ಯಾವತ್ತು ಶಕ್ಯತೇ ಕರ್ತುಮನ್ತರಜ್ಞೈರ್ಜನಾಧಿಪೈಃ। ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮರತೈಃ ಶೂರೈಸ್ತಾವತ್ಕುರ್ವನ್ತಿ ಕೌರವಾಃ
ರಾಜರು ಒಳಗಿನ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿರುವವರು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಸಾಧ್ಯವೋ, ಅಷ್ಟು ಕಾಲ ಕೌರವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಥಾ ತು ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರೈರ್ಯುದ್ಧಂ ಪರಮಸಙ್ಕಟಮ್। ಕುರೂಣಾಂ ಪಾಣ್ಡವೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ತತ್ಸರ್ವಂ ಶೃಣು ತತ್ತ್ವತಃ
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಕೌರವರು ಹೇಗೆ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.
ತೇ ಚೈಕಸಪ್ತಸಾಹಸ್ರಾಸ್ತ್ರಿಸಾಹಸ್ರಾಶ್ಚ ಸೈನ್ಧವಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಹದಿನೇಳು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಸಿಂಧು ಯೋಧರು ಇದ್ದರು.
ಮತ್ತಾನಾಂ ಸುವಿರೂಢಾನಾಂ ಹಸ್ತ್ಯಾರೋಹೈರ್ವಿಶಾರದೈಃ। ಹಸ್ತಿನಾಂ ಭೀಮರೂಪಾಣಾಂ ವರ್ಮಿಣಾಂ ರೌದ್ರಕರ್ಮಿಣಾಮ್
ಮತ್ತಾದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ, ದುಷ್ಟ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ, ಬಲಿಷ್ಠ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಕೌಶಲ್ಯವಂತ ಸವಾರರು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.
ಅಧ್ಯರ್ಧೇನ ಸಹಸ್ರೇಣ ಪುತ್ರೋ ದುರ್ಮರ್ಷಣಸ್ತವ। ಅಗ್ರತಃ ಸರ್ವಸೈನ್ಯಾನಾಂ ಯೋತ್ಸ್ಯಮಾನೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ
ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸೇನೆ ಸೇರಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಮಗ ದುರ್ಮರ್ಷಣನು ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳ ಮುಂದೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನು.
ತತೋ ದುಃಶಾಸನಶ್ಚೈವ ವಿಕರ್ಣಶ್ಚ ತವಾತ್ಮಜೌ। ಸಿನ್ಧುರಾಜಾರ್ಥಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಮಗ್ರಾನೀಕೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೌ
ಆಮೇಲೆ ದುಃಶಾಸನ ಮತ್ತು ವಿಕರ್ಣ, ನಿನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಮಗರು, ಸಿಂಧು ರಾಜನ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಸೇನೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.
ದೀರ್ಘೋ ದ್ವಾದಶಗವ್ಯೂತಿಃ ಪಶ್ಚಾರ್ಧೇ ಪಞ್ಚವಿಸ್ತೃತಃ। ವ್ಯೂಹಸ್ತು ಚಕ್ರಶಕಟೋ ಭಾರದ್ವಾಜೇನ ನಿರ್ಮಿತಃ
ಭಾರದ್ವಾಜನು ರೂಪಿಸಿದ ಆ ಸೇನಾ ಹಣೆ ಹನ್ನೆರಡು ಗವುದ ದೂರವಿತ್ತು, ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಐದು ಗವುದ ಅಗಲವಿತ್ತು, ಅದು ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಗಾಡಿಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು.
ನಾನಾನೃಪತಿಭಿರ್ವೀರೈಸ್ತತ್ರತತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೈಃ। ರಥಾಶ್ವಗಜಪತ್ತ್ಯೋಘೈರ್ದ್ರೋಣೇನ ವಿಹಿತಃ ಸ್ವಯಮ್
ಅದನ್ನು ದ್ರೋಣನು ಸ್ವತಃ ರೂಪಿಸಿದ್ದನು; ವಿವಿಧ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ರಾಜರು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು, ರಥಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಾಳುಗಳು ಸೇನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು.
ಪಶ್ಚಾರ್ಧೇ ತಸ್ಯ ಪದ್ಮಸ್ತು ಗರ್ಭವ್ಯೂಹಃ ಪುನಃ ಕೃತಃ। ಸೂಚೀಪದ್ಮಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಥೋ ಗೂಢೋ ವ್ಯೂಹಃ ಕೃತಃ ಪುನಃ
ಆ ಹಣೆ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಒಂದು ಪದ್ಮಾಕಾರದ ಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು; ಆ ಸೂಚಿ ಪದ್ಮದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಹಣೆ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.
ಏವಮೇತಂ ಮಹಾವ್ಯೂಹಂ ವ್ಯೂಹ್ಯ ದ್ರೋಣೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ। ಸೂಚೀಮುಖೇ ಮಹೇಷ್ವಾಸಃ ಕೃತವರ್ಮಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ
ಈ ಮಹಾ ಹಣೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ರೂಪಿಸಿ ದ್ರೋಣನು ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತನು; ಸೂಚಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಧನುರ್ಧಾರಿ ಕೃತವರ್ಮನು ನಿಂತಿದ್ದನು.
ಅನನ್ತರಂ ಚ ಕಾಮ್ಭೋಜೋ ಜಲಸನ್ಧಶ್ಚ ಮಾರಿಷ। ದುರ್ಯೋಧನಶ್ಚ ಕರ್ಣಶ್ಚ ತದನನ್ತರಮೇವ ಚ
ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಕಾಂಭೋಜ ಮತ್ತು ಜಲಸಂಧ, ಮಹಾನಭೋ, ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ದುರ್ಯೋಧನ ಮತ್ತು ಕರ್ಣನು ಬಂದರು.
ತತಃ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ಯೋದಾನಾನಮನಿವರ್ತಿನಾಮ್। ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಶಕಟೇ ಮುಖರಕ್ಷಿಣಾಮ್
ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಯೋಧರು ಗಾಡಿ ಹಣೆ ಯಲ್ಲಿ, ಅದರ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ತೇಷಾಂ ಚ ಪೃಷ್ಠತೋ ರಾಜಾ ಬಲೇನ ಮಹತಾ ವೃತಃ। ಜಯದ್ರಥಸ್ತತೋ ರಾಜಾ ಸೂಚೀಪಾರ್ಶ್ವೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ
ಅವರ ಹಿಂದೆ ಮಹಾ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜನು ನಿಂತಿದ್ದನು; ನಂತರ ರಾಜ ಜಯದ್ರಥನು ಸೂಚಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದನು.
ಶಕಟಸ್ಯ ತು ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಭಾರದ್ವಾಜೋ ಮುಖೇ ಸ್ಥಿತಃ। ನಾತ್ರ ತಸ್ಯಾಭವದ್ಭೋದೋ ಜುಗೋಪೈನಂ ತತಃ ಸ್ವಯಮ್
ಅಯ್ಯಾ ರಾಜನೆ, ಆ ಗಾಡಿ ಹಣೆಯ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜನು ನಿಂತಿದ್ದನು; ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಭಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ತಾನೇ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಶ್ವೇತವರ್ಮಾಮ್ಬರೋಷ್ಣೀಷೋ ವ್ಯೂಢೋರಸ್ಕೋ ಮಹಾಭುಜಃ। ಧನುರ್ವಿಸ್ಫಾರಯನ್ದ್ರೋಣಸ್ತಸ್ಥೌ ಕ್ರುದ್ಧ ಇವಾನ್ತಕಃ। `ತಸ್ಯ ಸೈನ್ಯಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ನೇತಾ ಗೋಪ್ತಾ ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್
ಬಿಳಿ ಕವಚ, ಬಿಳಿ ಉಷ್ಣೀಷ ಧರಿಸಿ, ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ, ಬಲಿಷ್ಠ ಭುಜಗಳು, ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು ಹಿಡಿದು, ಕೋಪಗೊಂಡ ಯಮಧರ್ಮನಂತೆ ದ್ರೋಣನು ನಿಂತಿದ್ದನು; ಅವನು ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದನು.
ತಾಕಿನಂ ಶೋಣಹಯಂ ವೇದೀಕೃಷ್ಣಾಜಿನಧ್ವಜಮ್। ದ್ರೋಣಸ್ಯ ರಥಮಾಲೋಕ್ಯ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಃ ಕುರವೋಽಭವನ್
ದ್ರೋಣನ ರಥದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಕುದುರೆಗಳು, ಹುಲಿಯ ಚರ್ಮದ ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮದ ಪತಾಕೆ ಕಂಡು, ಕೌರವರು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸಙ್ಘಾನಾಂ ವಿಸ್ಮಯಃ ಸುಮಹಾನಭೂತ್। ದ್ರೋಣೇನ ವಿಹಿತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವ್ಯೂಹಂ ಕ್ಷುಬ್ಧಾರ್ಣವೋಪಮಮ್
ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರ ಗುಂಪುಗಳು, ದ್ರೋಣನು ರೂಪಿಸಿದ ಆ ಹಣೆ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಭಯಾನಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.
ಸಶೈಲಸಾಗರವನಾಂ ನಾನಾಜನಪದಾಕುಲಾಮ್। ಗ್ರಸೇದ್ವ್ಯೂಹಃ ಕ್ಷಿತಿಂ ಸರ್ವಾಮಿತಿ ಭೂತಾನಿ ಮೇನಿರೇ
ಆ ಹಣೆ ಪರ್ವತಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜನಾಂಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ನುಂಗಿಬಿಡಬಹುದೆಂದು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಭಾವಿಸಿದವು.
ಬಹುರಥಮನುಜಾಶ್ವಪತ್ತಿನಾಗಂ ಪ್ರತಿಭಯನಿಃಸ್ವನಮದ್ಭುತಾನುರೂಪಮ್। ಅಹಿತಹೃದಯಭೇದನಂ ಮಹದ್ವೈ ಶಕಟಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಕೃತಂ ನನನ್ದ ರಾಜಾ
ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಥಗಳು, ಸಹೋದರರು, ಕುದುರೆಗಳು, ಕಾಲಾಳುಗಳು, ಆನೆಗಳು ತುಂಬಿ, ಭಯಾನಕ ಶಬ್ದದಿಂದ ಗೋಜಾಡಿ, ಅದ್ಭುತವಾಗಿ, ಶತ್ರುಗಳ ಹೃದಯವನ್ನು ಭೇದಿಸುವಂತೆ ಇದ್ದ ಆ ಗಾಡಿ ಹಣೆ ಕಂಡು ರಾಜನು ಹರ್ಷಪಟ್ಟನು.
ತಯೋಃ ಶಙ್ಖಪ್ರಣಾದೇನ ತವ ಸೈನ್ಯೇ ವಿಶಾಮ್ಪತೇ। ಆಸನ್ಸಂಹೃಷ್ಟರೋಮಾಣಃ ಕಮ್ಪಿತಾ ಗತಚೇತಸಃ
ಆ ಇಬ್ಬರ ಶಂಖದ ಧ್ವನಿಯಿಂದ, ರಾಜನೆ, ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವರ ರೋಮಾಂಚನವಾಗಿತ್ತು, ಕೆಲವರು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು, ಮನಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.
ಯಥಾ ತ್ರಸ್ಯನ್ತಿ ಭೂತಾನಿ ಸರ್ವಾಣ್ಯಶನಿನಿಃಸ್ವನಾತ್। ತಥಾ ಶಙ್ಖಪ್ರಣಾದೇನ ವಿತ್ರೇಸುಸ್ತವ ಸೈನಿಕಾಃ
ಮಿಂಚಿನ ಗರ್ಜನೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹೇಗೆ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನ ಸೇನಿಕರು ಶಂಖದ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಭಯಭೀತರಾಗಿದರು.
ಪ್ರಸುಸ್ರುವುಃ ಶಕೃನ್ಮೂತ್ರಂ ವಾಹನಾನಿ ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಏವಂ ಸವಾಹನಂ ಸರ್ವಮಾವಿಗ್ನಮಭವದ್ಬಲಮ್
ಅದೆಲ್ಲಾ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಹನಗಳು ಭಯದಿಂದ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಿತು; ಹೀಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಸೈನ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಯಿತು.
ಸೀದನ್ತಿ ಸ್ಮ ನರಾ ರಾಜಞ್ಶಙ್ಖಶಬ್ದೇನ ಮಾರಿಷ। ವಿಸಂಜ್ಞಾಶ್ಚಾಭವನ್ಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿದ್ರಾಜನ್ವಿತತ್ರಸುಃ
ಅಯ್ಯಾ ರಾಜನೇ, ಶಂಖದ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿ ಮನುಷ್ಯರು ನೆಲಕ್ಕೇ ಕುಳಿತರು; ಕೆಲವರು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು.
