ತಸ್ಯ ಶಬ್ದೇನ ಮಹತಾ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಬಲಂ ಮಹತ್ । ಪ್ರಾಚಲತ್ಸರ್ವತೋ ರಾಜನ್ವಾತೋದ್ಧೂತ ಇವಾರ್ಣವಃ
ಅವನ ಆ ಭಾರವಾದ ಶಬ್ದದಿಂದ, ರಾಜನೇ, ಪಾಂಡವರ ಮಹಾ ಸೇನೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗಜಗಜನೆ ಮಾಡಿ ನಡುಗಿತು, ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಸಮುದ್ರ ಹೇಗೆ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತದೆವೋ ಹಾಗೆ.
ಬಹವಶ್ಚ ಮಹಾರಾಜ ತಸ್ಯ ನಾದೇನ ಭೀಷಿತಾಃ। ಪ್ರಿಯಾನ್ಪ್ರಾಣಾನ್ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ನಿಪೇತುರ್ಧರಣೀತಲೇ
ಮಹಾರಾಜ, ಆ ಗರ್ಜನೆಯ ಭಯದಿಂದ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭಯದಿಂದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರು.
ಕಾರ್ಷ್ಣಿಶ್ಚಾಪಿ ಮುದಾ ಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ಸಶರಂ ಧನುಃ । ನೃತ್ಯನ್ನಿವ ರಥೋಪಸ್ಥೇ ತದ್ರಕ್ಷಃ ಸಮುಪಾದ್ರವತ್
ಆದರೆ ಕಾರ್ಷ್ಣಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಾಣಗಳಿದ್ದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ರಥದ ಮೇಲೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.
ತತಃ ಸ ರಾಕ್ಷಸಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯೈವಾರ್ಜುನಂ ರಣೇ। ನಾತಿದೂರೇ ಸ್ಥಿತಾಂ ತಸ್ಯ ದ್ರಾವಯಾಮಾಸ ವೈ ಚಮೂಮ್
ಆಗ ಆ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಕ್ಷಸನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಅವನ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ತಾಂ ವಧ್ಯಮಾನಾಂ ಚ ತಥಾ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಮಹಾಚಮೂಮ್। ಪ್ರತ್ಯದ್ಯಯೌ ರಣೇ ರಕ್ಷೋ ದೇವಸೇನಾಂ ಯಥಾ ಬಲಃ
ಹೀಗೆ ಪಾಂಡವರ ಮಹಾಸೇನೆ ಹತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು, ಹೇಗೆ ಬಲನು ದೇವತೆಗಳ ಸೇನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು ಹಾಗೆ.
ವಿಮರ್ದಃ ಸುಮಹಾನಾಸೀತ್ತಸ್ಯ ಸೈನ್ಯಸ್ಯ ಮಾರಿಷ । ರಕ್ಷಸಾ ಘೋರರೂಪೇಣ ವಧ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಸಂಯುಗೇ
ಮಾರಿಷ, ಆ ಭಯಾನಕ ರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು.
ತತಃ ಶರಸಹಸ್ತ್ರೈಸ್ತಾಂ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಮಹಾಚಮೂಮ್। ವ್ಯದ್ರಾವಯದ್ರಣೇ ರಕ್ಷೋ ದರ್ಶಯತತ್ಸ್ವಪರಾಕ್ರಮಮ್
ನಂತರ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಸಾವಿರಾರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪಾಂಡವರ ಮಹಾ ಸೇನೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಿ, ತನ್ನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.
ಸಾ ವಧ್ಯಮಾನಾ ಚ ತಥಾ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಮನೀಕಿನೀ । ರಕ್ಷಸಾ ಘೋರರೂಪೇಣ ಪ್ರದುದ್ರಾವ ರಣೇ ಭಯಾತ್
ಹೀಗೆ ಭಯಾನಕ ರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸನು ಪಾಂಡವರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಪಡೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು.
ಪ್ರಮೃದ್ಯ ಚ ರಣೇ ಸೇನಾಂ ಪದ್ಮಿನೀಂ ವಾರಣೋ ಯಥಾ। ತತೋಽಭಿದ್ರದ್ರಾವ ರಣೇ ದ್ರೌಪದೇಯಾನ್ಮಹಾಬಲಾನ್
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಸೇನೆಯನ್ನು ಆನೆ ಒಂದು ಕಮಲದ ಕೆರೆಯನ್ನು ತುಳಿಯುವಂತೆ ನಾಶಮಾಡಿ, ನಂತರ ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.
ತೇ ತು ಕ್ರುದ್ಧಾ ಮಹೇಷ್ವಾಸಾ ದ್ರೌಪದೇಯಾಃ ಪ್ರಹಾರಿಣಃ। ರಾಕ್ಷಸಂ ದುದ್ರುವುಃ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಗ್ರಹಾಃ ಪಞ್ಚ ರವಿಂ ಯಥಾ
ಆದರೆ ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳು, ಮಹಾಶೂರರು, ಕೋಪದಿಂದ ಬಲದಿಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು, ಐದು ಗ್ರಹಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ.
ವೀರ್ಯವದ್ಭಿಸ್ತತಸ್ತೈಸ್ತು ಪೀಡಿತೋ ರಾಕ್ಷಸೋತ್ತಮಃ । ಯಥಾ ಯುಗಕ್ಷಯೇ ಘೋರೇ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಪಞ್ಚಭಿರ್ಗ್ರಹೈಃ
ಆ ಶೂರರು ಆ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಹಿಂಸಿಸಿದರು, ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದು ಗ್ರಹಗಳು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವಂತೆ.
ಪ್ರತಿವಿನ್ಧ್ಯಸ್ತತೋ ರಕ್ಷೋ ಬಿಭೇದ ನಿಶಿತೈಃ ಶರೈಃ । ಸರ್ವಪಾರಶವೈಸ್ತೂರ್ಣಮಕುಣ್ಠಾಗ್ರೈರ್ಮಹಾಬಲಃ
ನಂತರ ಪ್ರತಿವಿಂಧ್ಯನು ಬಲದಿಂದ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಉಕ್ಕಿನ ಅಗ್ರವಿದ್ದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಭೇದಿಸಿದನು.
ಸ ತೈರ್ಭಿನ್ನತನುತ್ರಾಣಃ ಶುಶುಭೇ ರಾಕ್ಷಸೋತ್ತಮಃ । ಮರೀಚಿಭಿರಿವಾರ್ಕಸ್ಯ ಸಂಸ್ಯೂತೋ ಜಲದೋ ಮಹಾನ್
ಅವರ ಆಘಾತಗಳಿಂದ ಅವನ ದೇಹರಕ್ಷೆ ಚೂರುಚೂರುವಾದಾಗ, ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು, ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ದೊಡ್ಡ ಮೋಡದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
ವಿಷಕ್ತೈಃ ಸಶರೈಶ್ಚಾಪಿ ತಪನೀಯಪರಿಚ್ಛದೈಃ । ಆರ್ಶ್ಯಶೃಙ್ಗಿರ್ಬಭೌ ರಾಜನ್ದೀಪ್ತಶೃಙ್ಗ ಇವಾಚಲಃ
ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕಾರವಿರುವ ಬಾಣಗಳು ತೂರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಆ ಅರ್ಷ್ಯಶೃಂಗನು, ರಾಜನೇ, ಹೊತ್ತಿರುವ ಪರ್ವತಶಿಖರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
ತತಸ್ತೇ ಭ್ರಾತರಃ ಪಞ್ಚ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಂ ಮಹಾಹವೇ। ವಿವ್ಯಧುರ್ನಿಶಿತೈರ್ಬಾಣೈಸ್ತಪನೀಯವಿಭೂಷಿತೈಃ
ಆ ಮಹಾಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಆ ಐದು ಸಹೋದರರು, ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕಾರದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರು.
ಸ ನಿರ್ಭಿನ್ನಃ ಶರೈರ್ಘೋರೈರ್ಭುಜಗೈಃ ಕೋಪಿತೈರಿವ । ಅಲಮ್ಬುಸೋ ಭೃಶಂ ರಾಜನ್ನಾಗೇನ್ದ್ರ ಇವ ಚುಕ್ರುಧೇ
ಆ ಭಯಾನಕವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಹಾವಿನಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡು ತೂರಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಅಲಂಬುಸನು, ರಾಜನೇ, ನಾಗರಾಜನಂತೆ ಭಾರೀ ಕೋಪಗೊಂಡನು.
ಸೋಽತಿವಿದ್ಧೋ ಮಹಾರಾಜ ಮುಹೂರ್ತಮಥ ಮಾರಿಷ । ಪ್ರವಿವೇಶ ತಮೋ ದೀರ್ಘಂ ಪೀಡಿತಸ್ತೈರ್ಮಹಾರಥೈಃ
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಆ ಮಹಾರಥರಿಂದ ತುಂಬಾ ಗಾಯಗೊಂಡು, ಕ್ಷಣಕಾಲ ಗಾಢವಾದ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.
ಪ್ರತಿಲಭ್ಯ ತತಃ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಕ್ರೋಧೇನ ದ್ವಿಗುಣೀಕೃತಃ । ಚಿಚ್ಛೇದ ಸಾಯಕೈಸ್ತೇಷಾಂ ಧ್ವಜಾಂಶ್ಚೈವ ಧನೂಂಷಿ ಚ
ನಂತರ ಅವನು ಚೇತನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು, ಕೋಪದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಗ್ರನಾಗಿ, ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವರ ಧ್ವಜಗಳನ್ನೂ ಧನುಷ್ಗಳನ್ನೂ ಕಡಿದುಹಾಕಿದನು.
ಏಕೈಕಂ ಪಞ್ಚಭಿರ್ಬಾಣೈರಾಜಘಾನ ಸ್ಮಯನ್ನಿವ । ಅಲಮ್ಬುಸೋ ರಥೋಪಸ್ಥೇ ನೃತ್ಯನ್ನಿವ ಮಹಾರಥಃ
ಅಲಂಬುಸನು, ಮಹಾರಥನಾಗಿ, ತನ್ನ ರಥದ ಮೇಲೆ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಒಬ್ಬನನ್ನೂ ಐದು ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು, ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡನು.
ತ್ವರಮಾಣಃ ಸುಸಂಬದ್ಧೋ ಹಯಾಂಸ್ತೇಷಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ । ಜಘಾನ ರಾಕ್ಷಸಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸಾರಥೀಂಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ
ತ್ವರೆಯಿಂದ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಆ ಕೋಪಗೊಂಡ ರಾಕ್ಷಸನು, ಆ ಮಹಾತ್ಮರ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಸಾರಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು ಬಿದ್ದನು.
ಬಿಭೇದ ಚ ಸುಸಂರಬ್ಧಃ ಪುನಶ್ಚೈನಾನ್ಸುತಾಂಶಿತೈಃ। ಶರೈರ್ಬಹುವಿಧಾಕಾರೈಃ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ
ಅತಿಯಾದ ಕೋಪದಿಂದ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಾನಾ ವಿಧದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಅವರ ಮೇಲೆ ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೂರಿದನು.
ವಿರಥಾಂಶ್ಚ ಮಹೇಷ್ವಾಸಾನ್ಕೃತ್ವಾ ತತ್ರ ಸ ರಾಕ್ಷಸಃ । ಅಭಿದುದ್ರಾವ ವೇಗೇನ ಹನ್ತುಕಾಮೋ ನಿಶಾಚರಃ
ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ರಥವಿಲ್ಲದವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ರಾತ್ರಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು, ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.
ತಾನರ್ದಿತಾನ್ರಣೇ ತೇನ ರಾಕ್ಷಸೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ । ದೃಷ್ಟ್ವಾಽರ್ಜುನಸುತಃ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ರಾಕ್ಷಸಂ ಸಮುಪಾದ್ರವತ್
ಆ ದುಷ್ಟ ರಾಕ್ಷಸನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ವೀರರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅರ್ಜುನನ ಮಗನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆ ರಾಕ್ಷಸನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದನು.
ತಯೋಃ ಸಮಭವದ್ಯುದ್ಧಂ ವೃತ್ರವಾಸವಯೋರಿವ। ದದೃಶುಸ್ತಾವಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಪಾಣ್ಡವಾಶ್ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ವೃತ್ರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರ ಯುದ್ಧದಂತೆ ಭಾರೀ ಯುದ್ಧವು ಉಂಟಾಯಿತು; ಎಲ್ಲಾ ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಪರಸ್ಪರ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ತೌ ಸಮೇತೌ ಮಹಾಯುದ್ಧೇ ಕ್ರೋಧದೀಪ್ತೌ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಮಹಾಬಲೌ ಮಹಾರಾಜ ಕ್ರೋಧಸಂರಕ್ತಲೋಚನೌ
ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರು ನಿಂತರು, ಮಹಾರಾಜನೇ.
ಪರಸ್ಪರಮವೇಕ್ಷೇತಾಂ ಕಾಲಾನಲಸಮೌ ಯುಧಿ। `ಆಶೀವಿಷಾವಿವ ಕ್ರುದ್ಧೌ ನೇತ್ರಾಭ್ಯಾಮಿತರೇತರಮ್ ।' ತಯೋಃ ಸಮಾಗಮೋ ಘೋರೋ ಬಭೂವ ಕಟುಕೋದಯಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಹಾವಿನಂತೆ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಭೇಟಿಯು ಭಯಾನಕವಾಗಿತ್ತು, ಕಠಿಣವಾಗಿತ್ತು.
ಯಥಾ ದೇವಾಸುರೇ ಯುದ್ಧೇ ಶಕ್ರಶಮ್ಬರಯೋಃ ಪುರಾ
ಹಾಗೆ, ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಶಕ್ರ ಮತ್ತು ಶಂಭರರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಂತೆ.
ಆರ್ಜುನಂ ಸಮರೇ ಶೂರಂ ವಿನಿಘ್ನನ್ತಂ ಮಹಾರಥಾನ್। ಅಲಮ್ಬುಸಃ ಕಥಂ ಯುದ್ಧೇ ಪ್ರತ್ಯಯುಧ್ಯತ ಸಞ್ಜಯ
ಸಂಜಯ, ಮಹಾರಥರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶೂರನಾದ ಅರ್ಜುನನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಲಂಬುಸನು ಹೇಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು?
ಆರ್ಶ್ಯಶೃಙ್ಗಿಂ ಕಥಂ ಚೈವ ಸೌಭದ್ರಃ ಪರವೀರಹಾ। ತನ್ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ತತ್ತ್ವೇನ ಯಥಾವೃತ್ತಂ ಸ್ಮ ಸಂಯುಗೇ
ಪರಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಸೌಭದ್ರನು ಅರ್ಷ್ಯಶೃಂಗನ ವಿರುದ್ಧ ಹೇಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು? ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.
ಧನಂಜಯಶ್ಚ ಕಿಂ ಚಕ್ರೇ ಮಮ ಸೈನ್ಯೇಷು ಸಂಯುಗೇ । ಭೀಮೋ ವಾ ರಥಿನಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ರಾಕ್ಷಸೋ ವಾ ಘಟೋತ್ಕಚಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಧನಂಜಯನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಅಥವಾ ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಮನು, ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷಸನಾದ ಘಟೋಟ್ಕಚನು ಏನು ಮಾಡಿದನು?