ಅಮೋಕ್ಷಣೀಯಂ ದೈವಂ ಹಿ ಭಾವಿ ಮತ್ವಾ ಮಹಾಮತಿಃ। ತಥಾ ತತ್ಕೃತವಾನ್ದ್ರೋಣ ಆತ್ಮಕೀರ್ತ್ಯನುರಕ್ಷಣಾತ್
ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ತಿಳಿದ ಧ್ರೋಣನು, ತನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ್ದನು.
ಸರ್ವಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಸ ತು ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾಪ್ತವಾನ್ಪರಯಾ ಧಿಯಾ
ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿಯಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಅವನು ಶೀಘ್ರವೇ ಎಲ್ಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಂಪಾದಿಸಿದನು.
ದ್ರುಪದಸ್ಯಾಪಿ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಸಂಭವಮ್। ಕಥಂ ಚಾಪಿ ಸಮುತ್ಪನ್ನಃ ಕಥಮಸ್ತ್ರಾಣ್ಯವಾಪ್ತವಾನ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ದ್ರುಪದನ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆ ಹೇಗೆ ಆಯಿತು, ಅವನು ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಏತದಿಚ್ಛಾಮಿ ಭಗವಂಸ್ತ್ವತ್ತಃ ಶ್ರೋತುಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ। ಕೌತೂಹಲಂ ಜನ್ಮಸು ಮೇ ಕೀರ್ತ್ಯಮಾನೇಷ್ವನೇಕಶಃ
ಪೂಜ್ಯನೇ, ಈ ಜನ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮಿಂದ ಕೇಳಲು ನನಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ.
ರಾಜಾ ಬಭೂವ ಪಾಞ್ಚಾಲಃ ಪುತ್ರಾರ್ಥೀ ಪುತ್ರಕಾರಣಾತ್। ವನಂ ಗತೋ ಮಹಾರಾಜಸ್ತಪಸ್ತೇಪೇ ಸುದಾರುಣಮ್
ಪಾಂಚಾಲರ ರಾಜನು ಮಗನಿಗಾಗಿ, ಮಗನನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ, ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಭಾರೀ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ಆರಾಧಯನ್ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಮಹರ್ಷೀನ್ಸಂಶಿತವ್ರತಾನ್। ತಸ್ಯ ಸಂತಪ್ಯಮಾನಸ್ಯ ವನೇ ಮೃಗಗಣಾಯುತೇ
ಅವನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ವ್ರತದಲ್ಲಿರುವ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು. ಅವನು ಹಿರಿತನದಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿರಿದುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿದ್ದವು.
ಕಾಲಸ್ತು ಸುಮಹಾನ್ರಾಜನ್ನತ್ಯಯಾತ್ಸುತಕಾರಣಾತ್। ಸ ತು ರಾಜಾ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ತಪಸ್ತೀವ್ರಂ ಸಮಾದದೇ
ರಾಜನೇ, ಮಗನಿಗಾಗಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ಕಳೆದಿತು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಜನು ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸು ಕೈಗೊಂಡನು.
ಕಂಚಿತ್ಕಾಲಂ ವಾಯುಭಕ್ಷೋ ನಿರಾಹಾರಸ್ತಥೈವ ಚ। ತಥೈವ ತು ಮಹಾಬಾಹೋರ್ವರ್ತಮಾನಸ್ಯ ಭಾರತ
ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಅವನು ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಬದುಕಿದನು. ಹೀಗೆ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ದ್ರುಪದನು ತನ್ನ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದನು, ಭಾರತ.
ಕಾಲಸ್ತಸ್ಯ ಮಹಾರಾಜ ಯಾತೋ ವೈ ನೃಪಸತ್ತಮ। ತತೋ ನಾತಿಚಿರಾತ್ಕಾಲೇ ವಸನ್ತೇ ಕಾಮದೀಪನೇ
ಅವನಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಕಾಲವು ಬಂದುಬಿಟ್ಟಿತು ಮಹಾರಾಜನೇ, ರಾಜರಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು ಕೇಳು; ಆಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವಿಲ್ಲದೆ, ವಸಂತ ಋತು, ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಆಸೆ ಉಣಿಸುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ—
ಫುಲ್ಲಾಶೋಕವನೇ ಚೈವ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಸುಮನೋಹರೇ। ನದ್ಯಾಸ್ತೀರಂ ತತೋ ಗತ್ವಾ ಗಙ್ಗಾಯಾಃ ಪದ್ಮಲೋಚನಃ
ಅಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೂವನ್ನಿಟ್ಟ ಅಶೋಕ ಮರಗಳ ತೋಟದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು ಗಂಗೆಯ ದಡದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.
ನಿಯಮಸ್ಥಶ್ಚ ರಾಜಾಸೀತ್ತದಾ ಭರತಸತ್ತಮ। ತತೋ ನಾತಿಚಿರಾತ್ಕಾಲೇ ವನಂ ತನ್ಮನುಜೇಶ್ವರ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ವ್ರತವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಭರತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ. ಆಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವಿಲ್ಲದೆ, ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಮಾನವರ ಒಡೆಯನಾದ ನೀನು ಕೇಳು—
ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ಹ್ಯಪ್ಸರಾ ರಾಜನ್ಮೇನಕೇತ್ಯಭಿವಿಶ್ರುತಾ। ಪುಷ್ಪದ್ರುಮಾನ್ಸಜ್ಜಮಾನಾ ರಾಜ್ಞೋ ದರ್ಶನಮಾಗಮತ್
ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನೇ, ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಮೇನಕೆಯೆಂಬ ಅಪ್ಸರೆ, ಹೂವಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು, ರಾಜನಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದಳು.
ನ ದದರ್ಶ ತು ಸಾ ರಾಜಂಸ್ತತ್ರ ಸ್ಥಾನಗತಂ ನೃಪಮ್। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಾಪ್ಸರಸಂ ತಾಂ ತು ಶುಕ್ರಂ ರಾಜ್ಞೋಽಪತದ್ಭುವಿ
ಆಕೆ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಆ ಅಪ್ಸರೆಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ರಾಜನ ವೀರ್ಯ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು.
ತತಃ ಸ ರಾಜಾ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಲಜ್ಜಯಾ ನೃಪತಿಃ ಸ್ವಯಮ್। ಪದ್ಭ್ಯಾಮಾಕ್ರಮತಾಯುಷ್ಮಂಸ್ತತಸ್ತು ದ್ರುಪದೋಽಭವತ್
ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು, ರಾಜಾಧಿರಾಜನೇ, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತಾನೇ ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ಆ ವೀರ್ಯವನ್ನು ತುಳಿದನು; ಅದರಿಂದ ದ್ರುಪದನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ತತಸ್ತು ತಪಸಾ ತಸ್ಯ ರಾಜರ್ಷೇರ್ಭಾವಿತಾತ್ಮನಃ। ಪುತ್ರಃ ಸಮಭವಚ್ಛೀಘ್ರಂ ಪದೋಸ್ತಸ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ತು
ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಆ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನವನಿಗೆ, ಅವನು ಕಾಲಿಟ್ಟ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶೀಘ್ರವೇ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ತೇನಾಸ್ಯ ಋಷಯಃ ಸರ್ವೇ ಸಮಾಗಮ್ಯ ತಪೋಧನಾಃ। ನಾಮ ಚುಕ್ರುರ್ಹಿ ವಿದ್ವಾಂಸೋ ದ್ರುಪದೋಽಸ್ತ್ವಿತಿ ಭಾರತ
ಆಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲ ತಪಸ್ವಿಗಳು, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸೇರಿ, ಅವನಿಗೆ 'ದ್ರುಪದ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟರು, ಭಾರತ.
ಸ ತಸ್ಯೈವಾಶ್ರಮೇ ರಾಜನ್ಭರದ್ವಾಜಸ್ಯ ಭಾರತ। ವವೃಧೇ ಸುಮುಖಂ ತತ್ರ ಕಾಮೈಃ ಸರ್ವೈರ್ನೃಪೋತ್ತಮ
ಅವನು ಅಲ್ಲೇ ಭರದ್ವಾಜನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲೇ, ಸುಂದರ ಮುಖವಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿ ಬೆಳೆದನು, ರಾಜನೇ.
ಪಾಞ್ಚಾಲೋಽಪಿ ಹಿ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಸ್ವರಾಜ್ಯಂ ಗತವಾನ್ಪ್ರಭುಃ। ಭರದ್ವಾಜಸ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಂ ಸುತಂ ದತ್ವಾ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಪಾಂಚಾಲ ದೇಶದ ರಾಜನು, ಮಹಾರಾಜನೇ, ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ಭರದ್ವಾಜನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.
ಸ ಕುಮಾರಸ್ತತೋ ರಾಜನ್ದ್ರೋಣೇನ ಸಹಿತೋ ವನೇ। ವೇದಾಂಶ್ಚಾಧಿಜಗೇ ಸಾಙ್ಗಾನ್ಧನುರ್ವೇದಾಂಶ್ಚ ಭಾರತ
ಆಮೇಲೆ ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು, ರಾಜನೇ, ದ್ರೋಣನ ಜೊತೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ವೇದಗಳನ್ನೂ ಅದರ ಅಂಗಗಳನ್ನೂ, ಬಾಣವಿದ್ಯೆಯನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಲಿತನು, ಭಾರತ.
ಪರಯಾ ಸ ಮುದಾ ಯುಕ್ತೋ ವಿಚಚಾರ ವನೇ ಸುಖಮ್। ತಸ್ಯೈವಂ ವರ್ತಮಾನಸ್ಯ ವನೇ ವನಚರೈಃ ಸಹ
ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಹೀಗೆ ಕಾಡಿನ ಜನರ ಜೊತೆಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಕಾಲೇನಾತಿಚಿರಾದ್ರಾಜನ್ಪಿತಾ ಸ್ವರ್ಗಮುಪೇಯಿವಾನ್। ಸ ಸಮಾಗಮ್ಯ ಪಾಞ್ಚಾಲೈಃ ಪಾಞ್ಚಾಲೇಷ್ವಭಿಷೇಚಿತಃ
ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲವಾದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನೇ, ಅವನ ತಂದೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ನಂತರ ಪಾಂಚಾಲರ ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಅವನನ್ನು ಪಾಂಚಾಲರ ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದರು.
ಪ್ರಾಪ್ತಶ್ಚ ರಾಜ್ಯಂ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಸುಹೃದಾಂ ಪ್ರೀತಿವರ್ಧನಃ। ರಾಜ್ಯಂ ರರಕ್ಷ ಧರ್ಮೇಣ ಯಥಾ ಚೇನ್ದ್ರಸ್ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪಮ್
ಅವನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ರಾಜಾಧಿರಾಜನೇ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದನು; ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು, ಹೇಗೆಂದ್ರೆ ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ.
ಏತನ್ಮಯಾ ತೇ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಯಥಾವತ್ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್। ದ್ರುಪದಸ್ಯ ಚ ರಾಜರ್ಷೇರ್ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಸ್ಯ ಜನ್ಮ ಚ
ಹೀಗಾಗಿ, ರಾಜಾಧಿರಾಜನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ನಡೆದಿತ್ತೆಂದು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು; ದ್ರುಪದ ಎಂಬ ರಾಜರ್ಷಿಯ ಮತ್ತು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಜನನವನ್ನು.
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಸ್ತು ರಾಜನ್ದ್ರೇ ಯದಾ ಕೌರವನನ್ದನಮ್। ಯುಧಿಷ್ಠಿರಂ ವಿಜಾನನ್ವೈ ಸಮರ್ಥಂ ರಾಜ್ಯರಕ್ಷಣೇ
ಆದರೆ ರಾಜಾಧಿರಾಜನೇ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು, ಕೌರವರ ಆನಂದವಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಮರ್ಥನೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ—
ಯೌವರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕಾರ್ಥಮಮನ್ತ್ರಯತ ಮನ್ತ್ರಿಭಿಃ। ತೇ ತು ಬುದ್ಧ್ವಾನ್ವತಪ್ಯನ್ತ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಾತ್ಮಜಾಸ್ತದಾ
ಅವನು ಯುವರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಸಚಿವರ ಜೊತೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತೊಡಗಿದನು; ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರು ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದುಃಖಪಟ್ಟರು.
ತತಃ ಸಂವತ್ಸರಸ್ಯಾನ್ತೇ ಯೌವರಾಜ್ಯಾಯ ಪಾರ್ಥಿವ। ಸ್ಥಾಪಿತೋ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರೇಣ ಪಾಣ್ಡುಪುತ್ರೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ
ಆಮೇಲೆ, ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾಂಡುಪತ್ನಿಯಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಂದ ಯುವರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
ತತೋಽದೀರ್ಘೇಣ ಕಾಲೇನ ಕುನ್ತೀಪುತ್ರೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ। ಪಿತುರನ್ತರ್ದಧೇ ಕೀರ್ತಿಂ ಶೀಲವೃತ್ತಸಮಾಧಿಭಿಃ
ಅಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಕುಂತಿಯ ಮಗ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಉತ್ತಮ ಸ್ವಭಾವ, ನಡತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥೈರ್ಯದಿಂದ ತಂದೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೊಳಿಸಿದನು.
ಅಸಿಯುದ್ಧೇ ಗದಾಯುದ್ಧೇ ರಥಯುದ್ಧೇ ಚ ಪಾಣ್ಡವಃ। ಸಂಕರ್ಷಣಾದಶಿಕ್ಷದ್ವೈ ಶಶ್ವಚ್ಛಿಕ್ಷಾಂ ವೃಕೋದರಃ
ಖಡ್ಗಯುದ್ಧ, ಗದಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ರಥಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವನಾದ ಭೀಮನು ಸದಾ ಸಂಕರ್ಷಣನಿಂದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು.
ಸಮಾಪ್ತಶಿಕ್ಷೋ ಭೀಮಸ್ತು ದ್ಯುಮತ್ಸೇನಸಮೋ ಬಲೇ। ಪರಾಕ್ರಮೇಣ ಸಂಪನ್ನೋ ಭ್ರಾತೄಣಾಮಚರದ್ವಶೇ
ಭೀಮನು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ದ್ಯುಮತ್ಸೇನನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಅಣ್ಣಂದಿರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದನು.
ಪ್ರಗಾಢದೃಢಮುಷ್ಟಿತ್ವೇ ಲಾಘವೇ ವೇಧನೇ ತಥಾ। ಕ್ಷುರನಾರಾಚಭಲ್ಲಾನಾಂ ವಿಪಾಠಾನಾಂ ಚ ತತ್ತ್ವವಿತ್
ಭೀಮನು ಬಲವಾದ ಹಿಡಿತ, ವೇಗ ಮತ್ತು ತೂರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿ, ಕ್ಷುರ, ನಾರಾಚ ಮತ್ತು ಭಲ್ಲ ತಿರುಳುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದನು.