ತತೋ ಜಘ್ನುರ್ಮಹಾಭೇರೀಃ ಶತಶಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ । ಶಙ್ಖಾಂಶ್ಚ ಗೋಕ್ಷೀರನಿಭಾನ್ದಧ್ಮುರ್ಹೃಷ್ಟಾ ಮನಸ್ವಿನಃ
ಆಗ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ದೊಡ್ಡ ಡೊಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದರು. ಹರ್ಷದಿಂದ ಹಾಲಿನಂತೆ ಬಿಳಿಯಾದ ಶಂಖಗಳನ್ನು ಊದಿದರು.
ಏವಂ ವ್ಯೂಢೇಷ್ವನೀಕೇಷು ಮಾಮಕೇಷ್ವಿತರೇಷು ಚ। ಕೇ ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಾಹರಂಸ್ತತ್ರ ಕುರವಃಕ ಪಾಣ್ಡವಾ ನು ಕಿಮ್
ನನ್ನ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಎದುರಾಳಿಗಳ ಸೇನೆ ಎರಡೂ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಮೊದಲಿಗೆ ಯಾರು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು? ಕುರುಗಳು ಅಥವಾ ಪಾಂಡವರು?
ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಸಹಿತೋ ರಾಜನ್ಪುತ್ರೋ ದುಃಶಾಸನಸ್ತವ। ಭೀಷ್ಮಂ ಪ್ರಮುಖತಃ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಯಯೌ ಸಹ ಸೇನಯಾ
ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಮಗ ದುಃಶಾಸನನು ತನ್ನ ತಮ್ಮಂದಿರ ಜೊತೆ, ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು.
ತಥೈವ ಪಾಣ್ಡವಾಃ ಸರ್ವೇ ಭೀಮಸೇನಪುರೋಗಮಾಃ । ಭೀಷ್ಮೇಣ ಯುದ್ಧಮಿಚ್ಛನ್ತಃ ಪ್ರಯಯುರ್ಹೃಷ್ಟಮಾನಸಾಃ
ಹಾಗೆಯೇ, ಪಾಂಡವರು ಎಲ್ಲರೂ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಮುನ್ನಿರಿಸಿ, ಭೀಷ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಹರ್ಷಭರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುಂದೆ ಬಂದರು.
ಕ್ಷ್ವೇಡಾಃ ಕಿಲಕಿಲಾಶಬ್ದಾಃ ಕ್ರಕಚಾ ಗೋವಿಷಾಣಿಕಾಃ । ಭೇರೀಮೃದಙ್ಗಮುರಜಾ ಹಯಕುಞ್ಜರನಿಃಸ್ವನಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳ ಹಿಂಬಾಲ, ಗರ್ಜನೆ, ಗೋಮೆಣಸು ತುತ್ತೂರಿಗಳ ಧ್ವನಿ, ಡೊಳ್ಳು, ಮೃದಂಗ, ಮುರಜ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಕೂಗು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಬಂತು.
ಉಭಯೋಃಕ ಸೇನಯೋರ್ಹ್ಯಾಸಂಸ್ತತಸ್ತೇಽಸ್ಮಾನ್ಸಮಾದ್ರವನ್। ವಯಂ ತಾನ್ಪ್ರತಿರ್ದನ್ತಸ್ತದಾಽಽಸೀತ್ತುಮುಲಂ ಮಹತ್
ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಯೋಧರು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ನಾವು ಕೂಡ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದೆವು. ಆಗ ಭಾರೀ ಗದ್ದಲ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಶಬ್ದ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಮಹಾನ್ತ್ಯನೀಕಾನಿ ಮಹಾಸಮುಚ್ಛ್ರಯೇ ಸಮಾಗಮೇ ಪಾಣ್ಡವಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಯೋಃ। ಚಕಮ್ಪಿರೇ ಶಙ್ಖಮೃದಙ್ಗನಿಃಸ್ವನೈಃ ಪ್ರಕಮ್ಪಿತಾನೀವ ವನಾನಿ ವಾಯುನಾ
ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರ ಸೇನೆಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಜಮಾಯಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಮೃದಂಗಗಳ ಘೋಷದಿಂದ ಆ ಮಹಾಸೆನೆಗಳು ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಕಾಡುಗಳು ನಡುಗುವಂತೆ ನಡುಗಿದವು.
ನರೇನ್ದ್ರ ನಾಗಾಶ್ವರತಾಕುಲಾನಾ- ಮಭ್ಯಾಗತಾನಾಮಶಿವೇ ಮುಹೂರ್ತೇ। ಬಭೂವ ಘೋಷಸ್ತುಮುಲಶ್ಚಮೂನಾಂ ವಾತೋದ್ಧುತಾನಾಮಿವ ಸಾಗರಾಣಾಮ್
ಅರಾಜಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳ ಸೇನೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನೇ, ಆ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗದ್ದಲ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಎದ್ದಾಳುವ ಸಾಗರಗಳ ಶಬ್ದದಂತೆ ಭಾರೀ ಗೋಜಾರವಾಯಿತು.
ತಸ್ಮಿನ್ಸಮುತ್ಥಿತೇ ಶಬ್ದೇ ತುಮುಲೇ ರೋಮಹರ್ಷಣೇ। ಭೀಮಸೇನೋ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಪ್ರಾಣದದ್ಗೋವೃಷೋ ಯಥಾ
ಅಂತಹ ಭಯಾನಕ, ಗೋಜಾರವಾದ ಶಬ್ದದ ಮಧ್ಯೆ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಭೀಮಸೇನನು ಎತ್ತು ಹೋಳಿದಂತೆ ಭಾರೀ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದನು.
ಶಙ್ಖದುನ್ದುಭಿನಿರ್ಘೋಷಂ ವಾರಣಾನಾಂ ಚ ಬೃಂಹಿತಮ್। ಸಿಂಹನಾದಂ ಚ ಸೈನ್ಯಾನಾಂ ಭೀಸಸೇನರವೋಽಭ್ಯಭೂತ್
ಶಂಖ, ಡೊಳ್ಳುಗಳ ಘೋಷ, ಆನೆಗಳ ಕೂಗು, ಸೇನೆಯ ಸಿಂಹದ ಹೋಳಾಟ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಭೀಮಸೇನನ ಗರ್ಜನೆ ಮರೆಮಾಚಿತು.
ಹಯಾನಾಂ ಹೇಷಮಾಣಾನಾಮನೀಕೇಷು ಸಹಸ್ರಶಃ । ಸರ್ವಾನಭ್ಯಭವಚ್ಚಬ್ದಾನ್ಭೀಮಸ್ಯ ನದತಃ ಸ್ವನಃ
ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಕುದುರೆಗಳು ಹಿಂಹಿಂದು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಭೀಮನ ಗರ್ಜನೆಯ ಶಬ್ದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿಬಿಟ್ಟಿತು.
ತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ನಿನದಂ ತಸ್ಯ ಸೈನ್ಯಾಸ್ತವ ವಿತತ್ರಸುಃ । ಜೀಮೂತಸ್ಯೇವ ನದತಃ ಶಕ್ರಾಶನಿಸಮಸ್ವನಮ್
ಆ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿತು; ಆ ಗರ್ಜನೆ ಇಂದ್ರನ ಮಿಂಚಿನಂತೆ, ಮೇಘದ ಭಾರೀ ಗುಡುಗು ಕೇಳಿದಂತೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸಿತು.
ವಾಹನಾನಿ ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ಶಕೃನ್ಮೂತ್ರಂ ಪ್ರಮುಸ್ರುವುಃ । ಶಬ್ದೇನ ತಸ್ಯ ವೀರಸ್ಯ ಸಿಂಹಸ್ಯೇವೇತರೇಕ ಮೃಗಾಃ
ಆ ವೀರನ ಭಾರೀ ಗರ್ಜನೆಯ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳು ಭಯದಿಂದ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಮತ್ತು ಪೂರುಷ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡಿತು; ಸಿಂಹ ಗರ್ಜಿಸಿದಾಗ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹೇಗೆ ಭಯಪಡುವವೋ ಹಾಗೆ.
ದರ್ಶಯನ್ಘೋರಮಾತ್ಮಾನಂ ಮಹಾಭ್ರಮಿವ ನಾದಯನ್। ವಿಭೀಷಯಂಸ್ತವ ಸುತಾನ್ಭೀಮಸೇನಃ ಸಮಭ್ಯಯಾತ್
ಭೀಮಸೇನನು ತನ್ನ ಭಯಾನಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ದೊಡ್ಡ ಮೇಘದಂತೆ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಬಂದನು.
ತಮಾಯಾನ್ತಂ ಮಹೇಷ್ವಾಸಂ ಸೋದರ್ಯಾಃ ಪರ್ಯವಾರಯನ್ । ಛಾದಯನ್ತಃ ಶರವ್ರಾತೈರ್ಮೇಘಾ ಇವ ದಿವಾಕರಮ್
ಅವನಿಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ತಮ್ಮಂದಿರು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಂತೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ಸುರಿದು, ಮೋಡಗಳು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಮುಚ್ಚಿದರು.
ದುರ್ಯೋಧನಶ್ಚ ಪುತ್ರಸ್ತೇ ದುರ್ಮುಖೋ ದುಃಸಹಃ ಶಲಃ । ದುಃಶಾಸನಶ್ಚಾತಿರಥಸ್ತಥಾ ದುರ್ಮರ್ಷಣೋ ನೃಪಃ
ನಿನ್ನ ಮಗ ದುರ್ಯೋಧನನು, ದುರ್ಮುಖ, ದುಃಸಹ, ಶಲ, ಮಹಾರಥಿ ದುಃಶಾಸನ ಮತ್ತು ರಾಜ ದುರ್ಮರ್ಷಣನೂ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
ವಿವಿಂಶತಿಶ್ಚಿತ್ರಸೇನೋ ವಿಕರ್ಣಶ್ಚ ಮಹಾರಥಃ । ಪುರುಮಿತ್ರೋ ಜಯೋ ಭೋಜಃ ಸೌಮದತ್ತಿಶ್ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್
ವಿವಿಂಶತಿ, ಚಿತ್ರಸೇನ, ಮಹಾರಥಿ ವಿಕರ್ಣ, ಪುರುಮಿತ್ರ, ಜಯ, ಭೋಜ ಮತ್ತು ಶೌಮದತ್ತಿಯಂತಹ ಶೂರರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
ಮಹಾಚಾಪಾನಿ ಧುನ್ವನ್ತೋ ಮೇಘಾ ಇವ ಸವಿದ್ಯುತಃ । ಆದದಾನಾಶ್ಚ ನಾರಾಚಾನ್ನಿರ್ಮುಕ್ತಾಶೀವಿಷೋಪಮಾನ್
ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮಿಂಚು ಹೊಡೆಯುವ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾ, ಬಿಸಿಯಾದ ನಾಗಬಾಣಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದರು.
ಅಥ ತೇ ದ್ರೌಪದೀಪುತ್ರಾಃ ಸೌಭದ್ರಶ್ಚ ಮಹಾರಥಃ । ನಕುಲಃ ಸಹದೇವಶ್ಚ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಶ್ಚ ಪಾರ್ಷತಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳೂ, ಮಹಾರಥಿ ಅಭಿಮನ್ಯುವೂ, ನಕುಲ, ಸಹದೇವ ಮತ್ತು ಪೃಷತ ಪುತ್ರ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನೂ ಇದ್ದರು.
ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ಪ್ರತಿಯಯುರರ್ದಯನ್ತಃ ಶಿತೈಃ ಶರೈಃ । ವಜ್ರೈರಿವ ಮಹಾವೇಗೈಃ ಶಿಖರಾಣಿ ಧರಾಭೃತಾಮ್
ಅವರು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರರ ಮೇಲೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು; ಅದು ಮಿಂಚಿನ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳು ಚೂರಾಗುವಂತೆ ಕಂಡಿತು.
ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರಥಮಸಂಗ್ರಾಮೇ ಭೀಮಜ್ಯಾತಲನಿಃಸ್ವನೇ। ತಾವಕಾನಾಂ ಪರೇಷಾಂ ಚ ನಾಸೀತ್ಕಶ್ಚಿತ್ಪರಾಙ್ಮುಖಃ
ಆ ಮೊದಲ ಸಮರದಲ್ಲಿ, ಭೀಮನ ಬಿಲ್ಲಿನ ತಂತಿಯ ಶಬ್ದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಿನ್ನವರಲ್ಲಿಯೂ ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರೂ ಹಿಂದುಮುಖರಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಲಾಘವಂ ದ್ರೋಣಶಿಷ್ಯಾಣಾಮಪಶ್ಯಂ ಭರತರ್ಷಭ । ನಿಮಿತ್ತವೇಧಿನಾಂ ಚೈವ ಶರಾನುತ್ಸೃಜತಾಂ ಭೃಶಮ್
ಭಾರತ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ದ್ರೋಣನ ಶಿಷ್ಯರು ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಬಾಣ ಹಾರಿಸುವವರ ಚುರುಕುತನವನ್ನು ನೋಡಿದೆನು.
ನೋಪಶಾಮ್ಯತಿ ನಿರ್ಘೋಷೋ ಧನುಷಾಂ ಕೂಜತಾಂ ತಥಾ। ವಿನಿಶ್ಚೇರುಃ ಶರಾ ದೀಪ್ತಾಜ್ಯೋತೀಂಷೀವ ನಭಸ್ತಲಾತ್
ಬಿಲ್ಲುಗಳ ತಂತಿಗಳ ಘೋಷ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳು ಆಕಾಶದಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ಜ್ವಲಂತ ತಾರೆಗಳಂತೆ ಹೊರಟವು.
ಸರ್ವೇ ತ್ವನ್ಯೇ ಮಹೀಪಾಲಾಃ ಪ್ರೇಕ್ಷಕಾ ಇವ ಭಾರತ। ದದೃಶುರ್ದರ್ಶನೀಯಂ ತಂ ಭೀಮಂ ಜ್ಞಾತಿಸಮಾಗಮಮ್
ಆದರೆ, ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರು, ಭಾರತನೇ, ಕೇವಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿ ನಿಂತು, ಅದ್ಭುತವಾದ ಭೀಮನನ್ನು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ಸಮಾಗಮವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ತತಸ್ತೇ ಜಾತಸಂರಮ್ಭಾಃ ಪರಸ್ಪರಕೃತಾಗಸಃ । ಅನ್ಯೋನ್ಯಸ್ಪರ್ಧಯಾ ರಾಜನ್ವ್ಯಾಯಚ್ಛನ್ತ ಮಹಾರಥಾಃ
ಆಗ ಆ ಮಹಾರಥರು, ಪರಸ್ಪರದೋಷಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರು.
ಕುರುಪಾಣ್ಡವಸೇನೇ ತೇ ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವರಥಸಂಕುಲೇ । ಶುಶುಭಾತೇ ರಣೇಽತೀವ ಪಟೇ ಚಿತ್ರಾರ್ಪಿತೇ ಇವ
ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು, ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವರ ಸೇನೆಗಳು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಹತ್ತಿ ಹಾಸಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ತತಸ್ತೇ ಪಾರ್ಥಿವಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಗೃಹೀತಶರಾಸನಾಃ । ಸಹಸೈನ್ಯಾಃ ಸಮಾಪೇತುಃ ಪುತ್ರಸ್ಯ ತವ ಶಾಸನಾತ್
ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರು ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ತಮ್ಮ ಸೇನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಿನ್ನ ಮಗನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಬಂದರು.
ಯುಧಿಷ್ಠಿರೇಣ ಚದಿಷ್ಟಾಃ ಪಾರ್ಥಿವಾಸ್ತೇ ಸಹಸ್ರಶಃ । ವಿನದನ್ತಃ ಸಮಾಪೇತುಃ ಪುತ್ರಸ್ಯ ತವ ವಾಹಿನೀಮ್
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಆದೇಶಿಸಿದ ಸಾವಿರಾರು ರಾಜರು, ದೊಡ್ಡ ಕೂಗಾಟದಿಂದ ನಿನ್ನ ಮಗನ ಸೇನೆಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬಂದರು.
ಉಭಯೋಃ ಸೇನಯೋಸ್ತೀವ್ರಃ ಸೈನ್ಯಾನಾಂ ಸ ಸಮಾಗಮಃ । ಅನ್ತರ್ಧೀಯತ ಚಾದಿತ್ಯಃ ಸೈನ್ಯೇನ ರಜಸಾ ವೃತಃ
ಎರಡು ಸೇನೆಗಳ ಭಯಾನಕ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಯೋಧರ ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು.
ಪ್ರಯುದ್ಧಾನಾಂ ಪ್ರಭಗ್ನಾನಾಂ ಪುನರಾವರ್ತಿನಾಮಪಿ। ನಾತ್ರ ಸ್ವೇಷಾಂ ಪರೇಷಾಂ ವಾ ವಿಶೇಷಃ ಸಮದೃಶ್ಯತ
ಅಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ, ಹಾರಿ ಹೋದವರಲ್ಲಿಯೂ, ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದವರಲ್ಲಿಯೂ, ತಮ್ಮವರು ಯಾರು, ಶತ್ರುಗಳು ಯಾರು ಎಂಬ ಭೇದವೇ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.