ತ್ವಾಂ ಹಿ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಯೋ ಲೋಕೇ ದೇವಾಶ್ಚಾಮಿತವಿಕ್ರಮ । ತೈಸ್ತೈರ್ಹಿ ನಾಮಭಿರ್ಯುಕ್ತಾ ಗಾಯನ್ತಿ ಪರಮಾತ್ಮಕಮ್
ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನೆಂದು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ಥಿತಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ತ್ವಯಿ ಭೂತಸಙ್ಘಾಃ ಕೃತ್ವಾಶ್ರಯಂ ತ್ವಾಂ ವರದಂ ಸುಬಾಹೋ। ಅನಾದಿಮಧ್ಯಾನ್ತಮಪಾರಯೋಗಂ ಲೋಕಸ್ಯ ಸೇತುಂ ಪ್ರವದನ್ತಿ ವಿಪ್ರಾಃ
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿವೆ, ವರಪ್ರದ, ದೀರ್ಘಬಾಹು, ನಿನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ; ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತರಾದವರು ನಿನ್ನನ್ನು ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಅತಿದೊಡ್ಡ ಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ಸೇತುವೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ತತಃ ಸ ಭಗವಾನ್ದೇವೋ ಲೋಕಾನಾಮೀಶ್ವರೇಶ್ವರಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚೇದಂ ಸ್ರಿಗ್ಧಗಮ್ಭೀರಯಾ ಗಿರಾ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಭಗವಂತನು, ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ದೇವಾಧಿದೇವನು, ಮೃದು ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ವಿದಿತಂ ತಾತ ಯೋಗಾನ್ಮೇ ಸರ್ವಮೇತತ್ತವೇಪ್ಸಿತಮ್ । ತಥಾ ತದ್ಭವಿತೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತತ್ರೈವಾನ್ತರಧೀಯತ
ನಿನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆಶೆಗಳು, ನನ್ನ ಯೋಗಗಳೂ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿವೆ, ಪ್ರಿಯನೇ; 'ಹಾಗೆ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನು ಅಂತರಧಾನವಾಯಿತು.
ತತೋ ದೇವರ್ಷಿಗನ್ಧರ್ವಾ ವಿಸ್ಮಯಂ ಪರಮಂ ಗತಾಃ । ಕೌತೂಹಲಪರಾಃ ಸರ್ವೇ ಪಿತಾಮಹಮಥಾಬ್ರುವನ್
ಆಗ ದೇವರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು ತುಂಬಾ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದರು; ಎಲ್ಲರೂ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪಿತಾಮಹನೊಡನೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಕೋನ್ವಯಂ ಯೋ ಭಗವತಾ ಪ್ರಣಮ್ಯ ವಿನಯಾದ್ವಿಭೋ । ವಾಗ್ಭಿಃ ಸ್ತುತೋ ವರಿಷ್ಠಾಭಿಃ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮ ತಂ ವಯಮ್
ಯಾರು ಈ ಮಹಾತ್ಮನು? ಅವನಿಗೆ ಭಗವಂತನು ವಿನಯದಿಂದ ವಂದಿಸಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪದಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು? ನಾವು ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಭಗವಾನ್ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಪಿತಾಮಹಃ । ದೇವಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗನ್ಧರ್ವಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಮಧುರಯಾ ಗಿರಾ
ಇಂತಿ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಪಿತಾಮಹ ಭಗವಂತನು ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದನು.
ಯತ್ತತ್ಪರಂ ಭವಿಷ್ಯಂ ಚ ಭವಿತವ್ಯಂ ಚ ಯತ್ಪರಮ್ । ಭೂತಾತ್ಮಾ ಚ ಪ್ರಭುಶ್ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮ ಯಚ್ಚ ಪರಂ ಪದಮ್
ಯಾವುದು ಪರಮ, ಮುಂದೆ ಸಂಭವಿಸಬೇಕಾದದ್ದು, ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಿ, ಪ್ರಭು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮ ಗುರಿಯೋ ಅದು—
ತೇನಾಸ್ಮಿ ಕೃತಸಂವಾದಃ ಪ್ರಸನ್ನೇನ ಸುರರ್ಷಭಾಃ । ಜಗತೋಽನುಗ್ರಹಾರ್ಥಾಯ ಯಾಚಿತೋ ಮೇ ಜಗತ್ಪತಿಃ
ಆ ಜಗದ್ಗುರುವಿನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದೇನೆ, ದೇವತೆಗಳೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾನೆ.
