ನಿರಭ್ರೇ ವಿದ್ಯುತಸ್ತೀವ್ರಾ ದಿಶಶ್ಚ ರಜಸಾ ವೃತಾಃ । ಪ್ರಾದುರಾಸನ್ಮಹೋತ್ಕಾಶ್ಚ ಸನಿರ್ಘಾತಾ ವಿಶಾಂಪತೇ
ಮೇಘವಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಿಂಚು ಹೊಳೆಯಿತು; ದಿಕ್ಕುಗಳು ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡವು; ಭಯಾನಕ ಗುರುತುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ಜನರಾಧಿಪತೇ, ಗುಡುಗು ಕೂಡ ಕೇಳಿಬಂತು.
ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತೋ ಮಹಾವಾತಃ ಪಾಂಸುವರ್ಷಂ ಪಪಾತ ಚ । ನಭಸ್ಯನ್ತರ್ದಧೇ ಸೂರ್ಯಃ ಸೈನ್ಯೇನ ಸಜಸಾ ವೃತಃ
ಬಲವಾದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು, ಧೂಳಿನ ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಸೇನೆಯೂ ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟನು.
ಪ್ರಮೋಹಃ ಸರ್ವಸತ್ವಾನಾಮತೀವ ಸಮಪದ್ಯತ। ರಜಸಾ ಚಾಭಿಭೂತಾನಾಮಸ್ತ್ರಜಾಲೈಶ್ಚ ತುದ್ಯತಾಮ್
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಭಾರೀ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಯಿತು; ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಆಯುಧಗಳ ಮಳೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತತ್ತರಿಸಿದರು.
ವೀರಬಾಹುವಿಸೃಷ್ಟಾನಾಂ ಸರ್ವಾವರಣಭೇದಿನಾಮ್ । ಸಂಘಾತಃ ಶರಜಾಲಾನಾಂ ತುಮುಲಃ ಸಮಪದ್ಯತ
ವೀರರು ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣಗಳ ಗುಂಪು, ಎಲ್ಲ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ತೂರಿಬಿಡುವಷ್ಟು ಭಯಾನಕವಾಗಿ, ಭಾರೀ ಗದ್ದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.
ಪ್ರಕಾಶಂ ಚಕ್ರುರಾಕಾಶಮುದ್ಯತಾನಿ ಭುಜೋತ್ತಮೈಃ । ನಕ್ಷತ್ರವಿಮಲಾಭಾನಿ ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ಭರತರ್ಷಭ
ಬಲಿಷ್ಠ ಭುಜಗಳಿಂದ ಎತ್ತಿದ ಆಯುಧಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸಿತು, ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಆರ್ಷಭಾಣಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ರುಕ್ಮಜಾಲಾವೃತಾನಿ ಚ । ಸಂಪೇತುರ್ದಿಕ್ಷು ಸರ್ವಾಸು ಚರ್ಮಾಣಿ ಭರತರ್ಷಭ
ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಗೋಲಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಎತ್ತು ಗುರುತು ಇರುವ ಸುಂದರ ಕವಚಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಸೂರ್ಯವರ್ಣೈಶ್ಚ ನಿಸ್ತ್ರಿಂಶೈಃ ಪಾತ್ಯಮಾನಾನಿ ಸರ್ವಶಃ । ದಿಕ್ಷು ಸರ್ವಾಸ್ವದೃಶ್ಯನ್ತ ಶರೀರಾಣಿ ಶಿರಾಂಸಿ ಚ
ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕತ್ತಿಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೊಡೆದಡಗಿದ ದೇಹಗಳು ಮತ್ತು ತಲೆಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.
ಭಗ್ನಚಕ್ರಾಕ್ಷನೀಡಾಶ್ಚ ನಿಪಾತಿತಮಹಾಧ್ವಜಾಃ । ಹತಾಶ್ವಾಃ ಪೃಥಿವೀಂ ಜಗ್ಮುಸ್ತತ್ರತತ್ರ ಮಹಾರಥಾಃ
ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಗಳು ಮುರಿದು ಬಿದ್ದಿದ್ದವು, ದೊಡ್ಡ ಧ್ವಜಗಳು ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿದ್ದವು, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾರಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಪರಿಪೇತುರ್ಹಯಾಶ್ಚಾತ್ರ ಕೇಚಿಚ್ಛಸ್ತ್ರಕೃತವ್ರಣಾಃ । ರಥಾನ್ವಿಪರಿಕರ್ಷನ್ತೋ ಹತೇಷು ರಥಯೋಧಿಷು
ಕೆಲವು ಕುದುರೆಗಳು ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು, ರಥಯೋಧರು ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ರಥಗಳನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಶರಾಹತಾ ಭಿನ್ನದೇಹಾ ಬದ್ಧಯೋಕ್ರಾ ಹಯೋತ್ತಮಾಃ । ಯುಗಾನಿ ಪರ್ಯಕರ್ಷನ್ತ ತತ್ರತತ್ರ ಸ್ಮ ಭಾರತ
ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ದೇಹಗಳು ಮುರಿದು, ಯೋಗಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳು ಯೋಗಗಳನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಭಾರತ.
ಅದೃಶ್ಯನ್ತ ಸಸೂತಾಶ್ಚ ಸಾಶ್ವಾಃ ಸರಥಯೋಧಿನಃ । ಏಕೇನ ಬಲಿನಾ ರಾಜನ್ವಾರಣೇನ ವಿಮರ್ದಿತಾಃ
ಒಬ್ಬ ಬಲಶಾಲಿ ಆನೆಗೆ ಒತ್ತಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು, ರಥಸಾರಥಿಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ರಥಯೋಧರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು, ರಾಜನೇ.
ಗನ್ಧಹಸ್ತಿಮದಸ್ರಾವಮಾಘ್ರಾಯ ಬಹವೋ ರಣೇ। ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಬಲೌಘಾನಾಂ ಗಜೈರ್ಮಮೃದಿರೇ ಗಜಾಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತಿನ ವಾಸನೆ ಅನುಭವಿಸಿ, ಸೇನೆಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಡಂಗೂರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಸತೋಮರೈರ್ಮಹಾಮಾತ್ರೈರ್ನಿಪತದ್ಭಿರ್ಗತಾಸುಭಿಃ । ಬಭೂವಾಯೋಧನಂ ಛನ್ನಂ ನಾರಾಚಾಭಿಹತೈರ್ಗಜೈಃ
ಗಂಭೀರವಾದ ಆನೆಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದ ಆನೆಗಳು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ್ದವು.
ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಬಲೌಘಾನಾಂ ಪ್ರೇಷಿತೈರ್ವರವಾರಣೈಃ । ನಿಪೇತುರ್ಯುಧಿ ಸಂಭಗ್ನಾಃ ಸಯೋಧಾಃ ಸಧ್ವಜಾ ಗಜಾಃ
ಸೇನೆಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಯೋಧರು ಮತ್ತು ಧ್ವಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಒತ್ತಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು.
ನಾಗರಾಜೋಪಮೈರ್ಹಸ್ತೈರ್ನಾಗೈರಾಕ್ಷಿಪ್ಯ ಸಂಯುಗೇ । ವ್ಯದೃಶ್ಯನ್ತ ಮಹಾರಾಜ ಸಂಭಗ್ನಾ ರಥಕೂಬರಾಃ
ರಾಜರ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ದಂತಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಥಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹಾಕಿ ಮುರಿದು ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು ಮಹಾರಾಜನೇ, ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ವಿಶೀರ್ಣರಥಸಙ್ಘಾಶ್ಚ ಕೇಶೇಷ್ವಾಕ್ಷಿಪ್ಯ ದನ್ತಿಭಿಃ । ದ್ರುಮಶಾಖಾ ಇವಾವಿಧ್ಯ ನಿಷ್ಪಿಷ್ಟಾ ರಥಿನೋ ರಣೇ
ಕೆಲವು ರಥಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಆನೆಗಳು ಯೋಧರನ್ನು ಕೂದಲಿನಿಂದ ಎತ್ತಿ, ಮರದ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದಂತೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿಹಾಕಿ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದ್ದವು.
