ಸ್ವತೇಜಸೈವ ತಂ ಶಾಪಂ ಕುರು ಸತ್ಯಮೃಷೇರ್ವಿಭೋ। ದೇವಾನಾಂ ಚಾತ್ಮನೋ ಭಾಗಂ ಗೃಹಾಣ ತ್ವಂ ಮುಖೇ ಹುತಮ್
ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಋಷಿಯ ಶಾಪವನ್ನು ಸತ್ಯಗೊಳಿಸು, ಮಹಾಶಕ್ತನೇ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ಹವನವನ್ನು ನಿನ್ನ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸು.
ಏವಮಸ್ತ್ವಿತಿ ತಂ ವಹ್ನಿಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಪಿತಾಮಹಮ್। ಜಗಾಮ ಶಾಸನಂ ಕರ್ತುಂ ದೇವಸ್ಯ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ
ಅಗ್ನಿ ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ 'ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಹೊರಟನು.
ದೇವರ್ಷಯಶ್ಚ ಮುದಿತಾಸ್ತತೋ ಜಗ್ಮುರ್ಯಥಾಗತಮ್। ಋಷಯಶ್ಚ ಯಥಾ ಪೂರ್ವಂ ಕ್ರಿಯಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಚಕ್ರಿರೇ
ಆಮೇಲೆ ದೇವರ್ಷಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಂದ ಹಾದಿಯಲ್ಲೇ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಋಷಿಗಳು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ದಿವಿ ದೇವಾ ಮುಮುದಿರೇ ಭೂತಸಙ್ಘಾಶ್ಚ ಲೌಕಿಕಾಃ। ಅಗ್ನಿಶ್ಚ ಪರಮಾಂ ಪ್ರೀತಿಮವಾಪ ಹತಕಲ್ಮಷಃ
ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಜೀವಿಗಳು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಅಗ್ನಿ ಪರಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು.
ಏವಂ ಸ ಭಗವಾಞ್ಛಾಪಂ ಲೇಭೇಽಗ್ನಿರ್ಭೃಗುತಃ ಪುರಾ। ಏವಮೇಷ ಪುರಾ ವೃತ್ತ ಹತಿಹಾಸೋಽಗ್ನಿಶಾಪಜಃ। ಪುಲೋಮ್ನಶ್ಚ ವಿನಾಶೋಽಯಂ ಚ್ಯವನಸ್ಯ ಚ ಸಂಭವಃ
ಹೀಗೆ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನಾದ ಅಗ್ನಿಗೆ ಭೃಗು ಋಷಿಯಿಂದ ಶಾಪ ಬಂತು. ಹತಿ ಹಾಸ್ಯ, ಅಗ್ನಿಯ ಶಾಪ, ಪುಲೋಮನನ ನಾಶ ಮತ್ತು ಚ್ಯವನನ ಜನನ—all ಈ ಘಟನೆಗಳು ಆಗಾಗ ನಡೆದವು.
ಸ ಚಾಪಿ ಚ್ಯವನೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಭಾರ್ಗವೋಽಜನಯತ್ಸುತಮ್। ಸುಕನ್ಯಾಯಾಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಪ್ರಮತಿಂ ದೀಪ್ತತೇಜಸಮ್
ಆ ಚ್ಯವನನು, ಭೃಗು ವಂಶದವನು, ಸುಕನ್ಯೆಯಿಂದ ಪ್ರಮತಿ ಎಂಬ ಮಹಾತ್ಮನಾದ, ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದನು.
ಪ್ರಮತಿಸ್ತು ರುರುಂ ನಾಮ ಘೃತಾಚ್ಯಾಂ ಸಮಜೀಜನತ್। ರುರುಃ ಪ್ರಮದ್ವರಾಯಾಂ ತು ಶುನಕಂ ಸಮಜೀಜನಮ್
ಪ್ರಮತಿ ಘೃತಾಚಿಯಿಂದ ರುರು ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದನು. ರುರು ಪ್ರಮದ್ವರೆಯಿಂದ ಶುನಕ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದನು.
ಶುನಕಸ್ತು ಮಹಾಸತ್ವಃ ಸರ್ವಭಾರ್ಗವನನ್ದನಃ। ಜಾತಸ್ತಪಸಿ ತೀವ್ರೇ ಚ ಸ್ಥಿತಃ ಸ್ಥಿರಯಶಾಸ್ತತಃ
ಶುನಕನು ಮಹಾತ್ಮ, ಎಲ್ಲಾ ಭೃಗು ವಂಶದವರ ಸಂತೋಷ, ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಶಾಶ್ವತ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು.
ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮನ್ರುರೋಃ ಸರ್ವಂ ಚರಿತಂ ಭೂರಿತೇಜಸಃ। ವಿಸ್ತರೇಣ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತಚ್ಛೃಣು ತ್ವಮಶೇಷತಃ
ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಾನು ಈಗ ರುರು ಎಂಬ ಮಹಾತ್ಮನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳು.
ಋಷಿರಾಸೀನ್ಮಹಾನ್ಪೂರ್ವಂ ತಪೋವಿದ್ಯಾಸಮನ್ವಿತಃ। ಸ್ಥೂಲಕೇಶ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಃ ಸರ್ವಭೂತಹಿತೇ ರತಃ
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ, ಸ್ತೂಲಕೇಶ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾನ್ ಋಷಿಯೊಬ್ಬನು ಇದ್ದನು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ತು ಮೇನಕಾಯಾಂ ಪ್ರಜಜ್ಞಿವಾನ್। ಗನ್ಧರ್ವರಾಜೋ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ ವಿಶ್ವಾವಸುರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓ ಋಷಿಯೇ, ಗಂಧರ್ವರ ರಾಜನಾದ ವಿಶ್ವಾವಸು ಎಂಬವನು ಮೆನಕೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು.
ಅಪ್ಸರಾ ಮೇನಕಾ ತಸ್ಯ ತಂ ಗರ್ಭಂ ಭೃಗುನನ್ದನ। ಉತ್ಸಸರ್ಜ ಯಥಾಕಾಲಂ ಸ್ಥೂಲಕೇಶಾಶ್ರಮಂ ಪ್ರತಿ
ಅಪ್ಸರೆಯಾದ ಮೆನಕಾ, ಭೃಗು ವಂಶದವನೇ, ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಸ್ತೂಲಕೇಶನ ಆಶ್ರಮದ ಕಡೆಗೆ ಬಿಡಿದಳು.
ಉತ್ಸೃಜ್ಯ ಚೈವ ತಂ ಗರ್ಭಂ ನದ್ಯಾಸ್ತೀರೇ ಜಗಾಮ ಸಾ। ಅಪ್ಸರಾ ಮೇನಕಾ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನಿರ್ದಯಾ ನಿರಪತ್ರಪಾ
ಅವಳು ಆ ಗರ್ಭವನ್ನು ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು, ಆ ಅಪ್ಸರೆಯಾದ ಮೆನಕಾ, ನಿರ್ದಯವಾಗಿಯೂ ನಿರ್ಲಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟಳು.
ಕನ್ಯಾಮಮರಗರ್ಭಾಭಾಂ ಜ್ವಲನ್ತೀಮಿವ ಚ ಶ್ರಿಯಾ। ತಾಂ ದದರ್ಶ ಸಮುತ್ಸೃಷ್ಟಾಂ ನದೀತೀರೇ ಮಹಾನೃಷಿಃ
ಅಮರರ ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ, ಕಿರಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದ ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು, ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದುದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಮಹರ್ಷಿ ನೋಡಿದರು.
ಸ್ಥೂಲಕೇಶಃ ಸ ತೇಜಸ್ವೀ ವಿಜನೇ ಬನ್ಧುವರ್ಜಿತಾಮ್। ಸ ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತದಾ ಕನ್ಯಾಂ ಸ್ಥೂಲಕೇಶೋ ಮಹಾದ್ವಿಜಃ
ಆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಸ್ಥೂಲಕೇಶನು, ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಅಡಗಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಒಬ್ಬಳಾಗಿ ಇದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ.
ಜಗ್ರಾಹ ಚ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕೃಪಾವಿಷ್ಟಃ ಪುಪೋಷ ಚ। ವವೃಧೇ ಸಾ ವರಾರೋಹಾ ತಸ್ಯಾಶ್ರಮಪದೇ ಶುಭೇ
ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಆ ಸುಂದರ ರೂಪದವಳು ಅವನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಶುರುಮಾಡಿದಳು.
ಜಾತಕಾದ್ಯಾಃ ಕ್ರಿಯಾಶ್ಚಾಸ್ಯಾ ವಿಧಿಪೂರ್ವಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್। ಸ್ಥೂಲಕೇಶೋ ಮಹಾಭಾಗಶ್ಚಕಾರ ಸುಮಹಾನೃಷಿಃ
ಆ ಮಹಾನ್ ಸ್ಥೂಲಕೇಶನು, ಆಕೆಗೆ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
ಪ್ರಮದಾಭ್ಯೋ ವರಾ ಸಾ ತು ಸತ್ತ್ವರೂಪಗುಣಾನ್ವಿತಾ। ತತಃ ಪ್ರಮದ್ವರೇತ್ಯಸ್ಯಾ ನಾಮ ಚಕ್ರೇ ಮಹಾನೃಷಿಃ
ಅವಳು ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಮೀರಿದ ಸೌಂದರ್ಯ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ಅವಳಿಗೆ 'ಪ್ರಮದ್ವರಾ' ಎಂದು ಹೆಸರು ಇಟ್ಟನು.
ತಾಮಾಶ್ರಮಪದೇ ತಸ್ಯ ರುರುರ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಮದ್ವರಾಮ್। ಬಭೂವ ಕಿಲ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಮದನೋಪಹತಸ್ತದಾ
ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮದ್ವರೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ರುರು, ಕಾಮದ ಬಲದಿಂದ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.
ಪಿತರಂ ಸಖಿಭಿಃ ಸೋಽಥ ಶ್ರಾವಯಾಮಾಸ ಭಾರ್ಗವಮ್। ಪ್ರಮತಿಶ್ಚಾಭ್ಯಯಾಚತ್ತಾಂ ಸ್ಥೂಲಕೇಶಂ ಯಶಸ್ವಿನಮ್
ಆಮೇಲೆ ರುರು ತನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ಭಾರ್ಗವನು ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರೊಡನೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಪ್ರಮತಿ ಎಂಬವನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥೂಲಕೇಶನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
ತತಃ ಪ್ರಾದಾತ್ಪಿತಾ ಕನ್ಯಾಂ ರುರವೇ ತಾಂ ಪ್ರಮದ್ವರಾಮ್। ವಿವಾಹಂ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾಗ್ರೇ ನಕ್ಷತ್ರೇ ಭಗದೈವತೇ
ಆಮೇಲೆ ಆಕೆಯ ತಂದೆ, ಪ್ರಮದ್ವರೆಯನ್ನು ರುರುಗೆ ಕೊಟ್ಟು, ದೇವತೆಗಳ ಆಶೀರ್ವಾದವಿರುವ ಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಮದುವೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದನು.
ತತಃ ಕತಿಪಯಾಹಸ್ಯ ವಿವಾಹೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತೇ। ಸಖೀಭಿಃ ಕ್ರೀಡತೀ ಸಾರ್ಧಂ ಸಾ ಕನ್ಯಾವರವರ್ಣಿನೀ
ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಮದುವೆ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ಆ ಸುಂದರ ವರ್ಣದ ಯುವತಿ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತೆಯರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
ನಾಪಶ್ಯತ್ಸಂಪ್ರಸುಪ್ತಂ ವೈ ಭುಜಂಗಂ ತಿರ್ಯಗಾಯತಮ್। ಪದಾ ಚೈನಂ ಸಮಾಕ್ರಾಮನ್ಮುಮೂರ್ಷುಃ ಕಾಲಚೋದಿತಾ
ಆಕೆ ತನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದ, ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾವನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ, ಅದನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ತುಳಿದು, ವಿಧಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟಳು.
ಸ ತಸ್ಯಾಃ ಸಂಪ್ರಮತ್ತಾಯಾಶ್ಚೋದಿತಃ ಕಾಲಧರ್ಮಣಾ। ವಿಷೋಪಲಿಪ್ತಾನ್ದಶನಾನ್ಭೃಶಮಙ್ಗೇ ನ್ಯಪಾತಯತ್
ಆಕೆ ಅಜಾಗರೂಕಳಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕಾಲಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಆ ಹಾವು, ವಿಷಭರಿತ ದಂತಗಳಿಂದ ಆಕೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಕಚ್ಚಿತು.
ಸಾ ದಷ್ಟಾ ತೇನ ಸರ್ಪೇಣ ಪಪಾತ ಸಹಸಾ ಭುವಿ। ವಿವರ್ಣಾ ವಿಗತಶ್ರೀಕಾ ಭ್ರಷ್ಟಾಭರಣಚೇತನಾ
ಆ ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅವಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು. ಅವಳ ಬಣ್ಣ ಮಾಯವಾಗಿ, ಸೌಂದರ್ಯ ಕಳೆದು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು.
ನಿರಾನನ್ದಕರೀ ತೇಷಾಂ ಬನ್ಧೂನಾಂ ಮುಕ್ತಮೂರ್ಧಜಾ। ವ್ಯಸುರಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯಾ ಸಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯತಮಾಽಭವತ್
ಅವಳ ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿ, ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ನೋಡಲು ಯೋಗ್ಯಳಾಗಿದ್ದ ಅವಳು ಈಗ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದಳು.
ಪ್ರಸುಪ್ತೇವಾಭವಚ್ಚಾಪಿ ಭುವಿ ಸರ್ಪವಿಷಾರ್ದಿತಾ। ಭೂಯೋ ಮನೋಹರತರಾ ಬಭೂವ ತನುಮಧ್ಯಮಾ
ಹಾವಿನ ವಿಷದಿಂದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಅವಳು ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಕಂಡಳು. ಅವಳ ಸೊಪ್ಪು ದೇಹ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.
ದದರ್ಶ ತಾಂ ಪಿತಾ ಚೈವ ಯೇ ಚೈವಾನ್ಯೇ ತಪಸ್ವಿನಃ। ವಿಚೇಷ್ಟಮಾನಾಂ ಪತಿತಾಂ ಭೂತಲೇ ಪದ್ಮವರ್ಚಸಮ್
ಅವಳ ತಂದೆಯೂ, ಇತರ ತಪಸ್ವಿಗಳೂ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ, ಕಮಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿಯಿದ್ದರು.
ತತಃ ಸರ್ವೇ ದ್ವಿಜತರಾಃ ಸಮಾಜಗ್ಮುಃ ಕೃಪಾನ್ವಿತಾಃ। ಸ್ವಸ್ತ್ಯಾತ್ರೇಯೋ ಮಹಾಜಾನುಃ ಕುಶಿಕಃ ಶಙ್ಖಮೇಖಲಃ
ಆಗ ಎಲ್ಲ ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ಸ್ವಸ್ತ್ಯಾತ್ರೇಯ, ಮಹಾಜಾನು, ಕುಶಿಕ, ಶಂಖಮೇಖಲ ಎಂಬವರು ಬಂದರು.
ಉದ್ದಾಲಕಃ ಕಠಶ್ಚೈವ ಶ್ವೇತಶ್ಚೈವ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಭರದ್ವಾಜಃ ಕೌಣಕೃತ್ಸ್ಯ ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣೋಽಥ ಗೌತಮಃ
ಉದ್ದಾಲಕ, ಕಥ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ವೇತ, ಭರದ್ವಾಜ, ಕೌಣಕೃತ್ಸ, ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣ ಮತ್ತು ಗೌತಮ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.