ದ್ರೋಣಸ್ಯ ಯತಮಾನಸ್ಯ ವಶಂ ನೈಷ್ಯಸಿ ಸುವ್ರತ। ಅಹಮಾವಾರಯಿಷ್ಯಾಮಿ ದ್ರೋಣಮದ್ಯ ಸಹಾನುಗಮ್
ದ್ರೋಣನು ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ನೀನು ಅವನ ವಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಧೈರ್ಯವಂತನೆ. ನಾನು ಇಂದು ದ್ರೋಣನನ್ನೂ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಇರುವವರನ್ನೂ ತಡೆಯುತ್ತೇನೆ.
ಮಯಿ ಜೀವತಿ ಕೌರವ್ಯ ನೋದ್ವೇಗಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ। ನ ಹಿ ಶಕ್ತೋ ರಣೇ ದ್ರೋಣೋ ವಿಜೇತುಂ ಮಾಂ ಕಥಞ್ಚನ
ನಾನು ಜೀವಂತಿರುವವರೆಗೆ, ಕೌರವ, ನೀನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣನು ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಕಿರನ್ಬಾಣಾನ್ದ್ರುಪದಸ್ಯ ಸುತೋ ಬಲೀ। ಪಾರಾವತಸವರ್ಣಾಶ್ವಃ ಸ್ವಯಂ ದ್ರೋಣಮುಪಾದ್ರವತ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದ್ರುಪದನ ಪುತ್ರನು, ಪಾರಾವತದ ಬಣ್ಣದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿದು, ಸ್ವತಃ ದ್ರೋಣನ ಕಡೆಗೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದನು.
ಅನಿಷ್ಟದರ್ಶನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಮವಸ್ಥಿತಮ್। ಕ್ಷಣೇನೈವಾಭವದ್ದ್ರೋಣೋ ನಾತಿಹೃಷ್ಟಮನಾ ಇವ
ಅನನುಕೂಲವಾದ ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದ್ರೋಣನ ಮನಸ್ಸು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ದೂರವಾಯಿತು.
ಸ ಹಿ ಜಾತೋ ಮಹಾರಾಜ ದ್ರೋಣಸ್ಯ ನಿಧನಂ ಪ್ರತಿ
ಮಹಾರಾಜ, ಅವನು ದ್ರೋಣನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದನು.
ಮರ್ತ್ಯಧರ್ಮತಯಾ ತಸ್ಮಾದ್ಭಾರದ್ವಾಜೋ ವ್ಯಮುಹ್ಯತ। ನಾಶಕತ್ತತ್ರ ತತ್ಕಿಞ್ಚಿದನೀಕಂ ಪ್ರತಿವೀಕ್ಷಿತುಮ್
ಮರಣಧರ್ಮದ ಕಾರಣದಿಂದ ಭಾರದ್ವಾಜನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದನು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ತತಃ ಕಿರನ್ನಿಷೂಂಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾನ್ದ್ರುಪದಸ್ಯ ವರೂಥಿನೀಮ್। ಭರಾದ್ವಾಜೋ ಯಯೌ ತೂರ್ಣಂ ಪಾರ್ಷತಂ ವರ್ಜಯನ್ಯುಧಿ। ದ್ರುಪದಸ್ಯ ಮಹತ್ಸೈನ್ಯಂ ದಾರಯಾಮಾಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ
ಆಮೇಲೆ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿದು, ಭಾರದ್ವಾಜನು ದ್ರುಪದನ ಮಹಾಸೇನೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಪಾರ್ಷತನನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಹೋದನು.
ತಂ ತು ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಪುತ್ರಸ್ತೇ ದುರ್ಮುಖಃ ಶತ್ರುಕರ್ಷಣಃ। ಪ್ರಿಯಂ ಚಿಕೀರ್ಷುರ್ದ್ರೋಣಸ್ಯ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಮವಾರಯತ್
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ದುರ್ಮುಖನು, ದ್ರೋಣನಿಗೆ ಸಂತೋಷ ಉಂಟುಮಾಡಲು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮುಂದಾದನು.
ಸ ಸಮ್ಪ್ರಹಾರಸ್ತುಮುಲಃ ಸುಘೋರಃ ಸಮಪದ್ಯತ। ಪಾರ್ಷತಸ್ಯ ಚ ಶೂರಸ್ಯ ದುರ್ಮುಖಸ್ಯ ಚ ಭಾರತ
ಆ ಪಾರ್ಷತ ಮತ್ತು ದುರ್ಮುಖರ ನಡುವೆ ಭಯಾನಕವಾದ, ಭಾರೀ ಗದ್ದಲದ ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯಿತು, ಭಾರತ.
ಪಾರ್ಷತಃ ಶರಜಾಲೇನ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಪ್ರಚ್ಛಾದ್ಯ ದುರ್ಮುಖಮ್। ಭಾರದ್ವಾಜಂ ಶರೌಘೇಣ ಮಹತಾ ಸಮವಾರಯತ್
ಪಾರ್ಷತನು ಶರಗಳ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ದುರ್ಮುಖನನ್ನು ಬೇಗನೆ ಮುಚ್ಚಿದನು; ಭಾರದ್ವಾಜನನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಬಾಣಗಳ ಹರಿವಿನಿಂದ ತಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು.
ದ್ರೋಣಾವಾರಿತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭೃಶಾಯಸ್ತಸ್ತವಾತ್ಮಜಃ। ನಾನಾಲಿಙ್ಗೈಃ ಶರವ್ರಾತೈಃ ಪಾರ್ಷತಂ ಸಮಮೋಹಯತ್
ದ್ರೋಣನು ದಾರಿ ತಡೆದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಿನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ತುಂಬಾ ಆತಂಕವಾಯಿತು. ಅವನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಗಾಲದಿಂದ ಪಾರ್ಷತನು ಅಚಾನಕ್ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು.
ತಯೋರ್ವಿಷಕ್ತಯೋಃ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಪಾಞ್ಚಾಲ್ಯಕುರುಮುಖ್ಯಯೋಃ। ದ್ರೋಣೋ ಯೌಧಿಷ್ಠಿರಂ ಸೈನ್ಯಂ ಬಹುಧಾ ವ್ಯಧಮಚ್ಛರೈಃ
ಅಲ್ಲಿ ಪಾಂಚಾಲ ಮತ್ತು ಕೌರವರ ಪ್ರಮುಖರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ದ್ರೋಣನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚದುರಿಸಿದನು.
ಅನಿಲೇನ ಯಥಾಽಭ್ರಾಣಿ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಾನಿ ಸಮನ್ತತಃ। ತಥಾ ಪಾರ್ಥಸ್ಯ ಸೈನ್ಯಾನಿ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಾನಿ ಕ್ವಚಿತ್ಕ್ವಚಿತ್
ಹಗುರವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮೋಡಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಹರಿದುಹೋಗುವಂತೆ, ಅರ್ಜುನನ ಸೇನೆ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಚದುರಿಹೋಗಿತು.
ಮುಹೂರ್ತಮಿವ ತದ್ಯುದ್ಧಮಾಸೀನ್ಮಧುರದರ್ಶನಮ್। ತತ ಉನ್ಮತ್ತವದ್ರಾಜನ್ನಿರ್ಮರ್ಯಾದಮವರ್ತತ
ಅವಧಿಯಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆ ಯುದ್ಧವು ನೋಡುವವರಿಗೆ ಆನಂದಕರವಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ರಾಜನೇ, ನಂತರ ಅದು ನಿಯಮವಿಲ್ಲದಂತೆ, ಅತಿಯಾಗಿ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.
ನೈವ ಖಂ ನ ದಿಶೋ ಭೂಮಿರ್ಬಭಾಸೇ ನ ಚ ಭಾಸ್ಕರಃ'। ನೈವ ಸ್ವೇ ನ ಪರೇ ರಾಜನ್ನಾಜ್ಞಾಯನ್ತ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಅನುಮಾನೇನ ಸಂಜ್ಞಾಭಿರ್ಯುದ್ಧಂ ತತ್ಸಮವರ್ತತ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವೂ ಕಾಣಿಸದೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಭೂಮಿಯೂ ಸೂರ್ಯನೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ; ರಾಜನೇ, ತಮ್ಮವರನ್ನೂ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಯಾರೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ಯುದ್ಧವು ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ಊಹೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
ಚೂಡಾಮಣಿಷು ನಿಷ್ಕೇಷು ಭೂಷಣೇಷ್ವಪಿ ವರ್ಮಸು। ತೇಷಾಮಾದಿತ್ಯವರ್ಣಾಭಾ ರಶ್ಮಯಃ ಪ್ರಚಕಾಶಿರೇ
ಅವರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ, ಹಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕವಚಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕಿರಣಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
ತತ್ಪ್ರಕೀರ್ಣಪತಾಕಾನಾಂ ರಥವಾರಣವಾಜಿನಾಮ್। ಬಲಾಕಾಶಬಲಾಭ್ರಾಮಂ ದದೃಶೇ ರೂಪಮಾಹವೇ
ರಥ, ಆನೆ, ಕುದುರೆಗಳ ಹಾರಗಳು ಚದುರಿಹೋದಾಗ, ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಒಂದು ರೂಪವು ಕಾಣಿಸಿತು.
ನರಾನೇವ ನರಾ ಜಘ್ನರುದಗ್ರಾಶ್ಚ ಹಯಾ ಹಯಾನ್। ರಥಾಂಶ್ಚ ರಥಿನೋ ಜಘ್ನುರ್ವಾರಣಾ ವರವಾರಣಾನ್
ಮನುಷ್ಯರು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹೊಡೆದರು, ಭಯಾನಕ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದವು, ರಥದವನು ರಥವನ್ನು ಹೊಡೆದನು, ಆನೆಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದವು.
ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಪತಾಕಾನಾಂ ಗಜಾನಾಂ ಪರಮದ್ವಿಪೈಃ। ಕ್ಷಣೇನ ತುಮುಲೋ ಘೋರಃ ಸಙ್ಗ್ರಾಮಃ ಸಮಪದ್ಯತ
ಹೆಚ್ಚು ಹಾರಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಆನೆಗಳ ನಡುವೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳಿಂದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕವಾದ ಗದ್ದಲಯುಕ್ತ ಯುದ್ಧ ಉಂಟಾಯಿತು.
ತೇಷಾಂ ಸಂಸಕ್ತಗಾತ್ರಾಣಾಂ ಕರ್ಷತಾಮಿತರೇತರಮ್। ದನ್ತಸಙ್ಘಾತಸಙ್ಘರ್ಷಾತ್ಸಧೂಮೋಽಗ್ನಿರಜಾಯತ
ಅವರ ದೇಹಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಎಳೆಯುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ, ದಂತಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ ಉಂಟಾಯಿತು.
ವಿಪ್ರಕೀರ್ಣಪತಾಕಾಸ್ತೇ ವಿಷಾಣಜನಿತಾಗ್ನಯಃ। ಬಭೂವುಃ ಖಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಸವಿದ್ಯುತ ಇವಾಮ್ಬುದಾಃ
ಆ ಚದುರಿದ ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ದಂತಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬೆಂಕಿಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಮಿಂಚಿನೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದವು.
ವಿಕ್ಷಿಪದ್ಭಿರ್ನದದ್ಭಿಶ್ಚ ನಿಪತದ್ಭಿಶ್ಚ ವಾರಣೈಃ। ಸಮ್ಬಭೂವ ಮಹೀ ಕೀರ್ಣಾ ಮೇಘೈರ್ದ್ಯೌರಿವ ವಾರ್ಷಿಕೀ
ಆನೆಗಳು ಎತ್ತಿ, ಗರ್ಜಿಸಿ, ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭೂಮಿ ಮಳೆಮೋಡಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಆಕಾಶದಂತೆ ಆವರಿಸಲಾಯಿತು.
ತೇಷಾಮಾಹನ್ಯಮಾನಾನಾಂ ಬಾಣತೋಮರಋಷ್ಟಿಭಿಃ। ವಾರಣಾನಾಂ ರವೋ ಜಜ್ಞೇ ಮೇಘಾನಾಮಿವ ಸಮ್ಪುವೇ
ಆನೆಗಳು ಬಾಣಗಳು, ತೋಮರಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಸಲ್ಪಡುವಾಗ, ಅವುಗಳ ಕೂಗು ಮೋಡಗಳ ಗುಡುಗುಹಾವಳಿಯಂತೆ ಕೇಳಿಬಂದಿತು.
ತೋಮರಾಭಿಹತಾಃ ಕೇಚಿದ್ಬಾಣೈಶ್ಚ ಪರಮದ್ವಿಪಾಃ। ವಿತ್ರೇಸುಃ ಸರ್ವನಾಗಾನಾಂ ಶಬ್ದಮೇವಾಪರೇಽಸೃಜನ್
ಕೆಲವು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆನೆಗಳು ತೋಮರ ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟು ಓಡಿಹೋದವು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಎಲ್ಲಾ ಆನೆಗಳ ಕೂಗು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ವಿಷಾಣಾಭಿಹತಾಶ್ಚಾಪಿ ಕೇಚಿತ್ತತ್ರ ಗಜಾ ಗಜೈಃ। ಚಕ್ರುರಾರ್ತಸ್ವನಂ ಘೋರಮುತ್ಪಾತಜಲದಾ ಇವ
ಕೆಲವು ಆನೆಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಆನೆಗಳ ದಂತಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಭಯಾನಕವಾದ ನೋವಿನ ಕೂಗುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಅವು ಗಾಳಿ ಬೀಸುವ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ಪ್ರತೀಪಾಃ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾಶ್ಚ ವಾರಣಾ ವರವಾರಣೈಃ। ಉನ್ಮಥ್ಯ ಪುನರಾಜಗ್ಮುಃ ಪ್ರೇರಿತಾಃ ಪರಮಾಙ್ಕುಶೈಃ
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳಿಂದ ಹಿಂಜರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆನೆಗಳು, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಉತ್ತಮ ಅಂಕುಶಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮುಂದೆ ಬಂದವು.
ಮಹಾಮಾತ್ರೈರ್ಮಹಾಮಾತ್ರಾಸ್ತಾಡಿತಾಃ ಶರತೋಮರೈಃ। ಗಜೇಭ್ಯಃ ಪೃಥಿವೀಂ ಜಗ್ಮುರ್ಮುಕ್ತಪ್ರಹರಣಾಙ್ಕುಶಾಃ
ಮುಖ್ಯ ಆನೆಚಾಲಕರು ಬಾಣಗಳು ಮತ್ತು ತೋಮರಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತಮ್ಮ ಆಯುಧ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆನೆಗಳಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿದು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದರು.
ನಿರ್ಮನುಷ್ಯಾಶ್ಚ ಮಾತಙ್ಗಾ ವಿನದನ್ತಸ್ತತಸ್ತತಃ। ಛಿನ್ನಾಭ್ರಾಣೀವ ಸಮ್ಪೇತುಃ ಸಮ್ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಚಾಲಕರು ಇಲ್ಲದ ಆ ಆನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ, ಪರಸ್ಪರ ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ಚದುರಿದ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಒಳಗೆ ಬಿದ್ದುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ.
ಹತಾನ್ಪರಿವಹನ್ತಶ್ಚ ಪತಿತಾನ್ಪತಿತಾಯುಧಾನ್। ದಿಶೋ ಜಗ್ಮುರ್ಮಹಾನಾಗಾಃ ಕೇಚಿದೇಕಚರಾ ಇವ
ಕೆಲವು ಮಹಾ ಆನೆಗಳು, ಹತರಾದವರನ್ನು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಿಸುಟಿದವರನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು, ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಂತೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಹೋದವು.
ತಾಡಿತಾಸ್ತಾಡ್ಯಮಾನಾಶ್ಚ ತೋಮರರ್ಷ್ಟಿಪರಶ್ವಥೈಃ। ಪೇತುರಾರ್ತಸ್ವನಂ ಕೃತ್ವಾ ತದಾ ವಿಶಸನೇ ಗಜಾಃ
ಅವರೆಲ್ಲಾ ತುಂಡು, ಭಾಲ, ಪರಶುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದೂ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು.