ಕ್ಷಿಪತಶ್ಚ ಪರಾಂಸ್ತಸ್ಯ ರಣೇ ಶತ್ರೂನ್ವಿನಿಘ್ನತಃ। ದದೃಶೇ ರೂಪಮತ್ಯರ್ಥಂ ಮೇಘಸ್ಯೇವ ಪ್ರವರ್ಷತಃ
ಅವನಿಂದ ಬಾಣಗಳ ಸುರಿಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ರೂಪವು ಮಳೆ ಸುರಿಯುವ ಮೇಘದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ತಮುದೀರ್ಯನ್ತಮಾಲೋಕ್ಯ ರಾಜಾ ದುರ್ಯೋಧಸ್ತತಃ । ರಥಾನಾಮಯುತಂ ತಸ್ಯ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಭಾರತ
ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ನೋಡಿದ ದುರ್ಯೋಧನನು, ಭಾರತ, ಅವನ ಮೇಲೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ರಥಗಳ ದಳವನ್ನು ಕಳಿಸಿದನು.
ತಾಂಸ್ತು ಸರ್ವಾನ್ಮಹೇಷ್ವಾಸಾನ್ಸಾತ್ಯಕಿಃ ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮಃ । ಜಘಾನ ಪರಮೇಷ್ವಾಸೋ ದಿವ್ಯೇನಾಸ್ತ್ರೇಣ ವೀರ್ಯವಾನ್
ಆ ಮಹಾಶೂರ, ಮಹಾಧನುರ್ಧಾರಿ ಸಾತ್ಯಕಿ, ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ಸ ಕೃತ್ಕವಾ ದಾರುಣಂ ಕರ್ಮ ಪ್ರಗೃಹೀತಶರಾಸನಃ। ಆಸಸಾದ ತತೋ ವೀರೋ ಭೂರಿಶ್ರವಸಮಾಹವೇ
ಕವಚ ಧರಿಸಿ, ಭಯಂಕರವಾದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ ಆ ವೀರನು, ನಂತರ ಭೂರಿಶ್ರವಸನ ಬಳಿಗೆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು.
ಸ ಹಿ ಸಂದೃಶ್ಯ ಸೇನಾಂ ತೇ ಯುಯುಧಾನೇನ ಪಾತಿತಾಮ್ । ಅಭ್ಯಧಾವತ ಸಂಕ್ರುದ್ಧಃ ಕುರೂಣಾಂ ಕೀರ್ತಿವರ್ಧನಃ
ಯುಯುಧಾನನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೌರವರ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಭೂರಿಶ್ರವನು ಕೋಪದಿಂದ ಮುಂದೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದನು.
ಇನ್ದ್ರಾಯುಧಸವರ್ಣಂ ತು ವಿಸ್ಫಾರ್ಯ ಸುಮಹದ್ಧನುಃ । ಸೃಷ್ಟವಾನ್ವಜ್ರಸಂಕಾಶಾಞ್ಶರಾನಾಶೀವಿಷೋಪಮಾನ್
ಇಂದ್ರನ ಆಯುಧದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ದೊಡ್ಡ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದು, ವಜ್ರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ವಿಷಪೂರಿತ ಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಲಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಸಹಸ್ರಶೋ ಮಾಹಾರಾಜ ದರ್ಶಯನ್ಪಾಣಿಲಾಘವಮ್ । ಶರಾಂಸ್ತಾನ್ಮೃತ್ಯುಸಂಸ್ಪರ್ಶಾನ್ಸಾತ್ಯಕೇಶ್ಚ ಪದಾನುಗಾಃ
ರಾಜನೇ, ಸಾವಿರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ, ಕೈಯ ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಮರಣದ ಸ್ಪರ್ಶವಿರುವ ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸಾತ್ಯಕಿಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸುರಿಸಿದನು.
ನ ವಿಷೇಹುಸ್ತದಾ ರಾಜನ್ದುದ್ರುವುಸ್ತೇ ಸಮನ್ತತಃ । ವಿಹಾಯ ಸಾತ್ಯಕಿಂ ರಾಜನ್ಸಮರೇ ಯುದ್ಧದುರ್ಮದಮ್
ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆಗದ ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರನಾದ ಸಾತ್ಯಕಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲೆಡೆಗೆ ಓಡಿಹೋದರು.
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಯುಯುಧಾನಸ್ಯ ಸುತಾ ದಶ ಮಹಾಬಲಾಃ । ಮಹಾರಥಾಃಕ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾಶ್ಚಿತ್ರವರ್ಮಾಯುಧಧ್ವಜಾಃ
ಅದನ್ನು ನೋಡಿ, ಯುಯುಧಾನನ ಹತ್ತು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಪುತ್ರರು, ಮಹಾರಥಿಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು, ಸುಂದರವಾದ ಕವಚ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದರು.
ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಮಹೇಷ್ವಾಸಂ ಭೂರಿಶ್ರವಸಮಾಹವೇ। ಊಚುಃ ಸರ್ವೇ ಸುಸಂರಬ್ಧಾ ಯೂಪಕೇತುಂ ಮಹಾರಣೇ
ಅವರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಧನುರ್ಧಾರಿ ಭೂರಿಶ್ರವಸನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಿಡಿದವನಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಭೋಭೋ ಕೌರವಾದಾಯಾದ ಸಹಾಸ್ಮಾಭಿರ್ಮಹಾಬಲ । ಏಹಿ ಯುಧ್ಯಸ್ವ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ಸಮಸ್ತೈಃ ಪೃಥಗೇವ ವಾ
ಓ ಕೌರವರ ವಂಶಜನೇ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೇ, ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಹೋರಾಡಲು ಬಾ.
ಅಸ್ಮಾನ್ವಾ ತ್ವಂ ಪರಾಜಿತ್ಯ ಯಶಃ ಪ್ರಾಪ್ನುಹಿ ಸಂಯುಗೇ। ವಯಂ ವಾ ತ್ವಾಂ ಪರಾಜಿತ್ಯ ಪ್ರೀತಿಂ ಧಾಸ್ಯಾಮಹೇ ಪಿತುಃ
ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಕೀರ್ತಿ ಸಿಗಲಿ; ಅಥವಾ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರೆ, ನಮ್ಮ ತಂದೆಗೆ ಸಂತೋಷ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತೇವೆ.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ಶೂರೈಸ್ತಾನುವಾಚ ಮಹಾಬಲಃ । ವೀರ್ಯಶ್ಲಾಘೀ ನರಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಮವಸ್ಥಿತಾನ್
ಹೀಗೆ ಆ ವೀರರು ಹೇಳಿದಾಗ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ತನ್ನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡ, ಮಾನ್ಯನಾದ ಅವನು ಅವರನ್ನು ಎದುರು ನಿಂತವರನ್ನು ನೋಡಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು:
ಸಾಧ್ವಿದಂ ಕಥ್ಯತೇ ವೀರಾ ಯಂದ್ಯೇವಂ ಮತಿರದ್ಯ ವಃ। ಯುಧ್ಯಧ್ವಂ ಸಹಿತಾ ಯತ್ತಾ ನಿಹನಿಷ್ಯಾಮಿ ವೋ ರಣೇ
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳಿದಿರಿ ವೀರರೆ, ನಿಮಗೆ ಹೀಗೆ ಇಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಇದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಹೋರಡಿ; ನಾನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಂಹರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಏವಮುಕ್ತಾ ಮಹೇಷ್ವಾಸಾಸ್ತೇ ವೀರಾಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಕಾರಿಣಃ । ಮಹತಾ ಶರವರ್ಷೇಣ ಅಭ್ಯಧಾವನ್ನರಿನ್ದಮಮ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವ ವೀರರು, ಮಹತ್ತರವಾದ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.
