ನಾನ್ತರಂ ದೃಶ್ಯತೇ ತತ್ರ ತಯೋಶ್ಚ ರಥಿನೋಸ್ತದಾ। ಮುಹೂರ್ತಮಿವ ತದ್ಯುದ್ಧಂ ತಯೋಃ ಸಮಮಿವಾಭವತ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಥಸಾರಥಿಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವ ಅಂತರವೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವರ ಯುದ್ಧ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸಮಾನವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು.
ತತಃ ಶಲ್ಯೋ ಮಹಾರಾಜ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಸ್ಯ ಸಂಯುಗೇ। ಧನುಶ್ಚಿಚ್ಛೇದ ಭಲ್ಲೇನ ಪೀತೇನ ನಿಶಿತೇನ ಚ
ಆಮೇಲೆ, ರಾಜನೇ, ಶಲ್ಯನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹೊಳಪಿನ ಬಳ್ಳಿಯಿಂದ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
ಅಥೈನಂ ಶರವರ್ಷೇಣ ಚ್ಛಾದಯಾಮಾಸ ಸಂಯುಗೇ। ಗಿರಿಂ ಜಲಾಗಮೇ ಯದ್ವಞ್ಜಲದಾ ಜಲವೃಷ್ಟಿಭಿಃ
ನಂತರ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಶಲ್ಯನು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದನು; ಮಳೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸಿದನು.
ಅಭಿಮನ್ಯುಸ್ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನೇ ಚ ಪೀಡಿತೇ । ಅಭಿದುದ್ರಾವ ವೇಗೇನ ಮದ್ರರಾಜರಥಂ ಪ್ರತಿ
ಆಗ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಭಿಮನ್ಯು ಕೋಪದಿಂದ ಮದ್ರದ ರಾಜನ ರಥದತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿದನು.
ತತೋ ಮದ್ರಾಧಿಪಸ್ಥಂ ಕಾರ್ಷ್ಣಿಃ ಪ್ರಾಪ್ಯಾತಿಕೋಪನಃ । ಆರ್ತಾಯನಿಮಮೇಯಾತ್ಮಾ ವಿವ್ಯಾಧ ನಿಶಿತೈಃ ಶರೈಃ
ಆಗ ಕೃಷ್ಣನ ಮಗನು ತುಂಬಾ ಕೋಪಗೊಂಡು ಮದ್ರ ದೇಶದ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನ ಆರ್ಥಾಯನಿಯನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
ತತಸ್ತು ತಾವಕಾ ರಾಜನ್ಪರೀಪ್ಸನ್ತೋಽರ್ಜುನಂ ರಣೇ। ಮದ್ರರಾಜರಥಂ ತೂರ್ಣಂ ಪರಿವಾರ್ಯಾವತಸ್ಥಿರೇ
ಅದಾದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದು, ಮದ್ರರಾಜನ ರಥವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತರು.
ದುರ್ಯೋಧನೋ ವಿಕರ್ಣಶ್ಚ ದುಃಶಾಸನವಿವಿಂಶತೀ। ದುರ್ಮರ್ಷಣೋ ದುಃಸಹಶ್ಚ ಚಿತ್ರಸೇನೋಽಥ ದುರ್ಮುಖಃ
ದುರ್ಯೋಧನ, ವಿಕರ್ಣ, ದುಃಶಾಸನ, ವಿವಿಂಶತಿ, ದುರ್ಮರ್ಷಣ, ದುಃಸಹ, ಚಿತ್ರಸೇನ ಮತ್ತು ದುರ್ಮುಖ,
ಸತ್ಯವ್ರತಶ್ಚ ಭದ್ರಂ ತೇ ಪುರುಮಿತ್ರಶ್ಚ ಭಾರತ। ಏತೇ ಮದ್ರಾಧಿಪರಥಂ ಪಾಲಯನ್ತಃ ಸ್ಥಿತಾ ರಣೇ
ಸತ್ಯವ್ರತ, ಪುರುಮಿತ್ರ ಕೂಡ, ಭಾರದ್ವಾಜ, ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮದ್ರರಾಜನ ರಥವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ತಾನ್ಭೀಮಸೇನಃ ಸಂಕ್ರುದ್ಧೋ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಶ್ಚ ಪಾರ್ಷತಃ । ದ್ರೌಪದೇಯಾಭಿಮನ್ಯುಶ್ಚ ಮಾದ್ರೀಪುತ್ರೌ ಚ ಪಾಣ್ಡವೌ
ಅವರ ಎದುರಿಗೆ ಭೀಮಸೇನನು ಕೋಪದಿಂದ, ಪೃಷ್ಟನ ಪುತ್ರ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು, ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳು, ಅಭಿಮನ್ಯು ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿಯ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಎದುರಿಸಿದರು.
ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ದಶ ರಥಾನ್ದಶೈವ ಪ್ರತ್ಯವಾರಯನ್ । ನಾನಾರೂಪಾಣಿ ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ವಿಸೃಜನ್ತೋ ವಿಶಾಂಪತೇ
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನವರ ಹತ್ತು ರಥಯೋಧರನ್ನು ಹತ್ತು ಪಾಂಡವ ಯೋಧರು ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎಸೆದು ತಡೆಯಿದರು, ರಾಜನೇ.
ಅಭ್ಯವರ್ತನ್ತಂ ಸಂಹೃಷ್ಟಾಃ ಪರಸ್ಪರವಧೈಷಿಣಃ। ತೇ ವೈ ಸಮೇಯುಃ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ರಾಜನ್ದುರ್ಮನ್ತ್ರಿತೇ ತವ
ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಸಂಹರಿಸಲು ಉತ್ಸುಕರಾದ ಅವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮುಂದೆ ಬಂದು, ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ತಪ್ಪಾದ ಸಲಹೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿದರು.
ತಸ್ಮಿನ್ದಶರಥೇ ಕ್ರುದ್ಧೇ ವರ್ತಮಾನೇ ಮಹಾಭಯೇ। ತಾವಕಾನಾಂ ಪರೇಷಾಂ ವಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕಾ ರಥಿನೋಽಭವನ್
ಆ ಹತ್ತು ರಥಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾದಾಗ, ನಿನ್ನವರೂ ಶತ್ರುಪಕ್ಷದವರೂ ಕೇವಲ ಪ್ರेಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಶಸ್ತ್ರಾಣ್ಯನೇಕರೂಪಾಣಿ ವಿಸೃಜನ್ತೋ ಮಹಾರಥಾಃ। ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಭಿನರ್ದನ್ತಃ ಸಂಪ್ರಹಾರಂ ಪ್ರಚಕ್ರಿರೇ
ಮಹಾರಥಿಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎಸೆದು, ಪರಸ್ಪರ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದರು.
ತೇ ತದಾ ಜಾತಸಂರಮ್ಭಾಃ ಸರ್ವೇಽನ್ಯೋನ್ಯಂ ಜಿಘಾಂಸವಃ । ಅನ್ಯೋನ್ಯಮಭಿಮರ್ದನ್ತಃ ಸ್ಪರ್ಧಮಾನಾಃ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಆಗ ಎಲ್ಲರೂ ಕೋಪದಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಸಂಹರಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಾಡಿ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಒತ್ತಿಹಾಕಿದರು.
ಅನ್ಯೋನ್ಯಸ್ಪರ್ಧಯಾ ರಾಜಞ್ಜ್ಞಾತಯಃ ಸಂಗತಾ ಮಿಥಃ । ಮಹಾಸ್ರಾಣಿ ವಿಮುಞ್ಚನ್ತಃ ಸಮಾಪೇತುರಮರ್ಷಿಣಃ
ರಾಜನೇ, ಬಂಧುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ಮಹಾ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎಸೆದು, ಕೋಪದಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು.
