ಪಾಣ್ಡವಸ್ಯ ಸುಭದ್ರಾಯಾಃ ಸಕಾಶೇ ತು ಯಶಸ್ವಿನಃ। ಸಮುತ್ಪತ್ತಿಃ ಪ್ರಭಾವಶ್ಚ ಗದೇನ ಕಥಿತಃ ಪುರಾ
ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪಾಂಡವನ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆ ಸುಭದ್ರೆಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಗದನು ಹಿಂದೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದನು.
ಶ್ರುತ್ವಾ ಚಾಶನಿನಿರ್ಘೋಷಂ ಕೇಶವೇನಾಪಿ ಧೀಮತಾ। ಉಪಮಾಮರ್ಜುನಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿಸ್ತರಃ ಕಥಿತಃ ಪುರಾ
ಅಶನಿಗರ್ಭದ ಘೋಷವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಕೇಶವನು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ, ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದನು.
ಕ್ರುದ್ಧಮಾನಪ್ರಲಾಪಶ್ಚ ವೃಷ್ಣೀನಾಮರ್ಜುನಂ ಪ್ರತಿ। ಪೌರುಷಂ ಚೋಪಮಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಾವರ್ತತ ಧನುಷ್ಮತಾಮ್
ವೃಷ್ಣಿಯರು ಅರ್ಜುನನ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳ ಪೌರುಷವನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ಮಾತು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಅನ್ಯೋನ್ಯಕಲಹೇ ಚಾಪಿ ವಿವಾದೇ ಚಾಪಿ ವೃಷ್ಣಯಃ। ಅರ್ಜುನೋಪಿ ನ ಮೇ ತುಲ್ಯಃ ಕುತಸ್ತ್ವಮಿತಿ ಚಾಬ್ರುವನ್
ಒಬ್ಬರೊಬ್ಬರು ಜಗಳ ಮತ್ತು ವಾದಗಳಲ್ಲಿ, ವೃಷ್ಣಿಯರು 'ಅರ್ಜುನನು ನನಗೆ ಸಮಾನನಲ್ಲ, ನೀನು ಹೇಗೆ ಸಮಾನ?' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಜಾತಾಂಶ್ಚ ಪುತ್ರಾನ್ಗೃಹ್ಣನ್ತ ಆಶಿಷೋ ವೃಷ್ಣಯೋಽಬ್ರವನ್। ಅರ್ಜುನಸ್ಯ ಸಮೋ ವೀರ್ಯೇ ಭವ ತಾತ ಧನುರ್ಧರಃ
ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆದು, ವೃಷ್ಣಿಯರು ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಿ, 'ಮಗನೇ, ಅರ್ಜುನನಂತೆ ಧೈರ್ಯವಂತನಾಗಿ ಧನುರ್ಧಾರಿ ಆಗು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತಸ್ಮಾತ್ಸುಭದ್ರಾ ಚಕಮೇ ಪೌರುಷಾದ್ಭರತರ್ಷಭಮ್। ಸತ್ಯಸನ್ಧಸ್ಯ ರೂಪೇಣ ಚಾತುರ್ಯೇಣ ಚ ಮೋಹಿತಾ
ಆದ್ದರಿಂದ ಸುಭದ್ರೆ, ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಮೋಹಿತಳಾಗಿ, ಪೌರುಷದಿಂದ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಳು.
ಚಾರಣಾತಿಥಿಸಂಘಾನಾಂ ಗದಸ್ಯ ಚ ನಿಶಮ್ಯ ಸಾ। ಅದೃಷ್ಟೇ ಕೃತಭಾವಾಭೂತ್ಸುಭದ್ರಾ ಭರತರ್ಷಭೇ
ಚಾರಣರು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳ ಸಂಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ಗದನಿಂದ ಕೇಳಿದ ಸುಭದ್ರೆ, ಕಂಡಿರದ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಳು.
ಕೀರ್ತಯನ್ದದೃಶೇ ಯೋ ಯಃ ಕಥಂಚಿತ್ಕುರುಜಾಙ್ಗಲಮ್। ತಂ ತಮೇವ ತದಾ ಭದ್ರಾ ಬೀಭತ್ಸುಂ ಸ್ಮ ಹಿ ಪೃಚ್ಛತಿ
ಯಾರಾದರೂ ಕುರುಜಾಂಗಲದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ಭದ್ರೆ ಕೂಡಲೇ ಬಿಭತ್ಸುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಅಭೀಕ್ಷ್ಣಶ್ರವಣಾದೇವಮಭೀಕ್ಷ್ಣಪರಿಪೃಚ್ಛನಾತ್। ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಇವ ಭದ್ರಾಯಾಃ ಪಾಣ್ಡವಃ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ
ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾ, ಪಾಂಡವನು ಭದ್ರೆಯ ಮುಂದೆ ಇದ್ದಂತೆ ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
ಭುಜೌ ಭುಜಗಸಙ್ಕಾಶೌ ಜ್ಯಾಘಾತೇನ ಕಿಣೀಕೃತೌ। ಪಾರ್ಥೋಽಯಮಿತಿ ಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಾ ನಿಃಶಂಸಯಮಜಾಯತ
ಹಾವುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ, ಬಿಲ್ಲಿನ ದಾರದಿಂದ ಗುರುತುಬಿದ್ದ ಭುಜಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, 'ಇವನು ಪಾರ್ಥನೇ' ಎಂದು ಭದ್ರೆಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಯಿತು.
ಯಥಾರೂಪಂ ಹಿ ಶುಶ್ರಾವ ಸುಭದ್ರಾ ಭರತರ್ಷಭಮ್। ತಥಾರೂಪಮವೇಕ್ಷ್ಯೈನಂ ಪರಾಂ ಪ್ರೀತಿಮವಾಪ ಸಾ
ಭರತ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ಸುಭದ್ರೆಯು ಹೇಗೆ ಕೇಳಿದ್ದಳೋ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ಸಂತೋಷವು ಉಂಟಾಯಿತು.
ಸಾ ಕದಾಚಿದುಪಾಸೀನಂ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಕುರುನನ್ದನಮ್। ಕಥಂ ದೇಶಾಶ್ಚ ಚರಿತಾ ನಾನಾಜನಪದಾಃ ಕಥಮ್
ಒಂದು ದಿನ ಸುಭದ್ರೆಯು ಅವನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ಕುರುಕುಲದ ಆನಂದವನ್ನು ಕೇಳಿದಳು: "ನೀನು ಹೇಗೆ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಚರಿಸಿದೆ, ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡಿದೆ?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು.
ಸರಾಂಸಿ ಸರಿತಶ್ಚೈವ ವನಾನಿ ಚ ಕಥಂ ಯತೇ। ದಿಶಃ ಕಾಶ್ಚ ಕಥಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಶ್ಚರತಾ ಭವತಾ ಸದಾ
"ನೀನು ಹೇಗೆ ಸರೋವರಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳನ್ನು ದಾಟಿದೆ? ಯಾವ ಯಾವ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದೆ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದೆ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.
ಸ ತಥೋಕ್ತಸ್ತದಾ ಭದ್ರಾಂ ಬಹುನರ್ಮಾಮೃತಂ ಬ್ರುವನ್। ಉವಾಚ ಪರಮಪ್ರೀತಸ್ತಥಾ ಬಹುವಿಧಾಃ ಕಥಾಃ
ಅವಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಭದ್ರೆಗೆ ಹಲವು ರಸಮಯವಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ನಿಶಣ್ಯ ವಿವಿಧಂ ತಸ್ಯ ಲೋಕೇ ಚರಿತಮಾತ್ಮನಃ। ತಥಾ ಪರಿಗತೋ ಭಾವಃ ಕನ್ಯಾಯಾಃ ಸಮಪದ್ಯತ
ಅವನ ಅನೇಕ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಂತೆ, ಆ ಯುವತಿಯ ಮನಸ್ಸು ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಿತವಾಯಿತು.
ಪರ್ವಸನ್ಧೌ ತು ಕಸ್ಮಿಂಶ್ಚಿತ್ಸುಭದ್ರಾ ಭರತರ್ಷಭಮ್। ರಹಸ್ಯೇಕಾನ್ತಮಾಸಾದ್ಯ ಹರ್ಷಮಾಣಾಽಭ್ಯಭಾಷತ
ಒಂದು ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸುಭದ್ರೆಯು ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಭರತ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.
ಯತಿನಾ ರಚತಾ ದೇಶಾನ್ಖಾಣ್ಡವಪ್ರಸ್ಥವಾಸಿನೀ। ಕಶ್ಚಿದ್ಭಗವತಾ ದೃಷ್ಟಾ ಪೃಥಾಽಸ್ಮಾಕಂ ಪಿತೃಷ್ವಸಾ
"ಯಾತ್ರೀ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಚರಿಸುವಾಗ, ಖಾಂಡವಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಮ್ಮ ಪಿತೃಸೊಸೆಯಾದ ಪೃಥೆಯನ್ನು ನೀನು ನೋಡಿದ್ದೀಯಾ, ಭಗವಂತನೆ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.
ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಪ್ರೀಯತೇ ಸರ್ವೈರ್ದೃಷ್ಟಃ ಕಚ್ಚಿದ್ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ। ಕಚ್ಚಿದ್ಧರ್ಮಪರೋ ಭೀಮೋ ಧರ್ಮರಾಜಸ್ಯ ಧೀಮತಃ
"ಅವಳ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರು ಒಬ್ಬರೊಡನೆ ಒಬ್ಬರು ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದಾರೆಯೆ? ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಆ ಧೀಮಂತ ರಾಜನು, ನೀನು ನೋಡಿದ್ದೀಯಾ? ಭೀಮನು ಇನ್ನೂ ಧರ್ಮಪರನಾಗಿದ್ದಾನೆಯೆ?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು.
ನಿವೃತ್ತಸಮಯಃ ಕಚ್ಚಿದಪರಾಧಾದ್ಧನಞ್ಜಯಃ। ನಿಯಮೇ ಕಾಮಭೋಗಾನಾಂ ವರ್ತಮಾನಃ ಪ್ರಿಯೇ ರತಃ
"ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ವ್ರತವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಯಾವುದಾದರೂ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ತನ್ನ ನಿಯಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಈಗ ಪ್ರಿಯೆಯೊಡನೆ ಸುಖದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆಯೆ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.
ಕ್ವ ನು ಪಾರ್ಥಶ್ಚರತ್ಯದ್ಯ ಬಹಿಃ ಸ ವಸತೀರ್ವಸನ್। ಸುಖೋಚಿತೋ ಹ್ಯದುಃಖಾರ್ಹೋ ದೀರ್ಘಬಾಹುರರಿನ್ದಮಃ
"ಪಾರ್ಥನು ಈಗ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಅವನು ಮನೆಗಳ ಹೊರಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೆ? ಅವನು ಸದಾ ಸುಖಕ್ಕೆ ಹವಣಿಸುವವನು, ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ, ಆ ದೀರ್ಘಬಾಹುವು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವವನು."
ಕಚ್ಚಿಚ್ಛ್ರುತೋ ವಾ ದೃಷ್ಟೋ ವಾ ಪಾರ್ಥೋ ಭಗವತಾಽರ್ಜುನಃ। ನಿಶಮ್ಯ ವಚನಂ ತಸ್ಯಾಸ್ತಾಮುವಾಚ ಹಸನ್ನಿವ
"ಪಾರ್ಥನಾದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯಾ ಅಥವಾ ನೋಡಿದ್ದೀಯಾ, ಭಗವಂತನೆ?" ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನು ಸ್ವಲ್ಪ ನಗುತ್ತಾ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಆರ್ಯಾ ಕುಶಲಿನೀ ಕುನ್ತೀ ಸಹಪುತ್ರಾ ಸಹಸ್ನುಷಾ। ಪ್ರೀಯತೇ ಪಶ್ಯತೀ ಪುತ್ರಾನ್ಖಾಣ್ಡವಪ್ರಸ್ಥ ಆಸತೇ
"ಆರ್ಯೆ ಕುಂತಿಯವರು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಸೊಸೆಯರೊಡನೆ ಸುಖವಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಖಾಂಡವಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ."
