെ; ഇത് നീ അംഗീകരിക്കണം.” ഉശനസ് സമ്മതിച്ചു: “നഹുഷപുത്രനേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നപോലെ വൃദ്ധത മാറ്റാം. ഒരു പാപവും വരികയില്ല. നിന്നെ യൗവനം നൽകുന്ന മകൻ രാജാവാവും; ദീർഘായുസ്സും, പ്രശസ്തിയും, അനേകം സന്തതികളും അവനുണ്ടാകും.” അങ്ങനെ, വൃദ്ധതയാൽ ബാധിച്ച യയാതി തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അവൻ തന്റെ മൂത്തയും ശ്രേഷ്ഠനായും ആയ മകൻ യദുവിനോട് പറഞ്ഞു: “മകനേ, വൃദ്ധത എന്നെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; കേശങ്ങൾ ചാരനിറമായിരിക്കുന്നു. കാവ്യ ഉശനസിന്റെ ശാപത്താൽ ഞാൻ യൗവനത്തിൽ തൃപ്തനല്ല. യദുവേ, നീ എന്റെ പാപവും വൃദ്ധതയും ഏറ്റെടുക്കൂ; ഞാൻ നിന്റെ യൗവനം ഉപയോഗിച്ച് ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കട്ടെ. ആയിരം വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ ഞാൻ എന്റെ വൃദ്ധതയും പാപവും തിരിച്ച് ഏറ്റെടുത്ത് നിന്റെ യൗവനം തിരികെ നൽകാം.” യദു മറുപടി പറഞ്ഞു: “വൃദ്ധതയിൽ ഭക്ഷണപാനങ്ങളിൽ നിന്ന് അനേകം ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു; അതിനാൽ, രാജാവേ, ഞാൻ നിന്റെ വൃദ്ധത സ്വീകരിക്കില്ല. വെള്ളപൂഞ്ഞ, സന്തോഷരഹിതൻ, വൃദ്ധത കൊണ്ട് ദുർബലനായ, ചുരുണ്ടു പോയ അവയവങ്ങളുള്ളവൻ, ദുർബലനും ക്ഷീണവുമാണ്. അവൻ തന്റെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവനും, യുവാക്കളുടേയും കൂട്ടാളികളുടേയും പരിഹാസ്യനുമാണ്. എനിക്ക് ആ വൃദ്ധത ആവശ്യമില്ല. രാജാവേ, നിനക്ക് എന്നിലുപരി പ്രിയപ്പെട്ട അനേകം മക്കളുണ്ട്; അതിനാൽ, നീ മറ്റൊരാളെ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.” യയാതി ദു:ഖത്തോടെ പറഞ്ഞു: “നീ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; എന്നിരുന്നാലും, നീ എന്നെ യൗവനം നൽകുന്നില്ല. അതിനാൽ, രാജ്യം നിന്റെ സന്തതികൾക്കായിരിക്കും മാത്രം.” അങ്ങനെ യദു നിരസിച്ചതിനുശേഷം, രാജാവ് തുര്വസുവിനോട് പറഞ്ഞു: “തുര്വസുവേ, നീ എന്റെ വൃദ്ധത ഏറ്റെടുക്കൂ. ഞാൻ നിന്റെ യൗവനം ഉപയോഗിച്ച് ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കട്ടെ. ആയിരം വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ ഞാൻ നിന്റെ യൗവനം തിരികെ നൽകും; വൃദ്ധത തിരികെ ഏറ്റെടുക്കും.” തുര്വസു മറുപടി പറഞ്ഞു: “അച്ഛാ, വൃദ്ധത എന്നെ ആവശ്യമില്ല; അതു ആഗ്രഹസുഖങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു, ശക്തിയും സൗന്ദര്യവും നശിപ്പിക്കുന്നു, ബുദ്ധിയും ആയുസ്സും ഇല്ലാതാക്കുന്നു.” യയാതി പറഞ്ഞു: “നീ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; എന്നിരുന്നാലും, നീ എന്നെ യൗവനം നൽകുന്നില്ല. അതിനാൽ, തുര്വസുവേ, നിന്റെ വംശം അവസാനിക്കും. നീ മിശ്രമായും തെറ്റായും ധർമ്മം അനുസരിക്കുന്നവരിൽ രാജാവാവും; മാംസഭോജികളായ, ഏറ്റവും താഴ്ന്നവരായ ജനങ്ങളിൽ നീ രാജാവാവും. ഗുരുപത്നികളോടു ആസക്തരായവരിൽ, മൃഗയോനികളിൽ ജനിച്ചവരിൽ, മൃഗസ്വഭാവമുള്ളവരിൽ, പാപികളിലും മ്ലേച്ഛരിലും നീ ഉൾപ്പെടും.” ഇങ്ങനെ യയാതി തന്റെ പുത്രന്മാരിൽ യൗവനം ചോദിച്ചു, പക്ഷേ അവർ വൃദ്ധത ഏറ്റെടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ല.