ತತಃ ಕಪಿರ್ಮಹಾನಾದಂ ಸಹಭೂತೈರ್ಧ್ವಜಾಲಯೈಃ। ಅಕರೋದ್ವ್ಯಾದಿತಾಸ್ಯಶ್ಚ ಭೀಷಯಂಸ್ತವ ಸೈನಿಕಾನ್
ಆಮೇಲೆ ಆ ಮಹಾ ವಾನರನು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಬಾಯನ್ನು ಅಗಲವಾಗಿ ತೆರೆದು ಭಯಾನಕ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿತು; ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಸೇನಿಕರು ಭಯಪಟ್ಟುಹೋದರು.
ತತಃ ಶಙ್ಖಾಶ್ಚ ಭೇರ್ಯಶ್ಚ ಮೃದಙ್ಗಾಶ್ಚಾನಕೈಃ ಸಹ। ಪುನರೇವಾಭ್ಯಹನ್ಯನ್ತ ತವ ಸೈನ್ಯಪ್ರಹರ್ಷಣಾಃ
ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಶಂಖಗಳು, ಭೇರಿ, ಮೃದಂಗ ಮತ್ತು ಅನಕಗಳ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೂಡಿ, ನಿನ್ನ ಸೇನ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು.
ನಾನಾವಾದಿತ್ರಸಂಹಾದೈಃ ಕ್ಷ್ವೇಡಿತಾಸ್ಫೋಟಿತಾಕುಲೈಃ। ಸಿಂಹನಾದೈಃ ಸಮುತ್ಕ್ರುಷ್ಟೈಃ ಸಮಾಧೂತೈರ್ಮಹಾರಥೈಃ
ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳ ಶಬ್ದ, ಕುದುರೆಗಳ ಹಿಗ್ಗು, ಚಪ್ಪಾಳೆ, ಮಹಾರಥಿಗಳ ಗರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಹದ ಹೋಳಾಟಗಳಿಂದ ಆ ಸೇನೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗದ್ದಲದಿಂದ ತುಂಬಿತು.
ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ತುಮುಲೇ ಶಬ್ದೇ ಭೀರೂಣಾಂ ಭಯವರ್ಧನೇ। ಅತೀವ ಹೃಷ್ಟೋ ದಾಶಾರ್ಹಮಬ್ರವೀತ್ಪಾಕಶಾಸನಿಃ
ಆ ಗದ್ದಲ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ, ಭಯಪಡುವವರ ಭಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೃಥೆಯ ಪುತ್ರನು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ತತ್ತಥಾ ತವ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಸೈನ್ಯಂ ಯುಧಿ ಪರನ್ತಪ। ಪ್ರಭಗ್ನಂ ದ್ರುತಮಾವಿಗ್ನಮತೀವ ಶರಪೀಡಿತಮ್
ಹೀಗಾಗಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವವನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮಗನ ಸೇನೆ ಭಂಗಗೊಂಡು, ಚದುರಿ, ತುಂಬಾ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಿ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಹಳವಾಗಿ ಪೀಡಿತವಾಯಿತು.
ಮಾರುತೇನೇವ ಮಹತಾ ಮೇಘಾನೀಕಂ ವ್ಯದೀರ್ಯತ। ಪ್ರಕಾಲ್ಯಮಾನಂ ತತ್ಸೈನ್ಯಂ ನಾಶಕತ್ಪ್ರತಿವೀಕ್ಷಿತುಮ್
ದೊಡ್ಡ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮೋಡಗಳ ಗುಂಪು ಹರಿದುಹೋಗುವಂತೆ, ಆ ಸೇನೆ ಕೂಡಾ ಚದುರಿ, ಹರಿದುಹೋಗಿ, ಎದುರಿಸೋಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಪ್ರತೋದೈಶ್ಚಾಪಕೋಟೀಭಿರ್ಹುಂಕಾರೈಃ ಸಾಧುವಾಹಿತೈಃ। ಕಶಾಪಾರ್ಷ್ಣ್ಯಭಿಘಾತೈಶ್ಚ ವಾಗ್ಭಿರುಗ್ರಾಭಿರೇವ ಚ
ಚುಟುಕಾಗಿ ಹೊಡೆದ ಚಪ್ಪಟೆ, ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿ, ಕೂಗು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಡೆದ ಬಡಿತ, ಚುಟುಕು, ಕಾಲಿನ ಬಡಿತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳಿಂದ,