മഹാഭാരതത്തിന്റെ മഹത്തായ കഥയുടെ ആരംഭത്തിൽ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ തന്റെ മകന്മാരുടെ മരണത്തെക്കുറിച്ചും യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീകരതയെക്കുറിച്ചും ആലോചിച്ചുകൊണ്ട്, കഷ്ടതയിൽ മുങ്ങിയിരുന്നു. ക്ഷത്രിയരുടെ ആ ഭയങ്കര യുദ്ധത്തിൽ പതിനെട്ട് അക്ഷൗഹിണികൾ നശിച്ചതിൽ നിന്നു, വെറും പത്ത് പേർ മാത്രമാണ് രക്ഷപ്പെട്ടത്—മികച്ചവരിൽ മൂന്നു പേരും പാണ്ഡവന്മാരിൽ ഏഴു പേരും. ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ ദു:ഖം ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മനസ്സിൽ കനത്ത നിഴലായി വീഴ്ചവന്നു. "ഞാൻ എന്റെ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട പോലെ അനുഭവിക്കുന്നു," അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് സുഖം കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്നില്ല, സുത, എന്റെ മനസ്സ് വളരെ ദു:ഖിതമാണ്." ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, ധൃതരാഷ്ട്രൻ ആഴത്തിലുള്ള ദു:ഖത്തിൽ വീണുവീഴുകയായിരുന്നു. പിന്നീട്, അദ്ദേഹം സഞ്ജയയോട് പറഞ്ഞു, "സഞ്ജയ, ഞാൻ ഈ ജീവിതം ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എനിക്ക് അതിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ ഗുണം പോലും കാണുന്നില്ല." രാജാവിന്റെ ദു:ഖത്തിൽ, ഗാവൽഗണൻ തന്റെ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചു. "ധൃതരാഷ്ട്ര, നീ ദു:ഖിതനായി, പാമ്പുപോലെ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ മനസ്സിൽ സമാധാനം വരുത്താൻ ഞാൻ പറയുന്നുണ്ട്." അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, "വ്യാസനും നാരായണനും പറഞ്ഞതുപോലെ, മഹാനായ രാജവംശങ്ങളിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രകാശത്തോടെ പ്രാപിച്ചവരായവരാണ് അവിടെ ജനിച്ചത്. അവർ ദിവ്യശസ്ത്രങ്ങളാൽ സജ്ജമാക്കി, ഇന്ദ്രന്റെ പ്രകാശം കൈവശമാക്കി, ധർമ്മം കൊണ്ട് ഭൂമിയെ കീഴടക്കുകയും ധാരാളം യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തവരാണ്." ഈ മഹാനായ രാജാക്കന്മാരുടെ പേരുകൾ, അവരുടെ മഹത്വം, ധർമ്മം, സത്യവും, സ്നേഹവും, കരുണയും, സത്യവ്രതവും, അവരുടെ ദിവ്യമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ—ഈ വാക്കുകൾ ലോകത്ത് അറിയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കൾ, ദോഷകരമായ സ്വഭാവമുള്ളവരും, കോപത്തിനാൽ കൃഷിക്കപ്പെട്ടവരും, ഇവരെക്കുറിച്ച് ദു:ഖിക്കേണ്ടതില്ല. "നിങ്ങൾ അറിവുള്ളവനാണ്, ധൃതരാഷ്ട്ര," ഗാവൽഗണൻ പറഞ്ഞു. "മനസ്സിൽ ആഴത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, നിങ്ങൾക്കറിയാം—എന്ത് സംഭവിക്കണമെന്ന്, അത് സംഭവിക്കും. മനുഷ്യന്റെ ശ്രമത്തിൽ ദൈവത്തിന്റെ വിധിയെ തിരുത്താൻ കഴിയില്ല." സമയം എല്ലാം മാറ്റുന്നു, സൃഷ്ടിക്കുന്നു, നശിപ്പിക്കുന്നു; അതിന്റെ കയ്യിൽ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. "സമയം ഉറക്കമുള്ളവരെല്ലാവരെയും മറികടന്ന് നീങ്ങുന്നു; അത് തന്നെയാണു സത്യമായും അതിജീവനീയമായത്," ഗാവൽഗണൻ പറഞ്ഞു. ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ധൃതരാഷ്ട്രൻ, തന്റെ മനസ്സിൽ സമാധാനം കണ്ടെത്തി. "ഇത് വിധിയാൽ സംഭവിച്ചു," അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി, തന്റെ ദു:ഖം കുറച്ചു. ഈ സന്ദർശനത്തിൽ, മഹാനായ sage കൃഷ്ണ ദ്വൈപായനൻ ഉപ്പനിഷത്ത് ഉച്ചരിച്ചപ്പോൾ, അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, "മഹാഭാരതത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം വിശ്വാസത്തോടെ പഠിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും ശുദ്ധനാകും." ഈ മഹാനായ കൃതിയിൽ, ദിവ്യമായ ദേവന്മാർ, ബ്രഹ്മർഷികൾ, യക്ഷന്മാർ, മഹാനായ നാഗന്മാർ—എല്ലാവരും അവരുടെ മഹത്വങ്ങൾക്കായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഈ മഹാഭാരതത്തിന്റെ കഥ, ദു:ഖവും, കാലത്തിന്റെ നിയമവും, ധർമ്മവും, ആത്മസംയമവും—എല്ലാം തമ്മിൽ ചേർന്ന്, ഒരു മഹത്തായ പാഠം നൽകുന്നു.