ಪುನಃ ಪುನರವೋಚಂಸ್ತೇ ಶಾಕುನ್ತಲಗುಣಾನಪಿ। ಸಿಂಹೇಕ್ಷಣಃ ಸಿಂಹದಂಷ್ಟ್ರಃ ಸಿಂಹಸ್ಕನ್ಧೋ ಮಹಾಭುಜಃ
ಮರುಮರುವಾಗಿ ಅವರು ಶಕುಂತಳೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು: ಸಿಂಹದಂತೆ ಕಣ್ಣು, ಸಿಂಹದಂತೆ ಹಲ್ಲು, ಸಿಂಹದಂತೆ ಭುಜಗಳು, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಕೈಗಳು.
ಸಿಂಹೋರಸ್ಕಃ ಸಿಂಹಬಲಃ ಸಿಂಹವಿಕ್ರಾನ್ತಗಾಮ್ಯಯಮ್। ಪೃಥ್ವಂಸಃ ಪೃಥುವಕ್ಷಾಶ್ಚ ಛತ್ರಾಕಾರಶಿರಾ ಮಹಾನ್
ಸಿಂಹದಂತೆ ಎದೆ, ಸಿಂಹದ ಬಲ, ಸಿಂಹದ ಹೆಜ್ಜೆ, ವಿಶಾಲವಾದ ಭುಜಗಳು, ಅಗಲವಾದ ಎದೆ, ಛತ್ರದಂತೆ ತಲೆ, ಅವನು ಮಹಾನ್.
ಪಾಣಿಪಾದತಲೇ ರಕ್ತೋ ರಕ್ತಾಸ್ಯೋ ದುನ್ದುಭಿಸ್ವನಃ। ರಾಜಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತಶ್ಚ ರಾಜಶ್ರೀಶ್ಚಾಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ
ಅವನ ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ತಳಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿವೆ, ಬಾಯಿ ಕೆಂಪಾಗಿದೆ, ಧ್ವನಿ ಡೊಳ್ಳಿನಂತೆ, ರಾಜಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆ, ರಾಜಸೌಭಾಗ್ಯವೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಆಕಾರೇಣ ಚ ರೂಪೇಣ ಶರೀರೇಣಾಪಿ ತೇಜಸಾ। ದುಷ್ಯನ್ತೇನ ಸಮೋ ಹ್ಯೇಷ ಕಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಆಕಾರ, ರೂಪ, ದೇಹ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ದುಷ್ಯಂತನಿಗೆ ಸಮಾನನಾಗಿದ್ದನು; ಇವನಂತಹವನು ಯಾರ ಮಗನಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟರು.
ಏವಂ ಬ್ರುವನ್ತಸ್ತೇ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಶಶಂಸುಃ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಯುಕ್ತಿವಾದಾನವೋಚನ್ತ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಾಣಭೃತಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ
ಹೀಗೆ ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು; ಎಲ್ಲ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತಾಡುತ್ತಾ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.
ಬಾನ್ಧವಾ ಇವ ಸಸ್ನೇಹಾ ಅನುಜಗ್ಮುಃ ಶಕುನ್ತಲಾಮ್। ಪೌರಾಣಾಂ ತದ್ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂಭೂತಾ ಶಕುನ್ತಲಾ
ಬಂಧುಗಳಂತೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವರು ಶಕುಂತಳೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು; ಪೌರರು ಮಾತನಾಡಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಕುಂತಳೆ ಮೌನವಾಗಿಬಿಟ್ಟಳು.
ವೇಶ್ಮದ್ವಾರಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ವಿಹ್ವಲಾ ಸಾ ನೃಪಾತ್ಮಜಾ। ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಸಹಸಾ ಕಾರ್ಯಗೌರವಕಾರಣಾತ್
ಅವಳು ಅರಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವಳು ಗಂಭೀರವಾದ ಕೆಲಸದ ಭಾರದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಗೊಂಡಳು.
