ധൃതരാഷ്ട്ര രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, പാണ്ഡവന്മാർ അസൂയയില്ലാതെ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം ഖണ്ഡവപ്രസ്ഥയിലേക്ക് പോകണമെന്ന് നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചു. അങ്ങനെ, അവരോടൊപ്പം എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളും ചേർന്നു, പാണ്ഡവന്മാർ ഖണ്ഡവപ്രസ്ഥയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടയിൽ, അവർ സ്വന്തമായിരുന്ന സമ്പത്ത് കൊണ്ടുപോയി, വർഷങ്ങളോളം ആ നഗരത്തിൽ താമസിച്ചു. ആയുധങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ അവർ മറ്റു രാജാക്കന്മാരെയും കീഴടക്കി, ധർമ്മനിഷ്ഠരായി, സത്യം പാലിച്ച് ജീവിച്ചു. സദാ ജാഗ്രതയോടെ, ക്ഷമയോടെ, അനേകം ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കി, ഭീമസേനൻ കിഴക്കൻ ദിശയിൽ വിജയിച്ചു. അർജുനൻ വടക്കൻ ദിശയിൽ, നകുലൻ പടിഞ്ഞാറ്, സഹദേവൻ തെക്ക് ദിശയിൽ ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കി. അങ്ങനെ, പഞ്ചപാണ്ഡവരും, പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനോടൊപ്പം അഞ്ചു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ, ഭൂമിയെ മുഴുവൻ കീഴടക്കി. പാണ്ഡവന്മാർ സത്വശക്തിയോടെ ഭൂമിയെ ആറു സൂര്യന്മാരാൽ അലങ്കരിച്ചതുപോലെ ആക്കിയപ്പോൾ, ഒരു പ്രത്യേക കാരണത്താൽ, യുദിഷ്ഠിരൻ തന്റെ പ്രിയ സഹോദരനായ അർജുനനെ വനത്തിലേക്ക് അയച്ചു. അർജുനൻ, ഗുണപരിപൂര്ണനും ധൈര്യവാനുമായിരുന്നു; ഒരു വർഷവും ഒരു മാസവും അർജുനൻ വനത്തിൽ താമസിച്ചു. അവൻ തീർത്ഥാടനം നടത്തി, നാഗകന്യയെ ലഭിച്ചു; പാണ്ഡ്യരാജാവിന്റെ പുത്രിയെയും നേടുകയും, അവരോടൊപ്പം അവിടെ ജീവിക്കുകയും ചെയ്തു. അർജുനൻ പിന്നീട് ഹൃഷീകേശൻ ദ്വാരവതിയിൽ പോയി, അവിടെ ശക്തിയുള്ള അർജുനൻ, വാസുദേവന്റെ സഹോദരിയായ, കമലനയനിയായ സുഭദ്രയെ വിവാഹം ചെയ്തു. സുഭദ്രയും അർജുനനും, ഇന്ദ്രനും ശാചിയും, കൃഷ്ണനും ലക്ഷ്മിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധംപോലെ ചേർന്നു. അർജുനൻ, കുന്തിയുടെ പുത്രൻ, ഖണ്ഡവവനത്തിൽ അഗ്നിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി. കൃഷ്ണൻ എന്ന മഹാപുരുഷൻ അർജുനനോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ, അർജുനൻ ആ ദൗത്യം ഭാരം തോന്നാതെ നിർവഹിച്ചു. കൃഷ്ണൻ, ശത്രുക്കളുടെ നാശത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെയാണ്, അഗ്നി അർജുനന് പാര്ഥന് ഗാണ്ഡീവം എന്ന പരമാധിക ബാണം നൽകി. അതോടൊപ്പം, അനന്ത ബാണങ്ങൾ നിറയുന്ന ക്വിവർ, കപില ചിഹ്നമുള്ള രഥം എന്നിവയും നൽകി. അവിടെ, അർജുനൻ മഹാസുരനായ മായയെ മോചിപ്പിച്ചു. അവൻ ദിവ്യമായ, എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച ഒരു സഭാ മന്ദിരം നിർമ്മിച്ചു. ആ മന്ദിരത്തിൽ, ദുര്യോധനൻ, അഹങ്കാരത്താൽ കനിഞ്ഞ്, അസൂയയോടെ നോക്കി. പിന്നീട്, ശകുനിയുടെ സഹായത്തോടെ യുദിഷ്ഠിരനെ ചതിയിലൂടെ പാശക്രീഡയിൽ തോൽപ്പിച്ച്, പാണ്ഡവരെ പതിന്മൂന്ന് വർഷം — പന്ത്രണ്ട് വർഷം വനവാസവും ഒരു വർഷം അജ്ഞാതവാസവും — കയറ്റി. അജ്ഞാതവാസം രാജ്യത്തിൽ പൂർത്തിയായ ശേഷം, പതിനാലാം വർഷത്തിൽ, അവരത്തിന്റെ അവകാശം തേടിയപ്പോൾ, അവർക്കത് ലഭിച്ചില്ല. അപ്പോൾ, യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു. ക്ഷത്രിയ സേനയെ നശിപ്പിച്ച്, ദുര്യോധനനെ കൊല്ലുകയും, പാണ്ഡവർ കുറവായ രാജ്യം വീണ്ടെടുത്ത്, അശ്വമേധാദി അനേകം യാഗങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു. ധൃതരാഷ്ട്രൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, വിദ്യുരനും യാത്രചെയ്തപ്പോൾ, അവരെ അർഹമായ ക്രിയകളും ആചാരങ്ങളും നടത്തി, അവരെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. കൃഷ്ണൻ തന്റെ ആഭാസത്തിലേക്ക് പോയ ശേഷം, കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യമാരെ സംരക്ഷിച്ച്, പാണ്ഡവർ മഹാപ്രസ്ഥാനയാത്ര നടത്തി, പരമ സ്വർഗ്ഗം നേടി. പണ്ടു കാലത്ത്, നിർമലമായ പ്രവർത്തികളുള്ളവർക്കാണ് ഈ സംഭവങ്ങൾ — വിഭജനം, രാജ്യത്തിന്റെ നാശം, വിജയം — ഉണ്ടായത്, വിജയികളിൽ ഉത്തമനായ രാജാവേ. ദ്വിജന്മാരിൽ ഉത്തമനായോ, നീ മഹാഭാരതം, കുരുവംശത്തിന്റെ മഹാ കഥ, സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പാപരഹിതനായോ, ഇതിന്റെ അർത്ഥം വിശദമായി പറയണം; കാരണം, മുഴുവൻ കഥ കേൾക്കുമ്പോൾ എന്റെ ജിജ്ഞാസ വളരെ വർദ്ധിച്ചു. ഈ പുരാതനരുടെ മഹാ പ്രവർത്തികൾ ഞാൻ എത്രത്തവണ കേട്ടാലും തൃപ്തിയാകുന്നില്ല; വീണ്ടും വിശദമായി പറയണം. പാണ്ഡവർ, ധർമ്മം അറിയുന്നവരായിട്ടും, നിരപരാധികളായിട്ടും, എങ്ങനെ ആ കഷ്ടതകൾ സഹിച്ചു, മനുഷ്യരിൽ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു? ശക്തരായ, പാപരഹിതരായ ആ പാണ്ഡവർ, ദുഷ്ടന്മാർ inflicted ചെയ്ത ദുഃഖങ്ങൾ എങ്ങനെ ക്ഷമയോടെ സഹിച്ചു? വൃകോദരൻ, പതിനായിരം ആനകളുടെ ശക്തിയുള്ളവൻ, ദുഃഖം അനുഭവിച്ചിട്ടും, എങ്ങനെ കോപം നിയന്ത്രിച്ചു? കൃഷ്ണാ ദ്രൗപദി, ദുഷ്ടന്മാർ പീഡിപ്പിച്ചിട്ടും, ധർമ്മവതിയായ അവൾ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ നോക്കിയപ്പോൾ എങ്ങനെ കോപം നിയന്ത്രിച്ചു? മദ്രിപുത്രന്മാർ, ദുഷ്ടന്മാർ ഉപദ്രവിച്ചിട്ടും, അർജുനന്റെ പാശക്രീഡാ മോഹം സമയത്ത് എങ്ങനെ അവനെ പിന്തുടർന്നു? ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവരിൽ ഉത്തമനായ യുദിഷ്ഠിരൻ, ധർമ്മപുത്രൻ, അർഹത ഇല്ലാതെ എങ്ങനെ അത്യന്തം ദുഃഖം സഹിച്ചു? ധനഞ്ജയൻ, കൃഷ്ണൻ രഥശാരഥിയായി, എങ്ങനെ അനേകം സേനകളെ കീഴടക്കി, അവരെ പിതൃലോകത്തിലേക്ക് അയച്ചു? ഇവയൊക്കെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്ന് പറയണം; മഹാരഥന്മാർ എവിടെയും ചെയ്ത മറ്റ് പ്രവർത്തികളും പറയണം. കുറച്ചു തിടുക്കം, മഹാരാജാവേ, കാരണം ഇതൊരു വലിയ വിവരണമാണ്; കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ പറഞ്ഞ ഈ പുണ്യകഥ പറയേണ്ടതാണ്. ഞാൻ മഹർഷി വ്യാസന്റെ, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന, അതിശക്തിയുള്ള, മുഴുവൻ ഉപദേശവും പ്രഖ്യാപിക്കും. ധർമ്മപ്രവൃത്തികളുടെ ഈ ലക്ഷക്കാവ്യമാണ് സത്യവതിയുടെ പുത്രൻ ഇവിടെ വിശദീകരിച്ചത്. അതിന്റെ കഥകളോടൊപ്പം മഹാഭാരതം ശ്രേഷ്ഠമായ കാവ്യമായി അറിയേണ്ടതും കേൾക്കേണ്ടതും ആണ്; എന്നാൽ, രാജാവേ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഇതെല്ലാം സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു. ഇതിൽ ഇരുനായിരം അധ്യായങ്ങളും, നൂറ് ഭാഗങ്ങളും, തൊണ്ണൂറായിരം പത്തുകവിതകളും ഉണ്ട്. മഹർഷി വ്യാസൻ അതിനെ പതിനെട്ടു പുസ്തകങ്ങളായി രചിച്ചു.