ಪ್ರತಸ್ಥೇ ಸರ್ವಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಸಭಾರ್ಯಃ ಕುರುನನ್ದನಃ। ತತಸ್ತಸ್ಯಾನುಯಾತಾರಸ್ತೇ ಚೈವ ಪರಿಚಾರಕಾಃ
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಪಾಂಡು ಹೆಂಡತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು. ಅವನ ಸೇವಕರು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋದರು.
ಶ್ರುತ್ವಾ ಭರತಸಿಂಹಸ್ಯ ವಿಧಿಧಾಃ ಕರುಣಾ ಗಿರಃ। ಭಮಮಾರ್ತಸ್ವರಂ ಕೃತ್ವಾ ಹಾಹೇತಿ ಪರಿಚುಕ್ರುಶುಃ
ಭರತವಂಶದ ರಾಜನ ದುಃಖಭರಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸೇವಕರು ದುಃಖದಿಂದ 'ಹಾಯ್' ಎಂದು ಅಳಿದರು.
ಉಷ್ಣಮಶ್ರು ವಿಮುಞ್ಚನ್ತಸ್ತಂ ವಿಹಾಯ ಮಹೀಪತಿಮ್। ಯಯುರ್ನಾಗಪುರಂ ತೂರ್ಣಂ ಸರ್ವಮಾದಾಯ ತದ್ಧನಮ್
ಬಿಸಿ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿಸಿ, ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆ ಸೇವಕರು ಆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬೇಗ ನಾಗಪುರಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
ತೇ ಗತ್ವಾ ನಗರಂ ರಾಜ್ಞೋ ಯಥಾವೃತ್ತಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಕಥಯಾಂಚಕ್ರಿರೇ ರಾಜ್ಞಸ್ತದ್ಧನಂ ವಿವಿಧಂ ದದುಃ
ಅವರು ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಏನಾಯಿತು ಎಂದು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ವಿಭಿನ್ನ ಧನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು.
ಶ್ರುತ್ವಾ ತೇಭ್ಯಸ್ತತಃ ಸರ್ವಂ ಯಥಾವೃತ್ತಂ ಮಹಾವನೇ। ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರೋ ನರಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪಾಣ್ಡುಮೇವಾನ್ವಶೋಚತ
ಅವರು ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ಏನಾಯಿತು ಎಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಪಾಂಡುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ದುಃಖಪಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ನ ಶಯ್ಯಾಸನಭೋಗೇಷು ರತಿಂ ವಿನ್ದತಿ ಕರ್ಹಿಚಿತ್। ಭ್ರಾತೃಶೋಕಸಮಾವಿಷ್ಟಸ್ತಮೇವಾರ್ಥಂ ವಿಚಿನ್ತಯನ್
ತಮ್ಮ ಸಹೋದರನ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಹಾಸಿಗೆ, ಆಸನ, ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂತೋಷವನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಪಾಂಡುನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು.
ರಾಜಪುತ್ರಸ್ತು ಕೌರವ್ಯ ಪಾಣ್ಡುರ್ಮೂಲಫಲಾಶನಃ। ಜಗಾಮ ಸಹ ಪತ್ನೀಭ್ಯಾಂ ತತೋ ನಾಗಶತಂ ಗಿರಿಮ್
ಓ ಕೌರವ, ಪಾಂಡು ಎಂಬ ರಾಜಕುಮಾರನು, ಬೇರುಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಡತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೂರಾರು ಶೃಂಗಗಳಿರುವ ಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡಿದನು.
ಸ ಚೈತ್ರರಥಮಾಸಾದ್ಯ ಕಾಲಕೂಟಮತೀತ್ಯ ಚ। ಹಿಮವನ್ತಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಪ್ರಯಯೌ ಗನ್ಧಮಾದನಮ್
ಅವನು ಚೈತ್ರರಥವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಕಾಲಕುಟವನ್ನು ದಾಟಿ, ಹಿಮವಂತವನ್ನು ದಾಟಿ, ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದತ್ತ ಮುಂದುವರೆದನು.
ರಕ್ಷ್ಯಮಾಣೋ ಮಹಾಭೂತೈಃ ಸಿದ್ಧೈಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಿಭಿಃ। ಉವಾಸ ಸ ಮಹಾರಾಜ ಸಮೇಷು ವಿಷಮೇಷು ಚ
ಮಹಾ ಭೂತಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಮಹಾರಾಜನು ಸಮತಟ್ಟಾದ ಹಾಗು ಕಠಿಣವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದನು.
