ಕೌರವಂ ಸಾತ್ಯಕಿಶ್ಚೈವ ಶರೈಃ ಸನ್ನತಪರ್ವಭಿಃ। ಅವಾರಯದಮೇಯಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಲೋಕಸ್ಯ ಪಶ್ಯತಃ
ಅದನ್ನು ನೋಡಿ, ಜಯಿಸಲು ಆಗದ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾತ್ಯಕಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಯಾರಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕೌರವನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು, ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದರು.
ತತೋ ದುರ್ಯೋಧನೋ ರಾಜಾ ಸೋದರ್ಯೈಃ ಪರಿವಾರಿತಃ। ಸೋಮದತ್ತಿಂ ರಣೇ ಯತ್ತಃ ಸಮನ್ತಾತ್ಪರ್ಯವಾರಯತ್
ಆಮೇಲೆ ದುರ್ಯೋಧನನು ತನ್ನ ತಮ್ಮಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಮದತ್ತನ ಮಗನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ತಂ ಚೈವ ಪಾಣ್ಡವಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಾತ್ಯಕಿಂ ರಭಸಂ ರಣೇ। ಪರಿವಾರ್ಯ ಸ್ಥಿತಾಃ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಸಮನ್ತಾತ್ಸುಮಹೌಜಸಃ
ಅದನ್ನು ಪಾಂಡವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾತ್ಯಕಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಭೀಮಸೇನಸ್ತು ಸಂಕ್ರುದ್ಧೋ ಗಜಾಮುದ್ಯಮ್ಯ ಭಾರತ । ದುರ್ಯೋಧನಮುಖಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಪುತ್ರಾಂಸ್ತೇ ಪರ್ಯವಾರಯತ್
ಭೀಮಸೇನು ಕೋಪದಿಂದ ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಭಾರತ, ದುರ್ಯೋಧನನು ಮುತುವರ್ಜಿಯಾಗಿ ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
ರಥೈರನೇಕಸಾಹಸ್ರೈಃ ಕ್ರೋಧಾಮರ್ಷಸಮನ್ವಿತಃ । ನನ್ದಕಸ್ತವ ಪುತ್ರಸ್ತು ಭೀಮಸೇನಂ ಮಹಾಬಲಮ್
ನಂದಕನು, ನಿನ್ನ ಮಗನು, ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಸಾವಿರಾರು ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.
ವಿವ್ಯಾಧ ವಿಶಿಖೈಃ ಷಡ್ಭಿಃ ಕಙ್ಕಪತ್ರೈಃ ಶಿಲಾಶಿತೈಃ । ದುರ್ಯೋಧನಸ್ತದಾ ರಾಜನ್ಭೀಮಸೇನಂ ಮಹಾರಥಮ್
ಆಗ, ರಾಜನೇ, ದುರ್ಯೋಧನನು ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಆರು ಗಡ್ಡದ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿದ್ದವು, ಹೊಡೆದನು.
ಆಜಘಾನೋರಸಿ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಮಾರ್ಗಣೈರ್ನವಭಿಃ ಶಿತೈಃ । ತತೋ ಭೀಮೋ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಸ್ವರಥಂ ಸುಮಹಾಬಲಃ
ಆ ಕೋಪದಿಂದ, ಅವನು ಒಂಬತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೀಮನನ್ನು ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆದನು. ನಂತರ ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಭೀಮನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ರಥವನ್ನು ಏರಿ ನಿಂತನು.
ಆರುರೋಹ ರಥಶ್ರೇಷ್ಠಂ ವಿಶೋಕಂ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ । ಏತೇ ಮಹಾರಥಾಃ ಶೂರಾ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಃ ಸಮಾಗತಾಃ
ಅವನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ವಿಶೋಕನನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಶೂರ ಪುತ್ರರು, ಮಹಾರಥಿಗಳು, ಇಲ್ಲಿ ಸೇರುವಂತೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.'
ಮಾಮೇವ ಭೃಶಸಂಕ್ರುದ್ಧಾ ಹನ್ತುಮಭ್ಯುದ್ಯತಾ ಯುಧಿ। ಮನೋರಥದ್ರುಮೋಽಸ್ಮಾಕಂ ಚಿನ್ತಿತೋ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕಃ
'ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಾವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಆಶೆಯೂ ಈಗ ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.'
ಸಫಲಃ ಸೂತ ಚಾದ್ಯೇಹ ಯೋಽಹಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಸೋದರಾನ್। ಯತ್ರಾಶೋಕಸಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ತಾ ರೇಣವೋ ರಥನೇಮಿಭಿಃ
'ಓ ಸಾರಥಿ, ಇಂದು ಆ ಆಶೆ ನನಗೆ ಫಲಿಸಿದೆ. ನಾನು ನನ್ನ ತಮ್ಮರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ರಥಗಳ ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳು ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಹಬ್ಬುತ್ತಿದೆ.'
ಪ್ರಯಾಸ್ಯನ್ತ್ಯನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಹಿ ಶರಬೃನ್ದೈರ್ದಿಗನ್ತರೇ । ತತ್ರ ತಿಷ್ಠತಿ ಸನ್ನದ್ಧಃ ಸ್ವಯಂ ರಾಜಾ ಸುಯೋಧನಃ
'ಅಲ್ಲಿ, ದೂರದಲ್ಲಿ, ಬಾಣಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಸುಯೋಧನನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕವಚ ಧರಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.'
ಭ್ರಾತರಶ್ಚಾಸ್ಯ ಸನ್ನದ್ಧಾಃ ಕುಲಪುತ್ರಾ ಮದೋತ್ಕಟಾಃ । ಏತಾನದ್ಯ ಹನಿಷ್ಯಾಮಿ ಪಶ್ಯತಸ್ತೇ ನ ಸಂಶಯಃ
'ಅವನ ತಮ್ಮರೂ ಕೂಡಾ, ಕವಚ ಧರಿಸಿ, ಕುಟುಂಬದ ಹೆಮ್ಮೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಜೊತೆ ಇದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ಇವರನ್ನು ನಾನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ — ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.'
ತಸ್ಮಾನ್ಮಮಾಶ್ವಾನ್ಸಂಗ್ರಮೇ ಯತ್ತಃ ಸಂಯಚ್ಛ ಸಾರಥೇ। ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತತಃ ಪಾರ್ಥಸ್ತವ ಪುತ್ರಂ ವಿಶಾಂಪತೇ
'ಆದುದರಿಂದ, ಸಾರಥಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಹಿಡಿ.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಪಾರ್ಥನು ನಿನ್ನ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು.
ವಿವ್ಯಾಧ ನಿಶಿತೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಶರೈಃ ಕನಕಭೂಷಣೈಃ। ನನ್ದಕಂ ಚ ತ್ರಿಭಿರ್ಭಾಣೈರಭ್ಯವಿಧ್ಯತ್ಸ್ತನಾನ್ತರೇ
ಅವನು ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರವಿದ್ದ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಂದಕನನ್ನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಎದೆಗೆ ಹೊಡೆದನು.
ತಂ ತು ದುರ್ಯೋಧನಃ ಷಷ್ಟ್ಯಾ ವಿದ್ಧ್ವಾ ಭೀಮಂ ಮಹಾಬಲಮ್। ತ್ರಿಭಿರನ್ಯೈಃ ಸುನಿಶಿತೈರ್ವಿಶೋಕಂ ಪ್ರತ್ಯವಿಧ್ಯತ
ಆದರೆ ದುರ್ಬಲವಲ್ಲದ ಭೀಮನನ್ನು ದುರ್ಯೋಧನನು ಅರವತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಮತ್ತೂ ಮೂರು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿಶೋಕನನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
ಭಿಮಸ್ಯ ಚ ರಣೇ ರಾಜನ್ಧನುಶ್ಚಿಚ್ಛೇದ ಭಾಸುರಮ್ । ಮುಷ್ಟಿದೇಶೇ ಭೃಶಂ ತೀಕ್ಷ್ಣೌಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ಭಲ್ಲೈರ್ಹಸನ್ನಿವ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ರಾಜನೇ, ಅವನು ನಗುತ್ತಾ, ಮೂರು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವಿಶಾಲ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೀಮನ ಹೊಳೆಯುವ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
ಸಮರೇ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಯನ್ತಾರಂ ವಿಶೋಕಂ ತು ವೃಕೋದರಃ । ಪೀಡಿತಂ ವಿಶಿಖೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈಸ್ತವ ಪುತ್ರೇಣ ಧನ್ವಿನಾ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ಮಗನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿಶೋಕನನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವೃಕೋದರನು ನೋಡಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು.
