ಚಕ್ಷೂಂಷಿ ಪ್ರತಿಲಭ್ಯಾಥ ಪ್ರತಿಜಗ್ಮುಸ್ತತೋ ನೃಪಾಃ। ಭಾರ್ಗವಸ್ತು ಮುನಿರ್ಮೇನೇ ಸರ್ವಲೋಕಪರಾಭವಮ್
ಮತ್ತೆ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು ಹೋದರು; ಆದರೆ ಭೃಗು ವಂಶದ ಮುನಿಯಾದವರು ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಸೋಲಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು.
ಸ ಚಕ್ರೇ ತಾತ ಲೋಕಾನಾಂ ವಿನಾಶಾಯ ಮತಿಂ ತದಾ। ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಮನಃ ಪ್ರವಣಮಾತ್ಮನಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಲೋಕಗಳ ನಾಶವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದನು; ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದೇ ಕಡೆ ತಿರುಗಿತು.
ಇಚ್ಛನ್ನಪಚಿತಿಂ ಕರ್ತುಂ ಭೃಗೂಣಾಂ ಭೃಗುನನ್ದನಃ। ಸರ್ವಲೋಕವಿನಾಶಾಯ ತಪಸಾ ಸಹತೈಧಿತಃ
ಭೃಗು ವಂಶದ ಸಂತಾನಿಯಾದ ಅವನು, ಭೃಗುಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ, ತಪಸ್ಸಿನ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದ ದಹಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ತಾಪಯಾಮಾಸ ತಾಁಲ್ಲೋಕಾನ್ಸದೇವಾಸುರಮಾನುಷಾನ್। ತಪಸೋಗ್ರೇಣ ಮಹತಾ ನನ್ದಯಿಷ್ಯನ್ಪಿತಾಮಹಾನ್
ಅವನು ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ಮಾನವರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಆ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಭಾರೀ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೀಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು; ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದನು.
ತತಸ್ತಂ ಪಿತರಸ್ತಾತ ವಿಜ್ಞಾಯ ಕುಲನನ್ದನಮ್। ಪಿತೃಲೋಕಾದುಪಾಗಮ್ಯ ಸರ್ವ ಊಚುರಿದಂ ವಚಃ
ಆಗ ಅವನ ಪೂರ್ವಜರು, ತಮ್ಮ ವಂಶದವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಪಿತೃಲೋಕದಿಂದ ಬಂದು, ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:
ಔರ್ವ ದೃಷ್ಟಃ ಪ್ರಭಾವಸ್ತೇ ತಪಸೋಗ್ರಸ್ಯ ಪುತ್ರಕ। ಪ್ರಸಾದಂ ಕುರು ಲೋಕಾನಾಂ ನಿಯಚ್ಛ ಕ್ರೋಧಮಾತ್ಮನಃ
ಔರ್ವಾ, ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ; ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರು, ನಿನ್ನ ಕೋಪವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು.
ನಾನೀಶೈರ್ಹಿ ತದಾ ತಾತ ಭೃಗುಭಿರ್ಭಾವಿತಾತ್ಮಭಿಃ। ವಧೋ ಹ್ಯುಪೇಕ್ಷಿತಃ ಸರ್ವೈಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಣಾಂ ವಿಹಿಂಸತಾಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಗನೇ, ಭೃಗುಗಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಂದ ಆಗಿದ್ದ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಆಯುಷಾ ವಿಪ್ರಕೃಷ್ಟೇನ ಯದಾ ನಃ ಖೇದ ಆವಿಶತ್। ತದಾಽಸ್ಮಾಭಿರ್ವಧಸ್ತಾತ ಕ್ಷತ್ರಿಯೈರೀಪ್ಸಿತಃ ಸ್ವಯಮ್
ನಾವು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದಿಂದ ಬೇಸರಗೊಂಡಾಗ, ಆಗ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಂದ ಸಾಯಬೇಕೆಂದು ನಾವು ತಾವೇ ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದೆವು.
ನಿಖಾತಂ ಯಚ್ಚ ವೈ ವಿತ್ತಂ ಕೇನಚಿದ್ಗೃಗುವೇಶ್ಮನಿ। ವೈರಾಯೈವ ತದಾ ನ್ಯಸ್ತಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾನ್ಕೋಪಯಿಷ್ಣುಭಿಃ
ಯಾರಾದರೂ ಭೃಗುಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಗಿಟ್ಟಿದ್ದ ಆ ಧನವನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಕೋಪಗೊಳಿಸಲು, ವೈರಾಗಳಿಸಲು ಮಾತ್ರ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಕಿಂ ಹಿ ವಿತ್ತೇನ ನಃ ಕಾರ್ಯಂ ಸ್ವರ್ಗೇಪ್ಸೂನಾಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ। ಯದಸ್ಮಾಕಂ ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷಃ ಪ್ರಭೂತಂ ಧನಮಾಹರತ್
ನಾವು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಬಯಸುವವರು, ನಮಗೆ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ನಮ್ಮ ಧನದIPALು ಈಗಾಗಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತು ತಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಯದಾ ತು ಮೃತ್ಯುರಾದಾತುಂ ನ ನಃ ಶಕ್ನೋತಿ ಸರ್ವಶಃ। ತದಾಽಸ್ಮಾಭಿರಯಂ ದೃಷ್ಟ ಉಪಾಯಸ್ತಾತ ಸಂಮತಃ
ಮರಣವು ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಾಗ, ಆಗ ನಾವು ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡೆವು.
ಆತ್ಮಹಾ ಚ ಪುಮಾಂಸ್ತಾತ ನ ಲೋಕಾಁಲ್ಲಭತೇ ಶುಭಾನ್। ತತೋಽಸ್ಮಾಭಿಃ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯೈವಂ ನಾತ್ಮನಾತ್ಮಾ ನಿಪಾತಿತಃ
ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಕೊಲ್ಲುವವನು, ಮಗನೇ, ಶುಭಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಕೊಲ್ಲಲಿಲ್ಲ.
ನ ಚೈತನ್ನಃ ಪ್ರಿಯಂ ತಾತ ಯದಿದಂ ಕರ್ತುಮಿಚ್ಛಸಿ। ನಿಯಚ್ಛೇದಂ ಮನಃ ಪಾಪಾತ್ಸರ್ವಲೋಕಪರಾಭವಾತ್
ನೀನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸುವ ಈ ಕೆಲಸ ನಮಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ, ಮಗನೇ; ಪಾಪದಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ನಾಶದಿಂದ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸು.
ಮಾ ವಧೀಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಂಸ್ತಾತ ನ ಲೋಕಾನ್ಸಪ್ತ ಪುತ್ರಕ। ದೂಷಯನ್ತಂ ತಪಸ್ತೇಜಃ ಕ್ರೋಧಮುತ್ಪತಿತಂ ಜಹಿ
ಮಗನೇ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಅಥವಾ ಏಳು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಡ; ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಸುಕಾಗಲು ಬಿಡಬೇಡ, ಉದಯವಾದ ಕೋಪವನ್ನು ಶಮನಮಾಡು.
ಉಕ್ತವಾನಸ್ಮಿ ಯಾಂ ಕ್ರೋಧಾತ್ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ಪಿತರಸ್ತದಾ। ಸರ್ವಲೋಕವಿನಾಶಾಯ ನ ಸಾ ಮೇ ವಿತಥಾ ಭವೇತ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೋಪದಿಂದ ನಾನು ಮಾಡಿದ ಲೋಕನಾಶದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಬಾರದು ಎಂದು ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ವೃಥಾರೋಷಪ್ರತಿಜ್ಞೋ ವೈ ನಾಹಂ ಜೀವಿತುಮುತ್ಸಹೇ। ಅನಿಸ್ತೀರ್ಣೋ ಹಿ ಮಾಂ ರೋಷೋ ದಹೇದಗ್ನಿರಿವಾರಣಿಮ್
ನಾನು ಕೋಪದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ವ್ಯರ್ಥವಾದರೆ ಬದುಕಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಕಾರಣ, ಉಳಿದ ಕೋಪವು ಒಣಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸುಡುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಯೋ ಹಿ ಕಾರಣತಃ ಕ್ರೋಧಂ ಸಂಜಾತಂ ಕ್ಷನ್ತುಮರ್ಹತಿ। ನಾಲಂ ಸ ಮನುಜಃ ಸಮ್ಯಕ್ ತ್ರಿವರ್ಗಂ ಪರಿರಕ್ಷಿತುಮ್
ಯಾರಾದರೂ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡು, ನಂತರ ಕ್ಷಮಿಸಬಲ್ಲವನು, ಅವನು ಜೀವನದ ಮೂರು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ.
ಅಶಿಷ್ಟಾನಾಂ ನಿಯನ್ತಾ ಹಿ ಶಿಷ್ಟಾನಾಂ ಪರಿರಕ್ಷಿತಾ। ಸ್ಥಾನೇ ರೋಷಃ ಪ್ರಯುಕ್ತಃ ಸ್ಯಾನ್ನೃಪೈಃ ಸರ್ವಜಿಗೀಷುಭಿಃ
ಅನುಚಿತರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು, ಶಿಷ್ಟರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು; ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೆ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ರಾಜರು ಕೋಪವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.
ಅಶ್ರೌಷಮಹಮೂರುಸ್ಥೋ ಗರ್ಭಶಯ್ಯಾಗತಸ್ತದಾ। ಆರಾವಂ ಮಾತೃವರ್ಗಸ್ಯ ಭೃಗೂಣಾಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯೈರ್ವಧೇ
ನಾನು ಇನ್ನೂ ತಾಯಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವಳ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾಗಲೇ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಭೃಗುಗಳ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೊಂದಾಗ ಅವರ ಅಳಲುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು.
ಸಾಮರೈರ್ಹಿ ಯದಾ ಲೋಕೇ ಭೃಗೂಣಾಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಧಮೈಃ। ಆಗರ್ಭೋತ್ಸಾದನಂ ಕ್ಷಾನ್ತಂ ತದಾ ಮಾಂ ಮನ್ಯುರಾವಿಶತ್
ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಕೆಳದರ್ಜೆಯವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ಭೃಗುಗಳನ್ನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ನಾಶಮಾಡಿದಾಗ, ಆಗ ನನಗೆ ಕೋಪವು ತುಂಬಿತು.
ಪ್ರಕೀರ್ಣಕೇಶಾಃ ಕಿಲ ಮೇ ಮಾತರಃ ಪಿತರಸ್ತಥಾ। ಭಯಾತ್ಸರ್ವೇಷು ಲೋಕೇಷು ನಾಧಿಜಗ್ಮುಃ ಪರಾಯಣಮ್
ನನ್ನ ತಾಯಂದಿರು ಕೂದಲು ಚದುರಿಸಿಕೊಂಡು, ತಂದೆಯರೂ ಕೂಡ ಭಯದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕಲಾರದೆ ಇದ್ದರು.
ತಾನ್ಭೃಗೂಣಾಂ ಯದಾ ದಾರಾನ್ಕಶ್ಚಿನ್ನಾಭ್ಯುಪಪದ್ಯತ। ಮಾತಾ ತದಾ ದಧಾರೇಯಮೂರುಣೈಕೇನ ಮಾಂ ಶುಭಾ
ಯಾವಾಗ ಭೃಗುಗಳ ಹೆಂಡತಿಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲವೋ, ಆಗ ನನ್ನ ಶುಭವಾದ ತಾಯಿ ನನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದರು.
ಪ್ರತಿಷೇದ್ಧಾ ಹಿ ಪಾಪಸ್ಯ ಯದಾ ಲೋಕೇಷು ವಿದ್ಯತೇ। ತದಾ ಸರ್ವೇಷು ಲೋಕೇಷು ಪಾಪಕೃನ್ನೋಪಪದ್ಯತೇ
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾಪವನ್ನು ತಡೆಯುವವರು ಇದ್ದರೆ, ಪಾಪಿ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.
ಯದಾ ತು ಪ್ರತಿಷೇದ್ಧಾರಂ ಪಾಪೋ ನ ಲಭತೇ ಕ್ವಚಿತ್। ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಬಹವೋ ಲೋಕಾಸ್ತದಾ ಪಾಪೇಷು ಕರ್ಮಸು
ಆದರೆ ಪಾಪಕ್ಕೆ ತಡೆಯುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅನೇಕರು ಪಾಪಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ.
ಜಾನನ್ನಪಿ ಚ ಯಃ ಪಾಪಂ ಶಕ್ತಿಮಾನ್ನ ನಿಯಚ್ಛತಿ। ಈಶಃ ಸನ್ಸೋಽಪಿ ತೇನೈವ ಕರ್ಮಣಾ ಸಂಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ
ಯಾರಾದರೂ ಪಾಪವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದರೂ ತಡೆಯದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ರಾಜನಾದರೂ ಆ ಪಾಪದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
ರಾಜಭಿಶ್ಚೇಶ್ವರೈಶ್ಚೈವ ಯದಿ ವೈ ಪಿತರೋ ಮಮ। ಶಕ್ತೈರ್ನ ಶಕಿತಾಸ್ತ್ರಾತುಮಿಷ್ಟಂ ಮತ್ವೇಹ ಜೀವಿತಮ್
ನನ್ನ ತಂದೆಯರು ರಾಜರೂ, ಪ್ರಭುಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದಾಗಲೂ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಇದ್ದರೆ, ಈ ಬದುಕು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಅಲ್ಲ.
ಅತ ಏಷಾಮಹಂ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಲೋಕಾನಾಮೀಶ್ವರೋ ಹ್ಯಹಮ್। ಭವತಾಂ ಚ ವಚೋ ನಾಲಮಹಂ ಸಮಭಿವರ್ತಿತುಮ್
ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಕೋಪದಿಂದ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿಮ್ಮ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾನು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ.
ಮಮಾಪಿ ಚೇದ್ಭವೇದೇವಮೀಶ್ವರಸ್ಯ ಸತೋ ಮಹತ್। ಉಪೇಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯ ಪುನರ್ಲೋಕಾನಾಂ ಕಿಲ್ಬಿಷಾದ್ಭಯಮ್
ನಾನು ಮಹಾನ್ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದರೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಜನರಲ್ಲಿ ಪಾಪದಿಂದ ಭಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
ಯಶ್ಚಾಯಂ ಮನ್ಯುಜೋ ಮೇಽಗ್ನಿರ್ಲೋಕಾನಾದಾತುಮಿಚ್ಛತಿ। ದಹೇದೇಷ ಚ ಮಾಮೇವ ನಿಗೃಹೀತಃ ಸ್ವತೇಜಸಾ
ನನ್ನೊಳಗಿನ ಈ ಕೋಪದ ಬೆಂಕಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ದಹಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ತಡೆದರೆ, ಅದು ನನ್ನನ್ನೇ ಸುಡುತ್ತದೆ.
ಭವತಾಂ ಚ ವಿಜಾನಾಮಿ ಸರ್ವಲೋಕಹಿತೇಪ್ಸುತಾಮ್। ತಸ್ಮಾದ್ವಿಧದ್ಧ್ವಂ ಯಚ್ಛ್ರೇಯೋ ಲೋಕಾನಾಂ ಮಮ ಚೇಶ್ವರಾಃ
ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಭುಗಳೇ, ಲೋಕಗಳಿಗೂ ನನಗೂ ಹಿತವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿ.