ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಃ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ತೋಮರಾಂಶ್ಚ ಚತುರ್ದಶ । ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಸಮರೇ ತಾಂಶ್ಚಿಚ್ಛೇದ ಸ ರಾಕ್ಷಸಃ
ಆಗ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಪುರದ ರಾಜನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಹದಿನಾಲ್ಕು ತೋಮರಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಸೆದನು, ಆದರೆ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಅವನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು.
ಸ ತಾಂಶ್ಛಿತ್ತ್ವಾ ಮಹಾಬಾಹುಸ್ತೋಮರಾನ್ನಿಶಿತೈಃ ಶರೈಃ । ಭಗದತ್ತಂ ಚ ವಿವ್ಯಾಧ ಸಪ್ತತ್ಯಾ ಕಙ್ಕಪತ್ರಿಭಿಃ
ಆ ಮಹಾಬಾಹುನು ಆ ತೋಮರಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕಡಿದು, ಭಗದತ್ತನನ್ನು ಎಪ್ಪತ್ತು ಹಕ್ಕಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
ತತಃ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷೋ ರಾಜಾ ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ಭಾರತ। ತಸ್ಯಾಶ್ವಾಂಶ್ಚತುರಃ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಪಾತಯಾಮಾಸ ಸಾಯಕೈಃ
ನಂತರ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಪುರದ ರಾಜನು ನಗುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾ, ಭಾರತ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದನು.
ಸ ಹತಾಶ್ವೇ ರಥೇ ತಿಷ್ಠನ್ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ । ಶಕ್ತಿಂ ಚಿಕ್ಷೇಪ ವೇಗೇನ ಪ್ರಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಗಜಂ ಪ್ರತಿ
ಕುದುರೆಗಳು ಸತ್ತರೂ, ಆ ಬಲಶಾಲಿ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತಿ ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ವೇಗದಿಂದ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಭಗದತ್ತನ ಆನೆಗೆ ಎಸೆದನು.
ತಾಮಾಪತನ್ತೀಂ ಸಹಸಾ ಹೇಮದಣ್ಡಾಂ ಸುವೇಗಿನೀಮ್ । ತ್ರಿಧಾ ಚಿಚ್ಛೇದ ನೃಪತಿಃ ಸಾ ವ್ಯಕೀರ್ಯತ ಮೇದಿನೀಂ
ಆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ದಂಡದ ಶಕ್ತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನು ಅದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗವಾಗಿ ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು; ಅದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತರಿತವಾಯಿತು.
ಶಕ್ತಿಂ ವಿನಿಹತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೈಡಿಮ್ಬಃ ಪ್ರಾದ್ರವದ್ಭಯಾತ್ । ಯಥೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ರಣಾತ್ಪೂರ್ವಂ ನಮುಚಿರ್ದೈತ್ಯಸತ್ತಮಃ
ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ನಾಶವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಹೈಡಿಂಬನ ಮಗನು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋದನು; ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮುಚಿ ದೈತ್ಯನು ಇಂದ್ರನಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಓಡಿದಂತೆ.
ತಂ ವಿಜಿತ್ಯ ರಣೇ ಶೂರಂ ವಿಕ್ರಾನ್ತಂ ಖ್ಯಾತಪೌರುಷಮ್ । ಅಜಯ್ಯಂ ಸಮರೇ ವೀರಂ ಯಮೇನ ವರುಣೇನ ಚ
ಅಂತಹ ಶೂರ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೀರನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿದ ರಾಜನು, ಯಮನಿಗೂ ವರుణನಿಗೂ ಅಜೇಯನಾದವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು.
ಪಾಣ್ಡವೀಂ ಸಮರೇ ಸೇನಾಂ ಸಂಮಮರ್ದ ಸ ಕುಞ್ಜರಃ । ಯಥಾ ವನಗಜೋ ರಾಜನ್ಮೃದ್ಗಶ್ಚರತಿ ಪದ್ಮಿನೀಮ್
ಆ ಆನೆ ಪಾಂಡವರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತುಳಿದು ಹಾಳುಮಾಡಿತು, ರಾಜನೇ, ಕಾಡಿನ ಆನೆ ಹಸಿರು ತಾವರೆ ಹೊಂಡವನ್ನು ತುಳಿಯುವಂತೆ.
ಮದ್ರೇಶ್ವರಸ್ತು ಸಮರೇ ಯಮಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಸಞ್ಜತ । ಸ್ವಸ್ತ್ರೀಯೌ ಛಾದಯಾಂಚಕ್ರೇ ಶರೌಘೈಃ ಪಾಣ್ಡುನನ್ದನೌ
ಆದರೆ ಮದ್ರದ ರಾಜನು ಯಮನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಸಮಾನವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರನ್ನು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದನು.
ಸಹದೇವಸ್ತು ಸಮರೇ ಮಾತುಲಂ ದೃಶ್ಯ ಸಂಗತಮ್ । ಅವಾರಯಚ್ಛರೌಘೇಣ ಮೇಘೋ ಯದ್ವದ್ದಿವಾಕರಮ್
ಆಗ ಸಹದೇವನು ತನ್ನ ಮಾವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮೋಡವು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಗಾಲದಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಛಾದ್ಯಮಾನಃ ಶರೌಘೇಣ ಹೃಷ್ಟರೂಪತರೋಽಭವತ್ । ತಯೋಶ್ಚಾಪ್ಯಭವತ್ಪ್ರೀತಿರತುಲಾ ಮಾತೃಕಾರಣಾತ್
ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಬಿದ್ದರೂ ಅವನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆನಂದದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ತಾಯಿಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಅಪಾರವಾದ ಪ್ರೀತಿ ಉಂಟಾಯಿತು.
ತತಃ ಪ್ರಹಸ್ಯ ಸಮರೇ ನಕುಲಸ್ಯ ಮಹಾರಥಃ। ` ಧ್ವಜಂ ಚಿಚ್ಛೇದ ಬಾಣೇನ ಧನುಶ್ಚೈಕೇನ ಮಾರಿಷ
ಆಮೇಲೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಗುತ್ತಾ ನಕುಲನ ಮಹಾರಥಿ ಅವನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು, ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಣದಿಂದ ಅವನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಮುರಿದನು.
ಅಥೈನಂ ಛಿನ್ನಧನ್ವಾನಂ ಛಾದಯಾಮಾಸ ಭಾರತ। ನಿಜಘಾನ ರಣೇ ತಂ ತು ಸೂತಂ ಚಾಸ್ಯ ನ್ಯಪಾತಯತ್
ಆಗ ಭಾರತ, ಅವನ ಧನುಸ್ಸು ಮುರಿದಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಯಲಾಯಿತು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸೂತನನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು.
ತತಃ ಪ್ರಸಹ್ಯ ಸಮರೇ ನಕುಲಸ್ಯ ಮಹಾರಥಃ । ಅಶ್ವಾಂಶ್ಚ ಚತುರೋ ರಾಜಂಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಸಾಯಕೋತ್ತಮೈಃ
ಆಮೇಲೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲವಂತದಿಂದ ನಕುಲನ ಮಹಾರಥಿ ನಾಲ್ಕು ಉತ್ತಮ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದನು.
ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಸಮರೇ ಯಮಸ್ಯ ಸದನಂ ಪ್ರತಿ। ಹತಾಶ್ವಾತ್ತು ರಥಾತ್ತೂರ್ಣಮವಪ್ಲುತ್ಯ ಮಹಾರಥಃ
ಅವನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಕುದುರೆಗಳು ಸತ್ತಾಗ, ಮಹಾರಥಿ ತನ್ನ ರಥದಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಇಳಿದನು.
ಆರುರೋಹ ತತೋ ಯಾನಂ ಭ್ರಾತುರೇವ ಯಶಸ್ವಿನಃ । ಏಕಸ್ಥೌ ತು ರಣೇ ಶೂರೌ ದೃಢೇ ವಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಕಾರ್ಮುಕೇ
ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಹೋದರನ ರಥಕ್ಕೆ ಏರಿದನು; ಇಬ್ಬರೂ ಶೂರರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರಥದಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದು ನಿಂತರು.
ಮದ್ರರಾಜರಥಂ ತೂರ್ಣಂ ಚ್ಛಾದಯಾಮಾಸತುಃ ಕ್ಷಣಾತ್। ಸ ಚ್ಛಾದ್ಯಮಾನೋ ಬಹುಭಿಃ ಶರೈಃ ಸನ್ನತಪರ್ವಭಿಃ
ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡಾ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮದ್ರರಾಜನ ರಥವನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದರು; ಅವನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಯಾರಾದ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾದನು.
ಸ್ವಸ್ತ್ರೀಯಾಭ್ಯಾಂ ನರವ್ಯಾಘ್ರೋ ನಾಕಮ್ಪತ ಯಥಾಽಚಲಃ। ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ತಾಂ ಚಾಪಿ ಶಸ್ತ್ರವೃಷ್ಟಿಂ ಜಘಾನ ಹ
ಆ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನು ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರ್ವತದಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತನು; ನಗುವಿನಂತೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದನು.
ಸಹದೇವಸ್ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಶರಮುದ್ಗೃಹ್ಯ ವೀರ್ಯವಾನ್। ಮದ್ರರಾಜಮಭಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಭಾರತ
ಆಮೇಲೆ ಸಹದೇವನು ಕೋಪದಿಂದ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಬಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದು, ಮದ್ರರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ ಅದನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು.
ಸ ಶರಃ ಪ್ರೇಷಿತಸ್ತೇನ ಗರುಡಾನಿಲವೇಗವಾನ್ । ಮದ್ರರಾಜಂ ವಿನಿರ್ಭಿದ್ಯ ನಿಪಪಾತ ಮಹೀತಲೇ
ಅವನು ಹಾರಿಸಿದ ಆ ಬಾಣವು ಗರುಡ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಿಂದ ಮದ್ರರಾಜನನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು.
ಸ ಗಾಢವಿದ್ಧೋ ವ್ಯಥಿತೋ ರಥೋಪಸ್ಥೇ ಮಹಾರಥಃ । ನಿಷಸಾದ ಮಹಾರಾಜ ಕಶ್ಮಲಂ ಚ ಜಗಾಮ ಹ
ಆ ಮಹಾರಥಿ ಗಾಢವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ನೋವಿನಿಂದ ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು, ರಾಜನೇ, ಮತ್ತು ಅವನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು.
ತಂ ವಿಸಂಜ್ಞಂ ನಿಪತಿತಂ ಸೂತಃ ಸಂಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಸಂಯುಗೇ। ಅಪೋವಾಹ ರಥೇನಾಜೌ ಯಮಾಭ್ಯಾಮಭಿಪೀಡಿತಮ್
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಸೂತನು ಅವನನ್ನು ಯಮಪುತ್ರರಿಂದ ಬಲಾತ್ಕೃತನಾಗಿ ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮದ್ರೇಶ್ವರರಥಂ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಃ ಪರಾಙ್ಭುಖಮ್। ಸರ್ವೇ ವಿಮನಸೋ ಭೂತ್ವಾ ನೇದಮಸ್ತೀತ್ಯಚಿನ್ತಯನ್
ಮದ್ರರಾಜನ ರಥವು ಹಿಂತಿರುಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರು ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿದರು; ಎಲ್ಲರೂ 'ಇದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.
ನಿರ್ಜಿತ್ಯ ಮಾತುಲಂ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಮಾದ್ರೀಪುತ್ರೌ ಮಹಾರಥೌ । ದಧ್ಯತುರ್ಮುದಿತೌ ಶಙ್ಖೌ ಸಿಂಹನಾದಂ ಚ ನೇದತುಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾವನನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮಾದ್ರಿದೇವಿಯ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾರಥಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶಂಖಗಳನ್ನು ಊದಿದರು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಗಳಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದರು.
ಅಭಿದುದ್ರುವತುರ್ಹೃಷ್ಟೌ ತವ ಸೈನ್ಯಂ ವಿಶಾಂಪತೇ । ಯಥಾ ದೈತ್ಯಚಮೂಂ ರಾಜನ್ನಿನ್ದ್ರೋಪೇನ್ದ್ರಾವಿವಾಮರೌ
ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವರು ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯ ಕಡೆಗೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದರು, ರಾಜನೇ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಉಪೇಂದ್ರರು ದೈತ್ಯರ ಸೇನೆಗೆ ಹೋದಂತೆ.
ತತೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರೋ ರಾಜಾ ಮಧ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದಿವಾಕರೇ। ಶ್ರುತಾಯುಪಮಭಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ವಾಜಿನಃ
ನಂತರ ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿ, ಶ್ರುತಾಯುವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ತನ್ನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಿದನು.
ತತಸ್ತು ತ್ವರಿತೋ ರಾಜಞ್ಶ್ರುತಾಯುಷಮರಿನ್ದಮನ್ । ನಿಜಘ್ನೇ ಸಾಯಕೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ನವಭಿರ್ನತಪರ್ವಭಿಃಕ
ಆಮೇಲೆ, ರಾಜನೇ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಶ್ರುತಾಯುವನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ಹೊಳಪಿನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
ಸ ಸಂವಾರ್ಯ ರಮೇ ರಾಜಾ ಪ್ರೇಷಿತಾನ್ಧರ್ಮಸೂನುನಾ । ಶರಾನ್ಸಪ್ತ ಮಹೇಷ್ವಾಸಃ ಕೌನ್ತೇಯಾಯಾ ಸಮಾರ್ಷಯತ್
ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ, ಮಹಾಬಾಣಧಾರಿ, ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ಹಾರಿಸಿದ ಏಳು ಬಾಣಗಳನ್ನು ತಡೆದನು.
ತೇ ತಸ್ವ ಕವಚಂ ಭಿತ್ತ್ವಾ ಪಪುಃ ಶೋಣಿತಮಾಹವೇ। ಅಸೂನಿವ ವಿಚಿನ್ವನ್ತೋ ದೇಹೇ ತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಅವರು ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಕವಚವನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೇದಿಸಿ, ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಜೀವವನ್ನೇ ಹುಡುಕುವಂತೆ ಅವನ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ಪಾಣ್ಡವಸ್ತು ಭೃಶಂ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಿದ್ಧಸ್ತೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ರಣೇ ವರಾಹಕರ್ಣೇನ ರಾಜಾನಂ ಹೃದ್ಯವಿಧ್ಯತಾ
ಆದರೆ ಪಾಂಡವನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಂದ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಕೋಪದಿಂದ, ವರಾಹದಂತದಂತೆ ಬಾಣದಿಂದ ರಾಜನ ಹೃದಯವನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೇದಿಸಿದನು.