ಅಯಂ ದೇಶಶ್ಚ ಕಾಲಶ್ಚ ಪಾಣ್ಡವಾಹರಣಾಯ ನಃ। ನ ಚೇದೇವಂ ಕರಿಷ್ಯಧ್ವಂ ಲೋಕೇ ಹಾಸ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯಥ
ಈ ಸ್ಥಳವೂ, ಈ ಸಮಯವೂ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ; ನೀವು ಹೀಗೆ ಮಾಡದೆ ಹೋದರೆ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಿಮಗೆ ಹಾಸ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಯಮೇತೇ ಸಂಶ್ರಿತಾ ವಸ್ತುಂ ಕಾಮಯನ್ತೇ ಚ ಭೂಮಿಪಮ್। ಸೋಽಲ್ಪವೀರ್ಯಬಲೋ ರಾಜಾ ದ್ರುಪದೋ ವೈ ಮತೋ ಮಮ
ಅವರು ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡು, ಜೊತೆಗೆ ಇರಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ರಾಜನು, ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಶಕ್ತಿಯೂ ಬಲವೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ದ್ರುಪದನೇ.
ಯಾವದೇತಾನ್ನ ಜಾನನ್ತಿ ಜೀವತೋ ವೃಷ್ಣಿಪುಙ್ಗವಾಃ। ಚೈದ್ಯಶ್ಚ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಃ ಶಿಶುಪಾಲಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್
ವೃಷ್ಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೂ ಆಗಿರುವವರು ಮತ್ತು ಶಿಶುಪಾಲನು ಎಂಬ ಚೇದಿ ದೇಶದ ಶೂರವೀರನು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವವರೆಗೆ, ಅವರು ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ,
ಏಕೀಭಾವಂ ಗತೋ ರಾಜ್ಞಾ ದ್ರುಪದೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ದುರಾಧರ್ಷತರಾ ರಾಜನ್ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ನ ಸಂಶಯಃ
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ದ್ರುಪದನವರು ಅವರೊಡನೆ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವುದಾದರೆ, ರಾಜನೇ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಎದುರಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಯಾವಚ್ಚಞ್ಚಲತಾಂ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತಿ ನರಾಧಿಪಾಃ। ತಾವದೇವ ವ್ಯವಸ್ಯಾಮಃ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ವಧಂ ಪ್ರತಿ
ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರೂ ಇನ್ನೂ ಸ್ಥಿರವಾಗದೆ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನಾವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬೇಕು.
ಮುಕ್ತಾ ಜತುಗೃಹಾದ್ಭೀಮಾದಾಶೀವಿಷಮುಖಾದಿವ। ಪುನಸ್ತೇ ಯದಿ ಮುಚ್ಯನ್ತೇ ಮಹನ್ನೋ ಭಯಮಾಗತಮ್
ಭೀಮನಂತೆ ಜತುಮನೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿಷಪೂರಿತ ಸರ್ಪದ ಬಾಯಿಂದ ಪಾರಾದಂತೆ, ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಪಾಯದಿಂದ ಪಾರಾದರೆ, ನಮಗೆ ಭಯ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ತೇಷಾಮಿಹೋಪಯಾತಾನಾಮೇಷಾಂ ತು ಚಿರವಾಸಿನಾಮ್। ಅನ್ತರೇ ದುಷ್ಕರಂ ಸ್ಥಾತುಂ ಗಜಯೋರ್ಮಹತೋರಿವ
ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಬಹುಕಾಲ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಇವರ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ, ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಆನೆಗಳ ನಡುವೆ ನಿಲ್ಲುವಂತಾಗಿದೆ.
ಹನಧ್ವಂ ಪ್ರಗೃಹೀತಾನಿ ಬಲಾನಿ ಬಲಿನಾಂ ವರಾಃ। ಯಾವನ್ನಃ ಕುರುಸೇನಾಯಾಂ ಪತನ್ತಿ ಪತಗಾ ಇವ
ಬಲಶಾಲಿಗಳೇ, ನಮ್ಮ ಕುರುಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು, ಅವರು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ.
ತಾವತ್ಸರ್ವಾಭಿಸಾರೇಣ ಪುರಮೇತದ್ವಿಹನ್ಯತಾಮ್। ಏತನ್ಮಮ ಮತಂ ಚೈವ ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲಂ ನರರ್ಷಭ
ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬರುವ ಮೊದಲು, ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ನಾಶಮಾಡಬೇಕು. ಇದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ, ಮಹಾಪುರುಷನೇ.
ಶಕುನೇರ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭಾಷಮಾಣಸ್ಯ ದುರ್ಮತೇಃ। ಸೋಮದತ್ತಿರಿದಂ ವಾಕ್ಯಂ ಜಗಾದ ಪರಮಂ ತತಃ
ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಶಕುನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಸೋಮದತ್ತನು ಈ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಪ್ರಕೃತೀಃ ಸಪ್ತ ವೈ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಆತ್ಮನಶ್ಚ ಪರಸ್ಯ ಚ। ತಥಾ ದೇಶಂ ಚ ಕಾಲಂ ಚ ಷಡ್ವಿಧಾನ್ಸ ನಯೋದ್ಗುಣಾನ್
ತನ್ನ ಮತ್ತು ಎದುರಾಳಿಯ ಸ್ವಭಾವದ ಏಳು ಅಂಶಗಳನ್ನು, ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಆರು ಗುಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು,
ಸ್ಥಾನಂ ವೃದ್ಧಿಂ ಕ್ಷಯಂ ಚೈವ ಭೂಮಿಂ ಮಿತ್ರಾಣಿ ವಿಕ್ರಮಮ್। ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾಭಿಯುಞ್ಜೀತ ಪರಂ ವ್ಯಸನಪೀಡಿತಮ್
ಸ್ಥಾನ, ವೃದ್ಧಿ, ಕ್ಷಯ, ಭೂಮಿ, ಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಶತ್ರುವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಬೇಕು.
ತತೋಽಹಂ ಪಾಣ್ಡವಾನ್ಮನ್ಯೇ ಮಿತ್ರಕೋಶಸಮನ್ವಿತಾನ್। ಬಲಸ್ಥಾನ್ವಿಕ್ರಮಸ್ಥಾಂಶ್ಚ ಸ್ವಕೃತೈಃ ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರಿಯಾನ್
ಆದಕಾರಣ, ಪಾಂಡವರು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ, ಧನಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಬಲ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯದಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
ವಪುಷಾ ಹಿ ತು ಭೂತಾನಾಂ ನೇತ್ರಾಣಿ ಹೃದಯಾನಿ ಚ। ಶ್ರೋತ್ರಂ ಮಧುರಯಾ ವಾಚಾ ರಮಯತ್ಯರ್ಜುನೋ ನೃಣಾಮ್
ಅರ್ಜುನನ ರೂಪದಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನ ಮಧುರವಾದ ಮಾತಿನಿಂದ ಜನರ ಕಿವಿಗೂ ಆನಂದವಾಗುತ್ತದೆ.
ನ ತು ಕೇವಲದೈವೇನ ಪ್ರಜಾ ಭಾವೇನ ಭೇಜಿರೇ। ಯದ್ಬಭೂವ ಮನಃಕಾನ್ತಂ ಕರ್ಮಣಾ ಸ ಚಕಾರ ತತ್
ಮಾತ್ರ ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಜನರು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಜನರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಸಾಧಿಸಿದನು.
ನ ಹ್ಯಯುಕ್ತಂ ನ ಚಾಸಕ್ತಂ ನಾನೃತಂ ನ ಚ ವಿಪ್ರಿಯಮ್। ಭಾಷಿತಂ ಚಾರುಭಾಷಸ್ಯ ಜಜ್ಞೇ ಪಾರ್ಥಸ್ಯ ಭಾರತೀ
ಪಾರ್ಥನು ಎಂದಿಗೂ ಅಸಮಂಜಸವಾದುದು, ಆಸಕ್ತಿಯ ಮಾತು, ಸುಳ್ಳು ಅಥವಾ ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತು ಮಾತನಾಡಿದುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ಮಾತು ಸದಾ ಸುಂದರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ತಾನೇವಂಗುಣಸಂಪನ್ನಾನ್ಸಂಪನ್ನಾನ್ರಾಜಲಕ್ಷಣೈಃ। ನ ತಾನ್ಪಶ್ಯಾಮಿ ಯೇ ಶಕ್ತಾಃ ಸಮುಚ್ಛೇತ್ತುಂ ಯಥಾ ಬಲಾತ್
ಇಂತಹ ಗುಣಗಳೂ, ರಾಜಚಿಹ್ನೆಗಳೂ ಇರುವವರನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಸೋಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಭಾವಶಕ್ತಿರ್ವಿಪುಲಾ ಮನ್ತ್ರಶಕ್ತಿಶ್ಚ ಪುಷ್ಕಲಾ। ತಥೈವೋತ್ಸಾಹಶಕ್ತಿಶ್ಚ ಪಾರ್ಥೇಷ್ವಪ್ಯಧಿತಿಷ್ಠತಿ
ಪೃಥೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಶಕ್ತಿ, ಪ್ರಭಾವ, ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹದ ಶಕ್ತಿಯೂ ಇದೆ.
ಮೌಲಮಿತ್ರಬಲಾನಾಂ ಚ ಕಾಲಜ್ಞೋ ವೈ ಯುಧಿಷ್ಟಿರಃ। ಸಾಮ್ನಾ ದಾನೇನ ಭೇದೇನ ದಣ್ಡೇನೇತಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮೂಲಮಿತ್ರರ ಬಲವನ್ನೂ, ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಸಮ, ದಾನ, ಭೇದ ಮತ್ತು ದಂಡ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಮಿತ್ರಾಂಶ್ಚ ತತೋ ಜೇತುನಂ ನ ರೋಷೇಣೇತಿ ಮೇ ಮತಿಃ। ಪರಿಕ್ರೀಯ ಧನೈಃ ಶತ್ರುಂ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಚ ಬಲಾನಿ ಚ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೋಪದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಧನದಿಂದ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು; ಮಿತ್ರರು ಮತ್ತು ಸೇನೆಯನ್ನೂ ಹೀಗೆಯೇ ಗೆಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಮೂಲಂ ಚ ಸುಕೃತಂ ಕೃತ್ವಾ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಭೂಮಿಂ ಚ ಪಾಣ್ಡವಃ। ಅಶಕ್ಯಾನ್ಪಾಣ್ಡವಾನ್ಮನ್ಯೇ ದೇವೈರಪಿ ಸವಾಸವೈಃ
ಧರ್ಮದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಅವರ ಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳು ಕೂಡ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಏನು ಮಾಡಲಾಗದು ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ಯೇಷಾಮರ್ಥೇ ಸದಾ ಯುಕ್ತೌ ಕೃಷ್ಣಸಂಕರ್ಷಣಾವುಭೌ। ಶ್ರೇಯಶ್ಚ ಯದಿ ಮನ್ಯದ್ವಂ ಮನ್ಮತಂ ಯದಿ ವಾ ಮತಮ್
ಪಾಂಡವರಿಗಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸಂಕರ್ಷಣರು ಸದಾ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ನಿಮಗೆ ಇದು ಹಿತವೆಂದು ಅಥವಾ ನನ್ನ ಮಾತು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದರೆ—
ಸಂವಿದಂ ಪಾಣ್ಡವೈಃ ಸರ್ವೈಃ ಕೃತ್ವಾ ಯಾಮ ಯಥಾಗತಮ್। ಗೋಪುರಾಟ್ಟಾಲಕೈರುಚ್ಚೈರುಪತಲ್ಪಶತೈರಪಿ
ನಾವು ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಂತೆ ಹಿಂತಿರುಗೋಣ; ಎಷ್ಟೇ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರಗಳು, ಕೋಟೆಗಳು, ನೂರಾರು ಒಳಮನೆಗಳಿದ್ದರೂ ಕೂಡ.
ಗುಪ್ತಂ ಪುರವರಶ್ರೇಷ್ಠಮೇತದದ್ಭಿಶ್ಚ ಸಂವೃತಮ್। ತೃಣಧಾನ್ಯೇನ್ಧರಸೈಸ್ತಥಾ ಯನ್ತ್ರಾಯುಧೌಷಧೈಃ
ಈ ಉತ್ತಮ ನಗರವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಯಲಾಗಿದೆ, ನೀರಿನಿಂದ ಸುತ್ತಲಾಗಿದೆ, ಹುಲ್ಲು, ಧಾನ್ಯ, ಇಂಧನ, ಯಂತ್ರಗಳು, ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.
ಯುಕ್ತಂ ಬಹುಕವಾಟೈಶ್ಚ ದ್ರವ್ಯಾಗಾರಸುವೇದಿಕೈಃ। ಭೀಮೋಚ್ಛ್ರಿತಮಹಾಚಕ್ರಂ ಬೃಹದಟ್ಟಾಲಸಂವೃತಮ್
ಇದು ಅನೇಕ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಸಾಮಾನುಗಳ ಕೋಣೆಗಳು, ಹೋಮವೇದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಭೀಮನ ಬಲದಿಂದ ಎತ್ತಿದ ದೊಡ್ಡ ಚಕ್ರಗಳು, ಭಾರಿ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲಾಗಿದೆ.
ದೃಢಪ್ರಾಕಾರನಿರ್ಯೂಹಂ ಶತಘ್ನೀಶತಸಂಕುಲಮ್। ಐಷ್ಟಕೋ ದಾರವೋ ವಪ್ರೋ ಮಾನುಷಶ್ಚೇತಿ ಯಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಮजबೂತ ಗೋಡೆಗಳು, ಹೊರಕಟ್ಟೆಗಳು, ನೂರಾರು ಯುದ್ಧಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಈ ತೊಡೆಯು ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಮರ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಾಕಾರಕರ್ತೃಭಿರ್ವೀರೈರ್ನೃಗರ್ಭಸ್ತತ್ರ ಪೂಜಿತಃ। ತದೇತನ್ನರಗರ್ಭೇಣ ಪಾಣ್ಡರೇಣ ವಿರಾಜತೇ
ಈ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟಿದ ವೀರರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಯ ಪಾಂಡರ ಎಂಬ ನಗರಜನರಿಂದ ಅದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಸಾಲೇನಾನೇಕತಾಲೇನ ಸರ್ವತಃ ಸಂವೃತಂ ಪುರಮ್। ಅನುರಕ್ತಾಃ ಪ್ರಕೃತಯೋ ದ್ರುಪದಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅನೇಕ ತಾಳಮರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ದೊಡ್ಡ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತಲಾಗಿದೆ; ಮಹಾತ್ಮ ಡ್ರುಪದನ ಪ್ರಜೆಗಳು ತುಂಬಾ ನಿಷ್ಠಾವಂತರು.
ದಾನಮಾನಾರ್ಜಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಗಾಶ್ಚ ಯೇ। ಪ್ರತಿರುದ್ಧಾನಿಮಾಞ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ರಾಜಭಿರ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮೈಃ
ದಾನ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಗೆದ್ದ ಒಳಹೊರಗಿನ ಎಲ್ಲರೂ ನಿಷ್ಠಾವಂತರು; ಇವರನ್ನು ಭೀಮವೀರ ರಾಜರು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದು.
ಉಪಯಾಸ್ಯನ್ತಿ ದಾಶಾರ್ಹಾಃ ಸಮುದಗ್ರೋಚ್ಛ್ರಿತಾಯುಧಾಃ। ತಸ್ಮಾತ್ಸಂನ್ಧಿಂ ವಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಸ್ಯ ಪಾಣ್ಡವೈಃ
ದಾಶಾರ್ಹರು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಶಾಂತಿ ಸಾಧಿಸೋಣ.