ಅಮೃಷ್ಯಮಾಣಃ ಸಂರಬ್ಧೋ ಧನುರ್ದಿವ್ಯಂ ಪರಾಮೃಶಮ್ । ಪುತ್ರಸ್ಯ ತೇ ಮಹಾರಾಜ ವಧಾರ್ಥಂ ಭರತರ್ಷಭ
ಅವನನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ, ಆತುರದಿಂದ, ಭೀಮನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದನು.
ಸಮಾದಧತ್ಸುಸಂಕ್ರುದ್ಧಃ ಕ್ಷುರಪ್ರಂ ರೋಮವಾಹಿನಮ್ । ತೇನ ಚಿಚ್ಛೇದ ನೃಪತೇರ್ಭೀಮಃ ಕಾರ್ಮುಕಮುತ್ತಮಮ್
ಅತಿಯಾದ ಕೋಪದಿಂದ, ಕೂದಲು ನಿಂತಂತೆ ಮಾಡುವ ಕ್ಷುರಮುಖ ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಭೀಮನು ಆ ಬಾಣದಿಂದ ರಾಜನ ಉತ್ತಮ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
ಸೋಽಪವಿದ್ಧ್ಯ ಧನುಶ್ಛಿನ್ನಂ ಪುತ್ರಸ್ತೇ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ । ಅನ್ಯತ್ಕಾರ್ಮುಕಮಾದತ್ತ ಸತ್ವರಂ ವೇಗವತ್ತರಮ್
ಆಗ ನಿನ್ನ ಮಗನು, ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮುರಿದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಿಸಾಡಿ, ಇನ್ನೊಂದು ವೇಗವಾದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹಿಡಿದನು.
ಸಂದಧೇ ವಿಶಿಖಂ ಘೋರ ಕಾಲಮೃತ್ಯುಸಮಪ್ರಭಮ್ । ತೇನಾಜಘಾನ ಸಂಕ್ರುದ್ಧೋ ಭೀಮಸೇನಂ ಸ್ತನಾನ್ತರೇ
ಅವನು ಭಯಂಕರವಾದ, ಕಾಲಮೃತ್ಯುವಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಬಾಣವನ್ನು ಹಾಕಿ, ಆ ಬಾಣದಿಂದ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಎದೆಗೆ ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
ಸ ಗಾಢವಿದ್ಧೋ ವ್ಯಥಿತಃ ಸ್ಯಾನ್ದನೋಪಸ್ಥ ಆವಿಶತ್। ಸ ನಿಷಣ್ಣೋ ರಥೋಪಸ್ಥೇ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಮಭಿಜಗಾಮ ಹ
ಆ ಗಾಢವಾದ ಗಾಯದಿಂದ ನೋವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಭೀಮನು ತನ್ನ ರಥದ ನೆಲವನ್ನು ಸೇರಿ ಕುಳಿತು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಚೇತನನಾದನು.
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವ್ಯಥಿತಂ ಭೀಮಮಭಿಮನ್ಯುಪುರೋಗಮಾಃ । ನಾಮೃಷ್ಯನ್ತ ಮಹೇಷ್ವಾಸಾಃ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಮಹಾರಥಃ
ಅಭಿಮನ್ಯು ಮುಂತಾದವರು ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ಭೀಮನು ದುಃಖದಿಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಾಂಡವರ ಮಹಾಬಾಣಿಗರು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
ತತಸ್ತು ತುಮುಲಾಂ ವೃಷ್ಟಿಂ ಶಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ತಿಗ್ಮತೇಜಸಾಮ್ । ಪಾತಯಾಮಾಸುರವ್ಯಗ್ರಾಃ ಪುತ್ರಸ್ಯ ತವ ಮೂರ್ಧನಿ
ಅವರು ತಡವಿಲ್ಲದೆ, ಉಗ್ರವಾದ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಭಯಾನಕವಾದ ಮಳೆಯಂತೆ ನಿನ್ನ ಮಗನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸುರಿಸಿದರು.
ಪ್ರತಿಲಭ್ಯ ತತಃ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಭೀಮಸೇನೋ ಮಹಾಬಲಃ । ದುರ್ಯೋಧನಂ ತ್ರಿಭಿರ್ವಿದ್ಧ್ವಾ ಪುನರ್ವಿವ್ಯಾಧ ಪಞ್ಚಭಿಃ
ಆಮೇಲೆ ಭೀಮಸೇನನು ತಾನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತು, ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಮತ್ತೆ ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದನು.
ಶಲ್ಯಂ ಚ ಪಞ್ಚವಿಂಶತ್ಯಾ ಶರೈರ್ವಿವ್ಯಾಧ ಪಾಣ್ಡವಃ। ರುಕ್ಮಪುಙ್ಖೈರ್ಮಹೇಷ್ವಾಸಃ ಸ ವಿದ್ಧೋ ವ್ಯಪಯಾದ್ರಣಾತ್
ಮಹಾಬಾಣಿಗ ಪಾಂಡವನು, ಶಲ್ಯನನ್ನು ಐದುಮೂರು ಚಿನ್ನದ ಬಿಲ್ಲುಗಳ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಗಾಯಗೊಂಡ ಶಲ್ಯನು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದನು.
ಪ್ರತ್ಯುದ್ಯಯುಸ್ತತೋ ಭೀಮಂ ತವ ಪುತ್ರಾಶ್ಚತುರ್ದಶ । ಸೇನಾಪತಿಃ ಸುಷೇಣಶ್ಚ ಜಲಸನ್ಧಃ ಸುಲೋಚನಃ
ನಂತರ, ನಿನ್ನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳು, ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಸುಷೇಣ, ಜಲಸಂಧ ಮತ್ತು ಸುಲೋಚನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಭೀಮನ ವಿರುದ್ಧ ಎದುರಾಗಿ ಬಂದರು.
ಉದ್ರೋ ಭೀಮರಥೋ ಭೀಮೋ ವೀರಬಾಹುರಲೋಲುಪಃ । ದುರ್ಮುಖೋ ದುಷ್ಪ್ರಧರ್ಷಶ್ಚ ವಿವಿತ್ಸುರ್ವಿಕಟಃ ಸಮಃ
ಉದ್ರ, ಭೀಮರಥ, ಭೀಮ, ವೀರಬಾಹು, ಅಲೋಲುಪ, ದುರ್ಮುಖ, ದುಷ್ಪ್ರಧರ್ಷ, ವಿವಿತ್ಸು, ವಿಕಟ ಮತ್ತು ಸಮ ಎಂಬವರು—
ವಿಸೃಜನ್ತೋ ಬಹೂನ್ಬಾಣಾನ್ಕ್ರೋಧಸಂರಕ್ತಲೋಚನಾಃ । ಭೀಮಸೇನಮಭಿದ್ರುತ್ಯ ವಿವ್ಯಧುಃ ಸಹಿತಾ ಭೃಶಮ್
ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿದು ಭಾರೀ ಹೊಡೆದರು.
ಪುತ್ರಾಂಸ್ತು ತವ ಸಂಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಭೀಮಸೇನೋ ಮಹಾಬಲಃ । ಸೃಕ್ಕಿಣೀ ವಿಲಿಹನ್ವೀರಃ ಪಶುಮಧ್ಯೇ ಯಥಾ ವೃಕಃ
ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಭೀಮಸೇನನು ಮಹಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಕುರಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಂದಿಯಂತೆ ತುಟಿಯನ್ನು ಚಪ್ಪರಿಸುತ್ತ ನಿಂತನು.