ಲಜ್ಜಯಾ ಚ ಪರೀತಾಙ್ಗೀ ರಾಜನ್ರಾಜಸಮಕ್ಷತಃ। ಅಘೃಣಾ ಕಿಂ ನು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ದುಷ್ಯನ್ತಂ ಮಮ ಕಾರಣಾತ್
ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಅವಳ ದೇಹ ತುಂಬಿ ಹೋದಾಗ, 'ನಾನು ಹೇಗೆ ನಾಚಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಲಿ?' ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಿದಳು.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ಕೃಪಣಾ ಚಿನ್ತಯನ್ತೀ ಶಕುನ್ತಲಾ।' ಅಭಿಸೃತ್ಯ ಚ ರಾಜಾನಂ ವೇದಿತಾ ಸಾ ಪ್ರವೇಶಿತಾ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ದುಃಖಿತಳಾದ ಶಕುಂತಳೆ ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡರು.
ಸಹ ತೇನ ಕುಮಾರೇಣ ತರುಣಾದಿತ್ಯವರ್ಚಸಾ। `ಸಿಂಹಾಸನಸ್ಥಂ ರಾಜಾನಂ ಮಹೇನ್ದ್ರಸದೃಶದ್ಯುತಿಮ್
ಅವಳ ಮಗನು ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು; ಅವಳು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.
ಶಕುನ್ತಲಾ ನತಶಿರಾಃ ಪರಂ ಹರ್ಷಮವಾಪ್ಯ ಚ।' ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಯಥಾನ್ಯಾಯಮಬ್ರವೀತ್ತಂ ಶಕುನ್ತಲಾ
ಶಕುಂತಳೆ ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ, ಅಪಾರ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ರಾಜನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅವನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.
ಅಭಿವಾದಯ ರಾಜಾನಂ ಪಿತರಂ ತೇ ದೃಢವ್ರತಮ್। ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸುತಂ ತತ್ರ ಲಜ್ಜಾನತಮುಖೀ ಸ್ಥಿತಾ
ಅವಳು ಮಗನಿಗೆ, 'ನಿನ್ನ ತಂದೆ, ವ್ರತದಲ್ಲಿ ದೃಢನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತಾನು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತಲೆ ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ನಿಂತಳು.
ಸ್ತಮ್ಭಮಾಲಿಙ್ಗ್ಯ ರಾಜಾನಂ ಪ್ರಸೀದಸ್ವೇತ್ಯುವಾಚ ಸಾ। ಶಾಕುನ್ತಲೋಪಿ ರಾಜಾನಮಭಿವಾದ್ಯ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ
ಒಂದು ತಂಬಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅವಳು ರಾಜನಿಗೆ 'ದಯಮಾಡಿ' ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು; ಶಕುಂತಳೆಯ ಮಗನೂ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ರಾಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
ಹರ್ಷೇಣೋತ್ಫುಲ್ಲನಯನೋ ರಾಜಾನಂ ಚಾನ್ವವೈಕ್ಷತ। ದುಷ್ಯನ್ತೋ ಧರ್ಮಬುದ್ಧ್ಯಾ ತು ಚಿನ್ತಯನ್ನೇವ ಸೋಬ್ರವೀತ್
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹೂವಂತೆ ಅರಳಿದವು, ಅವನು ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಆದರೆ ದುಷ್ಯಂತನು ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಆಲೋಚಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಕಿಮಾಗಮನಕಾರ್ಯಂ ತೇ ಬ್ರೂಹಿ ತ್ವಂ ವರವರ್ಣಿನಿ। ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ನ ಸಂದೇಹಃ ಸಪುತ್ರಾಯಾ ವಿಶೇಷತಃ
ನೀನು ಏಕೆ ಬಂದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು, ಸುಂದರಿ. ನಾನದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿನ್ನೂ ನಿನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ.