ರಥೇಷು ಚ ರಥಾನ್ಯುದ್ಧೇ ಸಂಸಕ್ತಾನ್ವರವಾರಣಾಃ । ವಿಕರ್ಷನ್ತೋ ದಿಶಃ ಸರ್ವಾಃ ಸಂಪೇತುಃ ಸರ್ವಶಬ್ದಗಾಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಿಲುಕಿದ ರಥಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾ ಭಾರೀ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ತೇಷಾಂ ತಥಾ ಕರ್ಷತಾಂ ತು ಗಜಾನಾಂ ರೂಪಮಾಬಭೌ । ಸರಃಸು ನಲಿನೀಜಾಲಂ ವಿಷಕ್ತಮಿವ ಕರ್ಷತಾಮ್
ಆ ಆನೆಗಳು ಹೀಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಅವುಗಳ ರೂಪವು ಸರೋವರದಿಂದ ಎಳೆದ ಹೂವಿನ ಗುಡ್ಡೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಏವಂ ಸಂಛಾದಿತಂ ತತ್ರ ಬಭೂವಾಯೋಧನಂ ಮಹತ್। ಸಾದಿಭಿಶ್ಚ ಪದಾತೈಶ್ಚ ಸಧ್ವಜೈಶ್ಚ ಮಹಾರಥೈಃ
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಪಾದಾತಿಗಳು, ಧ್ವಜಗಳಿರುವ ಯೋಧರು ಮತ್ತು ಮಹಾರಥಿಗಳಿಂದ ಹಚ್ಚಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಂತಾಯಿತು.
ಶಿಖಣ್ಡೀ ಸಹ ಮತ್ಸ್ಯೇನ ವಿರಾಟೇನ ವಿಶಾಂಪತೇ। ಭೀಷ್ಮಮಾಶು ಮಹೇಷ್ವಾಸಮಾಸಸಾದ ಸುದುರ್ಜಯಮ್
ಶಿಖಂಡಿ ಮತ್ತು ಮತ್ಸ್ಯರಾಜ ವಿರಾಟನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ, ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ ಭೀಷ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹತ್ತಿರ ಹೋದರು.
ದ್ರೋಣಂ ಕೃಪಂ ವಿಕರ್ಣಂ ಚ ಮಹೇಷ್ವಾಸಂ ಮಹಾಬಲಮ್ । ರಾಜ್ಞಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ರಣೇ ಶೂರಾನ್ಬಹೂನಾರ್ಚ್ಛದ್ಧನಂಜಯಃ
ಧನಂಜಯನು ದ್ರೋಣ, ಕೃಪ, ವಿಕರ್ಣ ಎಂಬ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳನ್ನೂ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶೂರ ರಾಜರನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದನು.
ಸೈನ್ಧವಂ ಚ ಮಹೇಷ್ವಾಸಂ ಸಾಮಾತ್ಯಂ ಸಹ ಬನ್ಧುಭಿಃ । ಪ್ರಾಚ್ಯಾಂಶ್ಚ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯಾಂಶ್ಚ ಭೂಮಿಪಾನ್ಭೂಮಿಪರ್ಷಭ
ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಧನಂಜಯನು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಸೈಂಧವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಬಂಧುಗಳು, ಪೂರ್ವದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜರನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿದನು.
ಪುತ್ರಂ ಚ ತೇ ಮಹೇಷ್ವಾಸಂ ದುರ್ಯೋಧನಮಮರ್ಷಣಮ್ । ದುಃಸಹಂ ಚೈವ ಸಮರೇ ಭೀಮಸೇನೋಽಭ್ಯವರ್ತತ
ಭೀಮಸೇನನು ನಿನ್ನ ಮಗ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದುಷ್ಯೋಧನನನ್ನೂ, ಸಮರದಲ್ಲಿ ದುಃಸಹನನ್ನೂ ಎದುರಿಸಲು ಮುಂದಾದನು.
ಸಹದೇವಸ್ತು ಶಕುನಿಮುಲೂಕಂ ಚ ಮಹಾರಥಮ್ । ಪಿತಾಪುತ್ರೌ ಮಹೇಷ್ವಾಸಾವಭ್ಯವರ್ತತ ದುರ್ಜಯೌ
ಸಹದೇವನು ಶಕುನಿ ಮತ್ತು ಉಲುಕ ಎಂಬ ಗೆಲ್ಲಲು ಕಷ್ಟವಾದ ತಂದೆ-ಮಗ ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಹೊರಟನು.
ಯುಧಿಷ್ಠಿರೋ ಮಹಾರಾಜ ಗಜಾನೀಕಂ ಮಹಾರಥಃ । ಸಮವರ್ತತ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ಪುತ್ರೇಣ ನಿಕೃತಸ್ತವ
ಮಹಾರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಥಯೋಧ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮಗನಾದ ನಿಕೃತನ ಜೊತೆ, ಆನೆ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕನಾಗಿ ಎದುರಾಯಿತು.
ಮಾದ್ರೀಪುತ್ರಸ್ತು ನಕುಲಃ ಶೂರಸಂಕ್ರನ್ದನೋ ಯುಧಿ । ತ್ರಿಗರ್ತಾನಾಂ ಬಲೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ಸಮಸಞ್ಜತ ಪಾಣ್ಡವಃ
ಮಾದ್ರಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ನಕುಲನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುವ ಶೂರನಾಗಿ, ತ್ರಿಗರ್ತರ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡವರು ಎದುರಾಯಿತು.
ಅಭ್ಯವರ್ತನ್ತ ಸಂಕ್ರುದ್ಧಾಃ ಸಮರೇ ಸಾಲ್ವಕೇಕಯಾನ್। ಸಾತ್ಯಕಿಶ್ಚೇಕಿತಾನಶ್ಚ ಸೌಭದ್ರಶ್ಚ ಮಹಾರಥಃ
ಸಾತ್ಯಕಿ, ಚೆಕಿತಾನ ಮತ್ತು ಮಹಾರಥಿ ಅಭಿಮನ್ಯು, ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಲ್ವರು ಮತ್ತು ಕೇಕಯರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮುಂದಾದರು.
ಧೃಷ್ಟಕೇತುಶ್ಚ ಸಮರೇ ರಾಕ್ಷಸಶ್ಚ ಘಟೋತ್ಕಚಃ । ನಾಕುಲಿಶ್ಚ ಶತಾನೀಕಃ ಸಮರೇ ರಥಪುಙ್ಗವಃ । ಪುತ್ರಾಣಾಂ ತೇ ರಥಾನೀಕಂ ಪ್ರತ್ಯುದ್ಯಾತಾಃ ಸುದುರ್ಜಯಾಃ
ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ರಾಕ್ಷಸ ಘಟೋತ್ಪಚ ಮತ್ತು ನಕುಲನ ಮಗ ಶತಾನಿಕ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಲಾಗದ ಶೂರರು, ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ರಥಸೈನ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಹೊರಟರು.
ಸೇನಾಪತಿರಮೇಯಾತ್ಮಾ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನೋ ಮಹಾಬಲಃ । ದ್ರೋಣೇನ ಸಮರೇ ರಾಜನ್ಸಮಿಯಾಯೋಗ್ರಕರ್ಮಣಾ
ಅಮಿತಾತ್ಮನಾದ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಸೇನಾಧಿಪತಿ, ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ದ್ರೋಣನ ಬಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು.
ಏವಮೇತೇ ಮಹೇಷ್ವಾಸಾಸ್ತಾವಕಾಃ ಪಾಣ್ಡವೈಃ ಸಹ । ಸಮೇತ್ಯ ಸಮರೇ ಶೂರಾಃ ಸಂಪ್ರಾಹಾರಂ ಪ್ರಚಕ್ರಿರೇ
ಹೀಗೆ, ನಿನ್ನ ಬಲದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, ಭಯಾನಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.