ತತೋ ದೇವರ್ಷಯಃ ಸರ್ವೇ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ। ಜಗ್ಮುಸ್ತದಾ ಪರಮಾರ್ತಿಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತತ್ಕದನಂ ಮಹತ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಆ ಭಯಾನಕ ಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ದುಃಖವನ್ನು ಕಂಡು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದರು.
ತೇಽಭಿಜಗ್ಮುರ್ಜಿತಕ್ರೋಧಾ ಜಿತಾತ್ಮಾನೋ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಾಃ। ಪಿತಾಮಹಸ್ಯ ಭನಂ ಜಗತಃ ಕೃಪಯಾ ತದಾ
ಕೋಪವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದವರು—all ಅವರು, ವಿಶ್ವದ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ, ದಯೆಯಿಂದ ಹತ್ತಿರ ಹೋದರು.
ತತೋ ದದೃಶುರಾಸೀನಂ ಸಹ ದೇವೈಃ ಪಿತಾಮಹಮ್। ಸಿದ್ಧೈರ್ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಭಿಶ್ಚೈವ ಸಮನ್ತಾತ್ಪರಿವಾರಿತಮ್
ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಪಿತಾಮಹನನ್ನು, ಸುತ್ತಲೂ ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಆವರಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ.
ತತ್ರ ದೇವೋ ಮಹಾದೇವಸ್ತತ್ರಾಗ್ನಿರ್ವಾಯುನಾ ಸಹ। ಚನ್ದ್ರಾದಿತ್ಯೌ ಚ ಶಕ್ರಶ್ಚ ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯಾಸ್ತಥರ್ಷಯಃ
ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನು, ಅಗ್ನಿ ವಾಯುವಿನೊಂದಿಗೆ, ಚಂದ್ರನು ಸೂರ್ಯನು, ಇಂದ್ರನು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು ಇದ್ದರು.
ವೈಖಾನಸಾ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾ ಮರೀಚಿಪಾಃ। ಅಜಾಶ್ಚೈವಾವಿಮೂಢಾಶ್ಚ ತೇಜೋಗರ್ಭಾಸ್ತಪಸ್ವಿನಃ
ವೈಖಾನಸರು, ವಾಲಖಿಲ್ಯರು, ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು, ಮರೀಚಿಪರು, ಜನಿಸದವರೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ, ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ತಪಸ್ವಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು.
ಋಷಯಃ ಸರ್ವ ಏವೈತೇ ಪಿತಾಮಹಮುಪಾಗಮನ್। ತತೋಽಭಿಗಮ್ಯ ತೇ ದೀನಾಃ ಸರ್ವ ಏವ ಮಹರ್ಷಯಃ
ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಪಿತಾಮಹನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು; ಹೀಗೆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ದುಃಖದಿಂದ ಅವನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.
ಸುನ್ದೋಪಸುನ್ದಯೌಃ ಕರ್ಮ ಸರ್ವಮೇವ ಶಶಂಸಿರೇ। ಯಥಾ ಹೃತಂ ಯಥಾ ಚೈವ ಕೃತಂ ಯೇನ ಕ್ರಮೇಣ ಚ
ಅವರು ಸುಂದ ಮತ್ತು ಉಪಸುಂದರ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು—ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾರು, ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದರೆಂದು—ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು.
ನ್ಯವೇದಯಂಸ್ತತಃ ಸರ್ವಮಖಿಲೇನ ಪಿತಾಮಹೇ। ತತೋ ದೇವಗಣಾಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ಚೈವ ಪರಮರ್ಷಯಃ
ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು; ದೇವತೆಗಳೂ ಪರಮ ಋಷಿಗಳೂ ಕೂಡ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದರು.
ತಮೇವಾರ್ಥಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಪಿತಾಮಹಮಚೋದಯನ್। ತತಃ ಪಿತಾಮಹಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸರ್ವೇಷಾಂ ತದ್ವಚಸ್ತದಾ
ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವನ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು, ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು; ಆಗ ಪಿತಾಮಹನು ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
ಮುಹೂರ್ತಮಿವ ಸಂಚಿನ್ತ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಸ್ಯ ಚ ನಿಶ್ಚಯಮ್। ತಯೋರ್ವಧಂ ಸಮುದ್ದಿಶ್ಯ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾಣಮಾಹ್ವಯತ್
ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಯೋಚಿಸಿ, ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ಕರೆಯಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾಣಂ ವ್ಯಾದಿದೇಶ ಪಿತಾಮಹಃ। ಸೃಜ್ಯತಾಂ ಪ್ರಾರ್ಥನೀಯೈಕಾ ಪ್ರಮದೇತಿ ಮಹಾತಪಾಃ
ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಿತಾಮಹನು ಹೇಳಿದನು: 'ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿಯಾದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು, ಮಹಾತಪಸ್ವೀ.'
ಪಿತಾಮಹಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ತದ್ವಾಕ್ಯಮಭಿನನ್ದ್ಯ ಚ। ನಿರ್ಮಮೇ ಯೋಷಿತಂ ದಿವ್ಯಾಂ ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ಪುನಃಪುನಃ
ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಯೋಚಿಸಿ, ದಿವ್ಯವಾದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಯತ್ಕಿಂಚಿದ್ಭೂತಂ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್। ಸಮಾನಯದ್ದರ್ಶನೀಯಂ ತತ್ತದತ್ರ ಸ ವಿಶ್ವವಿತ್
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ವಾಂಸನು ಸೇರಿಸಿ ತಂದನು.
ಕೋಟಿಶಶ್ಚೈವ ರತ್ನಾನಿ ತಸ್ಯಾ ಗಾತ್ರೇ ನ್ಯವೇಶತ್। ತಾಂ ರತ್ನಸಙ್ಘಾತಮಯೀಮಸೃಜದ್ದೇವರೂಪಿಣೀಮ್
ಅವಳ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದನು; ಆಕೆ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೇವತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದಳು.
ಸಾ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಮಹತಾ ನಿರ್ಮಿತಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ। ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ನಾರೀಣಾಂ ರೂಪೇಣಾಪ್ರತಿಮಾಭವತ್
ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಬಹಳ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಅವಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನರುಪವಿಲ್ಲದಿದ್ದಿತು.
ನ ತಸ್ಯಾಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮಪ್ಯಸ್ತಿ ಯದ್ಗಾತ್ರೇ ರೂಪಸಂಪದಾ। ನಿಯುಕ್ತಾ ಯತ್ರ ವಾ ದೃಷ್ಟಿರ್ನ ಸಜ್ಜತಿ ನಿರೀಕ್ಷತಾಮ್
ಅವಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೂಪದ ದೋಷವೆಂದರೆ ಅಲ್ಪವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಯಾರ ದೃಷ್ಟಿಯು ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದರೂ, ನೋಡುವುದರಲ್ಲಿ ಬೇಸರವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಸಾ ವಿಗ್ರಹವತೀವ ಶ್ರೀಃ ಕಾಮರೂಪಾ ವಪುಷ್ಮತೀ। `ಪಿತಾಮಹಮುಪಾತಿಷ್ಠತ್ಕಿಂ ಕರೋಮೀತಿ ಚಾಬ್ರವೀತ್
ಅವಳು ರೂಪದ ಸ್ವರೂಪಳಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೇಕಾದ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವಳಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದವಳಾಗಿ, ಪಿತಾಮಹನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, 'ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.
ಪ್ರೀತೋ ಭೂತ್ವಾ ಸ ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಚಾಸ್ಯೈ ವರಂ ದದೌ। ಕಾನ್ತತ್ವಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಸಾಶ್ರಿಯಾನುತ್ತಮಂ ವಪುಃ
ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಪಿತಾಮಹನು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು: 'ನೀನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕಳಾಗು, ಶ್ರೀಯುತವಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರು' ಎಂದು.
ಸಾ ತೇನ ವರದಾನೇನ ಕರ್ತುಶ್ಚ ಕ್ರಿಯಯಾ ತದಾ।' ಜಹಾರ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಚಕ್ಷೂಂಷಿ ಚ ಮನಾಂಸಿ ಚ
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಆ ವರದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು.
ತಿಲಂತಿಲಂ ಸಮಾನೀಯ ರತ್ನಾನಾಂ ಯದ್ವಿನಿರ್ಮಿತಾ। ತಿಲೋತ್ತಮೇತಿ ತತ್ತಸ್ಯಾ ನಾಮ ಚಕ್ರೇ ಪಿತಾಮಹಃ
ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಆಕೆಗೆ 'ತಿಲೋತ್ತಮೆ' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಿತಾಮಹನು ಇಟ್ಟನು.
ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಸಾ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್। ಕಿಂ ಕಾರ್ಯಂ ಮಯಿ ಭೂತೇಶ ಯೇನಾಸ್ಮ್ಯದ್ಯೇಹ ನಿರ್ಮಿತಾ
ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆಕೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ಭೂತಗಳಾಧಿಪತಿಯಾದ ಸ್ವಾಮಿ, ನಾನು ಇಂದು ಏಕೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ನನಗೆ ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು?'
ಗಚ್ಛ ಸುನ್ದೋಪಸುನ್ದಾಭ್ಯಾಮಸುರಾಭ್ಯಾಂ ತಿಲೋತ್ತಮೇ। ಪ್ರಾರ್ಥನೀಯೇನ ರೂಪೇಣ ಕುರು ಭದ್ರೇ ಪ್ರಲೋಭನಮ್
ತಿಲೋತ್ತಮೆ, ನೀನು ಸುಂದರವಾದ ರೂಪದಿಂದ ಸುಂದ ಮತ್ತು ಉಪಸುಂದ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸು, ಒಳ್ಳೆಯದೆಯೆಂದು.
ತ್ವತ್ಕೃತೇ ದರ್ಶಾದೇವ ರೂಪಸಂಪತ್ಕೃತೇನ ವೈ। ವಿರೋಧಃ ಸ್ಯಾದ್ಯಥಾ ತಾಭ್ಯಾಮನ್ಯೋನ್ಯೇನ ತಥಾ ಕುರು
ನಿನ್ನ ರೂಪ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡು.
ಸಾ ತಥೇತಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಪಿತಾಮಹಮ್। ಚಕಾರ ಮಣ್ಡಲಂ ತತ್ರ ವಿಬುಧಾನಾಂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್
'ಹೌದು' ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆಕೆ ದೇವತೆಗಳ ಸಭೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದಳು.
ಪ್ರಾಙ್ಮುಖೋ ಭಗವಾನಾಸ್ತೇ ದಕ್ಷಿಣೇನ ಮಹೇಶ್ವರಃ। ದೇವಾಶ್ಚೈವೋತ್ತರೇಣಾಸನ್ಸರ್ವತಸ್ತ್ವೃಷಯೋಽಭವನ್
ಪೂಜ್ಯನು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಕುಳಿತಿದ್ದನು, ಮಹೇಶ್ವರನು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ದೇವತೆಗಳು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಋಷಿಗಳು ಇದ್ದರು.
ಕುರ್ವನ್ತ್ಯಾಂ ತು ತದಾ ತತ್ರ ಮಣ್ಡಲಂ ತತ್ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್। ಇನ್ದ್ರಃ ಸ್ಥಾಣುಶ್ಚ ಭಗವಾನ್ಧೈರ್ಯೇಣ ತು ಪರಿಚ್ಯುತೌ
ಆಕೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುತ್ತಿರುವಾಗ, ಇಂದ್ರನು ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಸ್ಥಾಣು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.
ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮಸ್ಯ ಚಾತ್ಯರ್ಥಂ ಗತಾಯಾಂ ಪಾರ್ಶ್ವತಸ್ತಥಾ। ಅನ್ಯದಞ್ಚಿತಪದ್ಮಾಕ್ಷಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ನಿಃಸೃತಂ ಮುಖಮ್
ಆಕೆ ಹತ್ತಿರ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳನ್ನು ನೋಡಲು ಬಹಳ ಆಸೆಪಟ್ಟು, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿತು.
ಪೃಷ್ಠತಃ ಪರಿವರ್ತನ್ತ್ಯಾಂ ಪಶ್ಚಿಮಂ ನಿಃಸೃತಂ ಮುಖಮ್। ಗತಾಯಾಂ ಚೋತ್ತರಂ ಪಾರ್ಶ್ವಮುತ್ತರಂ ನಿಃಸೃತಂ ಮುಖಮ್
ಆಕೆ ಹಿಂದಿನಿಂದ ತಿರುಗಿದಾಗ, ಹಿಂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ ಮೂಡಿತು; ಉತ್ತರಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ ಮೂಡಿತು.
ಮಹೇನ್ದ್ರಸ್ಯಾಪಿ ನೇತ್ರಾಣಾಂ ಪೃಷ್ಠತಃ ಪಾರ್ಶ್ವತೋಗ್ರತಃ। ರಕ್ತಾನ್ತಾನಾಂ ವಿಶಾಲಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ಸರ್ವತೋಽಭವತ್
ಮಹೇಂದ್ರನಿಗೂ ಸಹ, ಹಿಂದೆ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಅಂಚಿನ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮೂಡಿದವು.
ಏವಂ ಚತುರ್ಮುಖಃ ಸ್ಥಾಣುರ್ಮಹಾದೇವೋಽಭವತ್ಪುರಾ। ತಥಾ ಸಹಸ್ರನೇತ್ರಶ್ಚ ಬಭೂವ ಬಲಸೂದನಃ
ಹೀಗೆ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಣು ಮಹಾದೇವನು ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳವನು ಆಗಿ, ಬಲಸೂದನನು ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳವನು ಆಯಿತು.