ಸೋಽಪರಾಹ್ಣೇ ಮಹಾರಾಜ ಸಂಗ್ರಾಮಸ್ತುಮುಲೋಽಭವತ್। ಏಕಸ್ಯ ಚ ಬಹೂನಾಂ ಚ ಸಮೇತಾನಾಂ ರಣಾಜಿರೇ
ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ವೇಳೆಗೆ, ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೂ ಹಲವರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಭಯಾನಕವಾದ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ತಮೇಕಂ ರಥಿನಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಶರೈಸ್ತೇ ಸಮವಾಕಿರನ್ । ಪ್ರಾವೃಷೀವ ಯಥಾ ಮೇರುಂ ಸಿಷಿಚುರ್ಜಲದಾ ನೃಪ
ಅವರು ಆ ಒಬ್ಬನೇ ರಥಸಾರಥಿಯನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದರು; ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳು ಹೇಗೆ ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ನೀರು ಸುರಿಯುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ, ರಾಜನೇ.
ತೈಸ್ತು ಮುಕ್ತಾಞ್ಶರಾನ್ಘೋರಾನ್ಯಮದಣ್ಡಾಶನಿಪ್ರಭಾನ್ । ಅಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾನಸಂಭ್ರಾಕನ್ತಿಶ್ಚಿಚ್ಛೇದಾಶು ಮಹಾರಥಃ
ಆ ಮಹಾರಥಿ, ಆ ಭಯಂಕರವಾದ, ಯಮದಂಡ ಅಥವಾ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳಪುಗೊಂಡ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತಾನಿಗೆ ತಲುಪುವ ಮೊದಲುವೇ ವೇಗವಾಗಿ ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು.
ತತ್ರಾದ್ಭುತಮಪಶ್ಯಾಮ ಸೌಮದತ್ತೇಃ ಪರಾಕ್ರಮಮ್ । ಯದೇಕೋ ಬಹುಬಿರ್ಯುದ್ಧೇ ಸಮಸಞ್ಜದಭೀತವತ್
ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ಸೌಮದತ್ತಿಯ ಅದ್ಭುತ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡೆವು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಹಲವರ ಎದುರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದನು.
ವಿಸೃಜ್ಯ ಶರವೃಷ್ಟಿಂ ತಾಂ ದಶ ರಾಜನ್ಮಹಾರಥಾಃ । ಪರಿವಾರ್ಯ ಮಹಾಬಾಹುಂ ನಿಹನ್ತುಮುಪಚಕ್ರಮುಃ
ಆಗ, ರಾಜನೇ, ಹತ್ತು ಮಹಾರಥಿಗಳು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೆಸೆದು, ಆ ಮಹಾಬಾಹುವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, ಅವನನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೊಳಿಸಲು ಮುಂದಾದರು.
ಸಮದತ್ತಿಸ್ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ತೇಷಾಂ ಚಾಪಾನಿ ಭಾರತ । ಚಿಚ್ಛೇದ ಸಮರೇ ರಾಜನ್ಯುಧ್ಯಮಾನೋ ಮಹಾರಥೈಃ
ಆದರೆ ಸೌಮದತ್ತಿ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾರಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಅವರ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು, ಭಾರತ.
ಅಥೈಷಾಂ ಛಿನ್ನಧನುಷಾಂ ಶರೈಃ ಸನ್ನತಪರ್ವಭಿಃ । ಚಿಚ್ಛೇದ ಸಮರೇ ರಾಜಞ್ಶಿರಾಂಸಿ ಭರತರ್ಷಭ
ನಂತರ, ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವರ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಕಡಿದು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಆ ಮಹಾರಥಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವರ ತಲೆಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು.
ತೇ ಹತಾ ನ್ಯಪತನ್ರಾಜನ್ವಜ್ರಭಗ್ನಾ ಇವ ದ್ರುಮಾಃ । ತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಿಹತಾನ್ವೀರೋ ರಣೇ ಪುತ್ರಾನ್ಮಹಾಬಲಾನ್
ಅವರು ಹತರಾಗಿ, ರಾಜನೇ, ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದ ಮರಗಳಂತೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಪುತ್ರರು ಹತರಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ವೀರನು—
ವಾರ್ಷ್ಣೇಯೋ ವಿನದರಾಜನ್ಭೂರಿಶ್ರವಸಮಭ್ಯಯಾತ್। ರಥಂ ರಥೇನ ಸಮರೇ ಪೀಡಯಿತ್ವಾ ಮಹಾಬಲೌ
ವೃಷ್ಣಿಕುಲದ ವೀರನು ಘರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಭೂರಿಶ್ರವಸನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ರಥವನ್ನು ರಭಸವಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸಿ ಎದುರಾಳಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದನು, ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು.
ತಾವನ್ಯೋನ್ಯಂ ಹಿ ಸಮರೇ ನಿಹತ್ಯ ರಥವಾಜಿನಃ । ವಿರಥಾವಭಿವಲ್ಗನ್ತೌ ಸಮೇಯಾತಾಂ ಮಹಾರಥೌ
ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾರಥಿಗಳು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರರ ರಥದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, ಇಬ್ಬರೂ ರಥದಿಂದ ಇಳಿದು, ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗಿ ಎದುರು ನಿಂತರು.
ಪ್ರಗೃಹೀತಮಹಾಖಙ್ಗೌ ತೌ ಚರ್ಮವರಧಾರಿಣೌ । ಶುಶುಭಾತೇ ನರವ್ಯಾಘ್ರೌ ಯುದ್ಧಾಯ ಸಮವಸ್ಥಿತೌ
ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕವಚವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಆ ಮನುಷ್ಯಸಿಂಹರು ತುಂಬಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅಸಹ್ಯಮಸಿಯುದ್ಧಾಯ ಭೂರಿಶ್ರವಸಮಾಹವೇ। ಮತ್ವಾ ವೃಕೋದರಸ್ತೂರ್ಣಮಭಿಪ್ಲುತ್ಯ ಮಹಾರಥಃ
ಭೂರಿಶ್ರವನು ಅಸಹ್ಯವಾದ ಕತ್ತಿಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ, ವೃಕೋದರನು, ಮಹಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವನು, ತಾಳಲಾರದೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾರಿ ಬಂದನು.
ತತಃ ಸಾತ್ಯಕಿಮಭ್ಯೇತ್ಯ ನಿಸ್ತ್ರಿಂಶವರಧಾರಿಣಮ್ । ಭೀಮಸೇನಸ್ತ್ವರನ್ರಾಜನ್ರಥಮಾರೋಪಯತ್ತದಾ
ಆಗ ಭೀಮಸೇನು, ರಾಜನೇ, ಉತ್ತಮವಾದ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಾತ್ಯಕಿಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ಹತ್ತಿಸಿ ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿದನು.
ತವಾಪಿ ತನಯೋ ರಾಜನ್ಭೂರಿಶ್ರವಸಮಾಹವೇ। ಆರೋಪಯದ್ರಥಂ ತೂರ್ಣಂ ಪಶ್ಯತಾಂ ಸರ್ವಧನ್ವಿನಾಮ್
ನಿನ್ನ ಮಗನು ಕೂಡ, ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲಾ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೂರಿಶ್ರವಸನನ್ನು ಬೇಗನೆ ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಸಿದನು.
ತಸ್ಮಿಸ್ತಥಾ ವರ್ತಮಾನೇ ರಣೇ ಭೀಷ್ಮಂ ಮಹಾರಥಮ್। ಅಯೋಧಯನ್ತ ಸಂರಬ್ಧಾಃ ಪಾಣ್ಡವಾ ಭರತರ್ಷಭ
ಅಂತಹ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪಾಂಡವರು ಕೋಪದಿಂದ ಮಹಾರಥಿಯಾದ ಭೀಷ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು.