ಅಪರೇ ಕ್ಲಿಶ್ಯಮಾನಾಸ್ತು ಶರಾರ್ತಾ ವ್ರಣಪೀಡಿತಾಃ। ನಿಷ್ಕೂಜಾಃ ಸಮಪದ್ಯನ್ತ ದೃಢಸತ್ವಾ ಮಹಾಬಲಾಃ
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು, ನೋವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾದರೂ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು.
ಅನ್ಯೇ ಚ ವಿರಥಾಃ ಶೂರಾ ರಥಮನ್ಯಸ್ಯ ಸಂಯುಗೇ। ಪ್ರಾರ್ಥಯಾನಾ ನಿಪತಿತಾಃ ಸಂಕ್ಷುಣ್ಣಾ ವರವಾರಣೈಃ । ಅಶೋಭನ್ತ ಮಹಾರಾಜ ಸಪುಷ್ಪಾ ಇವ ಕಿಂಶುಕಾಃ
ಮತ್ತೆ ಕೆಲ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು ರಥವಿಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ರಥವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಮಹತ್ವದ ಆನೆಗಳಿಂದ ತುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬಿದ್ದರು; ಅವರು ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಿಂಶುಕ ಮರಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
ಸಂಬಭೂವುರನೀಕೇಷು ಬಹವೋ ಭೈರವಸ್ವನಾಃ। ವರ್ತಮಾನೇ ಮಹಾಭೀಮೇ ತಸ್ಮಿನ್ವೀರವರಕ್ಷಯೇ
ಆ ಯುದ್ಧದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕವಾದ ಕೂಗುಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು; ಆ ಭಯಾನಕ ಯೋಧರ ನಾಶದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ.
ನಿಜಘಾನ ಪಿತಾ ಪುತ್ರಂ ಪುತ್ರಶ್ಚ ಪಿತರಂ ರಣೇ। ಸ್ವಸ್ತ್ರೀಯೋ ಮಾತುಲಂ ಚಾಪಿ ಸ್ವಸ್ರೀಯಂ ಚಾಪಿ ಮಾತುಲಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಮಗನನ್ನು ಹೊಡೆದನು, ಮಗ ತಂದೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಮಾವನು ಮಮಕರನ್ನು, ಮಮಕರೂ ಮಾವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು.
ಸಖಾ ಸಖಾಯಂ ಚ ತಥಾ ಸಂಬನ್ಧೀ ಬಾನ್ಧವಂ ತಥಾ। ಏವಂ ಯುಯುಧಿರೇ ತತ್ರ ಕುರವಃ ಪಾಣ್ಡವೈಃ ಸಹ
ಸ್ನೇಹಿತನು ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು, ಸಂಬಂಧಿಕನು ಬಂಧುವನ್ನು ಹೋರಾಡಿದನು; ಹೀಗೆ ಕುರುಗಳು ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು.
ವರ್ತಮಾನೇ ತಥಾ ತಸ್ಮಿನ್ನಿರ್ಮರ್ಯಾದೇ ಭಯಾನಕೇ । ಭೀಷ್ಮಮಾಸಾದ್ಯ ಪಾರ್ಥಾನಾಂ ವಾಹಿನೀ ಸಮಕಮ್ಪತ
ಆ ಭಯಾನಕ, ನಿಯಮವಿಲ್ಲದ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭೀಷ್ಮರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಪಾರ್ಥರ ಸೇನೆ ಕಂಪಿಸಿದವು.
ಕೇತುನಾ ಪಞ್ಚತಾರೇಣ ತಾಲೇನ ಭಾರತರ್ಷಭ । ರಾಜತೇನ ಮಹಾಬಾಹುರುಚ್ಛ್ರಿತೇನ ಮಹಾರಥೇ । ಬಭೌ ಭೀಷ್ಮಸ್ತದಾ ರಾಜಂಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾ ಇವ ಮೇರುಣಾ
ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಥಸಾರಥಿಯು ಎತ್ತಿದ ಐದು ತಾರೆಗಳ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಧ್ವಜದಿಂದ, ಭೀಷ್ಮನು, ರಾಜನೇ, ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು.
ಗತಪೂರ್ವಾಹ್ಣಭೂಯಿಷ್ಠಿ ತಸ್ಮಿನ್ನಹನಿ ದಾರುಣೇ। ವರ್ತಮಾನೇ ತಥಾ ರೌದ್ರೇ ಮಹಾವೀರವರಕ್ಷಯೇ
ಆ ಭಯಾನಕ ದಿನದ ಬಹುಪಾಲು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಂತರವಾದಾಗಲೂ, ಆ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ವೀರರ ಸಂಹಾರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.
ದುರ್ಮುಖಃ ಕೃತವರ್ಮಾ ಚ ಕೃಪಃ ಶಲ್ಯೋ ವಿವಿಂಶತಿಃ। ಭೀಷ್ಮಂ ಜುಗುಪುರಾಸಾದ್ಯ ತವ ಪುತ್ರೇಣ ಚೋದಿತಾಃ
ದುರ್ಮುಖ, ಕೃತವರ್ಮ, ಕೃಪ, ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿವಿಂಶತಿ — ನಿನ್ನ ಮಗನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ — ಭೀಷ್ಮರನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರು.
ಏತೈರತಿರಥೈರ್ಗುಪ್ತಃ ಪಞ್ಚಭಿರ್ಭರತರ್ಷಭಃ । ಪಾಣ್ಡವಾನಾಮನೀಕಾನಿ ವಿಜಗಾಹೇ ಮಹಾರಥಃ
ಈ ಐದು ಮಹಾ ರಥಿಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಭರತ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಭೀಷ್ಮ ಮಹಾರಥಿ, ಪಾಂಡವರ ಸೇನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಚೇದಿಕಾಶಿಕರೂಷೇಷು ಪಞ್ಚಾಲೇಷು ಚ ಭಾರತ । ಭೀಷ್ಮಸ್ಯ ಬಹುಧಾ ತಾಲಶ್ಚಲತ್ಕೇತುರದೃಶ್ಯತ
ಛೇದಿ, ಕಾಶಿ, ಕರೂಷ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಲರ ನಡುವೆ, ಭೀಷ್ಮನ ತಾಳದ ಧ್ವಜವು ಹಲವಾರು ಕಡೆ ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಸ ಶಿರಾಂಸಿ ರಣೇಽರೀಣಾಂ ರಥಾಂಶ್ಚ ಸಯುಗಧ್ವಜಾನ್ । ನಿಚಕರ್ತ ಮಹಾವೇಗೈರ್ಭಲ್ಲೈಃ ಸನ್ನತಪರ್ವಭಿಃ
ಅವನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳ ತಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಅವರ ರಥಗಳನ್ನೂ, ಯುಗ ಮತ್ತು ಧ್ವಜಗಳೊಡನೆ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು.
ನೃತ್ಯತೋ ರಥಮಾರ್ಗೇಷು ಭೀಷ್ಮಸ್ಯ ಭರತರ್ಷಭ । ಭೃಶಮಾರ್ತಸ್ವರಂ ಚಕ್ರುರ್ನಾಗಾ ಮರ್ಮಣಿ ತಾಡಿತಾಃ
ಭೀಷ್ಮನು ರಥಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆನೆಗಳು ಅವರ ಜೀವಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಡಿದು, ಭಾರೀ ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಗಿದವು.
ಅಭಿಮನ್ಯುಃ ಸುಸಂಕ್ರುದ್ಧಃ ಪಿಶಹ್ಗೈಸ್ತುರಗೋತ್ತಮೈಃ । ಸಂಯುಕ್ತಂ ರಥಮಾಸ್ಥಾಯ ಪ್ರಾಯಾದ್ಭೀಷ್ಮರಥಂ ಪ್ರತಿ
ಅಭಿಮನ್ಯು ತುಂಬಾ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಕಪ್ಪು ಕೇಶವಿರುವ ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳ ಜೋಡಣೆಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ, ಭೀಷ್ಮನ ರಥದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು.
ಜಾಮ್ಬೂನದವಿಚಿತ್ರೇಣ ಕರ್ಣಿಕಾರೇಣ ಕೇತುನಾ । ಅಭ್ಯವರ್ತತ ಭೀಷ್ಮಂ ಚ ತಾಂಶ್ಚೈವ ರಥಸತ್ತಮಾನ್
ಬಂಗಾರದ ಮತ್ತು ಕರ್ಣಿಕಾರ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಧ್ವಜದೊಂದಿಗೆ, ಅವನು ಭೀಷ್ಮನ ಮೇಲೂ, ಆ ಮಹಾರಥಿಗಳ ಮೇಲೂ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.
ಸ ತಾಲಕೇತೋಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೇನ ಕೇತುಮಾಹತ್ಯ ಪತ್ರಿಣಾ । ಭೀಷ್ಮೇಣ ಯುಯುಧೇ ವೀರಸ್ತಸ್ಯ ಚಾನುರಥೈಃ ಸಹ
ತಾಳದ ಚಿಹ್ನೆಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿಸಿ, ಆ ವೀರನು ಭೀಷ್ಮ ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ರಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದನು.
ಕೃತವರ್ಮಾಣಮೇಕೇನ ಶಲ್ಯಂ ಪಞ್ಚಭಿರಾಶುಗೈಃ । ವಿದ್ಧ್ವಾ ನವಭಿರಾನರ್ಚ್ಛಚ್ಛಿತಾಗ್ರೈಃ ಪ್ರತಿಪಾಮಹಮ್
ಅವನು ಕೃತವರ್ಮನಿಗೆ ಒಂದು ವೇಗದ ಬಾಣದಿಂದ, ಶಲ್ಯನಿಗೆ ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು, ನಂತರ ಒಂಬತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ಮಹಾರಥಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು.
ಪೂರ್ಣಾಯತವಿಸೃಷ್ಟೇನ ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಣಿಹಿತೇನ ಚ। ಧ್ವಜಮೇಕೇನ ವಿವ್ಯಾಧ ಜಾಮ್ಬೂನದಪರಿಷ್ಕೃತಮ್
ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಳೆದ, ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರಿ ಹಾಕಿದ ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ, ಅವನು ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕರಣವಿದ್ದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
ದುರ್ಮುಖಸ್ಯ ತು ಭಲ್ಲೇನ ಸರ್ವಾವರಣಭೇದಿನಾ । ಜಹಾರ ಸಾರಥೇಃ ಕಾಯಾಚ್ಛಿರಃ ಸನ್ನತಪರ್ವಣಾ
ದುರ್ಮುಖನ ರಥಸಾರಥಿಯ ತಲೆಯನ್ನು, ಎಲ್ಲಾ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ವಿಶಾಲ ಬಾಣದಿಂದ, ಅವನು ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದನು.
ಧನುಶ್ಚಿಚ್ಛೇದ ಭಲ್ಲೇನ ಕಾರ್ತಸ್ವರವಿಭೂಷಿತಮ್। ಕೃಪಸ್ಯ ನಿಶಿತಾಗ್ರೇಣ ತಾಂಶ್ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣಮುಖೈಃ ಶರೈಃ
ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣದಿಂದ ಕೃಪನ ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಆ ಯೋಧರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
ಜಘಾನ ಪರಮಕ್ರುದ್ಧೋ ನೃತ್ಯನ್ನಿವ ಮಹಾರಥಃ । ತಸ್ಯ ಲಾಘವಮುದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ತುತುಷುರ್ದೇವತಾ ಅಪಿ
ಅವನು ಭಾರೀ ಕೋಪದಿಂದ, ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವಂತೆ ಆ ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ಅವನ ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
ಲಬ್ಧಲಕ್ಷತಯಾ ಕಾರ್ಷ್ಣೇಃ ಸರ್ವೇ ಭೀಷ್ಮಮುಖಾ ರಥಾಃ । ಸತ್ವವನ್ತಮಮನ್ಯನ್ತ ಸಾಕ್ಷಾದಿವ ಧನಂಜಯಮ್
ಅವನ ಗುರಿ ಹಿಡಿಯುವ ನೈಪುಣ್ಯದಿಂದ, ಭೀಷ್ಮನ ನೇತೃತ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ರಥಿಗಳು, ಕಾರ್ಷ್ಣಿಯನ್ನು ಧನಂಜಯನಂತೆಯೇ ಶೂರನಂತೆ ಭಾವಿಸಿದರು.
ತಸ್ಯ ಲಾಘವಮಾರ್ಗಸ್ಥಮಲಾತಸದೃಶಪ್ರಭಮ್। ದಿಶಃ ಪರ್ಯಪತಚ್ಚಾಪಂ ಗಾಣ್ಡೀವಮಿವ ಘೋಷವತ್
ಅವನ ಬಿಲ್ಲು, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ, ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಚಲಿಸಿ, ಗಾಂಡೀವದಂತೆ ಘೋಷವನ್ನೆತ್ತಿತು.
ತಮಾಸಾದ್ಯ ಮಹಾವೇಗೈರ್ಭೀಷ್ಮೋ ನವ್ರಭಿರಾಶುಗೈಃ । ವಿವ್ಯಾಧ ಸಮರೇ ತೂರ್ಣಮಾರ್ಜುನಿಂ ಪರವೀರಹಾ
ಆಗ ಭೀಷ್ಮನು, ಭಾರೀ ವೇಗದಿಂದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಒಂಬತ್ತು ವೇಗದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿ ಹೊಡೆದನು.
ಧ್ವಜಂ ಚಾಸ್ಯ ತ್ರಿಭಿರ್ಭಲ್ಲೈಶ್ಚಿಚ್ಛೇದ ಪರಮೌಜಸಃ । ಸಾರಥಿಂ ಚ ತ್ರಿಭಿರ್ಬಾಣೈರಾಜಘಾನ ಯತವ್ರತಃ
ಮೂರು ವಿಶಾಲ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೀಷ್ಮನು ಅವನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ ರಥಸಾರಥಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
ತಥೈವ ಕೃತವರ್ಮಾ ಚ ಕೃಪಃ ಶಲ್ಯಶ್ಚ ಮಾರಿಷ । ವಿದ್ಧ್ವಾ ನಾಕಮ್ಪಯತ್ಕಾರ್ಷ್ಣಿಂ ಮೈನಾಕಮಿವ ಪರ್ವತಮ್
ಅದೇ ರೀತಿ ಕೃತವರ್ಮ, ಕೃಪ ಮತ್ತು ಶಲ್ಯ ಕೂಡ ಕಾರ್ಷ್ಣಿಯನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರೂ, ಅವನು ಮೈನಾಕ ಪರ್ವತದಂತೆ ಅಚಲನಾಗಿದ್ದನು.
ಸ ತೈಃ ಪರಿವೃತಃ ಶೂರೋ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರೈರ್ಮಹಾರಥೈಃ । ವವರ್ಷ ಶರವರ್ಷಾಣಿ ಕಾರ್ಷ್ಣಿಃ ಪಞ್ಚರಥಾನ್ಪ್ರತಿ
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದ ಧೈರ್ಯವಂತ ಕಾರ್ಷ್ಣಿ, ಐದು ರಥಸಾರಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದನು.
ತತಸ್ತೇಷಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸಂವಾರ್ಯ ಶರವೃಷ್ಟಿಭಿಃ । ನನಾದ ಬಲವಾನ್ಕಾರ್ಷ್ಣಿರ್ಭೀಷ್ಮಾಯ ವಿಸೃಜ್ಯಞ್ಶರಾನ್
ಆಗ, ಅವರ ಸಾವಿರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತಾ, ಬಲಶಾಲಿ ಕಾರ್ಷ್ಣಿ ಭೀಷ್ಮನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.
ತತ್ರಾಸ್ಯ ಸುಮಹದ್ರಾಜನ್ಬಾಹ್ವೋರ್ಬಲಮದೃಶ್ಯತ । ಯತಮಾನಸ್ಯ ಸಮರೇ ಭೀಷ್ಮಮರ್ದಯತಃ ಶರೈಃ
ಅಲ್ಲಿ, ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಭುಜಗಳ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಪರಾಕ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ತಸ್ಯೈವ ಭೀಷ್ಮೋಽಪಿ ಪ್ರಾಹಿಣೋಚ್ಛರಾನ್ । ಸ ತಾಂಶ್ಚಿಚ್ಛೇದ ಸಮರೇ ಭೀಷ್ಮಚಾಪಚ್ಯುತಾಞ್ಶರಾನ್
ಅವನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ, ಭೀಷ್ಮನು ಕೂಡ ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಭೀಷ್ಮನ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಂದ ಆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.