ಅನುಜ್ಞಾತಶ್ಚ ಮಾತ್ರಾ ಚ ಸೋದರೈಶ್ಚ ಧನಞ್ಜಯಃ। ದ್ವಾರಕಾಮಾವಸತ್ಯೇಕೋ ಯತಿಲಿಙ್ಗೇನ ಪಾಣ್ಡವಃ
"ತಾಯಿಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಧನಂಜಯನು ಪಾಂಡವನಾದ ಅವನು ಈಗ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಯತಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ."
ಪಶ್ಯನ್ತೀ ಸತತಂ ಕಸ್ಮಾನ್ನಾಭಿಜಾನಾಸಿ ಮಾಧವಿ। ನಿಶಣ್ಯ ವಚನಂ ತಸ್ಯ ವಾಸುದೇವಸಹೋದರೀ
"ಮಾಧವಿ, ನೀನು ಅವನನ್ನು ಸದಾ ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ ಏಕೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲೆ?" ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಾಸುದೇವನ ಸಹೋದರಿ—
ನಿಶ್ವಾಸಬಹುಲಾ ತಸ್ಥೌ ಕ್ಷಿತಿಂ ವಿಲಿಖತೀ ತದಾ। ತತಃ ಪರಮಸಂಹೃಷ್ಟಃ ಸರ್ವಶಸ್ತ್ರಭೃತಾಂ ವರಃ
—ಆಕೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ ನೆಲವನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಕೆದಕುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದಳು. ಆಗ ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ—
ಅರ್ಜುನೋಽಹಮಿತಿ ಪ್ರೀತಸ್ತಾಮುವಾಚ ಧನಞ್ಜಯಃ। ಯಥಾ ತವ ಗತೋ ಭಾವಃ ಶ್ರವಣಾನ್ಮಯಿ ಭಾಮಿನಿ
—ಧನಂಜಯನು ಆನಂದದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ಅರ್ಜುನನು! ಹೇಗೆ ನೀನು ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಹರಿಸಿದೆವೋ, ಸುಂದರಿಯೇ—"
ತ್ವದ್ಗತಃ ಸತತಂ ಭಾವಸ್ತಥಾ ತವ ಗುಣೈರ್ಮಮ। ಪ್ರಶಸ್ತೇಽಹನಿ ಧರ್ಮೇಣ ಭದ್ರೇ ಸ್ವಯಮಹಂ ವೃತಃ
"ಅದೇ ರೀತಿ ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಹೃದಯವೂ ಸದಾ ನಿನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮದಂತೆ, ಭದ್ರೆಯೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ."
ಸತ್ಯವಾನಿವ ಸಾವಿತ್ರ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ಪತಿಸ್ತವ
"ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಸತ್ಯವಾನ್ ಹೇಗಿದ್ದಾನೋ, ನಾನು ಕೂಡ ನಿನ್ನ ಪತಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ ಸುಂದರಿಯೇ."
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತತಃ ಪಾರ್ಥಃ ಪ್ರವಿವೇಶ ಲತಾಗೃಹಮ್। ತತಃ ಸುಭದ್ರಾ ಲಲಿತಾ ಲಜ್ಜಾಭಾವಸಮನ್ವಿತಾ
ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಪಾರ್ಥನು ಆ ಲತಾಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆಗ ಸುಭದ್ರೆಯೂ ಸುಂದರಳಾಗಿ, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದಳು.
ಮುಮೋಹ ಶಯನೇ ದಿವ್ಯೇ ಶಯಾನಾ ನ ತಥೋಚಿತಾ। ನಾಕರೋದ್ಯತಿಪೂಜಾಂ ಸಾ ಲಜ್ಜಾಭಾವಮುಪೇಯುಷೀ
ಆ ದಿವ್ಯ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಭದ್ರೆ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ, ಅಸಹಜವಾದ ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅವಳು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ ಬಿದ್ದಳು; ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಅವಳು ವಿಶೇಷವಾದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.