ತಥೈವ ಸಾತ್ಯಕೀ ರಾಜನ್ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಶ್ಚ ಪಾರ್ಷತಃ। ಪರಿವಾರ್ಯ ರಣೇ ಯೋಧಾನ್ಯಯತುಃ ಶಿಬಿರಂ ಪ್ರತಿ
ಹಾಗೆಯೇ, ರಾಜನೇ, ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಷತ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯೋಧರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಶಿಬಿರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು.
ಏವಮೇತೇ ಮಹಾರಾಜ ತಾವಕಾಃ ಪಾಣ್ಡವೈಃ ಸಹ। ಪರ್ಯವರ್ತನ್ತ ಸಹಿತಾ ನಿಶಾಕಾಲೇ ಪರಂತಪ
ಹೀಗೆ ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಿಮ್ಮವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು, ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದಾಗಿ, ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುವವರೇ.
ತತಃ ಸ್ವಶಿಬಿರಂ ಗತ್ವಾ ಪಾಣ್ಡವಾಃ ಕುರವಸ್ತಥಾ । ನ್ಯವಸನ್ತ ಮಹಾರಾಜ ಪೂಜಯನ್ತಃ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಅನಂತರ ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಕೌರವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವದಿಂದ在那里 ಇದ್ದರು, ರಾಜನೇ.
ರಕ್ಷಾಂ ಕೃತ್ವಾ ತತಃ ಶೂರಾ ನ್ಯಸ್ಯ ಗುಲ್ಮಾನ್ಯಥಾವಿಧಿ। ಅಪನೀಯ ಚ ಶಲ್ಯಾನಿ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಚ ವಿವಿಧೈರ್ಜಲೈಃ
ಅವರು ರಕ್ಷಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ, ತಕ್ಕಂತೆ ತಮ್ಮ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿ, ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ,色色ವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು.
ಕೃತಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಾಃ ಸರ್ವೇ ಸ್ತೂಯಮಾನಾಶ್ಚ ಬನ್ದಿಭಿಃ । ಗೀತವಾದಿತ್ರಶಬ್ದೇನ ವ್ಯಕ್ರೀಡನ್ತ ಯಶಸ್ವಿನಃ
ಎಲ್ಲರೂ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಭಟ್ಟರು ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದಾಗ, ಹಾಡು-ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಟವಾಡಿದರು.
ಮುಹೂರ್ತಾದಿವ ತತ್ಸರ್ವಮಭವತ್ಸ್ವರ್ಗಸನ್ನಿಭಮ್ । ನ ಹಿ ಯುದ್ಧಕಥಾಂ ಕಾಂಚಿತ್ತತ್ರಾಕುರ್ವನ್ಮಹಾರಥಾಃ
ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸ್ವರ್ಗದಂತಾಗಿತ್ತು; ಮಹಾರಥಿಗಳು ಯುದ್ಧದ ಮಾತು ಒಂದನ್ನೂ ಆಡಲಿಲ್ಲ.
ತೇ ಪ್ರಸುಪ್ತೇ ಬಲೇ ತತ್ರ ಪರಿಶ್ರಾನ್ತಜನೇ ನೃಪ । ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಬಹುಲೇ ರಾತ್ರೌ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯೇ ಬಭೂವತುಃ
ಅಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಯೋಧರು ದಣಿದು ಹೋದರು, ಆ ರಾತ್ರಿ ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ನೋಡುವವರಿಗೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಂಡಿತು, ರಾಜನೇ.
ಪರಿಣಾಮ್ಯ ನಿಶಾಂ ತಾಂ ತು ಸುಖಸುಪ್ತಾ ಜನೇಶ್ವರಾಃ। ಕುರವಃ ಪಾಣ್ಡವಾಶ್ಚೈವ ಪುನರ್ಯುದ್ಧಾಯ ನಿರ್ಯಯುಃ
ಆ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಕೌರವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.
ತತಃ ಶಬ್ದೋ ಮಹಾನಾಸೀತ್ಸೇನಯೋರುಭಯೋರ್ನೃಪ । ನಿರ್ಗಚ್ಛಮಾನಯೋಃ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಯಥಾ ಸಾಗರಯೋರಿವ
ಅನಂತರ, ರಾಜನೇ, ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳು ಹೊರಡುವಾಗ, ಸಮರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಗಳ ಗರ್ಜನೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಭಾರೀ ಶಬ್ದವು ಎದ್ದಿತು.
ತತೋ ದುರ್ಯೋಧನೋ ರಾಜಾ ಚಿತ್ರಸೇನೋ ವಿವಿಂಶತಿಃ। ಭೀಷ್ಮಶ್ಚ ರಥಿನಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಭಾರದ್ವಾಜಶ್ಚ ವೈ ದ್ವಿಜಃ
ಆಗ ದುರ್ಯೋಧನನು, ಚಿತ್ರಸೇನನು, ವಿವಿಂಶತಿ, ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಾರದ್ವಾಜನು ಮುಂದೆ ಬಂದರು.
ಏಕೀಭೂತಾಃ ಸುಸಂಯತ್ತಾಃ ಕೌರವಾಣಾಂ ಮಹಾಚಮೂಮ್ । ವ್ಯೂಹಾಯ ವಿದಧೂ ರಾಜನ್ಪಾಣ್ಡವಾನ್ಪ್ರತಿದಂಶಿತಾನ್
ಅವರು ಒಗ್ಗೂಡಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಉತ್ಸುಕವಾಗಿ, ಕೌರವರ ಮಹಾ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಂಚಿದರು, ರಾಜನೇ.
ಕೂರ್ಮವ್ಯೂಹಂ ತತಃ ಕೃತ್ವಾ ಪಿತಾ ತವ ವಿಶಾಂಪತೇ । ಸಾಗರಪ್ರತಿಮಂ ಘೋರಂ ವಾಹನೋರ್ಮಿತರಙ್ಗಿಣಮ್
ನಿನ್ನ ತಂದೆ, ಮಹಾರಾಜ, ಆನೆ-ಕುದುರೆಗಳ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಉಬ್ಬಿದ, ಭಯಾನಕವಾದ, ಸಮುದ್ರದಂತಿರುವ ಕುರ್ಮವ್ಯೂಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.
ಅಗ್ರತಃ ಸರ್ವಸೈನ್ಯಾನಾಂ ಭೀಷ್ಮಃ ಶಾನ್ತನವೋ ಯಯೌ । ಮಾಲವೈರ್ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯೈಶ್ಚ ಆವನ್ತ್ಯೈಶ್ಚ ಸಮನ್ವಿತಃ
ಎಲ್ಲಾ ಪಡೆಗಳ ಮುಂದಾಗಿ ಶಾಂತನುವಿನ ಮಗ ಭೀಷ್ಮನು, ಮಾಲವ, ದಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಅವಂತಿ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಿದರು.
ತತೋಽನನ್ತರಮೇವಾಸೀದ್ಭಾರದ್ವಾಜಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ । ಪುಲಿನ್ದೈಃ ಪಾರದೈಶ್ಚೈವ ತಥಾ ಕ್ಷುದ್ರಕಮಾಲವೈಃ
ಅವನ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಭಾರದ್ವಾಜನು, ಪುಲಿಂದ, ಪಾರದ, ಕ್ಷುದ್ರಕ ಮತ್ತು ಮಾಲವ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು.
ದ್ರೋಣಾದನನ್ತರಂ ಯತ್ತೋ ಭಗದತ್ತಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ । ಮಗಧೈಶ್ಚ ಕಲಿಙ್ಗೈಶ್ಚ ಪಿಶಾಚೈಶ್ಚ ವಿಶಾಂಪತೇ
ದ್ರೋಣನ ನಂತರ ಶೂರನಾದ ಭಗದತ್ತನು, ಮಗಧ, ಕಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದನು, ಮಹಾರಾಜ.
ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಾದನು ನೃಪಃ ಕೌಸಲ್ಯೋಽಥ ಬೃಹದ್ಬಲಃ । ಮೇಕಲೈಃ ಕುರುವಿನ್ದೈಶ್ಚ ತ್ರೈಪುರೈಶ್ಚ ಸಮನ್ವಿತಾಃ
ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ರಾಜನ ನಂತರ, ಕೋಸಲದ ಬೃಹದ್ಬಲನು, ಮೆಕಲ, ಕುರುವಿಂದ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರದ ಯೋಧರೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು.
ಬೃಹದ್ಬಲಾದನು ನೃಪಸ್ತ್ರಿಗರ್ತಃ ಪ್ರಸ್ಥಲಾಧಿಪಃ। ಕಾಮ್ಭೋಜೈರ್ಬಹುಭಿಃ ಸಾರ್ಧಂ ಯವನೈಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ
ಬೃಹದ್ಬಲನ ನಂತರ ತ್ರಿಗರ್ತದ ರಾಜನು, ಪ್ರಸ್ಥಲದ ಅಧಿಪತಿ, ಅನೇಕ ಕಾಂಬೋಜರು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಯವನರೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು.
ದ್ರೌಣಿಸ್ತು ರಭಸಃ ಶೂರಸ್ತ್ರೈಗರ್ತಾದನು ಭಾರತ। ಪ್ರಯಯೌ ಸಿಂಹನಾದೇನ ನಾದಯಾನೋ ಧರಾತಲಮ್
ಅನಂತರ ದ್ರೋಣನ ಮಗ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು, ತ್ರಿಗರ್ತ ಭಾಗದಿಂದ, ಸಿಂಹದ ಹಾವು ಹಾಕುತ್ತಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಾದಿಸುತ್ತಾ ಬಂದನು.
ತಥಾ ಸರ್ವೇಣ ಸೈನ್ಯೇನ ರಾಜಾ ದುರ್ಯೋಧನಸ್ತದಾ। ದ್ರೌಣೇರನನ್ತರಂ ಪ್ರಾಯಾತ್ಸೋದರ್ಯೈಃ ಪರಿವಾರಿತಃ
ಹಾಗೆಯೇ, ದ್ರೌಣಿಯ ನಂತರ, ದುರ್ಯೋಧನನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಮುಂದೆ ಬಂದನು.
ದುರ್ಯೋಧನಾದನು ತತಃ ಕೃಪಃ ಶಾರದ್ವತೋ ಯಯೌ। ಏವಮೇಷ ಮಹಾವ್ಯೂಹಃ ಪ್ರಯಯೌ ಸಾಗರೋಪಮಃ
ದುರ್ಯೋಧನನ ನಂತರ ಶಾರದ್ವತ ಪುತ್ರ ಕೃಪನು ಬಂದನು; ಹೀಗೆ ಈ ಮಹಾ ವ್ಯೂಹವು, ಸಮುದ್ರದಂತಾಗಿ, ಮುಂದೆ ಸಾಗಿತು.
ರೇಜುಸ್ತತ್ರ ಪತಾಕಾಶ್ಚ ಶ್ವೇತಚ್ಛತ್ರಾಣಿ ಭಾರತ । ಅಙ್ಗದಾನ್ಯತ್ರ ಚಿತ್ರಾಣಿ ಮಹಾರ್ಹಾಣಿ ಧನೂಂಷಿ ಚ
ಅಲ್ಲಿ ಬಾವುಟಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಬಿಳಿ ಛತ್ರಗಳು ಏರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅಲಂಕೃತವಾದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಅಂಗದಗಳು ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದವು, ಅದೇ ರೀತಿ ಅಮೂಲ್ಯ ಧನುಷ್ಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ತಂ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹಾವ್ಯೂಹಂ ತಾವಕಾನಾಂ ಮಹಾರಥಃ । ಯುಧಿಷ್ಠಿರೋಽಬ್ರವೀತ್ತೂರ್ಣಂ ಪಾರ್ಷತಂ ಪೃತನಾಪತಿಮ್
ಆ ಮಹಾ ಸೇನೆಯ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾರಥಿಯಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪೃಶತನು ಎಂಬ ಸೇನಾಧಿಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಪಶ್ಯ ವ್ಯೂಹಂ ಮಹೇಷ್ವಾಸ ನಿರ್ಮಿತಂ ಸಾಗರೋಪಮಮ್ । ಪ್ರತಿವ್ಯೂಹಂ ರಣೇ ಶೂರ ಕುರು ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಮಹಾರಥ
ಈ ಮಹಾ ಧನುರ್ಧರ, ಸಮುದ್ರದಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ನೋಡು. ನೀನು ಕೂಡಾ ಶೂರನಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಪ್ರತಿವ್ಯೂಹವನ್ನು ರಚಿಸು.
ತತಃ ಸ ಪಾರ್ಷತಃ ಕ್ರೂರೋ ವ್ಯೂಹಂ ಚಕ್ರೇ ಸುದಾರುಣಮ್ । ಶ್ರೃಙ್ಗಾಟಕಂ ಮಹಾರಾಜ ಪರವ್ಯೂಹವಿನಾಶನಮ್
ಆಗ ಪೃಶತನಾದ ಆ ಕ್ರೂರನು, ರಾಜನೇ, ಶತ್ರು ವ್ಯೂಹವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಶೃಂಗಾಟಕ ಎಂಬ ಭಯಾನಕವಾದ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ಶ್ರೃಙ್ಗಾಭ್ಯಾಂ ಭೀಮಸೇನಶ್ಚ ಸಾತ್ಯಕಿಶ್ಚ ಮಹಾರಥಃ । ರಥೈರನೇಕಸಾಹಸ್ರೈಸ್ತಥಾ ಹಯಪದಾತಿಭಿಃ
ಆ ವ್ಯೂಹದ ಕೊಂಬುಗಳಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನ ಹಾಗೂ ಸಾತ್ಯಕಿ ಎಂಬ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಸಾವಿರಾರು ರಥಗಳು, ಕುದುರೆ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಕಾಲುಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ನಾಭಾವಭೂನ್ನರಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಶ್ವೇತಾಶ್ವಃ ಕೃಷ್ಣಸಾರಥಿಃ । ಮಧ್ಯೇ ಯುಧಿಷ್ಠಿರೋ ರಾಜಾ ಮಾದ್ರೀಪುತ್ರೌ ಚ ಪಾಣ್ಡವೌ
ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತ ಕುದುರೆಗಳಿರುವ, ಕೃಷ್ಣನು ಸಾರಥಿಯಾಗಿರುವ ಮಹಾವೀರನು, ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿಯ ಪುತ್ರರಾದ ಪಾಂಡವರು ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಅಥೇತರೇ ಮಹೇಷ್ವಾಸಾಃ ಸಹಸೈನ್ಯಾ ನರಾಧಿಪಾಃ । ವ್ಯೂಹಂ ತಂ ಪೂರಯಾಮಾಸುರ್ವ್ಯೂಹಶಾಸ್ತ್ರವಿಶಾರದಾಃ
ಮತ್ತಿತರೆ ಮಹಾ ಧನುರ್ಧರರು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯುದ್ಧವ್ಯೂಹದ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾಗಿ ಆ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ತುಂಬಿದರು.
ಏವಮೇತಂ ಮಹಾವ್ಯೂಹಂ ವ್ಯೂಹ್ಯ ಭಾರತ ಪಾಣ್ಡವಾಃ । ಅತಿಷ್ಠನ್ಸಮರೇ ಶೂರಾ ಯೋದ್ಧುಕಾಮಾ ಜಯೈಷಿಣಃ
ಹೀಗೆ ಪಾಂಡವರು ಆ ಮಹಾ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನಿಂತರು.
ಭೇರೀಶಬ್ದೈಶ್ಚ ವಿಮಲೈರ್ವಿಮಿಶ್ರೈಃ ಶಙ್ಖನಿಃಸ್ವನೈಃ । ಕ್ಷ್ವೇಡಿತಾಸ್ಫೋಟಿತೋತ್ಕ್ರುಷ್ಟೈರ್ನಾದಿತಾಃ ಸರ್ವತೋ ದಿಶಃ
ಅಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾದ ಭೇರಿ ಧ್ವನಿಗಳು, ಶಂಖಗಳ ಕೂಗು, ಕುದುರೆಗಳ ಹಿಗ್ಗು, ಗದರಿಕೆ, ಘರ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಕೂಗಾಟಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಗೋಜುಗೋಜು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.
ತತಃ ಶೂರಾಃ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಸಮರೇ ತೇ ಪರಸ್ಪರಮ। ನೇತ್ರೈರನಿಮಿಷೈ ರಾಜನ್ನವೈಕ್ಷನ್ತ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಆಗ ಯೋಧರು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿ, ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಕಣ್ಣನ್ನು ಮಿಟುಕಿಸದೆ ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತರು.