ತತೋ ದ್ವನ್ದ್ವಮಯುಧ್ಯನ್ತ ಮೃತ್ಯುಂ ಕೃತ್ವಾ ಪುರಸ್ಕೃತಮ್। ಜಘ್ನತುಃ ಸಮರೇ ತಸ್ಮಿನ್ಸುಮಿತ್ರಪ್ರಿಯದರ್ಶನೌ
ಆಮೇಲೆ, ಮರಣವನ್ನೇ ಮುಂದಿಟ್ಟು, ಯೋಧರು ಜೋಡಿಗಳಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು; ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಸುಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ ಇಬ್ಬರೂ ಬಲಿಯಾದರು.
ಜಯದ್ರಥಶ್ಚ ಕರ್ಣಶ್ಚ ಪಶ್ಯತಃ ಸವ್ಯಸಾಚಿನಃ। ಅರ್ಜುನಃ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ನಿಹತೌ ಸೌಮಿತ್ರಪ್ರಿಯದರ್ಶನೌ
ಜಯದ್ರಥ ಮತ್ತು ಕರ್ಣ, ಸವ್ಯಾಸಾಚಿ ಅರ್ಜುನನ ಎದುರಲ್ಲೇ, ಸುಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯದರ್ಶನರನ್ನು ಕೊಂದರು; ಅವರನ್ನು ಹತರಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅರ್ಜುನ—
ಜಯದ್ರಥಸುತಂ ತತ್ರ ಜಘಾನ ಪಿತುರನ್ತಿಕೇ। ವೃಷಸೇನಾದವರಜಂ ಸುದಾಮಾನಂ ಧನಂಜಯಃ
ಅರ್ಜುನನು, ಜಯದ್ರಥನ ಮಗನಾದ ಸುದಾಮನನ್ನು, ಅವನ ತಂದೆಯ ಎದುರಲ್ಲೇ, ವೃಷಸೇನನ ತಮ್ಮನನ್ನು ಬಲಿಪಡಿಸಿದನು.
ಕರ್ಣಪುತ್ರಂ ಮಹೇಷ್ವಾಸಂ ರಥನೀಡಾದಪಾತಯತ್। ತೌ ಸುತೌ ನಿಹತೌ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಜಸಿಂಹೌ ತರಸ್ವಿನೌ
ಮಹಾ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಅರ್ಜುನನು, ಕರ್ಣನ ಮಗನಾದ ಮಹಾ ಧನುರ್ಧಾರಿಯನ್ನು ರಥದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು; ತಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಶೂರ ಪುತ್ರರು ಬಲಿಯಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ—
ನಾಮೃಷ್ಯೇತಾಂ ಮಹಾಬಾಹೂ ಪ್ರಹಾರಮಿವ ಸದ್ಗಜೌ। ತೌ ಜಗ್ಮತುರಸಂಭ್ರಾನ್ತೌ ಫಲ್ಗುನಸ್ಯ ರಥಂಪ್ರತಿ
ಆ ಮಹಾ ಬಾಹುಗಳಾದ ರಾಜಸಿಂಹರು, ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದೆ, ಗಜಗಳು ಹೊಡೆಯುವ ಪ್ರಹಾರವನ್ನು ತಾಳಲಾರದೆ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ರಥದ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದಾದರು.
ಪ್ರತಿಮುಕ್ತತಲತ್ರಾಣೌ ಶಪಮಾನೌ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಸನ್ನಿಪಾತಸ್ತಯೋರಾಸೀದತಿಘೋರೋ ಮಹಾಮೃಧೇ
ತಮಗೆ ತಮಗೆ ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಬಲವಾದ ತಲತ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಇಬ್ಬರೂ ಎದುರು ಎದುರಾಗಿ ಬಂದರು; ಆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕವಾದ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು.
ವೃತ್ರಶಮ್ಬರಯೋಃ ಸಙ್ಕ್ಯೇ ವಜ್ರಿಣೇವ ಮಹಾರಣೇ। ತ್ರೀನಶ್ವಾಞ್ಜಘ್ನತುಸ್ತಸ್ಯ ಫಲ್ಗುನಸ್ಯ ನರ್ಷಭೌ
ವೃತ್ರ ಮತ್ತು ಶಂಬರರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಜ್ರಧಾರಿಯು ಹೇಗೆ ಹೋರಾಡಿದನೋ, ಹಾಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠರು ಅರ್ಜುನನ ಮೂರು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುಹಾಕಿದರು.
ತತಃ ಕಿಲಿಕಿಲಾಶಬ್ದಃ ಕುರೂಣಾಮಭವತ್ತದಾ। ತಾನ್ಹಯಾನ್ನಿಹತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭೀಮಸೇನಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್
ಆಗ ಕುರುಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಗದ್ದಲದ ಶಬ್ದ ಉಂಟಾಯಿತು; ಆ ಕುದುರೆಗಳು ಬಲಿಯಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಭೀಮಸೇನನು—
ನಿಮೇಷಾನ್ತರಮಾತ್ರೇಣ ರಥಮಶ್ವೈರಯೋಜಯತ್। ಉಪಯಾತಂ ರಥಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದುರ್ಯೋಧನಪುರಃಸರೌ
ಅತಿ ಕ್ಷಣಕಾಲದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ರಥಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿದನು; ಆ ರಥ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದುರ್ಯೋಧನ ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು—
ಸೌಬಲಃ ಸೌಮದತ್ತಿಶ್ಚ ಸಮೇಯಾತಾಂ ಪರನ್ತಪೌ। ತೈಃ ಪಞ್ಚಭಿರದೀನಾತ್ಮಾ ಭೀಮಸೇನೋ ಮಹಾಬಲಃ
ಸೌಬಲ ಮತ್ತು ಸೌಮದತ್ತಿ ಎಂಬ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವರು ಬಂದರು; ಆ ಐದು ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಭೀಮಸೇನನು—
ಅಯುಧ್ಯತ ತದಾ ವೀರೈರಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೈರಿವೇಶ್ವರಃ। ತೈರ್ನಿರುದ್ಧೋ ನ ಸಂತ್ರಾಸಂ ಜಗಾಮ ಸಮಿತಿಂಜಯಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ವೀರರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು, ಯಜಮಾನನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆ; ಅವರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದರೂ, ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದ ಭೀಮಸೇನನಿಗೆ ಭಯವೇ ಆಗಲಿಲ್ಲ.
ಪಞ್ಚಭಿರ್ದ್ವಿರದೈರ್ಮತ್ತೈರ್ನಿರುದ್ಧ ಇವ ಕೇಸರೀ। ತಸ್ಯೈತೇ ಯುಗಪತ್ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಭಿರ್ನಿಶಿತೈಃ ಶರೈಃ
ಐದು ಉಗ್ರ ದ್ವಿಪಗಳಂತೆ, ಆ ಐದು ಮಂದಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ, ಐದು ಹದವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ—
ಸಾರಥಿಂ ವಾಜಿನಶ್ಚೈವ ನಿನ್ಯುರ್ವೈವಸ್ವತಕ್ಷಯಮ್। ಹತಾಶ್ವಾತ್ಸ್ಯನ್ದನಶ್ರೇಷ್ಠಾದವರುಹ್ಯ ಮಹಾರಥಃ
ಅವನ ಸಾರಥಿಯನ್ನೂ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ ಹೊಡೆದು, ಅವರನ್ನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದರು; ಕುದುರೆಗಳು ಬಲಿಯಾದಾಗ, ಆ ಮಹಾರಥಿ ತನ್ನ ರಥದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದನು.
ಚಚಾರ ವಿವಿಧಾನ್ಮಾರ್ಗಾನಸಿಮುದ್ಯಮ್ಯ ಪಾಣ್ಡವಃ। ಅಶ್ವಸ್ಕನ್ಧೇಷು ಚಕ್ರೇಷು ಯುಗೇಷ್ವೀಷಾಸು ಚೈವ ಹಿ
ಪಾಂಡವನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಹಲವಾರು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿದನು—ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಚಕ್ರಗಳ ಮೇಲೆ, ಯುಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ರಥದ ಇಷೆಗಳ ಮೇಲೂ.
ವ್ಯಚರತ್ಪಾತಯಞ್ಶತ್ರೂನ್ಸುಪರ್ಣ ಇವ ಭೋಗಿನಃ। ವಿಧನುಷ್ಕಂ ವಿಕವಚಂ ವಿರಥಂ ಚ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ತಮ್
ಅವನು ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಪರ್ಣನು ನಾಗರನ್ನು ಹೊಡೆಯುವಂತೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾ, ಅವನ ಬಳಿ ಬಿಲ್ಲು ಇಲ್ಲದೆಯೂ, ಕವಚವಿಲ್ಲದೆ, ರಥವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.
ಅಭಿಪೇತುರ್ನವ್ಯಾಘ್ರಾ ಅರ್ಜುನಪ್ರಮುಖಾ ರಥಾಃ। ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಃ ಶಿಖಣ್ಡೀ ಚ ಯಮೌ ಚ ಯುಧಿ ದುರ್ಜಯೌ
ಅರ್ಜುನನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಯುವ ವ್ಯಾಘ್ರರಂತೆ ಭಯಂಕರವಾದ ರಥಗಳು, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಶಿಖಂಡಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾದ ಯಮ ಸಹೋದರರು ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.
ತಸ್ಮಿನ್ಮಹಾರಥೇ ಯುದ್ಧೇ ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಶರವೃಷ್ಟಿಭಿಃ। ರಥಧ್ವಜಪತಾಕಾಶ್ಚ ಸವರ್ಮನ್ತರಧೀಯತ
ಆ ಮಹಾರಥರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ರಥಗಳ ಧ್ವಜಗಳು ಮತ್ತು ಪತಾಕೆಗಳು ಕವಚಗಳ ಹಿಂದೆ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದವು.
ತತ್ಪ್ರವೃತ್ತಂ ಚಿರಂ ಕಾಲಂ ಯುದ್ಧಂ ಸಮಮಿವಾಭವತ್। ರಥೇನ ತಾನ್ಮಹಾಬಾಹುರರ್ಜುನೋ ವ್ಯಧಮತ್ಪುನಃ
ಆ ಯುದ್ಧವು ಬಹುಕಾಲ ಸಮಾನವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು; ಆದರೆ ಮಹಾಬಾಹು ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ರಥದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಚದುರಿಸಿದನು.
ತಮಾಪತನ್ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವೇವ ಮಹಾಬಾಹುರ್ಧನುರ್ಧರಃ। ಕರ್ಣೋಽಸ್ತ್ರವಿದುಷಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ವಾರಯಾಮಾಸ ಸಾಯಕೈಃ
ಅವನನ್ನು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಮಹಾಬಾಹು, ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದ ಕರ್ನನು, ಶಸ್ತ್ರಚಾತುರ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಸ ತೇನಾಭಿಹತಃ ಪಾರ್ಥೋ ವಾಸವಿರ್ವಜ್ರಸನ್ನಿಭಾನ್। ತ್ರೀಞ್ಶರಾನ್ಸಂದಧೇ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಧಾತ್ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯ ಪಾಣ್ಡವಃ
ಕರ್ಣನು ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರದಂತೆ ಬಲವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡ ಪಾಂಡವನು, ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಶತ್ರುವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಮೂರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು.
ತೈಃ ಶರೈರಾಹತಂ ಕರ್ಣಂ ಧ್ವಜಯಷ್ಟಿಮುಪಾಶ್ರಿತಮ್। ಅಪೋವಾಹ ರಥಾಚ್ಚಾಶು ಸೂತಃ ಪರಪುರಂಜಯಮ್
ಆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಕರ್ನನು, ಧ್ವಜದ ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ರಥದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಸಾರಥಿಯ ಮೂಲಕ ದೂರ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
ತತಃ ಪರಾಜಿತೇ ಕರ್ಣೇ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ಮಹಾಭಯಮ್। ವಿವೇಶ ಸಮುದಗ್ರಾಂಶ್ಚ ಪಾಣ್ಡವಾನ್ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ತು
ಕರ್ಣನು ಸೋತಾಗ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಭಯ ತುಂಬಿತು; ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಬಲ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
ತತ್ಪ್ರಕಮ್ಪಿತಮತ್ಯರ್ಥಂ ತದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸೌಬಲೋ ಬಲಮ್। ಗಿರಾ ಮಧುರಯಾ ಚಾಪಿ ಸಮಾಶ್ವಾಸಯತಾಸಕೃತ್
ತನ್ನ ಸೇನೆ ತುಂಬಾ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸೌಬಲನು, ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಧೈರ್ಯಪಡಿಸಿದನು.
ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರೈಸ್ತತಃ ಸರ್ವೈರ್ದುರ್ಯೋಧನಪುರಃಸರೈಃ। ಧೃತಂ ತತ್ಪುನರೇವಾಸೀದ್ಬಲಂ ಪಾರ್ಥಪ್ರಪೀಡಿತಮ್
ಆಮೇಲೆ ದುರ್ಯೋಧನನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರು, ಪಾರ್ಥರಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೂ, ತಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದರು.
ತತೋ ದುರ್ಯೋಧನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭೀಮೋ ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಃ। ಅಕ್ರುಧ್ಯತ್ಸ ಮಹಾಬಾಹುರಗಾರಂ ಜಾತುಷಂ ಸ್ಮರನ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೀಮನು, ಭೀಕರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ನೋಡಿ, ಜಾತುಸಮುದಾಯದ ಮನೆ ವಿಷಯವನ್ನು ನೆನೆಸಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು.
ತತಃ ಸಂಗ್ರಾಮಶಿರಸಿ ದದರ್ಶ ವಿಪುಲದ್ರುಮಮ್। ಆಯಾಮಭೂತಂ ತಿಷ್ಠನ್ತಂ ಸ್ಕನ್ಧಪಞ್ಚಾಶದುನ್ನತಮ್
ಯುದ್ಧದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಐವತ್ತು ಶಾಖೆಗಳಿರುವ, ಅಗಾಧವಾದ, ಎತ್ತರದ, ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.
ಮಹಾಸ್ಕನ್ಧಂ ಮಹೋತ್ಸೇಧಂ ಶಕ್ರಧ್ವಜಮಿವೋಚ್ಛ್ರಿತಮ್। ತಮುತ್ಪಾಠ್ಯ ಚ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಮುದ್ಯಮ್ಯ ಚರಣಾವಪಿ
ಆ ಮರವು ದೊಡ್ಡ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಂದ್ರನ ಧ್ವಜದಂತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಭೀಮನು ಅದನ್ನು ಕೈಗಳಿಂದ ಎಳೆದು, ಕಾಲುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದನು.
ಅಭಿಪೇದೇ ಪರಾನ್ಸಙ್ಖ್ಯೇ ವಜ್ರಪಾಣಿರಿವಾಸುರಾನ್। ಭೀಮಸೇನಭಯಾರ್ತಾನಿ ಫಲ್ಗುನಾಭಿಹತಾನಿ ಚ
ಅವನು ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಜ್ರಪಾಣಿಯು ಅಸುರರ ಮೇಲೆ ಹೋದಂತೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು. ಭೀಮಸೇನನ ಭಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಶತ್ರುಗಳು ಓಡಿಹೋದರು.
ನ ಶೇಕುಸ್ತಾನ್ಯನೀಕಾನಿ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಣ್ಯುದೀಕ್ಷಿತುಮ್। ತಾನಿ ಸಂಭ್ರಾನ್ತಯೋಧಾನಿ ಶ್ರಾನ್ತವಾಜಿಗಜಾನಿ ಚ
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರರ ಸೇನೆಗಳು, ಯೋಧರು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ದಣಿದಿದ್ದರಿಂದ, ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ದಿಶಃ ಪ್ರಾಕಾಲಯದ್ಭೀಮೋ ದಿವೀವಾಭ್ರಾಣಿ ಮಾರುತಃ। ತಾನ್ನಿವೃತ್ತಾನ್ನಿರಾನನ್ದಾನ್ನರವಾರಣವಾಜಿನಃ
ಭೀಮನು ಆ ಪುರುಷರು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಚದುರಿಸಿದನು; ಅವರು ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.