ತೌ ದಷ್ಟ್ವಾ ಸಮರೇ ಕ್ರುದ್ಧೌ ವಿನಿಘ್ನನ್ತೌ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ದುರ್ಯೋಧನಾನುಜಾಃ ಸರ್ವೇ ಶೂರಾಃ ಸಂತ್ಯಕ್ತಜೀವಿತಾಃ
ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದುರ್ಯೋಧನನ ಎಲ್ಲಾ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಸಹೋದರರು ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು.
ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ ಮನ್ತ್ರಿತಂ ಪೂರ್ವಂ ನಿಗ್ರಹೇ ಭೀಮಕರ್ಮಣಃ । ನಿಶ್ಚಯಂ ಪರಮಂ ಕೃತ್ವಾ ನಿಗ್ರಹೀತುಂ ಪ್ರಚಕ್ರಮುಃ
ಭೀಮನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವರು ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹೊರಟರು.
ತಾನಾಪತತ ಏವಾಜೌ ಭೀಮಸೇನೋ ಮಹಾಬಲಃ । ಪ್ರತ್ಯುದ್ಯಯೌ ಮಹಾರಾಜ ಗಜಃ ಪ್ರತಿಗಜಾನಿವ
ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಓಡಿಬಂದಾಗ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಭೀಮಸೇನನು ರಾಜನೇ, ಆನೆಗಳು ಎದುರಾಳಿಗಳ ಆನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿಂತನು.
ಭೃಶಂ ಕ್ರುದ್ಧಶ್ಚ ತೇಜಸ್ವೀ ನಾರಾಚೇನ ಸಮಾರ್ಪಯತ್ । ಚಿತ್ರಸೇನಂ ಮಹಾರಾಜ ತವ ಪುತ್ರಂ ಮಹಾಯಶಾಃ
ಅತಿಯಾದ ಕೋಪದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭೀಮನು, ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಗ ಚಿತ್ರಸೇನನನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
ತಥೇತರಾಂಸ್ತವ ಸುತಾಂಸ್ತಾಡಯಾಮಾಸ ಭಾರತ । ಶರೈರ್ಬಹುವಿಧೈಃ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ರುಕ್ಮಪುಙ್ಖೈಃ ಸುತೇಜನೈಃ
ಅದೇವಿಧವಾಗಿ, ಭಾರತ, ನಿನ್ನ ಮಗರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಚಿನ್ನದ ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕುಶಲವಾಗಿ ತಯಾರಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರು.
ತತಃ ಸಂಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಪುತ್ರೈಸ್ತೇ ಭೀಮಸೇನಂ ಸಮಾವೃತಮ್ । ಅಭಿಮನ್ಯುಪ್ರಭೃತಯಸ್ತೇ ದ್ವದಶ ಮಹಾರಥಾಃ
ಆಮೇಲೆ, ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಭಿಮನ್ಯು ಮುಂತಾದ ಹನ್ನೆರಡು ಮಹಾರಥಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದರು.
ಪ್ರೇಷಿತಾ ಧರ್ಮರಾಜೇನ ಭೀಮಸೇನಪದಾನುಗಾಃ । ಪ್ರತಿಜಗ್ಮುರ್ಮಹಾರಾಜ ತವ ಪುತ್ರಾನ್ಮಹಾಬಲಾನ್
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕಳುಹಿಸಿದ ಭೀಮಸೇನನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಮಹಾರಾಜ, ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಎದುರಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಥಸ್ಥಾಂಸ್ತಾಞ್ಶೂರಾನ್ಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿಸಮತೇಜಸಃ । ಸರ್ವಾನೇವ ಮಹೇಷ್ವಾಸಾನ್ಭ್ರಾಜಮಾನಾಞ್ಶ್ರಿಯಾ ವೃತಾನ್
ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ವೀರರನ್ನು, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದ, ಮಹಾ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳಾಗಿ, ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ ನೋಡಿದಾಗ,
ಮಹಾಹವೇ ದೀಷ್ಯಮಾನಾನ್ಸುವರ್ಣಮಕುಟೋಞ್ಜ್ವಲಾನ್। ತತ್ಯಜುಃ ಸಮರೇ ಭೀಮಂ ತವ ಪುತ್ರಾ ಮಹಾಬಲಾಃ
ಆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಹೊಳೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ಕಿರೀಟಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಭೀಮನ ಮೇಲೆ ಭಾರಿಯಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.
ತಾನ್ನಾಮೃಷ್ಯತ ಕೌನ್ತೇಯೋ ಜೀವಮಾನಾ ಗತಾ ಇತಿ । ಅನ್ವೀಯ ಚ ಪುನಃ ಸರ್ವಾಂಸ್ತವ ಪುತ್ರಾನಪೀಡಯತ್
ಕೌಂತೇಯನು ಅವರನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ನೋಡಲು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ಬಂದು ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದನು.
ಅಥಾಭಿಮನ್ಯುಃ ಸಮರೇ ಭೀಮಸೇನೇನ ಸಂಗತಃ । ಪಾರ್ಷತೇನ ಚ ತೇ ಸರ್ವೇ ಕೈಕಯಾ ದ್ರೌಪದೀಸುತಾಃ
ಆಗ ಅಭಿಮನ್ಯು ಭೀಮಸೇನನ ಜೊತೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡನು; ಪಾರ್ಷತನು, ಎಲ್ಲ ಕೈಕೇಯರು ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡ ಸೇರಿದರು.
ತಾದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಮರೇ ಕ್ರುದ್ಧಾಂಸ್ತವ ಸೈನ್ಯೇ ಮಹಾರಥಾಃ। ದುರ್ಯೋಧನಪ್ರಭೃತಯಃ ಪ್ರಗೃಹೀತಶರಾಸನಾಃ। ಭೃಶಮರ್ಶ್ವೈಃ ಪ್ರಜವಿತೈಃ ಪ್ರಯಯುರ್ಯತ್ರ ತೇ ರಥಾಃ
ಅವರನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದುರ್ಯೋಧನನು ಮುಂತಾದ ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವೇಗವಾದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ರಥಗಳ ಕಡೆಗೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದರು.
ಅಪರಾಹ್ಣೇ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಾವರ್ತತ ಮಹಾರಣಃ। ತಾವಕಾನಾಂ ಚ ಬಲಿನಾಂ ಪರೇಷಾಂ ಚೈವ ಭಾರತ
ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಜ, ನಿನ್ನ ಬಲಿಷ್ಠ ಸೇನೆಯೂ ವಿರೋಧಿಗಳ ಸೇನೆಯೂ ನಡುವೆ ಭಾರೀ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಅಭಿಮನ್ಯುರ್ವಿಕರ್ಣಸ್ಯ ಹಯಾನ್ಹತ್ವಾ ಮಹಾಹವೇ। ಅಥೈನಂ ಪಞ್ಚವಿಂಶತ್ಯಾ ಕ್ಷುದ್ರಕಾಣಾಂ ಸಮಾರ್ಪಯತ್
ಅಭಿಮನ್ಯು ಮಹಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಕರ್ಣನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, ಅವನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
ಹತಾಶ್ವಂ ರಥಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ವಿಕರ್ಣಸ್ತು ಮಹಾರಥಃ । ಆರುರೋಹ ರಥಂ ರಾಜಂಶ್ಚಿತ್ರಸೇನಸ್ಯ ಭಾರತ । ಯೋಧಯಾಮಾಸ ಸಮರೇ ತದದ್ಭುತಮಿವಾಭವತ್
ಕುದುರೆಗಳು ಸತ್ತ ರಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮಹಾರಥಿಯಾದ ವಿಕರ್ಣನು, ಭಾರತ, ಚಿತ್ರಸೇನನ ರಥಕ್ಕೆ ಏರಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದನು.
ಸ್ಥಿತಾವೇಕರಥೇ ತೌ ತು ಭ್ರಾತರೌ ಕುಲವರ್ಧನೌ। ಆರ್ಜಿನಿಃ ಶರಜಾಲೇನ ಚ್ಛಾದಯಾಮಾಸ ಭಾರತ
ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು, ಕುಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರು, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು; ಅರ್ಜುನನ ಪುತ್ರನು ಅವರನ್ನು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿದನು, ಭಾರತ.
ಚಿತ್ರಸೇನೋ ವಿಕರ್ಣಶ್ಚ ಕಾರ್ಷ್ಣಿಂ ಪಞ್ಚಭಿರಾಯಸೈಃ । ವಿವ್ಯಧಾತೇ ನ ಚಾಕಮ್ಪತ್ಕಾರ್ಷ್ಣಿರ್ಮೇರುರಿವ ಸ್ಥಿತಃ
ಚಿತ್ರಸೇನ ಮತ್ತು ವಿಕರ್ಣನು ಕೃಷ್ಣನ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಐದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಅವನು ಮೆರುಪರ್ವತದಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನು.
ದುಃಶಾಸನಸ್ತು ಸಮರೇ ಕೇಕಯಾನ್ಪಞ್ಚ ಮಾರಿಪ । ಯೋಧಯಾಮಾಸ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ತದದ್ಭುತಮಿವಾಭವತ್
ದುಃಶಾಸನನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಐದು ಕೈಕೇಯ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು, ರಾಜೇಂದ್ರ; ಅದು ನೋಡಲು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿತ್ತು.
ದ್ರೌಪದೇಯಾ ರಣೇ ಕ್ರುದ್ಧಾ ದುರ್ಯೋಧನಮವಾರಯನ್ । ಶರೈರಾಶೀವಿಷಾಕಾರೈಃ ಪುತ್ರಂ ತವ ವಿಶಾಂಪತೇ
ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡು, ವಿಷಪೂರಿತ ಹಾವಿನಂತೆ ಬಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಮಗ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ತಡೆಯಿದರು, ಜನಾಧಿಪತಿ.
ಪುತ್ರೋಽಪಿ ತವ ದುರ್ಧರ್ಷೋ ದ್ರೌಪದ್ಯಾಸ್ತನಯಾನ್ರಣೇ । ಸಾಯಕೈರ್ನಿಶಿತೈ ರಾಜನ್ನಾಜಘಾನ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್
ನಿನ್ನ ಮಗನು, ಜಯಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದವನು, ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
ತೈಶ್ಚಾಪಿ ವಿದ್ಧಃ ಶುಶುಭೇ ರುಧಿರೇಮ ಸಮುಕ್ಷಿತಃ । ಗಿರಿಃ ಪ್ರಸ್ರವಣೈರ್ಯದ್ವದ್ಗೈರಿಕಾದಿವಿಮಿಶ್ರಿತೈಃ
ಅವರು ಹೊಡೆದಾಗ ಅವನು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ನೆನೆದು, ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾದ ಜಲಪಾತಗಳಿರುವ ಬೆಟ್ಟದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.
ಭೀಷ್ಮೋಽಪಿ ಸಮರೇ ರಾಜನ್ಪಾಣ್ಡವಾನಾಮನೀಕಿನೀಮ್ । ಕಾಲಯಾಮಾಸ ಬಲವಾನ್ಪಾಲಃ ಪಶುಗಣಾನಿವ
ಭೀಷ್ಮನು ಕೂಡ, ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಭಾರೀ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು, ಹಸುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಪಾಳಕನು ಹೀಗೆಯೇ ಹಸುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವಂತೆ.
ತತೋ ಗಾಣ್ಡೀವನಿರ್ಘೋಷಃ ಪ್ರಾದುರಾಸೀದ್ವಿಶಾಂಪತೇ । ದಕ್ಷಿಣೇನ ವರೂಥಿನ್ಯಾಃ ಪಾರ್ಥಸ್ಯರೀನ್ವಿನಿಘ್ನತಃ
ಅನಂತರ, ರಾಜನೇ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ ಪಾರ್ಥನು ತನ್ನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಗಾಂಡೀವದ ಭಾರೀ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬಂತು.
ಉತ್ತಸ್ಥುಃ ಸಮರೇ ತತ್ರ ಕಬನ್ಧಾನಿ ಸಮನ್ತತಃ। ಕುರೂಣಾಂ ಚೈವ ಸೈನ್ಯೇಷು ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಚ ಭಾರತ
ಅಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಕುರುಗಳ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಲೆಕಡಿದ ದೇಹಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿವೆ, ಭಾರತ.
ಶೋಣಿತೋದಂ ಶರಾವರ್ತಂ ಗಜದ್ವೀಪಂ ಹಯೋರ್ಮಿಣಮ್ । ರಥನೌಭಿರ್ನರವ್ಯಾಘ್ರಾಃ ಪ್ರತೇರುಃ ಸೈನ್ಯಸಾಗರಮ್
ಅಲ್ಲಿ ರಕ್ತವೇ ನೀರಾಗಿ, ಬಾಣಗಳು ಅಲೆಗಳಾಗಿ, ಆನೆಗಳು ದ್ವೀಪಗಳಾಗಿ, ಕುದುರೆಗಳು ಉಬ್ಬುಗಳಾಗಿ, ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ವೀರರು ಆ ಸೇನೆಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದರು.
ಛಿನ್ನಹಸ್ತಾ ವಿಕವಚಾ ವಿದೇಹಾಶ್ಚ ನರೋತ್ತಮಾಃ । ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಪತಿತಾಸ್ತತ್ರ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ
ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷನೇ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಕೈಗಳು ಕಡಿದವರೂ, ಕವಚಗಳು ಚೂರಾದವರೂ, ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದವರೂ ಬಿದ್ದಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ನಿಹತೈರ್ಮತ್ತಮಾತಙ್ಗೈಃ ಶೋಣಿತೌಘಪರಿಪ್ಲುತೈಃ । ಭೂರ್ಭಾತಿ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತೈರಾಚಿತಾ ಯಥಾ
ಭಾರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ರಕ್ತದ ಹೊಳೆಯಲಿ ನೆನೆದ, ಕೊಂದ ಆನೆಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ತತ್ರಾದ್ಭುತಮಪಶ್ಯಾಮ ತವ ತೇಷಾಂ ಚ ಭಾರತ । ನ ತತ್ರಾಸೀತ್ಪುಮಾನ್ಕಶ್ಚಿದ್ಯೋ ಯುದ್ಧಂ ನಾಭಿಕಾಙ್ಕ್ಷತಿ
ಅಲ್ಲಿ, ಭಾರತ, ನಾವು ಒಂದು ಅದ್ಭುತವನ್ನು ನೋಡಿದೆವು—ಯಾರೂ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸದೆ ಉಳಿದವನು ಒಬ್ಬನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಏವಂ ಯುಯುಧಿರೇ ವೀರಾಃ ಪ್ರಾರ್ಥಯಾನಾ ಮಹದ್ಯಶಃ। ತಾವಕಾಃ ಪಾಣ್ಡವೈಃ ಸಾರ್ಧಮಾಕಾಙ್ಕ್ಷನ್ತೋ ಜಯಂ ಯುಧಿ
ಹೀಗೆ, ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ನಿನ್ನವರೂ ಪಾಂಡವರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಹಾರೈಸುತ್ತಾ ಧೀರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.
ತತೋ ದುರ್ಯೋಧನೋ ರಾಜಾ ಲೋಹಿತಾಯತಿ ಭಾಸ್ಕರೇ। ಸಂಗ್ರಾಮರಭಸೋ ಭೀಮಂ ಹನ್ತುಕಾಮೋಽಭ್ಯಧಾವತ
ಆಮೇಲೆ, ಸೂರ್ಯನು ಕೆಂಪಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದುಶ್ಶಾಸನನು ಭೀಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.