ಶ್ವೇತಃ ಕ್ರೋಧಾತ್ಪ್ರಜಜ್ವಾಲ ಹವಿಷಾ ಹವ್ಯವಾಡಿವ । ಸ ವಿಸ್ಫಾರ್ಯ ಮಹಚ್ಚಾಪಂ ಶಕ್ರಚಾಪೋಪಮಂ ಬಲೀ
ಶ್ವೇತನು ಕೋಪದಿಂದ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಉರಿದನು; ಹೋಮದ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹವನ ನೀಡಿದಂತೆ, ಅವನು ಇಂದ್ರನ ಧನುಸ್ಸಿನಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲು ಎಳೆದನು.
ಅಭ್ಯಧಾವ?ಞ್ಜಿಘಾಂಸನ್ವೈ ಶಲ್ಯಂ ಮದ್ರಾಧಿಪಂ ಬಲೀ। ಮಹತಾ ರಥವಂಶೇನ ಸಮನ್ತಾತ್ಪರಿವಾರಿತಃ
ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವೀರನು ಶಲ್ಯನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ದೊಡ್ಡ ರಥಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದು ಮುಂದೆ ಬಂದನು.
ಮುಞ್ಚನ್ಬಾಣಮಯಂ ವರ್ಷಂ ಪ್ರಾಯಾಚ್ಛಲ್ಯರಥಂ ಪ್ರತಿ। ತಮಾಪತನ್ತಂ ಸಂಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತವಾರಣವಿಕ್ರಮಮ್
ಅವನು ಶಲ್ಯನ ರಥದ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿದು, ಮತ್ತಾದ ಆನೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.
ತಾವಕಾನಾಂ ರಥಾಃ ಸಪ್ತ ಸಮನ್ತಾತ್ಪರ್ಯವಾರಯನ್ । ಮದ್ರರಾಜಮಭೀಪ್ಸನ್ತೋ ಮೃತ್ಯೋರ್ದಂಷ್ಟ್ರಾನ್ತರಂ ಗತಮ್
ನಿಮ್ಮವರಲ್ಲಿ ಏಳು ರಥಗಳು ಮದ್ರರಾಜನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, ಅವನು ಮರಣದ ಬಾಯಿಗೆ ಹೋದರೂ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದವು.
ಬೃಹದ್ಬಲಶ್ಚ ಕೌಸಲ್ಯೋ ಜಯತ್ಸೇನಶ್ಚ ಮಾಗಧಃ । ತಥಾ ರುಕ್ಮರಥೋ ರಾಜಞ್ಶಲ್ಯಪುತ್ರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್
ಕೌಸಲದ ಬೃಹದ್ಬಲನು, ಮಾಗಧದ ಜಯತ್ಸೇನನು, ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜನಾದ ರುಕ್ಮರಥನು, ಶಲ್ಯನ ಶೂರ ಪುತ್ರನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.
ವಿನ್ದಾನುವಿನ್ದಾವಾವಾನ್ತ್ಯೌ ಕಾಮ್ಭೋಜಶ್ಚ ಸುದಕ್ಷಿಣಃ । ಬೃಹತ್ಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ದಾಯಾದಃ ಸೈನ್ಧವಶ್ಚ ಜಯದ್ರಥಃ
ಅವಂತಿಯ ವಿಂದನು ಮತ್ತು ಅನುವಿಂದನು, ಕಾಂಬೋಜದ ಸುದಕ್ಷಿಣನು, ಬೃಹತ್ಕ್ಷತ್ರನ ವಾರಸನು ಮತ್ತು ಸಿಂಧುನ ಜಯದ್ರಥನು ಕೂಡ ಹೋದರು.
ನಾನಾವರ್ಣವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಧನೂಂಷಿ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ । ವಿಸ್ಫಾರಿತಾನಿ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ತೋಯದೇಷ್ವಿವ ವಿದ್ಯುತಃ
ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಹಿಡಿದ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣವಾಗಿ, ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದವು.
ತೇ ತು ಬಾಣಮಯಂ ವರ್ಷಂ ಶ್ವೇತಮೂರ್ಧನ್ಯಪಾತಯನ್। ನಿದಾಘಾನ್ತೇಽನಿಲೋದ್ಧೂತಾ ಮೇಘಾ ಇವ ನಗೇ ಜಲಮ್
ಅವರು ಶ್ವೇತನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದರು; ಅದು ಗಾಳಿ ಎತ್ತಿದ ಮೋಡಗಳು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮಳೆಯನ್ನ ಸುರಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಮಹೇಷ್ವಾಸಃ ಸಪ್ತಭಲ್ಲೈಃ ಸುತೇಜನೈಃ । ಧನೂಂಷಿ ತೇಷಾಮಾಚ್ಛಿದ್ಯ ಮಮರ್ದ ಪೃತನಾಪತಿಃ
ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮಹಾಬಾಣಧಾರಿ, ಏಳು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವರ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮುರಿದು, ಸೇನೆಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಕುಸಿತಗೊಳಿಸಿದನು.
ನಿಕೃತ್ತಾನ್ಯೇವ ತಾನಿ ಸ್ಮ ಸಮದೃಶ್ಯನ್ತ ಭಾರತ । ತತಸ್ತೇ ತು ನಿಮೇಷಾರ್ಧಾತ್ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯನ್ಧನೂಂಷಿ ಚ
ಅವರ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಕಡಿದು ಬಿದ್ದಿದ್ದರೂ, ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೊಸ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದರು.
ಸಪ್ತ ಚೈವ ಪೃಷತ್ಕಾಂಶ್ಚ ಶ್ವೇತಸ್ಯೋಪರ್ಯಪಾತಯನ್। ತತಃ ಪುನರಮೇಯಾತ್ಮಾ ಭಲ್ಲೈಃ ಸಪ್ತಭಿರಾಶುಗೈಃ । ನಿಚಕರ್ತ ಮಹಾಬಾಹುಸ್ತೇಷಾಂ ಚಾಪಾನಿ ಧನ್ವಿನಾಮ್
ಅವರು ಶ್ವೇತನ ಮೇಲೆ ಏಳು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಆ ಅಮಿತಶಕ್ತಿಯ ಶ್ವೇತನು ಕೂಡ ಏಳು ವೇಗದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವರ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಡಿದುಹಾಕಿದನು.
ತೇ ನಿಕೃತ್ತಮಹಾಚಾಪಾಸ್ತ್ವರಮಾಣಾ ಮಹಾರಥಾಃ । ರಥಶಕ್ತೀಃ ಪರಾಮೃಶ್ಯ ವಿನೇದುರ್ಭೈರವಾನ್ರವಾನ್
ಅವರ ಬಲವಾದ ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಕಡಿದುಹೋದ ಮಹಾರಥಿಗಳು, ತಕ್ಷಣವೇ ರಥದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಭಯಾನಕ ಕೂಗು ಹಾಕಿದರು.
ಅನ್ವಯುರ್ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಪ್ತ ಶ್ವೇತರಥಂ ಪ್ರತಿ। ತತಸ್ತಾ ಜ್ವಲಿತಾಃ ಸಪ್ತ ಮಹೇನ್ದ್ರಾಶನಿನಿಃಸ್ವನಾಃ
ಭಾರತಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಏಳು ಹೊತ್ತಿರುವ ಬಾಣಗಳು, ಇಂದ್ರನ ಗರ್ಜನೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಶ್ವೇತನ ರಥದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟವು.
ಅಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಸಪ್ತಭಿರ್ಭಲ್ಲೈಶ್ಚಿಚ್ಛೇದ ಪರಮಾಸ್ತ್ರವಿತ್। ತತಃ ಸಮಾದಾಯ ಶರಂ ಸರ್ವಕಾಯವಿದಾರಣಮ್
ಆ ಬಾಣಗಳು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನು, ಮತ್ತೂ ಏಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಿದನು. ನಂತರ, ಎಲ್ಲರ ದೇಹವನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಒಂದು ಬಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
ಪ್ರಾಹಿಣೋದ್ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ವೇತೋ ರುಕ್ಮರಥಂ ಪ್ರತಿ। ತಸ್ಯ ದೇಹೇ ನಿಪತಿತೋ ಬಾಣೋ ವಜ್ರಾತಿಗೋ ಮಹಾನ್
ಭಾರತಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ಶ್ವೇತನು ಆ ಬಾಣವನ್ನು ರುಕ್ಮರಥನ ಕಡೆಗೆ ಹಾರಿಸಿದನು. ಆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಬಾಣವು, ವಜ್ರಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರಿ, ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು.
ತತೋ ರುಕ್ಮರಥೋ ರಾಜನ್ಸಾಯಕೇನ ದೃಢಾಹತಃ । ನಿಷಸಾದ ರಥೋಪಸ್ಥೇ ಕಶ್ಮಲಂ ಚಾವಿಶನ್ಮಹತ್
ರಾಜನೇ, ಆ ಬಾಣದಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆದ ರುಕ್ಮರಥನು, ತನ್ನ ರಥದ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು, ಭಾರೀ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.
ತಂ ವಿಸಂಜ್ಞಂ ವಿಮನಸಂ ತ್ವರಮಾಣಸ್ತು ಸಾರಥಿಃ । ಅಪೋವಾಹ ನಸಂಭ್ರಾನ್ತಃ ಸರ್ವಲೋಕಸ್ಯ ಪಶ್ಯತಃ
ಅವನ ರಥಸಾರಥಿ, ಆತುರದಿಂದ ಮತ್ತು ಗಾಬರಿಯಾಗದೆ, ಅವನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದುಃಖದಿಂದಿದ್ದಾಗಲೇ, ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಅವನನ್ನು ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.
ತತೋಽನ್ಯಾನ್ಷಟ್ ಸಮಾದಾಯ ಶ್ವೇತೋ ಹೇಮವಿಭೂಷಿತಾನ್ । ತೇಷಾಂ ಷಣ್ಮಾಂ ಮಹಾಬಾಹುರ್ಧ್ವಜಶೀರ್ಷಣ್ಯಪಾತಯತ್
ಆಮೇಲೆ ಶ್ವೇತನು ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರವಿದ್ದ ಇನ್ನೂ ಆರು ರಥಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ತನ್ನ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಕೈಗಳಿಂದ ಆ ಆರು ರಥಗಳ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದನು.
ಹಯಾಂಶ್ಚ ತೇಷಾಂ ನಿರ್ಭಿದ್ಯ ಸಾರಥೀಂಶ್ಚ ಪರಂತಪ । ಶರೈಶ್ಚೈತಾನ್ಸಮಾಕೀರ್ಯ ಪ್ರಾಯಾಚ್ಛಲ್ಯರಥಂ ಪ್ರತಿ
ಅವನು ಆ ರಥಗಳ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾರಥಿಗಳನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ, ಆ ಯೋಧರ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿದು, ಶಲ್ಯನ ರಥದ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದನು.
ತತೋ ಹಲಹಲಾಶಬ್ದಸ್ತವ ಸೈನ್ಯೇಷು ಭಾರತ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸೇನಾಪತಿಂ ತೂರ್ಣಂ ಯಾನ್ತಂ ಶಲ್ಯರಥಂ ಪ್ರತಿ
ಭಾರತ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಗದ್ದಲ ಉಂಟಾಯಿತು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶಲ್ಯನ ರಥದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡಿದರು.
ತತೋ ಭೀಷ್ಮಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ತವ ಪುತ್ರೋ ಮಹಾಬಲಃ । ವೃತಸ್ತು ಸರ್ವಸೈನ್ಯೇನ ಪ್ರಾಯಾಚ್ಛ್ವೇತರಥಂ ಪ್ರತಿ
ಆಮೇಲೆ, ಭೀಷ್ಮನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಮಗನು, ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಶ್ವೇತನ ರಥದ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದಾದನು.
ಮೃತ್ಯೋರಾಸ್ಯಮನುಪ್ರಾಪ್ತಂ ಮದ್ರರಾಜಮಮೋಚಯತ್ । ತತೋ ಯುದ್ಧಂ ಸಮಭವತ್ತುಮುಲಂ ರೋಮಹರ್ಷಣಮ್
ಮದ್ರದ ರಾಜನು ಮರಣದ ಬಾಯಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಗ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಭಯಾನಕವಾದ, ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ತಾವಕಾನಾಂ ಪರೇಷಾಂ ಚ ವ್ಯತಿಷಕ್ತರಥದ್ವಿಪಮ್ । ಸೌಭದ್ರೇ ಭೀಮಸೇನ ಚ ಸಾತ್ಯಕೌ ಚ ಮಹಾರಥೇ
ನಿನ್ನವರೂ ಶತ್ರುಗಳೂ ತಮ್ಮ ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸೌಭದ್ರ, ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಸಾತ್ಯಕಿ ಎಂಬ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಕೂಡ ಆ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದರು.
ಕೈಕೇಯೇ ಚ ವಿರಾಟೇ ಚ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನೇ ಚ ಪಾರ್ಷತೇ । ಏತೇಷು ನರಸಿಂಹೇಷು ಚೇದಿಮತ್ಸ್ಯೇಷು ಚೈವ ಹ । ವವರ್ಷ ಶರವರ್ಷಾಣಿ ಕುರುವೃದ್ಧಃ ಪಿತಾಮಹಃ
ಕೈಕೇಯರು, ವಿರಾಟನು, ಪೃಷ್ಟನ ಮಗ ಧೃಷ್ಠದ್ಯುಮ್ನನು, ಚೇದಿ ಮತ್ತು ಮತ್ಸ್ಯರ ರಾಜಕುಮಾರರು—ಈ ಸಿಂಹಸಮಾನ ಯೋಧರ ಮೇಲೆ, ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮನು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದನು.
ಏವಂ ಶ್ವೇತೇ ಮಹೇಷ್ವಾಸೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಶಲ್ಯರಥಂ ಪ್ರತಿ। ಕುರವಃ ಪಾಣ್ಡವೇಯಾಶ್ಚ ಕಿಮಕುರ್ವತ ಸಞ್ಜಯ
ಶ್ವೇತನು, ಮಹಾ ಧನುಧಾರಿ, ಶಲ್ಯನ ರಥದ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಕುರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಏನು ಮಾಡಿದ್ರು ಸಂಜಯ?
ಭೀಷ್ಮಃ ಶಾನ್ತನವಃ ಕಿಂ ವಾ ತನ್ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಪೃಚ್ಛತಃ
ಶಾಂತನುವಿನ ಮಗ ಭೀಷ್ಮನು ಆಗ ಏನು ಮಾಡಿದನು? ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸು.
ಶ್ವೇತಂ ಸೇನಾಪತಿಂ ಶೂರಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಮಹಾರಥಾಃ । ರಾಜ್ಞೋ ಬಲಂ ದರ್ಶಯನ್ತಸ್ತವ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಭಾರತ
ಶೂರನಾದ ಸೇನಾಪತಿ ಶ್ವೇತನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಮಹಾರಥಿಗಳು ನಿನ್ನ ಮಗನ ಸೇನೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು, ಭಾರತ.
ಶಿಖಣ್ಡಿನಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ತ್ರಾತುಮೈಚ್ಛನ್ಮಹಾರಥಾಃ । ಅಭ್ಯವರ್ತನ್ತ ಭೀಷ್ಮಸ್ಯ ರಥಂ ಹೇಮಪರಿಷ್ಕೃತಮ್
ಶಿಖಂಡಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಮಹಾರಥಿಗಳು ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರವಿದ್ದ ಭೀಷ್ಮನ ರಥದ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಿದರು.
ಜಿಘಾಂಸನ್ತಂ ಯುಧಾಂಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತದಾಸೀತ್ತುಮುಲಂ ಮಹತ್ । ತತ್ತೇಽಹಂ ಸಂಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮಹಾವೈಶಸಮಚ್ಯುತ
ಯುದ್ಧದ ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಗದ್ದಲದ ಯುದ್ಧವಾಯಿತು. ಅಯ್ಯೋ, ಆ ಭಯಾನಕ ಸಂಹಾರವನ್ನು ನಾನು ಈಗ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ನಿರ್ದೋಷಿಯೇ.
ತಾವಕಾನಾಂ ಪರೇಷಾಂ ಚ ಯಥಾ ಯುದ್ಧಮವರ್ತತ । ತತ್ರಾಕರೋದ್ರಥೋಪಸ್ಥಾಞ್ಶೂನ್ಯಾಞ್ಶಾನ್ತನವೋ ಬಹೂನ್
ನಿನ್ನವರೂ ಶತ್ರುಗಳೂ ಹೇಗೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಾಂತನುವಿನ ಮಗನು ಅನೇಕ ರಥಗಳನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿಸಿದನು.