ತತಸ್ತಾಮೇವ ಶಲ್ಯಸ್ಯ ಸೌಭದ್ರಃ ಪರವೀರಹಾ। ಮುಮೋಚ ಭುಜವೀರ್ಯೇಣ ವೈದೂರ್ಯವಿಕೃತಾಂ ಶಿತಾಮ್
ಅನಂತರ ಶತ್ರು ವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಸೌಭದ್ರನು, ಶಲ್ಯನ ಅದೇ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ವೈದುರ್ಯದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಭುಜಬಲದಿಂದ ಎಸೆದನು.
ಸಾ ತಸ್ಯ ರಥಮಾಸಾದ್ಯ ನಿರ್ಮುಕ್ತಭುಜಗೋಪಮಾ। ಜಘಾನ ಸೂತಂ ಶಲ್ಯಸ್ಯ ರಥಾಚ್ಚೈನಮಪಾತಯತ್
ಆ ಶಕ್ತಿ, ಬಿಡಿಸಿದ ನಾಗದಂತೆ ಶಲ್ಯನ ರಥವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅವನ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದು, ರಥದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
ತತೋ ವಿರಾಟದ್ರುಪದೌ ಧೃಷ್ಟಕೇತುರ್ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ। ಸಾತ್ಯಕಿಃ ಕೇಕಯಾ ಭೀಮೋ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಶಿಖಣ್ಡಿನೌ
ಅನಂತರ ವಿರಾಟ, ದ್ರುಪದ, ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಸಾತ್ಯಕಿ, ಕೇಕಯರು, ಭೀಮ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಶಿಖಂಡಿ—
ಯಮೌ ಚ ದ್ರೌಪದೇಯಾಶ್ಚ ಸಾಧುಸಾಧ್ವಿತಿ ಚುಕ್ರುಶುಃ। ಬಾಣಶಬ್ದಾಶ್ಚ ವಿವಿಧಾಃ ಸಿಂಹನಾದಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಕಲಾಃ
ಯಮರು ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಯ ಪುತ್ರರೂ ಕೂಡ 'ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ! ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ!' ಎಂದು ಕೂಗಿ, ಬಾಣಗಳ ವಿವಿಧ ಶಬ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಸಿಂಹಗಳ ಗರ್ಜನೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು.
ಪ್ರಾದುರಾಸನ್ಹರ್ಷಯನ್ತಃ ಸೌಭದ್ರಮಪಲಾಯಿನಮ್। ತನ್ನಾಮೃಷ್ಯನ್ತ ಪುತ್ರಾಸ್ತೇ ಶತ್ರೋರ್ವಿಜಯಲಕ್ಷಣಮ್
ಸೌಭದ್ರನು ಹಿಂತಿರುಗಿ ಓಡಿದಾಗ, ಶತ್ರುಗೆ ಜಯದ ಗುರುತು ಕಂಡು, ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಅಥೈನಂ ಸಹಸಾ ಸರ್ವೇ ಸಮನ್ತಾನ್ನಿಶಿತೈಃ ಶರೈಃ। ಅಭ್ಯಾಕಿರನ್ಮಹಾರಾಜ ಜಲದಾ ಇವ ಪರ್ವತಮ್
ಅಪ್ಪಾ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿದು, ಆತನ ಮೇಲೆ ಮೋಡಗಳು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವಂತೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.
ತೇಷಾಂ ಚ ಪ್ರಿಯಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ಸೂತಸ್ಯ ಚ ಪರಾಭವಮ್। ಆರ್ತಾಯನಿರಮಿತ್ರಘ್ನಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸೌಭದ್ರಮಭ್ಯಯಾತ್
ಅವರಿಗಿಷ್ಟವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಸಾರಥಿಯ ಸೋಲು ಕಂಡು, ಆರ್ಥಾಯನನ ಮಗ ಅಮಿತ್ರಘ್ನನು ಕೋಪದಿಂದ ಸೌಭದ್ರನ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆದನು.
ತದ್ಬಲಂ ಸುಮಹದ್ದೀರ್ಣಂ ತ್ವದೀಯಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ವೀರ್ಯವಾನ್। ದಧಾರೈಕೋ ರಣೇ ಪಾಣ್ಡೂನ್ವೃಷಸೇನೋಽಸ್ತ್ರಮಾಯಯಾ
ನಿನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆ ಭಂಗಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಶೂರನಾದ ವೃಷಸೇನನು ಒಬ್ಬನೇ ತನ್ನ ಆಯುಧಗಳ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಪಾಂಡವರುಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಡೆದನು.
ಶರಾ ದಶ ದಿಶೋ ಮುಕ್ತಾ ವೃಷಸೇನೇನ ಸಂಯುಗೇ। ವಿಚೇರುಸ್ತೇ ವಿನಿರ್ಭಿದ್ಯ ನರವಾಜಿರಥದ್ವಿಪಾನ್
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೃಷಸೇನನು ಹತ್ತುವು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವುಗಳು ಮನುಷ್ಯರು, ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು, ಆನೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡವು.
ತಸ್ಯ ದೀಪ್ತಾ ಮಹಾಬಾಣಾ ವಿವಿಶ್ಚೇರುಃ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಭಾನೋರಿವ ಮಹಾರಾಜ ಘರ್ಮಕಾಲೇ ಮರೀಚಯಃ
ಅವನ ಉರಿಯುವ ದೊಡ್ಡ ಬಾಣಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಹಬ್ಬಿದವು, ಬೇಸಿಗೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು ಹಬ್ಬುವಂತೆ.
ತೇನಾರ್ದಿತಾ ಮಹಾರಾಜ ರಥಿನಃ ಸಾದಿನಸ್ತಥಾ। ನಿಪೇತುರುರ್ವ್ಯಾಂ ಸಹಸಾ ವಾತಭಗ್ನಾ ಇವ ದ್ರುಮಾಃ
ಅವನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ರಥಸಾರಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಸವಾರರು, ಗಾಳಿ ಮುರಿದ ಮರಗಳಂತೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರು.
ಹಯೌಘಾಂಶ್ಚ ರಥೌಘಾಂಶ್ಚ ಗಜೌಘಾಂಶ್ಚ ಮಹಾರಥಃ। ಅಪಾತಯದ್ರಣೇ ರಾಜಞ್ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ
ಆ ಮಹಾರಥಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಕುದುರೆ, ರಥ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕಿಳಿಸಿದನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಮೇಕಂ ಸಮರೇ ವಿಚರನ್ತಮಭೀತವತ್। ಸಹಿತಾಃ ಸರ್ವರಾಜಾನಃ ಪರಿವವ್ರುಃ ಸಮನ್ತತಃ
ಅವನೊಬ್ಬನೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡರು.
ನಾಕುಲಿಸ್ತು ಶತಾನೀಕೋ ವೃಷಸೇನಂ ಸಮಭ್ಯಯಾತ್। ವಿವ್ಯಾಧ ಚೈನಂ ದಶಭಿರ್ನಾರಾಚೈರ್ಮರ್ಮಭೇದಿಭಿಃ
ಶತಾನೀಕರಾದ ನಕುಲನು ವೃಷಸೇನನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಅವನನ್ನು ಹತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
ತಸ್ಯ ಕರ್ಣಾತ್ಮಜಶ್ಚಾಪಂ ಛಿತ್ತ್ವಾ ಕೇತುಮಪಾತಯತ್। ತಂ ಭ್ರಾತರಂ ಪರೀಪ್ಸನ್ತೋ ದ್ರೌಪದೇಯಾಃ ಸಮಭ್ಯಯುಃ
ಕರ್ಣನ ಮಗನು ನಕುಲನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಅವನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದನು; ನಂತರ ತಮ್ಮ ಅಣ್ಣನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಮುಂದೆ ಬಂದರು.
ಕರ್ಣಾತ್ಮಜಂ ಶರವ್ರಾತೈರದೃಶ್ಯಂ ಚಕ್ರುರಞ್ಜಸಾ। ತಾನ್ನದನ್ತೋಽಭ್ಯಧಾವನ್ತ ದ್ರೋಣಪುತ್ರಮುಖಾ ರಥಾಃ
ಅವರು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿದು ಕರ್ಣನ ಮಗನನ್ನು ಕಾಣದಂತೆ ಮಾಡಿದರು; ಆಗ ಡ್ರೋಣನ ಮಗನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.
ಛಾದಯನ್ತೋ ಮಹಾರಾಜ ದ್ರೌಪದೇಯಾನ್ಮಹಾರಥಾನ್। ಶರೈರ್ನಾನಾವಿಧೈಸ್ತೂರ್ಣಂ ಪರ್ವತಾಞ್ಜಲದಾ ಇವ
ಅವರು ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಹಾರಥಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬೇಗನೆ ಮುಚ್ಚಿದರು, ಮೋಡಗಳು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ.
ತಾನ್ಪಾಣ್ಡವಾಃ ಪ್ರತ್ಯಗೃಹ್ಣಂಸ್ತ್ವರಿತಾಃ ಪುತ್ರಗೃದ್ಧಿನಃ। ಪಾಞ್ಚಾಲಾಃ ಕೇಕಯಾ ಮತ್ಸ್ಯಾಃ ಸೃಞ್ಜಯಾಶ್ಚೋದ್ಯತಾಯುಧಾಃ
ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಆತುರದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು; ಪಾಂಚಾಲರು, ಕೇಕಯರು, ಮತ್ಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸೃಂಜಯರು ಎಲ್ಲರೂ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಂದರು.
ತದ್ಯುದ್ಧಮಭವದ್ಧೋರಂ ಸುಮಹದ್ರೋಮಹರ್ಷಣಮ್। ತ್ವದೀಯೈಃ ಪಾಣ್ಡುಪುತ್ರಾಣಾಂ ದೇವಾನಾಮಿವ ದಾನವೈಃ
ಅಲ್ಲಿ ನಿನ್ನವರೂ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವಂತೆ ಭಯಾನಕವಾದ, ಭಾರಿಯಾದ, ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.
ಏವಂ ಯುಯುಧಿರೇ ವೀರಾಃ ಸಂರಬ್ಧಾಃ ಕುರುಪಾಣ್ಡವಾಃ। ಪರಸ್ಪರಮುದೀಕ್ಷನ್ತಃ ಪರಸ್ಪರಕೃತಾಗಸಃ
ಹೀಗೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಕುರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಪರಸ್ಪರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡುತ್ತಾ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು.
ತೇಷಾಂ ದದೃಶಿರೇ ಕೋಪಾದ್ವಪೂಮ್ಷ್ಯಮಿತತೇಜಸಾಮ್। ಯುಯುತ್ಸೂನಾಮಿವಾಕಾಶೇ ಪತತ್ತ್ರಿವರಭೋಗಿನಾಮ್
ಅವರಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಯೋಧರು ಕೋಪದಿಂದ ತಮ್ಮ ದೇಹಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಉತ್ತಮ ನಾಗಗಳು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವಂತೆ.
ಭೀಮಕರ್ಣಕೃಪದ್ರೋಣದ್ರೌಣಿಪಾರ್ಷತಸಾತ್ಯಕೈಃ। ಬಭಾಸೇ ಸ ರಣೋದ್ದೇಶಃ ಕಾಲಸೂರ್ಯೈರಿವೋದಿತೈಃ
ಭೀಮ, ಕರ್ಣ, ಕೃಪ, ಡ್ರೋಣ, ದ್ರೌಣಿ, ಪಾರ್ಥಸ, ಸಾತ್ಯಕಿ ಇವರಿಂದ ಆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯೋದಯದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರಜಾನಾಂ ಸಂಕ್ಷಯೇ ಘೋರೇ ಯಥಾ ಸೂರ್ಯೋದಯೋ ಭವೇತ್। ಶೂರಾಣಾಮುದಯಸ್ತದ್ವದಾಸೀತ್ಪುರುಷಸತ್ತಮ
ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ, ಹೇಗೆ ಭಯಾನಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಾಶದ ನಂತರ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ವೀರರು ಕೂಡ ಉದಯಿಸಿದರು.
ತದಾಸೀತ್ತುಮುಲಂ ಯುದ್ಧಂ ನಿಘ್ನತಾಮಿತರೇತರಮ್। ಮಹಾಬಲಾನಾಂ ಬಲಿಭಿರ್ದಾನವಾನಾಂ ಯಥಾ ಸುರೈಃ
ಆಗ ಭಯಂಕರ ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯಿತು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹತರಾಗುತ್ತಾ, ದೇವತೆಗಳು ಬಲಿಷ್ಠ ದಾನವರನ್ನು ಹೊಡೆದಂತೆ.
ತತೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾನೀಕಮುದ್ಧೂತಾರ್ಣವನಿಃಸ್ವನಮ್। ತ್ವದೀಯಮವಧೀತ್ಸೈನ್ಯಂ ಸಂಪ್ರದ್ರುತಮಹಾರಥಮ್
ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಸೇನೆ, ಗರ್ಜಿಸುವ ಅಲೆಗಳ ಸಮುದ್ರದಂತೆ, ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿತು, ಮಹಾರಥರು ಓಡಿಹೋದರು.
ತತ್ಪ್ರಭಗ್ನಂ ಬಲಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶತ್ರುಭಿರ್ಭೃಶಮರ್ದಿತಮ್। ಅಲಂ ದ್ರುತೇನ ವಃ ಶೂರಾ ಇತಿ ದ್ರೋಣೋಽಭ್ಯಭಾಷತ
ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಒಡೆದುಹೋದ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ದ್ರೋಣನು ಹೇಳಿದನು: 'ವೀರರೆ, ಇನ್ನೂ ಓಡುವುದು ಸಾಕು!'
ಭಾರದ್ವಾಜಮಮರ್ಷಶ್ಚ ವಿಕ್ರಮಶ್ಚ ಸಮಾವಿಶತ್। ಸಮುದ್ಧೃತ್ಯ ನಿಷಙ್ಗಾಚ್ಚ ಧನುರ್ಜ್ಯಾಮವಮೃಜ್ಯ ಚ। ಮಹಾಶರಧನುಷ್ಪಾಣಿರ್ಯನ್ತಾರಮಿದಮಬ್ರವೀತ್
ಭಾರದ್ವಾಜನ ಮಗನಿಗೆ ಕೋಪವೂ ಧೈರ್ಯವೂ ತುಂಬಿ ಬಂತು. ಅವನು ತನ್ನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ತೆಗೆದು, ಹಗ್ಗವನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿ, ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು, ತನ್ನ ಸಾರಥಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.
ಸಾರಥೇ ಯಾಹಿ ಯತ್ರೈಷ ಪಾಣ್ಡರೇಣ ವಿರಾಜತಾ। ಧ್ರಿಯಮಾಣೇನ ಚ್ಛೇಣ ರಾಜಾ ತಿಷ್ಠತಿ ಧರ್ಮರಾಟ್
ಸಾರಥಿ, ಆ ಧರ್ಮರಾಜನು ಬಿಳಿ ಛತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ರಾಜಚಿಹ್ನೆ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುವ ಕಡೆಗೆ ರಥವನ್ನು ಓಡಿಸು.
ತದೇತದ್ದೀರ್ಯತೇ ಸೈನ್ಯಂ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಮನೇಕಧಾ। ಏತತ್ಸಂಸ್ತಮ್ಭಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರತಿವಾರ್ಯ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಮ್
ಈ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರರ ಸೇನೆ ಹಲವಾರು ಕಡೆ ಒಡೆದುಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.
ನ ಹಿ ಮಾಮಭಿವರ್ಷನ್ತಂ ಸಂಯುಗೇ ತಾತ ಪಾಣ್ಡವಾಃ। ಮಾತ್ಸ್ಯಪಾಞ್ಚಾಲರಾಜಾನಃ ಸರ್ವೇ ಚ ಸಹಸೋಮಕಾಃ
ಮಗನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುವಾಗ, ಪಾಂಡವರು, ಮಾದ್ರರಾಜರು, ಪಂಚಾಲರು, ಸೋಮಕರು ಯಾರೂ ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.