ಯಾನಸನ್ಧಿಸ್ತತಃ ಪರ್ವ ಭಗವದ್ಯಾನಮೇವ ಚ। ಮಾತಲೀಯಮುಪಾಖ್ಯಾನಂ ಚರಿತಂ ಗಾಲವಸ್ಯ ಚ
ಅನಂತರ ಯಾನಸಂಧಿ ಭಾಗ, ಭಗವಂತನ ಕಥನ, ಮಾತಲಿಯ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಗಾಲವನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
ಸಾವಿತ್ರಂ ವಾಮದೇವ್ಯಂ ಚ ವೈನ್ಯೋಪಾಖ್ಯಾನಮೇವ ಚ। ಜಾಮದಗ್ನ್ಯಮುಪಾಖ್ಯಾನಂ ಪರ್ವ ಷೋಡಶರಾಜಕಮ್
ಸಾವಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಮದೇವ ಭಾಗಗಳು, ವೇನ್ಯನ ಕಥೆ, ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಹದಿನಾರು ರಾಜರ ಭಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಭಾಪ್ರವೇಶಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ವಿದುಲಾಪುತ್ರಶಾಸನಮ್। ಉದ್ಯೋಗಃ ಸೈನ್ಯನಿರ್ಯಾಣಂ ವಿಶ್ವೋಪಾಖ್ಯಾನಮೇವ ಚ
ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಸಭೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು, ವಿದುಲೆಯ ಮಗನ ಆಜ್ಞೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಭಾಗ, ಸೇನೆಗಳು ಹೊರಡುವುದು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವನ ಕಥೆ ಬರುತ್ತವೆ.
ಜ್ಞೇಯಂ ವಿವಾದಪರ್ವಾತ್ರ ಕರ್ಣಸ್ಯಾಪಿ ಮಹಾತ್ಮನಃ। `ಮನ್ತ್ರಸ್ಯ ನಿಶ್ಚಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಕಾರ್ಯಸ್ಯ ಸಮನನ್ತರಮ್
ಇಲ್ಲಿ ವಿವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು; ಮಹಾತ್ಮ ಕರ್ನನ ಭಾಗವೂ ಇದೆ. ಸಲಹೆ ನಿರ್ಧಾರವಾದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಗಳೂ ಇವೆ.
ಶ್ವೇತಸ್ಯ ವಾಸುದೇವೇನ ಚಿತ್ರಂ ಬಹುಕಥಾಶ್ರಯಮ್।' ನಿರ್ಯಾಣಂ ಚ ತತಃ ಪರ್ವ ಕುರುಪಾಣ್ಡವಸೇನಯೋಃ
ಶ್ವೇತನ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಯನ್ನು ವಾಸುದೇವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಅದು ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಕುರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಗಳ ಹೊರಡುವ ಭಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.
ರಥಾತಿರಥಸಂಖ್ಯಾ ಚ ಪರ್ವೋಕ್ತಂ ತದನನ್ತರಮ್। ಉಲೂಕದೂತಾಗಮನಂ ಪರ್ವಾಮರ್ಷವಿವರ್ಧನಮ್
ಅನಂತರ ರಥಿ ಮತ್ತು ಮಹಾರಥಿಗಳ ಎಣಿಕೆ ಭಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಉಲೂಕನು ದೂತನಾಗಿ ಬರುವುದು, ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಭಾಗವೂ ಇದೆ.
ಅಮ್ಬೋಪಾಖ್ಯಾನಮತ್ರೈವ ಪರ್ವ ಜ್ಞೇಯಮತಃ ಪರಮ್।। ಭೀಷ್ಮಾಭಿಷೇಚನಂ ಪರ್ವ ತತಶ್ಚಾದ್ಭುತಮುಚ್ಯತೇ
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅಂಬೆಯ ಕಥೆ, ನಂತರ ಭೀಷ್ಮನ ಅಭಿಷೇಕ ಭಾಗ, ಅದ್ಭುತ ಎಂಬ ಭಾಗ ಕೂಡ ಬರುತ್ತದೆ.
ಜಮ್ಬೂಖಮ್ಡವಿನಿರ್ಮಾಣಂ ಪರ್ವೋಕ್ತಂ ತದನನ್ತರಮ್।। ಭೂಮಿಪರ್ವ ತತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ದ್ವೀಪವಿಸ್ತಾರಕೀರ್ತನಮ್
ಜಂಬೂದ್ವೀಪ ನಿರ್ಮಾಣ ಭಾಗ, ಆಮೇಲೆ ಭೂಮಿ ಭಾಗ, ದ್ವೀಪಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿವರಿಸುವ ಭಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.
ದಿವ್ಯಂ ಚಕ್ಷುರ್ದದೌ ಯತ್ರ ಸಂಜಯಾಯ ಮಹಾಮುನಿಃ।' ಪರ್ವೋಕ್ತಂ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಪರ್ವ ಭೀಷ್ಮವಧಸ್ತತಃ। ದ್ರೋಣಾಭಿಷೇಚನಂ ಪರ್ವ ಸಂಶಪ್ತಕವಧಸ್ತತಃ
ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಮುನಿಯು ಸಂಜಯನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಭಾಗ, ಭೀಷ್ಮನ ವಧೆ, ದ್ರೋಣನ ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಸಂಶಪ್ತಕರ ವಧೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ.
ಅಭಿಮನ್ಯುವಧಃ ಪರ್ವ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಪರ್ವ ಚೋಚ್ಯತೇ। ಜಯದ್ರಥವಧಃ ಪರ್ವ ಘಟೋತ್ಕಚವಧಸ್ತತಃ
ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ವಧೆ ಭಾಗ, ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಭಾಗ, ಜಯದ್ರಥನ ವಧೆ ಮತ್ತು ಘಟೋಟ್ಕಚನ ವಧೆ ಭಾಗಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
ತತೋ ದ್ರೋಣವಧಃ ಪರ್ವ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಲೋಮಹರ್ಷಣಮ್। ಮೋಕ್ಷೋ ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರಸ್ಯ ಪರ್ವಾನನ್ತರಮುಚ್ಯತೇ
ನಂತರ ದ್ರೋಣನ ವಧೆ ಭಾಗ, ಅದು ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಕ್ಷಣವೇ ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯ ಭಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.
ಕರ್ಣಪರ್ವ ತತೋ ಜ್ಞೇಯಂ ಶಲ್ಯಪರ್ವ ತತಃ ಪರಮ್। ಹ್ರದಪ್ರವೇಶನಂ ಪರ್ವ ಗದಾಯುದ್ಧಮತಃ ಪರಮ್
ಅನಂತರ ಕರ್ನ ಭಾಗ, ಆಮೇಲೆ ಶಲ್ಯ ಭಾಗ, ಹ್ರದ ಪ್ರವೇಶ ಭಾಗ ಮತ್ತು ನಂತರ ಗದಾಯುದ್ಧ ಭಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಾರಸ್ವತಂ ತತಃ ಪರ್ವ ತೀರ್ಥವಂಶಾನುಕೀರ್ತನಮ್। ಅತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಸುಬೀಭತ್ಸಂ ಪರ್ವ ಸೌಪ್ತಿಕಮುಚ್ಯತೇ
ನಂತರ ಸಾರಸ್ವತ ಭಾಗ, ತೀರ್ಥಗಳ ವಂಶಗಳ ವಿವರ, ಆಮೇಲೆ ಭಯಾನಕವಾದ ಸೌಪ್ತಿಕ ಭಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.
ಐಷೀಕಂ ಪರ್ವ ಚೋದ್ದಿಷ್ಟಮತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಸುದಾರುಣಮ್। ಜಲಪ್ರದಾನಿಕಂ ಪರ್ವ ಸ್ತ್ರೀವಿಲಾಪಸ್ತತಃ ಪರಮ್
ಅನಂತರ ಐಷೀಕ ಭಾಗ, ಆಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕವಾದ ಸುದಾರುಣ ಭಾಗ, ಜಲಪ್ರದಾನ ಭಾಗ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿಲಾಪ ಭಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.
ಶ್ರಾದ್ಧಪರ್ವ ತತೋ ಜ್ಞೇಯಂ ಕುರೂಣಾಮೌರ್ಧ್ವದೇಹಿಕಮ್। ಚಾರ್ವಾಕನಿಗ್ರಹಃ ಪರ್ವ ರಕ್ಷಸೋ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಿಣಃ
ನಂತರ ಶ್ರಾದ್ಧ ಭಾಗ, ಕುರುಗಳ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸ ಚಾರ್ವಾಕನ ವಶಪಡಿಸುವ ಭಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.
ಆಭಿಷೇಚನಿಕಂ ಪರ್ವ ಧರ್ಮರಾಜಸರ್ಯ ಧೀಮತಃ। ಪ್ರವಿಭಾಗೋ ಗೃಹಾಣಾಂ ಚ ಪರ್ವೋಕ್ತಂ ತದನನ್ತರಮ್
ಆಭಿಷೇಚನಿಕ ಭಾಗ, ಧರ್ಮರಾಜನ ಯಜ್ಞ, ನಂತರ ಮನೆಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಭಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.
ಶಾನ್ತಿಪರ್ವ ತತೋ ಯತ್ರ ರಾಜಧರ್ಮಾನುಶಾಸನಮ್। ಆಪದ್ಧರ್ಮಶ್ಚ ಪರ್ವೋಕ್ತಂ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮಸ್ತತಃ ಪರಮ್
ನಂತರ ಶಾಂತಿ ಭಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಧರ್ಮವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಪದ್ಧರ್ಮ ಭಾಗ, ನಂತರ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮ ಭಾಗ ಬರುತ್ತದೆ.
ಶುಕಪ್ರಶ್ನಾಭಿಗಮನಂ ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಶ್ನಾನುಶಾಸನಮ್। ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಶ್ಚ ದುರ್ವಾಸಃಸಂವಾದಶ್ಚೈವ ಮಾಯಯಾ
ಶುಕನು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಬರುವದು, ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉಪದೇಶ, ದುರ್ವಾಸನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮಾಯೆಯೊಡನೆ ಸಂವಾದವೂ ಬರುತ್ತದೆ.
ತತಃ ಪರ್ವ ಪರಿಜ್ಞೇಯಮಾನುಶಾಸನಿಕಂ ಪರಮ್। ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣಿಕಂ ಚೈವ ತತೋ ಭೀಷ್ಮಸ್ಯ ಧೀಮತಃ
ಆಮೇಲೆ ಅನುಶಾಸನಿಕ ಪರ್ವ, ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಉಪದೇಶಗಳ ಭಾಗ, ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣಿಕ ಪರ್ವ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಧೀಮಂತ ಭೀಷ್ಮನ ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಪರ್ವ ಚಾಶ್ರಮವಾಸಾಖ್ಯಂ ಪುತ್ರದರ್ಶನಮೇವ ಚ। ನಾರದಾಗಮನಂ ಪರ್ವ ತತಃ ಪರಮಿಹೋಚ್ಯತೇ
ಆಶ್ರಮವಾಸ ಎಂಬ ಪರ್ವ, ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿದ ಕಥೆ, ನಂತರ ನಾರದನು ಬರುವ ಪರ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮೌಸಲಂ ಪರ್ವ ಚೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ತತೋ ಘೋರಂ ಸುದಾರುಣಮ್। ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನಿಕಂ ಪರ್ವ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣಿಕಂ ತತಃ
ಮೌಸಲ ಪರ್ವವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ನಂತರ ಭಯಾನಕವಾದ ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನಿಕ ಪರ್ವ, ಮತ್ತು ಆಮೇಲೆ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣಿಕ ಪರ್ವ ಬರುತ್ತದೆ.
ಹರಿವಂಶಸ್ತತಃ ಪರ್ವ ಪುರಾಣಂ ಖಿಲಸಂಜ್ಞಿತಮ್। ವಿಷ್ಣುಪರ್ವ ಶಿಶೋಶ್ಚರ್ಯಾ ವಿಷ್ಣೋಃ ಕಂಸವಧಸ್ತಥಾ
ನಂತರ ಹರಿವಂಶ ಪರ್ವ, ಪುರಾಣದ ಉಪಪರ್ವ, ವಿಷ್ಣು ಪರ್ವ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಕಂಸನ ವಧೆಯೂ ಬರುತ್ತದೆ.
ಭವಿಷ್ಯಂ ಪರ್ವ ಚಾಪ್ಯುಕ್ತಂ ಖಿಲೇಷ್ವೇವಾದ್ಭುತಂ ಮಹತ್। ಏತತ್ಪರ್ವಶತಂ ಪೂರ್ಣಂ ವ್ಯಾಸೇನೋಕ್ತಂ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ಭವಿಷ್ಯ ಪರ್ವವನ್ನೂ ಉಪಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಮಹದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ, ಶತ ಪರ್ವಗಳನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ವ್ಯಾಸರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಯಥಾವತ್ಸೂತಪುತ್ರೇಣ ರೌಮಹರ್ಷಣಿನಾ ತತಃ। ಉಕ್ತಾನಿ ನೈಮಿಶಾರಣ್ಯೇ ಪರ್ವಾಣ್ಯಷ್ಟಾದಶೈವ ತು
ಸೂತಪುತ್ರ ರೋಮಹರ್ಷಣನು ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು ಪರ್ವಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಇವು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಮಾಸೋ ಭಾರತಸ್ಯಾಯಮತ್ರೋಕ್ತಃ ಪರ್ವಸಂಗ್ರಹಃ। ಪೌಷ್ಯಂ ಪೌಲೋಮಮಾಸ್ತೀಕಮಾದಿರಂಶಾವತಾರಣಮ್
ಇಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾರಾಂಶ, ಪರ್ವಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಪೌಷ್ಯ, ಪೌಲೋಮ, ಆಸ್ತೀಕ, ಆದಿ, ಆಂಶಾವತಾರಣ.
ಸಂಭವೋ ಜತುವೇಶ್ಮಾಖ್ಯಂ ಹಿಡಿಮ್ಬಬಕಯೋರ್ವಧಃ। ತಥಾ ಚೈತ್ರರಥಂ ದೇವ್ಯಾಃ ಪಾಞ್ಚಾಲ್ಯಾಶ್ಚ ಸ್ವಯಂವರಃ
ಸಂಭವ ಪರ್ವ, ಜತುಮನೆ ದಹನ, ಹಿಡಿಂಬ ಮತ್ತು ಬಕನ ವಧೆ, ಚೈತ್ರರಥ ಘಟನೆಯೂ, ಪಾಂಚಾಲಿಯ ಸ್ವಯಂವರವೂ ಬರುತ್ತವೆ.
ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮೇಣ ನಿರ್ಜಿತ್ಯ ತತೋ ವೈವಾಹಿಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್। ವಿದುರಾಗಮನಂ ಚೈವ ರಾಜ್ಯಲಾಭಸ್ತಥೈವ ಚ
ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಿಂದ ಜಯಿಸಿದ ನಂತರ ವೈವಾಹಿಕ ಪರ್ವ, ವಿದುರನ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಲಾಭದ ಕಥೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ವನವಾಸೋಽರ್ಜುನಸ್ಯಾಪಿ ಸುಭದ್ರಾಹರಣಂ ತತಃ। ಹರಣಾಹರಣಂ ಚೈವ ದಹನಂ ಖಾಣ್ಡವಸ್ಯ ಚ
ಅರ್ಜುನನ ವನವಾಸ, ನಂತರ ಸುಭದ್ರಾ ಹರಣ, ಹರಣ ಮತ್ತು ಪುನಃ ಹರಣ, ಹಾಗೂ ಖಾಂಡವದಹನವೂ ಬರುತ್ತದೆ.
ಪೌಲೋಮೇ ಭೃಗುವಂಶಸ್ಯ ವಿಸ್ತಾರಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ। ಆಸ್ತೀಕೇ ಸರ್ವನಾಗಾನಾಂ ಗರುಡಸ್ಯ ಚ ಸಂಭವಃ
ಪೌಲೋಮ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಭೃಗು ವಂಶದ ವಿವರವಾದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ; ಆಸ್ತೀಕ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಗರುಡನ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಕ್ಷೀರೋದಮಥಂ ಚೈವ ಜನ್ಮೋಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸಸ್ತಥಾ। ಯಜತಃ ಸರ್ಪಸತ್ರೇಣ ರಾಜ್ಞಃ ಪಾರಿಕ್ಷಿತಸ್ಯ ಚ
ಪಾರ್ಕ್ಷಿತನ ಸರ್ಪಯಾಗ, ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಮಥನ, ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸಿನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.