ಪ್ರಸೀದಸ್ವ ಮಹಾರಾಜ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ। ಏಷ ಪುತ್ರೋ ಹಿ ತೇ ರಾಜನ್ಮಯ್ಯುತ್ಪನ್ನಃ ಪರಂತಪ
ಮಹಾರಾಜನೇ, ದಯಮಾಡು, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ, ಈ ಮಗನು ನಿನ್ನಿಗೇ ನನ್ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ಪುತ್ರಸ್ತ್ವಯಾ ರಾಜನ್ಯೌವರಾಜ್ಯೇಽಭಿಷಿಚ್ಯತಾಮ್। ಯಥೋಕ್ತಮಾಶ್ರಮೇ ತಸ್ಮಿನ್ವರ್ತಸ್ವ ಪುರುಷೋತ್ತಮ
ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಈ ಮಗನನ್ನು ಯುವರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸು. ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಂತೆ ನೀನು ನಡೆ, ಮಹಾಪುರುಷ.
ಮಯಾ ಸಮಾಗಮೇ ಪೂರ್ವಂ ಕೃತಃ ಸ ಸಮಯಸ್ತ್ವಯಾ। ತತ್ತ್ವಂ ಸ್ಮರ ಮಹಾಬಾಹೋ ಕಣ್ವಾಶ್ರಮಪದಂ ಪ್ರತಿ
ನಾವು ಮೊದಲಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ನೀನು ಆ ವಾಗ್ದಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಅದನ್ನು ನೆನಪಿಸು, ಮಹಾಬಾಹು, ಕಣ್ವಾಶ್ರಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ.
ತಸ್ಯೋಪಭೋಗಸಕ್ತಸ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಷು ಚಾನ್ಯಾಸು ಭಾರತ। ಶಕುನ್ತಲಾ ಸಪುತ್ರಾ ಚ ಮನಸ್ಯನ್ತರಧೀಯತ
ಆದರೆ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿದಂತೆ, ಭಾರತಕುಲದವನೇ, ಶಕುಂತಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಮಗನು ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿಹೋದರು.
ಸ ಧಾರಯನ್ಮನಸ್ಯೇನಾಂ ಸಪುತ್ರಾಂ ಸಸ್ಮಿತಾಂ ತದಾ। ತದೋಪಗೃಹ್ಯ ಮನಸಾ ಚಿರಂ ಸುಖಮವಾಪ ಸಃ
ಆಗ ಅವನು ಅವಳನ್ನೂ ಮಗನನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ, ಸ್ಮಿತವನ್ನಿಟ್ಟು, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು, ಬಹುಕಾಲ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು.
ಸೋಽಥ ಶ್ರುತ್ವಾಪಿ ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ತಸ್ಯಾ ರಾಜಾ ಸ್ಮರನ್ನಪಿ। ಅಬ್ರವೀನ್ನ ಸ್ಮರಾಮೀತಿ ತ್ವಯಾ ಭದ್ರೇ ಸಮಾಗಮಮ್
ಆಕೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ, ಅವಳನ್ನು ನೆನೆಸಿದರೂ, ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: 'ನಮ್ಮ ಸಂಗಮ ನನಗೆ ನೆನಪಿಲ್ಲ, ಸುಶೀಲೆಯೇ.'
ಮೈಥುನಂ ಚ ವೃಥಾ ನಾಹಂ ಗಚ್ಛೇಯಮಿತಿ ಮೇ ಮತಿಃ। ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ತ್ವಯಾ ಸಹ ಸಮಾಗಮಮ್
ನಿಷ್ಫಲವಾಗಿ ಸಂಗಮ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆ ನನಗಿಲ್ಲ; ಇದು ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ. ನಿನ್ನೊಡನೆ ನಾನು ಯಾವ ಸಂಗಮ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ನೆನಪಿಲ್ಲ, ಶುಭೆಯೇ.
ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಸಂಬನ್ಧಂ ನ ಸ್ಮರಾಮಿ ತ್ವಯಾ ಸಹ। ಗಚ್ಛ ವಾ ತಿಷ್ಠ ವಾ ಕಾಮಂ ಯದ್ವಾಪೀಚ್ಛಸಿ ತತ್ಕುರು
ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳ ಸಂಬಂಧ ನನಗೆ ನಿನ್ನೊಡನೆ ನೆನಪಿಲ್ಲ. ನೀನು ಹೋಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಉಳಿಯಬಹುದು, ಅಥವಾ ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.
ಸಂರಮ್ಭಾಮರ್ಷತಾಮ್ರಾಕ್ಷೀ ಸ್ಫುರಮಾಣೋಷ್ಠಸಂಪುಟಾ। ಕಟಾಕ್ಷೈರ್ನಿರ್ದಹನ್ತೀವ ತಿರ್ಯಗ್ರಾಜಾನಮೈಕ್ಷತ
ಕೋಪದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿ, ತುಟಿಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಕೆ ಬದಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿದಳು, ಅವನನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಡುವಂತೆ.
ಆಕಾರಂ ಗೂಹಮಾನಾ ಚ ಮನ್ಯುನಾ ಚ ಸಮೀರಿತಮ್। ತಪಸಾ ಸಂಭೃತಂ ತೇಜೋ ಧಾರಯಾಮಾಸ ವೈ ತದಾ
ಆಕೆ ತನ್ನ ಮುಖಭಾವವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಳು.
ಸಾ ಮುಹೂರ್ತಮಿವ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ದುಃಖಾಮರ್ಷಸಮನ್ವಿತಾ। ಭರ್ತಾರಮಭಿಸಂಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ವಚೋಽಬ್ರವೀತ್
ಅವಳು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಯೋಚಿಸಿ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಗಂಡನನ್ನು ನೋಡಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
ಜಾನನ್ನಪಿ ಮಹಾರಾಜ ಕಸ್ಮಾದೇವಂ ಪ್ರಭಾಷಸೇ। ನ ಜಾನಾಮೀತಿ ನಿಃಶಙ್ಕಂ ಯಥಾನ್ಯಃ ಪ್ರಾಕೃತಸ್ತಥಾ
ನೀನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೀಯೆ? ನೀನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೀಯಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ.
ತಸ್ಯ ತೇ ಹೃದಯಂ ವೇದ ಸತ್ಯಸ್ಯೈವಾನೃತಸ್ಯ ಚ। ಸಾಕ್ಷಿಣಂ ಬತ ಕಲ್ಯಾಣಮಾತ್ಮಾನಮವಮನ್ಯಸೇ
ನಿನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸತ್ಯವೂ ಸುಳ್ಳೂ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು, ಶುಭೆಯೇ, ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಬಿಡುತ್ತೀಯೆ.
ಯೋಽನ್ಯಥಾ ಸನ್ತಮಾತ್ಮಾನನ್ಯಥಾ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ। ಕಿಂ ತೇನ ನ ಕೃತಂ ಪಾಪಂ ಚೋರೇಣಾತ್ಮಾಪಹಾರಿಣಾ
ಒಬ್ಬನು ಒಂದಾಗಿ ಇದ್ದು, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಯಾವ ಪಾಪವನ್ನೂ ಮಾಡದೆ ಬಿಡುತ್ತಾನೆಯೆ? ಆತನು ತನ್ನನ್ನೇ ಕಳವು ಮಾಡುವ ಕಳ್ಳನಂತೆ.
ಏಕೋಽಹಮಸ್ಮೀತಿ ಚ ಮನ್ಯಸೇ ತ್ವಂ ನ ಹೃಚ್ಛಯಂ ವೇತ್ಸಿ ಮುನಿಂ ಪುರಾಣಮ್। ಯೋ ವೇದಿತಾ ಕರ್ಮಣಃ ಪಾಪಕಸ್ಯ ತಸ್ಯಾನ್ತಿಕೇ ತ್ವಂ ವೃಜಿನಂ ಕರೋಷಿ
ನೀನು ನಿನ್ನೊಬ್ಬನೇ ಇದ್ದೀಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಆದರೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಋಷಿಯನ್ನು ನೀನು ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವನು ಪಾಪಕರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯುವವನು; ಅವನ ಮುಂದೆ ನೀನು ತಪ್ಪು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.