ಇನ್ದ್ರದ್ಯುಮ್ನಸರಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಹಂಸಕೂಟಮತೀತ್ಯ ಚ। ಶತಶೃಙ್ಗೇ ಮಹಾರಾಜ ತಾಪಸಃ ಸಮತಪ್ಯತ
ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಸರೋವರವನ್ನು ತಲುಸಿ, ಹಂಸಕೂಟವನ್ನು ದಾಟಿ, ಶತಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಜನೆ, ಪಾಂಡು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ತತ್ರಾಪಿ ತಪಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠೇ ವರ್ತಮಾನಃ ಸ ವೀರ್ಯವಾನ್। ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸಙ್ಘಾನಾಂ ಬಭೂವ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ
ಅಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಸುಶ್ರೂಷುರನಹಂವಾದೀ ಸಂಯತಾತ್ಮಾ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ। ಸ್ವರ್ಗಂ ಗನ್ತುಂ ಪರಾಕ್ರಾನ್ತಃ ಸ್ವೇನ ವೀರ್ಯೇಣ ಭಾರತ
ಅವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಭಾರತ.
ಕೇಷಾಂಚಿದಭವದ್ಭ್ರಾತಾ ಕೇಷಾಂಚಿದಭವತ್ಸಖಾ। ಋಷಯಸ್ತ್ವಪರೇ ಚೈನಂ ಪುತ್ರವತ್ಪರ್ಯಪಾಲಯನ್
ಕೆಲವರಿಗೆ ಅವನು ತಮ್ಮ ಅಣ್ಣನಂತೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ಇದ್ದನು; ಕೆಲವು ಋಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಗನಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು ಕಾಪಾಡಿದರು.
ಸ ತು ಕಾಲೇನ ಮಹತಾ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷಂ ತಪಃ। ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಸದೃಶಃ ಪಾಣ್ಡುರ್ಬಭೂವ ಭರತರ್ಷಭ
ಅವನ ತಪಸ್ಸು ಸಮಯದೊಂದಿಗೆ ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಪಾಂಡು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯಂತೆ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದನು, ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಅಮಾವಾಸ್ಯಾಂ ತು ಸಹಿತಾ ಋಷಯಃ ಸಂಶಿತವ್ರತಾಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮಾಸ್ತೇ ಸಂಪ್ರತಸ್ಥುರ್ಮಹರ್ಷಯಃ
ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು, ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಋಷಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಹೊರಟರು.
ಸಂಪ್ರಯಾತಾನೃಷೀನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಾಣ್ಡುರ್ವಚನಮಬ್ರವೀತ್। ಭವನ್ತಃ ಕ್ವ ಗಮಿಷ್ಯನ್ತಿ ಬ್ರೂತ ಮೇ ವದತಾಂ ವರಾಃ
ಋಷಿಗಳು ಹೊರಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಾಂಡು ಕೇಳಿದನು: 'ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರಿ? ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಹೇಳಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ.'
ಸಮಾವಾಯೋ ಮಹಾನದ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ದೇವಾನಾಂ ಚ ಋಷೀಣಾಂ ಚ ಪಿತೄಣಾಂ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ವಯಂ ತತ್ರ ಗಮಿಷ್ಯಾಮೋ ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮಾಃ ಸ್ವಯಂಭುವಮ್
ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮರು ಸೇರಿ ಮಹಾಸಭೆ ನಡೆಯಲಿದೆ; ನಾವು ಸ್ವಯಂಭುವನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
ಪಾಣ್ಡುರುತ್ಥಾಯ ಸಹಸಾ ಗನ್ತುಕಾಮೋ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ಸ್ವರ್ಗಪಾರಂ ತಿತೀರ್ಷುಃ ಸ ಶತಶೃಙ್ಗಾದುದಙ್ಮುಖಃ
ಪಾಂಡು ಕೂಡ ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು, ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಶತಶೃಂಗದಿಂದ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು.
ಪ್ರತಸ್ಥೇ ಸಹ ಪತ್ನೀಭ್ಯಾಮಬ್ರುವಂಸ್ತಂ ಚ ತಾಪಸಾಃ। ಉಪರ್ಯುಪರಿ ಗಚ್ಛನ್ತಃ ಶೈಲರಾಜಮುದಙ್ಮುಖಾಃ
ಅವನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟಾಗ, ತಪಸ್ವಿಗಳು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನಾವು ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿ ಹತ್ತಿ, ಉತ್ತರದತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.'
ದೃಷ್ಟವನ್ತೋ ಗಿರೌ ರಮ್ಯೇ ದುರ್ಗಾನ್ದೇಶಾನ್ಬಹೂನ್ವಯಮ್। ವಿಮಾನಶತಸಂಬಾಧಾಂ ಗೀತಸ್ವರನಿನಾದಿತಾಮ್
ಆ ಸುಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಾವು ಅನೇಕ ಕಠಿಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ, ನೂರಾರು ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹಾಡು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಿಂದ ಗುಂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಆಕ್ರೀಡಭೂಮಿಂ ದೇವಾನಾಂ ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಾಂ ತಥಾ। ಉದ್ಯಾನಾನಿ ಕುಬೇರಸ್ಯ ಸಮಾನಿ ವಿಷಮಾಣಿ ಚ
ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಆಟವಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ; ಕುಬೇರನ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿಯೂ, ಕಠಿಣವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವು.
ಮಹಾನದೀನಿತಮ್ಬಾಂಶ್ಚ ಗಹನಾನ್ಗಿರಿಗಹ್ವರಾನ್। ಸನ್ತಿ ನಿತ್ಯಹಿಮಾ ದೇಶಾ ನಿರ್ವೃಕ್ಷಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ
ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ನದಿಗಳ ತಟಗಳು, ದಟ್ಟ ಪರ್ವತ ಗುಹೆಗಳು, ಸದಾ ಹಿಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಮರ, ಪ್ರಾಣಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳೇ ಇಲ್ಲದ ಜಾಗಗಳಿವೆ.
ಸನ್ತಿ ಕ್ವಚಿನ್ಮಹಾದರ್ಯೋ ದುರ್ಗಾಃ ಕಾಶ್ಚಿದ್ದುರಾಸದಾಃ। ನಾತಿಕ್ರಾಮೇತ ಪಕ್ಷೀ ಯಾನ್ಕುತ ಏವೇತರೇ ಮೃಗಾಃ
ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮರಳುಭೂಮಿಗಳು, ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಟಲಾಗದ ದುರ್ಗಗಳು ಇದ್ದವು; ಹಕ್ಕಿಯೂ ದಾಟಲಾಗದು, ಇನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹೇಗೆ ಹೋಗಬಹುದು.
ವಾಯುರೇಕೋ ಹಿ ಯಾತ್ಯತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ। ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯೌ ಶೈಲರಾಜೇಽಸ್ಮಿನ್ರಾಜಪುತ್ರ್ಯೌ ಕಥಂ ನ್ವಿಮೇ
ಇಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಮಾತ್ರ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮಾತ್ರ ದಾಟುತ್ತಾರೆ; ರಾಜಕುಮಾರ, ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗಳು ಈ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ದಾಟುತ್ತಾರೆ?
ಅಪ್ರಜಸ್ಯ ಮಹಾಭಾಗಾ ನ ದ್ವಾರಂ ಪರಿಚಕ್ಷತೇ
ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವರಿಗೆ, ಧನ್ಯಳೇ, ಯಾವ ದ್ವಾರವೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸ್ವರ್ಗೇ ತೇನಾಭಿತಪ್ತೋಽಹಮಪ್ರಜಸ್ತು ಬ್ರವೀಮಿ ವಃ। ಸೋಽಹಮುಗ್ರೇಣ ತಪಸಾ ಸಭಾರ್ಯಸ್ತ್ಯಕ್ತಜೀವಿತಃ
ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಸ್ವರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ನನಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ: ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ, ಜೀವವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ.
ಅನಪತ್ಯೋಽಪಿ ವಿನ್ದೇಯಂ ಸ್ವರ್ಗಮುಗ್ರೇಣ ಕರ್ಮಣಾ
ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಭಾರೀ ಕರ್ಮದಿಂದ ನಾನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಅಪತ್ಯಮನಘಂ ರಾಜನ್ವಯಂ ದಿವ್ಯೇನ ಚಕ್ಷುಷಾ। ದೈವೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ನರವ್ಯಾಘ್ರ ಕರ್ಮಣೇಹೋಪಪಾದಯ
ರಾಜನೇ, ದೈವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೋಷರಹಿತವಾದ ಸಂತಾನವನ್ನು ನೋಡು; ಅದನ್ನು ನಿನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಸಾಧಿಸು.
ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಫಲಮವ್ಯಗ್ರೋ ವಿನ್ದತೇ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ನರಃ। ತಸ್ಮಿನ್ದೃಷ್ಟೇ ಫಲೇ ರಾಜನ್ಪ್ರಯತ್ನಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಶುದ್ಧ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಂತಹ ಫಲವನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ರಾಜನೇ, ನೀನು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು.
ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ತಾಪಸವಚಃ ಪಾಣ್ಡುಸ್ಚಿನ್ತಾಪರೋಽಭವತ್
ಆ ತಪಸ್ವಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪಾಂಡು, ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.