ದುರ್ಯೋಧನಸ್ತು ಸಂಕ್ರುದ್ಧೋ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಂ ಮಹಾರಣೇ । ವಿವ್ಯಾಧ ನಿಶಿತೈರ್ಬಾಣೈಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಸಮರೇ ದ್ರುತಮ್
ಆದರೆ ದುರ್ಯೋಧನನು ಕೋಪದಿಂದ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು.
ದುರ್ಮರ್ಷಣಶ್ಚ ವಿಂಶತ್ಯಾ ಚಿತ್ರಸೇನಶ್ಚ ಪ?ಞ್ಚಭಿಃ । ದುರ್ಮುಖೋ ನವಭಿರ್ಬಾಣೈರ್ದುಃಸಹಶ್ಚಾಪಿ ಸಪ್ತಭಿಃ
ದುರ್ಮರ್ಷಣನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಚಿತ್ರಸೇನನು ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ದುರ್ಮುಖನು ಒಂಬತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ದುಃಸಹನು ಏಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರು.
ವಿವಿಂಶತಿಃ ಪಞ್ಚಭಿಶ್ಚ ತ್ರಿಭಿರ್ದುಃಶಾಸನಸ್ತಥಾ। ತಾನ್ಪ್ರತ್ಯವಿಧ್ಯದ್ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಪಾರ್ಷತಃ ಶತ್ರುತಾಪನಃ
ವಿವಿಂಶತಿ ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ದುಃಶಾಸನನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ಆದರೆ ಪೃಷ್ಟನ ಪುತ್ರನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತಪಿಸುವವನು, ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲರನ್ನು ಹೊಡೆದನು, ರಾಜನೇ.
ಏಕೈಕಂ ಪಞ್ಚವಿಂಶತ್ಯಾ ದರ್ಶಯನ್ಪಾಣಿಲಾಘವಮ್ । ಸತ್ಯವ್ರತಂ ಚ ಸಮರೇ ಪುರುಮಿತ್ರಂ ಚ ಭಾರತ
ತನ್ನ ಕೈಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಸತ್ಯವ್ರತ ಮತ್ತು ಪುರುಮಿತ್ರರನ್ನು ಕೂಡ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದನು, ಭಾರದ್ವಾಜ.
ಅಭಿಮನ್ಯುರವಿಧ್ಯತ್ತು ದಶಭಿರ್ದಶಭಿಃ ಶರೈಃ। ಮಾದ್ರೀಪುತ್ರೌ ತು ಸಮರೇ ಮಾತುಲಂ ಮಾತೃನನ್ದನೌ
ಅಭಿಮನ್ಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಹತ್ತು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎಸೆದನು, ಮಾದ್ರಿಯ ಪುತ್ರರು, ತಾಯಿಯ ಆನಂದಕಾರಕರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾವನನ್ನು ಹೊಡೆದರು.
ಅವಿಧ್ಯೇತಾಂ ಶರೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈಸ್ತದದ್ಭುತಮಿವಾಭವತ್। ತತಃ ಶಲ್ಯೋ ಮಹಾರಾಜ ಸ್ವಸ್ತ್ರೀಯೌ ರಥಿನಾಂ ವರೌ
ಅವರು ಅವನನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರು, ಅದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಂಡಿತು; ನಂತರ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ಶಲ್ಯನು, ರಥಯೋಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು,
ಶರೈರ್ಬಹುಭಿರಾನರ್ಚ್ಛತ್ಕೃತಪ್ರತಿಕೃತೈಷಿಣೌ । ಛಾದ್ಯಮಾನೌ ತತಸ್ತೌ ಕತು ಮಾದ್ರೀಪುತ್ರೌ ನ ಚೇಲತುಃ
ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು, ತಾವು ಪಡೆದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಾದ್ರಿಯ ಪುತ್ರರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಅಥ ದುರ್ಯೋಧನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭೀಮಸೇನೋ ಮಹಾಬಲಃ । ವಿಧಿತ್ಸುಃ ಕಲಹಸ್ಯಾನ್ತಂ ಗದಾಂ ಜಗ್ರಾಹ ಪಾಣ್ಡವಃ
ಅದಾಗ ಭೀಮಸೇನನು ತನ್ನ ಮಹಾ ಬಲದಿಂದ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ನೋಡಿ, ಈ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ತರಬೇಕೆಂದು ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.
ತಮುದ್ಯತಗದಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕೈಲಾಸಮಿವ ಶ್ರೃಙ್ಗಿಣಮ್। ಭೀಮಸೇನಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಪುತ್ರಾಸ್ತೇ ಪ್ರಾದ್ರವನ್ಭಯಾತ್
ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡ ಭೀಮಸೇನನು ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ದೀರ್ಘಬಾಹುವನ್ನು ನೋಡಿ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿ ಹೋದರು.
ದುರ್ಯೋಧನಸ್ತು ಸಂಕ್ರುದ್ಧೋ ಮಾಗಧಂ ಸಮಚೋದಯತ್। ಅನೀಕಂ ದಶಸಾಹಸ್ರಂ ಕುಞ್ಜರಾಣಾಂ ತರಸ್ವಿನಾಮ್
ಆಗ ದುರ್ಯೋಧನನು ಕೋಪದಿಂದ ಮಾಘದ ರಾಜನನ್ನು, ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವೇಗದ ಆನೆಗಳ ಪಡೆ ಜೊತೆಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದನು.
ಗಜಾನೀಕೇನ ಸಹಿತಸ್ತೇನ ರಾಜಾ ಸುಯೋಧನಾಃ । ಮಾಗಧಂ ಪುರತಃ ಕೃತ್ವಾ ಭೀಮಸೇನಂ ಸಮಭ್ಯಯಾತ್
ಆ ಆನೆಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುಯೋಧನನಾದ ರಾಜನು, ಮಾಘದನನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಭೀಮಸೇನನ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದೆ ಬಂದನು.
ಆಪತನ್ತಂ ಚ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗಜಾನೀಕಂ ವೃಕೋದರಃ । ಗದಾಪಾಣಿರವಾರೋಹದ್ರಥಾಂತ್ಸಿಂಹ ಇವೋನ್ನದನ್
ಆ ಆನೆಪಡೆ ದೌಡಾಯಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವೃಕೋದರನು ನೋಡಿ, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಿಂಹದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿ ತನ್ನ ರಥದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಜಿಗಿಯಿತು.
ಅದ್ರಿಸಾರಮಯೀಂ ಗುರ್ವೀಂ ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ಮಹತೀಂ ಗದಾಮ್। ಅಭ್ಯಧಾವದ್ಗಜಾನೀಕಂ ವ್ಯಾದಿತಾಸ್ಯ ಇವಾನ್ತಕಃ
ಪರ್ವತದಂತೆ ಭಾರವಾದ ಮಹಾ ಗದೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಭೀಮನು ಆನೆಪಡೆಯ ಕಡೆಗೆ ಯಮಧರ್ಮರಾಜನು ಬಾಯನ್ನು ತೆರೆದಂತೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದನು.
ಸ ಗಜಾನ್ಗದಯಾ ನಿಘ್ನನ್ವ್ಯಚರತ್ಸಮರೇ ಬಲೀ। ಭೀಮಸೇನೋ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಸವಜ್ರ ಇವ ವಾಸವಃ
ಭೀಮಸೇನನು ತನ್ನ ಮಹಾಬಾಹುವಿನಿಂದ ಗದೆಯಿಂದ ಆನೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರಾಯುಧ ಹಿಡಿದಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು.
ತಸ್ಯ ನಾದೇನ ಮಹತಾ ಮನೋಹೃದಯಕಮ್ಪಿನಾ । ವ್ಯತ್ಯಚೇಷ್ಟನ್ತ ಸಂಹತ್ಯ ಗಜಾ ಭಿಮಸ್ಯ ಗರ್ಜತಃ
ಭೀಮನು ಗರ್ಜಿಸಿದ ಮಹಾ ಶಬ್ದದಿಂದ ಆನೆಗಳು ಭಯದಿಂದ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಡುಗಿ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿದವು.