ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಶಾನ್ತನುಃ ಪುರುಷರ್ಷಭಃ। ಸ್ಯನ್ದತೇ ಕಿಂ ನ್ವಿಯಂ ನಾದ್ಯ ಸರಿಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಾ ಯಥಾ ಪುರಾ
ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶಾಂತನುವು ಹೀಗೆ ಆಲೋಚಿಸಿದರು: 'ಈ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಗಂಗೆಯು ಇಂದೇಕೆ ಹಳೆಯದಂತೆ ಹರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ?'
ತತೋ ನಿಮಿತ್ತಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ದದರ್ಶ ಸ ಮಹಾಮನಾಃ। ಕುಮಾರಂ ರೂಪಸಂಪನ್ನಂ ಬೃಹನ್ತಂ ಚಾರುದರ್ಶನಮ್
ಆ ಮಹಾಮನಸ್ಸು ಕಾರಣವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ, ಎತ್ತರದ, ಆಕರ್ಷಕವಾದ ರೂಪದ ಯುವಕನನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ದಿವ್ಯಮಸ್ತ್ರಂ ವಿಕುರ್ವಾಣಂ ಯಥಾ ದೇವಂ ಪುರನ್ದರಮ್। ಕೃತ್ಸ್ನಾಂ ಗಙ್ಗಾಂ ಸಮಾವೃತ್ಯ ಶರೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರವಸ್ಥಿತಮ್
ಅವನು ದೇವೇಂದ್ರನಂತೆ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದು,鋒ವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಂಗೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದನು.
ತಾಂ ಶರೈರಾಚಿತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನದೀಂ ಗಙ್ಗಾಂ ತದನ್ತಿಕೇ। ಅಭವದ್ವಿಸ್ಮಿತೋ ರಾಜಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕರ್ಮಾತಿಮಾನುಷಮ್
ಅವನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನು ಮಾನವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೀರುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು.
ಜಾತಮಾತ್ರಂ ಪುರಾ ದೃಷ್ಟಂ ತಂ ಪುತ್ರಂ ಶಾನ್ತನುಸ್ತದಾ। ನೋಪಲೇಭೇ ಸ್ಮೃತಿಂ ಧೀಮಾನಭಿಜ್ಞಾತುಂ ತಮಾತ್ಮಜಮ್
ಹಳೆಯದಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಶಾಂತನುವು ನೋಡಿದ್ದರೂ, ಆ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಮಗನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ, ನೆನಪಿನೂ ಬರಲಿಲ್ಲ.
ಸ ತು ತಂ ಪಿತರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮೋಹಯಾಮಾಸ ಮಾಯಯಾ। ಸಂಮೋಹ್ಯ ತು ತತಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ತತ್ರೈವಾನ್ತರಧೀಯತ
ಆ ಯುವಕನು ತಂದೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟನು.
ತದದ್ಬುತಂ ತತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತತ್ರ ರಾಜಾ ಸ ಶಾನ್ತನುಃ। ಸಙ್ಕಮಾನಃ ಸುತಂ ಗಙ್ಗಾಮಬ್ರವೀದ್ದರ್ಶಯೇತಿ ಹ
ಆ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕಂಡ ಶಾಂತನುವು ತನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಾ, ಗಂಗೆಯ ಬಳಿ 'ಅವನನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸು' ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.
ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ತಂ ಗಙ್ಗಾ ಬಿಭ್ರತೀ ರೂಪಮುತ್ತಮಮ್। ಗೃಹೀತ್ವಾ ದಕ್ಷಿಣೇ ಪಾಣೌ ತಂ ಕುಮಾರಮಲಙ್ಕೃತಮ್
ಗಂಗೆಯು ಅದ್ಭುತವಾದ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು, ಆ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಯುವಕನನ್ನು ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಅವನನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.
ಅಲಙ್ಕೃತಾಮಾಭರಣೈರ್ವಿರಜೋಮ್ಬರಧಾರಿಣೀಮ್। ದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಾಮಪಿ ಸ ತಾಂ ನಾಭ್ಯಜಾನಾತ್ಸ ಶಾನ್ತನುಃ
ಅವಳು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ಶುಭ್ರವಾದ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ್ದಳು; ಶಾಂತನುವು ಅವಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ನೋಡಿದ್ದರೂ, ಈ ಬಾರಿ ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಯಂ ಪುತ್ರಮಷ್ಟಮಂ ರಾಜಂಸ್ತ್ವಂ ಪುರಾ ಮಯ್ಯವಿನ್ದಥಾಃ। ಸ ಚಾಯಂ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ ಸರ್ವಾಸ್ತ್ರವಿದನುತ್ತಮಃ
ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ, ನೀನು ಹಿಂದೆ ನನ್ನೊಳಗೆ ಪಡೆದ ಎಂಟನೇ ಮಗನು ಇವನು; ಈತನು ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.
ಗೃಹಾಣೇಮಂ ಮಹಾರಾಜ ಮಯಾ ಸಂವರ್ಧಿತಂ ಸುತಮ್। ಆದಾಯ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ ನಯಸ್ವೈನಂ ಗೃಹಂ ವಿಭೋ
ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಾನು ಬೆಳೆಸಿದ ಈ ಮಗನನ್ನು ನೀನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ, ಅವನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು.
ವೇದಾನಧಿಜಗೇ ಸಾಙ್ಗಾನ್ವಸಿಷ್ಠಾದೇಷ ವೀರ್ಯವಾನ್। ಕೃತಾಸ್ತ್ರಃ ಪರಮೇಷ್ವಾಸೋ ದೇವರಾಜಸಮೋ ಯುಧಿ
ಈತನು ವಸಿಷ್ಠರಿಂದ ವೇದಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳನ್ನೂ ಕಲಿತನು; ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ಪಟು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುರ್ಧಾರಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನು.
ಸುರಾಣಾಂ ಸಂಮತೋ ನಿತ್ಯಮಸುರಾಣಾಂ ಚ ಭಾರತ। ಉಶಾ ವೇದ ಯಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಮಯಂ ತದ್ವೇದ ಸರ್ವಶಃ
ಭಾರತ, ಈತನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಸುರರಿಗೂ ಸದಾ ಗೌರವಪಾತ್ರನು; ಉಶಾನನು ಯಾವ ಆಯುಧಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೋ, ಅದನ್ನು ಈತನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ.
ತಥೈವಾಙ್ಗಿರಸಃ ಪುತ್ರಃ ಸುರಸುರನಮಸ್ಕೃತಃ। ಯದ್ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ತಚ್ಚಾಪಿ ಕೃತ್ಸ್ನಮಸ್ಮಿನ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್
ಅದೇ ರೀತಿ, ಅಂಗಿರಸನ ಮಗನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಸುರರಿಗೂ ಪೂಜ್ಯನು; ಅವನು ಯಾವ ಆಯುಧಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೋ, ಅದು ಕೂಡ ಈತನಲ್ಲಿದೆ.
ತವ ಪುತ್ರೇ ಮಹಾಬಾಹೌ ಸಾಙ್ಗೋಪಾಙ್ಗಂ ಮಹಾತ್ಮನಿ। ಋಷಿಃ ಪರೈರನಾಧೃಷ್ಯೋ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್
ನಿನ್ನ ಮಗನಾದ ಮಹಾಬಾಹುವು, ಮಹಾತ್ಮನು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಯುಧಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಜಮದಗ್ನಿಯಂತಹ ಋಷಿಯ ಪರಾಕ್ರಮವೂ ಈತನಲ್ಲಿದೆ.
ಯದಸ್ತ್ರಂ ವೇದ ರಾಭಶ್ಚ ತದೇತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್। ಮಹೇಷ್ವಾಸಮಿಮಂ ರಾಜನ್ರಾಜಧರ್ಮಾರ್ಥಕೋವಿದಮ್
ರಾಭನು ಯಾವ ಆಯುಧವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೋ, ಅದು ಕೂಡ ಈತನಲ್ಲಿದೆ; ರಾಜನೇ, ಈ ಮಹಾನ್ ಧನುರ್ಧಾರಿ ರಾಜಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಧನಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ತತ್ರೈವಾನ್ತರಧೀಯತ।' ತಯೈವಂ ಸಮನುಜ್ಞಾತಃ ಪುತ್ರಮಾದಾಯ ಶಾನ್ತನುಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಮಹಾಭಾಗೆಯು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಳು; ಅವಳ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಶಾಂತನುವು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
ಭ್ರಾಜಮಾನಂ ಯಥಾಽದಿತ್ಯಮಾಯಯೌ ಸ್ವಪುರಂ ಪ್ರತಿ। ಪೌರವಸ್ತು ಪುರೀಂ ಗತ್ವಾ ಪುರನ್ದರಪುರೋಪಮಾಮ್
ಆ ಮಗನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ನಗರವತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು; ಪೌರವರು ಇಂದ್ರನ ನಗರದಂತೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ಸರ್ವಕಾಮಸಮೃದ್ಧಾರ್ಥಂ ಮೇನೇ ಸೋತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ। ಪೌರವೇಷು ತತಃ ಪುತ್ರಂ ರಾಜ್ಯಾರ್ಥಮಭಯಪ್ರದಮ್
ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಶಾಂತನು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಿದನು. ನಂತರ ಪೌರವರು ಎಂಬ ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಭಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ನೇಮಿಸಿದನು.
ಗುಣವನ್ತಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಯೌವರಾಜ್ಯೇಽಭ್ಯಷೇಚಯತ್। ಪೌರವಾಞ್ಶಾನ್ತನೋಃ ಪುತ್ರಃ ಪಿತರಂ ಚ ಮಹಾಯಶಾಃ
ಗುಣವಂತನೂ ಮಹಾತ್ಮನೂ ಆದ ಶಾಂತನುವಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುತ್ರನು, ಪೌರವರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಯುವರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು.
ರಾಷ್ಟ್ರಂ ಚ ರಞ್ಜಯಾಮಾಸ ವೃತ್ತೇನ ಭರತರ್ಷಭ। ಸ ತಥಾ ಸಹ ಪುತ್ರೇಣ ರಮಮಾಣೋ ಮಹೀಪತಿಃ
ಭಾರತ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ನಡೆನಡಿಕೆಯಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಮಗನ ಜೊತೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
ವರ್ತಯಾಮಾಸ ವರ್ಷಾಣಿ ಚತ್ವಾರ್ಯಮಿತವಿಕ್ರಮಃ। ಸ ಕದಾಚಿದ್ವನಂ ಯಾತೋ ಯಮುನಾಮಭಿತೋ ನದೀಮ್
ಅವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಮಹೀಪತಿರನಿರ್ದೇಶ್ಯಮಾಜಿಘ್ರದ್ಗನ್ಧಮುತ್ತಮಮ್। ತಸ್ಯ ಪ್ರಭವಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ವಿಚಚಾರ ಸಮನ್ತತಃ
ಆ ರಾಜನು ಹೇಳಲಾಗದಂತಹ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು. ಅದರ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಿರುಗಾಡಿದನು.
ಸ ದದರ್ಶ ತದಾ ಕನ್ಯಾಂ ದಾಶಾನಾಂ ದೇವರೂಪಿಣೀಮ್। ತಾಮಪೃಚ್ಛತ್ಸ ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ಕನ್ಯಾಮಸಿತಲೋಚನಾಮ್
ಆಗ ಅವನು ದೇವತೆಗೂ ಹೋಲುವ ದಾಶರ ಕುಳದ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರಿ ಯುವತಿಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಆ ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದ ಆ ಯುವತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
ಕಸ್ಯ ತ್ವಮಸಿ ಕಾ ಚಾಸಿ ಕಿಂ ಚ ಭೀರು ಚಿಕೀರ್ಷಸಿ। ಸಾಽಬ್ರವೀದ್ದಾಶಕನ್ಯಾಽಸ್ಮಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥಂ ವಾಹಯೇ ತರಿಮ್
'ನೀನು ಯಾರದು? ಯಾರು ನೀನು? ಏನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ, ಭಯಪಡುವವಳೇ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಆಕೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: 'ನಾನು ದಾಶನ ಮಗಳು. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಜನರನ್ನು ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ದಾಟಿಸುತ್ತೇನೆ.'
ಪಿತುರ್ನಿಯೋಗಾದ್ಭದ್ರಂ ತೇ ದಾಶರಾಜ್ಞೋ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ರೂಪಮಾಧುರ್ಯಗನ್ಧೈಸ್ತಾಂ ಸಂಯುಕ್ತಾಂ ದೇವರೂಪಿಣೀಮ್
'ನನ್ನ ತಂದೆ, ದಾಶರ ರಾಜನು, ಮಹಾತ್ಮನು, ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ,' ಎಂದು ಆ ದೇವತೆಗೂ ಸಮಾನವಾದ ರೂಪ, ಮಧುರತೆ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಳು.
ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ರಾಜಾ ದಾಶೇಯೀಂ ಕಾಮಯಾಮಾಸ ಶಾನ್ತನುಃ। ಸ ಗತ್ವಾ ಪಿತರಂ ತಸ್ಯಾ ವರಯಾಮಾಸ ತಾಂ ತದಾ
ದಾಶನ ಮಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಶಾಂತನು ರಾಜನು ಅವಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದನು. ಅವಳ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವಳನ್ನು ವರವಾಗಿ ಕೇಳಿದನು.
ಪರ್ಯಪೃಚ್ಛತ್ತತಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಪಿತರಂ ಸೋತ್ಮಕಾರಣಾತ್। ಸ ಚ ತಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚೇದಂ ದಾಶರಾಜೋ ಮಹೀಪತಿಮ್
ಮಗನಿಗಾಗಿ ಅವಳ ತಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಆಗ ದಾಶರ ರಾಜನು ಆ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಜಾತಮಾತ್ರೈವ ಮೇ ದೇಯಾ ವರಾಯ ವರವರ್ಣಿನೀ। ಹೃದಿ ಕಾಮಸ್ತು ಮೇ ಕಶ್ಚಿತ್ತಂ ನಿಬೋಧ ಜನೇಶ್ವರ
'ನನ್ನ ಮಗಳು, ದೇವತೆಗೂ ಸಮಾನವಾದಳು, ಹುಟ್ಟಿದ ಕೂಡಲೇ ವರನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಜನಾಧಿಪತೀ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸೆಯನ್ನು ಕೇಳು.'
ಯದೀಮಾಂ ಧರ್ಮಪತ್ನೀಂ ತ್ವಂ ಮತ್ತಃ ಪ್ರಾರ್ಥಯಸೇಽನಘ। ಸತ್ಯವಾಗಸಿ ಸತ್ಯೇನ ಸಮಯಂ ಕುರು ಮೇ ತತಃ
'ನೀನು ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನು, ನನ್ನಿಂದ ಈ ಮಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತೀಯೆಂದರೆ, ನಾನು ಸತ್ಯವಂತನು, ನೀನು ನನಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡು.'