ಮಾನುಷಂ ಲೋಕಮಾತಿಷ್ಠ ವಾಸುದೇವ ಇತಿ ಶ್ರುತಃ । ಅಸ್ರುರಾಣಾಂ ವಧಾರ್ಥಾಯ ಸಂಭವಸ್ವ ಮಹೀತಲೇ
ವಾಸುದೇವನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಅವನು ಮಾನವರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕೆಂದು, ಅಸುರರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವತಾರವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಸಂಗ್ರಾಮೇ ನಿಹತಾ ಯೇ ತೇ ದೈತ್ಯದಾನವರಾಕ್ಷಸಾಃ । ತ ಇಮೇ ನೃಷು ಸಂಭೂತಾ ಘೋರರೂಪಾ ಮಹಾಬಲಾಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದ ದೈತ್ಯರು, ದಾನವರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಈಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ರೂಪದಿಂದ, ಅಪಾರ ಬಲದಿಂದ ಜನರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ತೇಷಾಂ ವಧಾರ್ಥಂ ಭಗವಾನ್ನರೇಣ ಸಹಿತೋ ವಶೀ । ಮಾನುಷೀಂ ಯೋನಿಮಾಸ್ಥಾಯ ಚರಿಷ್ಯತಿ ಮಹೀತಲೇ
ಅವರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಭಗವಂತನು ನರನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಮಾನವ ಜನ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲಿದ್ದಾನೆ.
ನರನಾರಾಯಣೌ ಯೌ ತೌ ಪುರಾಣಾವೃಷಿಸತ್ತಮೌ । ಸಹಿತೋ ಮಾನುಷೇ ಲೋಕೇ ಸಂಭೂತಾವಮಿತದ್ಯುತೀ
ಆ ಪುರಾತನ ಮಹರ್ಷಿಗಳಾದ ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರು ಇಬ್ಬರೂ ಮಾನವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಅಜೇಯೌ ಸಮರೇ ಯತ್ತೌ ಸಹಿತೈರಮರೈರಪಿ । ಮೂಢಾಸ್ತ್ವೇತೌ ನ ಜಾನನ್ತಿ ನರನಾರಾಯಣಾವೃಷೀ
ಅಮರರು ಕೂಡ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ ಈ ನರ-ನಾರಾಯಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು, ಮೂಢರು ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ತಸ್ಯಾಹಮಗ್ರಜಃ ಪುತ್ರಃ ಸರ್ವಸ್ಯ ಜಗತಃ ಪ್ರಭುಃ । ವಾಸುದೇವೋಽರ್ಚನೀಯೋ ವಃ ಸರ್ವಲೋಕಮಹೇಶ್ವರಃ
ಆತನಿಗೆ ನಾನು ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ, ಪುತ್ರ, ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು; ವಾಸುದೇವನು ನಿಮಗೆ ಪೂಜ್ಯನು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಮಹೇಶ್ವರನು.
ತಥಾ ಮನುಷ್ಯೋಽಯಮಿತಿ ಕದಾಚಿತ್ಸುರಸತ್ತಮಾಃ । ನಾವಜ್ಞೇಯೋ ಮಹಾವೀರ್ಯಃ ಶಙ್ಖಚಕ್ರಗದಾಧರಃ
ಆದರಿಂದ, ದೇವತೆಗಳೆ, ಈ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದಾಧಾರಿ ಮಹಾವೀರನು ಮಾನವನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅವನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು.
ಏತತ್ಪರಮಕಂ ಗುಹ್ಯಮೇತತ್ಪರಮಕಂ ಪದಮ್ । ಏತತ್ಪರಮಕಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಏತತ್ಪರಮಕಂ ಯಶಃ
ಇದು ಪರಮ ಗುಪ್ತವಾದದ್ದು, ಇದು ಪರಮ ಗುರಿ, ಇದು ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದು ಪರಮ ಯಶಸ್ಸು.
ಏತದಕ್ಷರಮವ್ಯಕ್ತಮೇತದ್ವೈ ಶಾಶ್ವತಂ ಮಹಃ । ಯತ್ತತ್ಪುರುಷಸಂಜ್ಞಂ ವೈ ಗೀಯತೇ ಜ್ಞಾಯತೇ ನ ಚ
ಇದು ನಾಶವಾಗದದ್ದು, ಅವ್ಯಕ್ತವಾದದ್ದು, ಶಾಶ್ವತ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳದ್ದು; ಪುರುಷನೆಂದು ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದಾದರೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿಯಲಾಗದು.
ಏತತ್ಪರಮಕಂ ತೇಜ ಏತತ್ಪರಮಕಂ ಸುಖಮ್। ಏತತ್ಪರಮಕಂ ಸತ್ಯಂ ಕೀರ್ತಿತಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ
ಇದು ಪರಮ ಪ್ರಕಾಶ, ಇದು ಪರಮ ಸುಖ, ಇದು ಪರಮ ಸತ್ಯ, ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ಸೇನ್ದ್ರೈಃ ಸುರೈಃ ಸರ್ವೈರ್ಲೋಕೈಶ್ಚಾಮಿತವಿಕ್ರಮಃಕ । ನಾವಜ್ಞೇಯೋ ವಾಸುದೇವೋ ಮಾನುಷೋಽಯಮಿತಿ ಪ್ರಭುಃ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಇಂದ್ರನು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳು, ವಾಸುದೇವನು ಮಾನವನಂತೆ ಕಂಡರೂ ಅವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ಒಡೆಯನು.
ಯಶ್ಚ ಮಾನುಷಮಾತ್ರೋಽಯಮಿತಿ ಬ್ರೂಯಾತ್ಸ ಮನ್ದಧೀಃ । ಹೃಷೀಕೇಶಮವಜ್ಞಾನಾತ್ತಮಾಹುಃ ಪುರುಷಾಧಮಮ್
ಯಾರಾದರೂ ಅವನು ಕೇವಲ ಮಾನವನು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಹೃಷೀಕೇಶನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದರೆ, ಅವನನ್ನು ಪುರುಷರಲ್ಲಿಯೇ ಅಧಮನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯೋಗಿನಂ ತಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ಮಾನುಷೀಂ ತನುಮ್ । ಅವಮನ್ಯೇದ್ವಾಸುದೇವಂ ತಮಾಹುಸ್ತಮಸಂ ಜನಾಃ
ಯಾರು ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಯೋಗಿಯನ್ನು, ಮಾನವ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಂ ಚರಾಚರಾತ್ಮಾನಂ ಶ್ರೀವತ್ಸಾಙ್ಕಂ ಸುವರ್ಚಸಮ್। ಪದ್ಮನಾಭಂ ನ ಜಾನಾತಿ ತಮಾಹುಸ್ತಾಮಸಂ ಬುಧಾಃ
ಚರಾಚರಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾದ, ಶ್ರೀವತ್ಸದ ಗುರುತು ಇರುವ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಪದ್ಮನಾಭನಾದ ದೇವರನ್ನು ಯಾರು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಕಿರೀಟಕೌಸ್ತುಭಧರಂ ಮಿತ್ರಾಣಾಮಭಯಂಕರಮ್। ಅವಜಾನನ್ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಘೋರೇ ತಮಸಿ ಮಞ್ಜತಿ
ಮುತ್ತುಗೆಯುಳ್ಳ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಕೌಸ್ತುಭ ಧರಿಸಿದ, ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲದವನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಯಾರು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಭಯಾನಕ ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ.
ಏವಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಂ ಲೋಕಾನಾಮೀಶ್ವರೇಶ್ವರಃ । ವಾಸುದೇವೋ ನಮಸ್ಕಾರ್ಯಃ ಸರ್ವಲೋಕೈಃ ಸುರೋತ್ತಮಾಃ । ತಸ್ಯಾಮಹಾತ್ಮಾಜೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸರ್ವಸ್ಯ ಜಗತಃ ಪತಿಃ
ಈ ರೀತಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವನ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮಗನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪೋಷಕನು.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಭಗವಾನ್ದೇವಾನ್ಸರ್ಷಿಗಕಣಾನ್ಪುರಾ। ವಿಸೃಜ್ಯ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಜಗಾಮ ಭವನಂ ಸ್ವಕಮ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಆ ಭಗವಂತನು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಬಿಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.
ತತೋ ದೇವಾಃ ಸಗನ್ಧರ್ವಾ ಮುನಯೋಽಪ್ಸರಸೋಽಪಿ ಚ। ಕಥಾಂ ತಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಗೀತಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರೀತಾ ದಿವಂ ಯಯುಃ
ಆಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು, ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಾಡಿದ ಆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
ಏತಚ್ಛ್ರುತಂ ಮಯಾ ತಾತ ಋಷೀಣಾಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾಮ್। ವಾಸುದೇವಂ ಕಥಯತಾಂ ಸಮವಾಯೇ ಪುರಾತನಮ್
ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಪುರಾತನ ಋಷಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನ ಕುರಿತು ಅವರು ಹೇಳಿದಾಗ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಪ್ರಿಯನೇ.
ರಾಮಸ್ಯ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯಸ್ಯ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಸ್ಯ ಧೀಮತಃ । ವ್ಯಾಸನಾರದಯೋಶ್ಚಾಪಿ ಸಕಾಶಾದ್ಭರತರ್ಷಭ
ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನಾದ ರಾಮನಿಂದ, ಧೀಮಂತನಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನಿಂದ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸ, ನಾರದರಿಂದಲೂ ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಏತಮರ್ಥಂ ಚ ವಿಜ್ಞಾಯ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚ ಪ್ರಭುಮವ್ಯಯಮ್ । ವಾಸುದೇವಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಲೋಕಾನಾಮೀಶ್ವರೇಶ್ವರಮ್
ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಪ್ರಭುವಾದ ಮಹಾತ್ಮ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಕುರಿತು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ—