ವಿಪ್ರಕೀರ್ಣಪತಾಕಾಸ್ತೇ ವಿಷಾಣಜನಿತಾಗ್ನಯಃ। ಬಭೂವುಃ ಖಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಸವಿದ್ಯುತ ಇವಾಮ್ಬುದಾಃ
ಆ ಚದುರಿದ ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ದಂತಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬೆಂಕಿಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಮಿಂಚಿನೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದವು.
ವಿಕ್ಷಿಪದ್ಭಿರ್ನದದ್ಭಿಶ್ಚ ನಿಪತದ್ಭಿಶ್ಚ ವಾರಣೈಃ। ಸಮ್ಬಭೂವ ಮಹೀ ಕೀರ್ಣಾ ಮೇಘೈರ್ದ್ಯೌರಿವ ವಾರ್ಷಿಕೀ
ಆನೆಗಳು ಎತ್ತಿ, ಗರ್ಜಿಸಿ, ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭೂಮಿ ಮಳೆಮೋಡಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಆಕಾಶದಂತೆ ಆವರಿಸಲಾಯಿತು.
ತೇಷಾಮಾಹನ್ಯಮಾನಾನಾಂ ಬಾಣತೋಮರಋಷ್ಟಿಭಿಃ। ವಾರಣಾನಾಂ ರವೋ ಜಜ್ಞೇ ಮೇಘಾನಾಮಿವ ಸಮ್ಪುವೇ
ಆನೆಗಳು ಬಾಣಗಳು, ತೋಮರಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಸಲ್ಪಡುವಾಗ, ಅವುಗಳ ಕೂಗು ಮೋಡಗಳ ಗುಡುಗುಹಾವಳಿಯಂತೆ ಕೇಳಿಬಂದಿತು.
ತೋಮರಾಭಿಹತಾಃ ಕೇಚಿದ್ಬಾಣೈಶ್ಚ ಪರಮದ್ವಿಪಾಃ। ವಿತ್ರೇಸುಃ ಸರ್ವನಾಗಾನಾಂ ಶಬ್ದಮೇವಾಪರೇಽಸೃಜನ್
ಕೆಲವು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆನೆಗಳು ತೋಮರ ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟು ಓಡಿಹೋದವು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಎಲ್ಲಾ ಆನೆಗಳ ಕೂಗು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ವಿಷಾಣಾಭಿಹತಾಶ್ಚಾಪಿ ಕೇಚಿತ್ತತ್ರ ಗಜಾ ಗಜೈಃ। ಚಕ್ರುರಾರ್ತಸ್ವನಂ ಘೋರಮುತ್ಪಾತಜಲದಾ ಇವ
ಕೆಲವು ಆನೆಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಆನೆಗಳ ದಂತಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಭಯಾನಕವಾದ ನೋವಿನ ಕೂಗುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವು ಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ಪ್ರತೀಪಾಃ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾಶ್ಚ ವಾರಣಾ ವರವಾರಣೈಃ। ಉನ್ಮಥ್ಯ ಪುನರಾಜಗ್ಮುಃ ಪ್ರೇರಿತಾಃ ಪರಮಾಙ್ಕುಶೈಃ
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳಿಂದ ಹಿಂಜರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆನೆಗಳು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಉತ್ತಮ ಅಂಕುಶಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮುಂದೆ ಬಂದವು.
ಮಹಾಮಾತ್ರೈರ್ಮಹಾಮಾತ್ರಾಸ್ತಾಡಿತಾಃ ಶರತೋಮರೈಃ। ಗಜೇಭ್ಯಃ ಪೃಥಿವೀಂ ಜಗ್ಮುರ್ಮುಕ್ತಪ್ರಹರಣಾಙ್ಕುಶಾಃ
ಮುಖ್ಯ ಆನೆಚಾಲಕರು ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ತೋಮರಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತಮ್ಮ ಆಯುಧ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆನೆಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು.
ನಿರ್ಮನುಷ್ಯಾಶ್ಚ ಮಾತಙ್ಗಾ ವಿನದನ್ತಸ್ತತಸ್ತತಃ। ಛಿನ್ನಾಭ್ರಾಣೀವ ಸಮ್ಪೇತುಃ ಸಮ್ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಚಾಲಕರು ಇಲ್ಲದ ಆ ಆನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಪರಸ್ಪರ ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ಚದುರಿದ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಒಳಗೆ ಬಿದ್ದುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ.
ಹತಾನ್ಪರಿವಹನ್ತಶ್ಚ ಪತಿತಾನ್ಪತಿತಾಯುಧಾನ್। ದಿಶೋ ಜಗ್ಮುರ್ಮಹಾನಾಗಾಃ ಕೇಚಿದೇಕಚರಾ ಇವ
ಕೆಲವು ಮಹಾ ಆನೆಗಳು, ಹತರಾದವರನ್ನು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಿಸುಟಿದವರನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು, ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಹೋದವು.
ತಾಡಿತಾಸ್ತಾಡ್ಯಮಾನಾಶ್ಚ ತೋಮರರ್ಷ್ಟಿಪರಶ್ವಥೈಃ। ಪೇತುರಾರ್ತಸ್ವನಂ ಕೃತ್ವಾ ತದಾ ವಿಶಸನೇ ಗಜಾಃ
ಅವರೆಲ್ಲಾ ತುಂಡು, ಭಾಲ, ಪರಶುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದೂ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು.
ತೇಷಾಂ ಶೈಲೋಪಮೈಃ ಕಾಯೈರ್ನಿಪತದ್ಭಿಃ ಸಮನ್ತತಃ। ಆಹತಾ ಸಹಸಾ ಭೂಮಿಶ್ಚಕಮ್ಪೇ ಚ ನನಾದ ಚ
ಪರ್ವತದಂತೆ ದೊಡ್ಡ ದೇಹಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಭೂಮಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊಡೆದು, ನಡುಗಿ, ಭಯಾನಕ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು.
ಸಾದಿತೈಃ ಸಗಜಾರೋಹೈಃ ಸಪತಾಕೈಃ ಸಮನ್ತತಃ। ಮಾತಙ್ಗೈಃ ಶುಶುಭೇ ಭೂಮಿರ್ವಿಕೀರ್ಣೈರಿವ ಪರ್ವತೈಃ
ಆನೆಗಳು, ಅವುಗಳ ಸವಾರರು ಮತ್ತು ಧ್ವಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಭೂಮಿ, ಪರ್ವತಗಳು ಚದುರಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಗಜಸ್ಥಾಶ್ಚ ಮಹಾಮಾತ್ರಾ ನಿರ್ಭಿನ್ನಹೃದಯಾ ರಣೇ। ರಥಿಭಿಃ ಪಾತಿತಾ ಭಲ್ಲೈರ್ವಿಕೀರ್ಣಾಙ್ಕುಶತೋಮರಾಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ ಮಹಾಮಾತ್ರರು, ರಥಿಯರಿಂದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಗಾಯಗೊಂಡು, ಬಿದ್ದಿದ್ದರು; ಅವರ ಅಂಕುಶಗಳು ಮತ್ತು ತುಂಡುಗಳು ಚದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.
ಕ್ರೌಞ್ಚವದ್ವಿನದನ್ತೋಽನ್ಯೇ ನಾರಾಚಾಭಿಹತಾ ಗಜಾಃ। ಪರಾನ್ಸ್ವಾಂಶ್ಚಾಪಿ ಮೃದ್ಗನ್ತಃ ಪರಿಪೇತುರ್ದಿಶೋ ದಶ
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಆನೆಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದಾಗ, ಕ್ರೌಂಚಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಕೂಗಿ, ತಮ್ಮವರನ್ನೂ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ತುಳಿದು, ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಓಡಿದವು.
ಗಜಾಶ್ವರಥಯೋಧಾನಾಂ ಶರೀರೌಘಸಮಾವೃತಾ। ಬಭೂವ ಪೃಥಿವೀ ರಾಜನ್ಮಾಂಸಶೋಣಿತಕರ್ದಮಾ
ಓ ರಾಜನೇ, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಧರ ದೇಹಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ಕಾದಾಗಿ ತುಂಬಿತ್ತು.
ಪ್ರಮಥ್ಯ ಚ ವಿಷಾಣಾಗ್ರೈಃ ಸಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ತಾಶ್ಚ ವಾರಣೈಃ। ಸಚಕ್ರಾಶ್ಚ ವಿಚಕ್ರಾಶ್ಚ ರಥೈರೇವ ಮಹಾರಥಾಃ
ಆನೆಗಳ ದಂತಗಳ ತುದಿಯಿಂದ ಕುಸಿದು, ಆನೆಗಳಿಂದ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು, ಚಕ್ರಗಳಿರುವ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದ ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚದುರಿದ್ದರು.
ರಥಾಶ್ಚ ರಥಿಭಿರ್ಹೀನಾ ನಿರ್ಮನುಷ್ಯಾಶ್ಚ ವಾಜಿನಃ। ಹತಾರೋಹಾಶ್ಚ ಮಾತಙ್ಗಾ ದಿಶೋ ಜಗ್ಮುರ್ಭಯಾತುರಾಃ
ರಥಿಯರಿಲ್ಲದ ರಥಗಳು, ಸವಾರರಿಲ್ಲದ ಕುದುರೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸವಾರರು ಹತರಾದ ಆನೆಗಳು ಭಯದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಓಡಿದವು.
ಜಘಾನಾತ್ರ ಪಿತಾ ಪುತ್ರಂ ಪುತ್ರಶ್ಚ ಪಿತರಂ ತಥಾ। ಇತ್ಯಾಸೀತ್ತುಮುಲಂ ಯುದ್ಧಂ ನ ಪ್ರಾಜ್ಞಾಯತ ಕಿಞ್ಚನ
ಇಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಮಗನನ್ನು ಹೊಡೆದನು, ಮಗನು ಕೂಡ ತಂದೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಯುದ್ಧದ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಆಗುಲ್ಫೇಭ್ಯೋಽವಸೀದನ್ತೇ ನರಾ ಲೋಹಿತಕರ್ದಮೈಃ। ದೀಪ್ಯಮಾನೈಃ ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಾ ದಾವೈರಿವ ಮಹಾದ್ರುಮಾಃ
ಯೋಧರು ರಕ್ತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲಿನ ಮೊಣಕಾಲುಗಳವರೆಗೆ ಮುಳುಗಿದರು; ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳು ಕಾಡಿನ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.
ಶೋಣಿತೈಃ ಸಿಚ್ಯಮಾನಾನಿ ವಸ್ತ್ರಾಣಿ ಕವಚಾನಿ ಚ। ಛತ್ರಾಣಿ ಚ ಪತಾಕಾಶ್ಚ ಸರ್ವಂ ರಕ್ತಮದೃಶ್ಯತ
ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಕವಚಗಳು, ಛತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವಜಗಳು ರಕ್ತದಿಂದ ನೆನೆದು, ಎಲ್ಲವೂ ಕೆಂಪಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಹಯೌಘಾಶ್ಚ ರಥೌಘಾಶ್ಚ ನರೌಘಾಶ್ಚ ನಿಪಾತಿತಾಃ। ಸಂಕ್ಷುಣ್ಣಾಃ ಪುನರಾವೃತ್ಯ ಬಹುಧಾ ರಥನೇಮಿಭಿಃ
ಕುದುರೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ರಥಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಧರ ಗುಂಪುಗಳು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು; ಅವುಗಳನ್ನು ರಥಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತುಳಿಯಲಾಯಿತು.
ಸಗಜೌಘಮಹಾವೇಗಃ ಪರಾಸುನರಶೈವಲಃ। ರಥೌಘತುಮುಲಾವರ್ತಃ ಪ್ರಬಭೌ ಸೈನ್ಯಸಾಗರಃ
ಆನೆಗಳ ಅಲೆಗಳು, ಹತರಾದ ಮನುಷ್ಯರ ನುರಿತ ರಕ್ತ, ರಥಗಳ ಗದ್ದಲದ ಭ್ರಮಣಗಳು ಸೇರಿ, ಆ ಸೇನೆಯ ಸಾಗರ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ತಂ ವಾಹನಮಹಾನೌಭಿರ್ಯೋಧಾ ಜಯಧನೈಷಿಣಃ। ಅವಗಾಹ್ಯಾಥ ಮಜ್ಜನ್ತೋ ನೈವ ಮೋಹಂ ಪ್ರಚಕ್ರಿರೇ
ವಿಜಯ ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಯೋಧರು ಆ ವಾಹನಗಳ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು; ಆದರೂ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಶರವರ್ಷಾಭಿವೃಷ್ಟೇಷು ಯೋಧೇಷ್ವಞ್ಚಿತಲಕ್ಷ್ಮಸು। ನ ತೇಷ್ವಚಿತ್ತತಾಂ ಲೇಭೇ ಕಶ್ಚಿದಾಹತಲಕ್ಷಣಃ
ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಯೋಧರ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಗಾಯಗೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
ವರ್ತಮಾನೇ ತಥಾ ಯುದ್ಧೇ ಘೋರರೂಪೇ ಭಯಙ್ಕರೇ। ಮೋಹಯಿತ್ವಾ ಪರಾನ್ದ್ರೋಣೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಮುಪಾದ್ರವತ್
ಆ ಭಯಾನಕವಾದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ದ್ರೋಣನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಿ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆದನು.
ಪಾಞ್ಚಾಲಾಃ ಕೇಕಯಾ ಮಾತ್ಸ್ಯಾಶ್ಚೇದಿಕಾರೂಶಕೋಸಲಾಃ। ಯುಧಿಷ್ಠಿರಮಭೀಪ್ಸನ್ತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದ್ರೋಣಮುಪಾದ್ರವನ್
ಪಾಂಚಾಳರು, ಕೇಕಯರು, ಮಾಮಂದ್ಯರು, ಚೇದಿ, ಕಾರೂಷ, ಕೋಸಲರು — ಇವರು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ದ್ರೋಣನನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನ್ನಡೆದರು.
ತತೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಂ ಪ್ರೇಪ್ಸುರಾಚಾರ್ಯಃ ಶತ್ರುಪೂಗಹಾ। ವ್ಯಧಮತ್ತಾನ್ಯನೀಕಾನಿ ತೂಲರಾಶಿಮಿವಾನಲಃ
ಆಚಾರ್ಯನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸಿ, ಶತ್ರುಗಳ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಎದುರಾಳಿಗಳ ದಳಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸಿದನು.
ನಿರ್ದಹನ್ತಮನೀಕಾನಿ ತಾನಿ ತಾನಿ ಪುನಃಪುನಃ। ದ್ರೋಣಂ ಮತ್ಸ್ಯಾದವರಜಃ ಶತಾನೀಕೋಽಭ್ಯವರ್ತತ
ಆ ದಳಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ ದ್ರೋಣನ ಬಳಿಗೆ ಮತ್ಸ್ಯರ ರಾಜಕುಮಾರ ಶತಾನಿಕನು ಹತ್ತಿರವನು ಬಂದನು.
ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಪ್ರತೀಕಾಶೈಃ ಕರ್ಮಾರಪರಿಮಾರ್ಜಿತೈಃ। ಷಡ್ಭಿಃ ಸಸೂತಂ ಸಹಯಂ ದ್ರೋಣಂ ವಿದ್ಧ್ವಾಽನದದ್ಭೃಶಮ್
ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಕಮ್ಮಾರನಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೆರೆದ ಆರು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಅವನು ದ್ರೋಣನನ್ನು, ಅವನ ಸಾರಥಿ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಘರ್ಜಿಸಿದನು.
ಕ್ರೂರಾಯ ಕರ್ಮಣೇ ಯುಕ್ತಶ್ಚಿಕೀರ್ಷುಃ ಕರ್ಮ ದುಷ್ಕರಮ್। ಅವಾಕಿರಚ್ಛರಶತೈರ್ಭಾರದ್ವಾಜಂ ಮಹಾರಥಮ್
ಭಯಾನಕ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಕಷ್ಟಕರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಯಸಿ, ಅವನು ಭಾರದ್ವಾಜನ ಮಹಾರಥಿಯ ಮೇಲೆ ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿದನು.