ಅಚಿನ್ತ್ಯಾಃ ಖಲು ಯೇ ಭಾವಾ ನ ತಾಂಸ್ತರ್ಕೇಣ ಸಾಧಯೇತ್। ಪ್ರಕೃತಿಭ್ಯಃ ಪರಂ ಯತ್ತು ತದಚಿನ್ತ್ಯಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್
ಆದರೆ ಯಾವುದನ್ನು ಕಲ್ಪನೆಗೂ ಮೀರಿದವು ಎಂದರೆ, ಅವನ್ನು ತರ್ಕದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಮೀರಿ ಇರುವದು ಕಲ್ಪನೆಗೂ ಮೀರಿದದಾಗಿರುವ ಲಕ್ಷಣ.
ಸುದರ್ಶನಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ದ್ವೀಪಂ ತು ಕುರುನನ್ದನ। ಪರಿಮಣ್ಡಲೋ ಮಹಾರಾಜ ದ್ವೀಪೋಽಸೌ ಚಕ್ರಸಂಸ್ಥಿತಃ
ಕುರುಕುಲದ ಆನಂದ, ಈಗ ನಾನು ಸುದರ್ಶನದ್ವೀಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಮಹಾರಾಜ, ಆ ದ್ವೀಪವು ವೃತ್ತಾಕಾರದದು, ಚಕ್ರದಂತೆ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ನದೀಜಾಲಪ್ರತಿಚ್ಛನ್ನಃ ಪರ್ವತೈಶ್ಚಾಭ್ರಸನ್ನಿಭೈಃ । ಪುರೈಶ್ಚ ವಿವಿಧಾಕಾರೈ ರಮ್ಯೈರ್ಜನಪದೈಸ್ತಥಾ
ಅದು ನದಿಗಳ ಜಾಲದಿಂದ, ಮೋಡದಂತೆ ಕಾಣುವ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ, ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪದ ಸುಂದರ ನಗರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಜನಪದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ವೃಕ್ಷೈಃ ಪುಷ್ಪಫಲೋಪೇತೈಃ ಸಂಪನ್ನಧನಧಾನ್ಯವಾನ್ । ಲವಣೇನ ಸಮುದ್ರೇಣ ಸಮನ್ತಾತ್ಪರಿವಾರಿತಃ
ಅಲ್ಲಿ ಹೂವು-ಹಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಮರಗಳು, ಧನ-ಧಾನ್ಯ ಸಮೃದ್ಧಿ ಇದೆ; ಸುತ್ತಲೂ ಉಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಥಾ ಹಿ ಪುರುಷಃ ಪಶ್ಯೇದಾದರ್ಶೇ ಮುಖಮಾತ್ಮನಃ । ಏವಂ ಸುದರ್ಶನದ್ವೀಪೋ ದೃಶ್ಯತೇ ಚನ್ದ್ರಮಣ್ಡಲೇ
ಹೆಣ್ಮಗನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವಂತೆ, ಚಂದ್ರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸುದರ್ಶನದ್ವೀಪವು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ದ್ವಿರಶಸ್ತು ತತಃ ಪ್ಲಕ್ಷೋ ದ್ವಿರಂಶಃ ಶಾಲ್ಮಲಿರ್ಮಹಾನ್ । ದ್ವಿರಂಶಃ ಪಿಪ್ಪಲಸ್ತಸ್ಯ ದ್ವಿರಂಶಶ್ಚ ಕುಶೋ ಮಹಾನ್। ಸರ್ವೌಷಧಿಸಮಾಪನ್ನಃ ಪರ್ವತೈಃ ಪರಿವಾರಿತಃ
ಅದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಶಾಲ್ಮಲಿದ್ವೀಪ; ಮತ್ತೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಪೀಪ್ಪಲದ್ವೀಪ; ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಕುಶದ್ವೀಪ, ಅದು ಎಲ್ಲ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆಪಸ್ತತೋಽನ್ಯಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಶೇಷಃ ಸಂಕ್ಷೇಪ ಉಚ್ಯತೇ। ತತೋಽನ್ಯ ಉಚ್ಯತೇ ಚಾಯಮೇನಂ ಸಂಕ್ಷೇಪತಃ ಶ್ರೃಣು
ನೀರು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ವಸ್ತುಗಳಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಉಳಿದುದನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಈಗ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಅದನ್ನು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು.
ಮೇರೋರಥೋತ್ತರಂ ಪಾರ್ಶ್ವಂ ಪೂರ್ವಂ ಚಾಚಕ್ಷ್ವ ಸಂಜಯ। ನಿಖಿಲೇನ ಮಹಾಬುದ್ಧೇ ಮಾಲ್ಯವನ್ತಂ ಚ ಪರ್ವತಮ್
ಸಂಜಯ, ನೀನು ಮೇರುಪರ್ವತದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನೂ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನೂ ವಿವರಿಸು. ಮಹಾಪಂಡಿತನಾದ ನೀನು ಮಾಲ್ಯವಂತ ಪರ್ವತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸು.
ದಕ್ಷಿಣೇನ ತು ನೀಲಸ್ಯ ಮೇರೋಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ತಥೋತ್ತರೇ। ಉತ್ತರಾಃ ಕುರವೋ ರಾಜನ್ಪುಣ್ಯಾಃ ಸಿದ್ಧನಿಷೇವಿತಾಃ
ನೀಲಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮೇರುಪರ್ವತದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ, ರಾಜನೇ, ಉತ್ತರ ಕುರುಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಆ ಸ್ಥಳ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಸಿದ್ಧರು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ತತ್ರ ವೃಕ್ಷಾ ಮಧುಫಲಾ ನಿತ್ಯಪುಷ್ಪಫಲೋಪಗಾಃ। ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಚ ಸುಗನ್ಧೀನಿ ರಸವನ್ತಿ ಫಲಾನಿ ಚ
ಅಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ಸದಾ ಹನಿಯುತ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ. ಹೂವುಗಳು ಸುಗಂಧವಾಗಿವೆ, ಹಣ್ಣುಗಳು ರಸದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.
ಸರ್ವಕಾಮಫಲಾಸ್ತತ್ರ ಕೇಚಿದ್ವೃಕ್ಷಾ ಜನಾಧಿಪ । ಅಪರೇ ಕ್ಷೀರಿಣೋ ನಾಮ ವೃಕ್ಷಾಸ್ತತ್ರ ನರಾಧಿಪ
ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮರಗಳು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಇಚ್ಛಿತ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ, ರಾಜನೇ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಮರಗಳನ್ನು 'ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಮರಗಳು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯೇ ಕ್ಷರನ್ತಿ ಸದಾ ಕ್ಷೀರಂ ಷಡ್ರಸಂ ಚಾಮೃಪೋತಮಮ್ । ವಸ್ತ್ರಾಣಿ ಚ ಪ್ರಸೂಯನ್ತೇ ಫಲೇಷ್ವಾಭರಣಾನಿ ಚ
ಆ ಮರಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಆರು ರುಚಿಯ ಹಾಲನ್ನು, ಅಮೃತಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಹಾಲನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಮರಗಳ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಕೂಡ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.
ಸರ್ವಾ ಮಣಿಮಯೀ ಭೂಮಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕಾಞ್ಚನವಾಲುಕಾ । ಸರ್ವರ್ತುಸುಖಸಂಸ್ಪರ್ಶಾ ನಿಷ್ಪಙ್ಕಾ ಚ ಜನಾಧಿಪ । ಪುಷ್ಕರಿಷ್ಯಃ ಶುಭಾಸ್ತತ್ರ ಸುಖಸ್ಪರ್ಶಾ ಮನೋರಮಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಸಣ್ಣ ಚಿನ್ನದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಋತುವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಸುಖಕರವಾಗಿದೆ, ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದಿದೆ, ರಾಜನೇ. ಅಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ, ಮನೋರಮವಾದ, ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಹರ್ಷಕರವಾದ ತಾವರೆ ಕೆರೆಗಳಿವೆ.
ದೇವಲೋಕಚ್ಯುತಾಃ ಸರ್ವೇ ಜಾಯನ್ತೇ ತತ್ರ ಮಾನವಾಃ। ಶುಕ್ಲಾಭಿಜನಸಂಯನ್ನಾಃ ಸರ್ವೇ ಸುಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶುದ್ಧ ಕುಲದವರು, ಎಲ್ಲರೂ ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ಮಿಥುನಾನಿ ಚ ಜಾಯನ್ತೇ ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚಾಪ್ಸರಸೋಪಮಾಃ। ತೇಷಾಂ ತೇ ಕ್ಷೀರಿಣಾಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪಿಬನ್ತ್ಯಮೃತಸನ್ನಿಭಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಮಹಿಳೆಯರು ಅಪ್ಸರೆಯರಂತೆ ಸುಂದರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಆ ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಮರಗಳ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಅಮೃತದಂತೆ ರುಚಿಕರವಾಗಿದೆ.
ಮಿಥುನಂ ಜಾಯತೇ ಕಾಲೇ ಸಮಂ ತಚ್ಚ ಪ್ರವರ್ಧತೇ। ತುಲ್ಯರೂಗುಣೋಪೇತಂ ಸಮವೇಷಂ ತಥೈವ ಚ
ಅಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವರು ಆಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ರೂಪ, ಗುಣ, ಉಡುಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಏವಮೇವಾನುರೂಪಂ ಚ ಚಕ್ರವಾಕಸಮಂ ವಿಭೋ । ನಿರಾಪಗಾಮ ತೇ ಲೋಕಾ ನಿತ್ಯಂ ಮುದಿತಮಾನಸಾಃ
ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ, ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ದುಃಖವೇ ಇಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.
ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶಶವರ್ಷಶತಾನಿ ಚ । ಜೀವನ್ತಿ ತೇ ಮಹಾರಾಜ ನ ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಂ ಜಹತ್ಯುತ
ಅವರು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೂ, ಜೊತೆಗೆ ನೂರು ಚಂದ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲವೂ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ, ಮಹಾರಾಜನೇ. ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಭಾರುಣ್ಡಾ ನಾಮ ಶಕುನಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣತುಣ್ಡಾ ಮಹಾಬಲಾಃ । ತಾನ್ನಿರ್ಹರನ್ತೀಹ ಮೃತಾನ್ದರೀಷು ಪ್ರಕ್ಷಿಪನ್ತಿ ಚ
ಅಲ್ಲಿ ಭಾರುಂಡ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಚೂಚುಳ್ಳಿದ, ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಇವೆ. ಅವು ಸತ್ತವರನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತವೆ.
ಉತ್ತರಾಃ ಕುರವೋ ರಾಜನ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಸ್ತೇ ಸಮಾಸತಃ। ಮೇರೋಃ ಪಾರ್ಶ್ವಮಹಂ ಪೂರ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಥ ಯಥಾತಥಮ್
ರಾಜನೇ, ಉತ್ತರ ಕುರುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ಮೇರುಪರ್ವತದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತಸ್ಯ ಮೂರ್ಧಾಭಿಷೇಕಸ್ತು ಭದ್ರಾಶ್ವಸ್ಯ ವಿಶಾಂಪತೇ । ಭದ್ರಸಾಲವನಂ ಯತ್ರ ಕಾಲಾಮ್ರಶ್ಚ ಮಹಾದ್ರುಮಃ
ಅಲ್ಲಿ ಭದ್ರಾಶ್ವನ ಅಭಿಷೇಕ ಸ್ಥಳವಿದೆ, ಜನಾಧಿಪತಿಯಾದವನೇ. ಅಲ್ಲಿ ಭದ್ರಸಾಲವನವೂ, ಮಹಾ ವೃಕ್ಷವಾದ ಕಾಲಾಂಬ್ರವೂ ಇದೆ.
ಕಾಲಾಮ್ರಸ್ತು ಮಹಾರಾಜ ನಿತ್ಯಪುಷ್ಪಫಲಃ ಶುಭಃ । ದ್ರುಮಶ್ಚ ಯೋಜನೋತ್ಸೇಧಃ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸೇವಿತಃ
ಕಾಲಾಂಬ್ರ ಎಂಬ ಮಹಾರಾಜನೇ, ಶುಭಕರವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವಾಗಲೂ ಹೂವು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಆ ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ತತ್ರ ತೇ ಪುರುಷಾಃ ಶ್ವೇತಾಸ್ತೇಜೋಯುಕ್ತಾ ಮಹಾಬಲಾಃ। ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಕುಮುದವರ್ಣಾಶ್ಚ ಸುನ್ದರ್ಯಃ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಬಿಳಿಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮಹಾ ಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಕಮಲದ ಬಣ್ಣದವರಾಗಿದ್ದು, ಸುಂದರರು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಚನ್ದ್ರಪ್ರಭಾಶ್ಚನ್ದ್ರವರ್ಣಾಃ ಪೂರ್ವಚನ್ದ್ರನಿಭಾನನಾಃ । ಚನ್ದ್ರಶೀತಲಗಾತ್ರ್ಯಶ್ಚ ನೃತ್ತಿಗೀತವಿಶಾರದಾಃ
ಅವರು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮುಖಗಳು ಪ್ರಾರಂಭದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ತಾಜಾ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅವರ ದೇಹಗಳು ಚಂದ್ರನ ಶೀತಳತೆಯಂತಿವೆ, ಅವರು ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ತತ್ರಾಯುರ್ಭರತರ್ಷಭ । ಕಾಲಾಮ್ರರಸಪೀತಾಸ್ತೇ ನಿತ್ಯಂ ಸಂಸ್ಥಿತಯೌವನಾಃ
ಅಲ್ಲಿ, ಭರತಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಜನರಿಗೆ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕಾಲಾಮ್ರ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಸದಾ ಯೌವನದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ದಕ್ಷಿಣೇನ ತು ನೀಲಸ್ಯ ನಿಷಧಸ್ಯೋತ್ತರೇಣ ತು। ಸುದರ್ಶನೋ ನಾಮ ಮಹಾಞ್ಜಮ್ಬೂವೃಕ್ಷಃ ಸನಾತನಃ
ನೀಲ ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಿಷಧ ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಸುದರ್ಶನ ಎಂಬ ಮಹಾ ಜಂಬೂ ಮರವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
ಸರ್ವಕಾಮಫಲಃ ಪುಣ್ಯಃ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸೇವಿತಃ। ತಸ್ಯ ನಾಮ್ನಾ ಸಮಾಖ್ಯಾತೋ ಜಮ್ಬೂದ್ವೀಪಃ ಸನಾತನಃ
ಅದು ಎಲ್ಲ ಬಯಸಿದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರು ಪೂಜಿಸುವ ಮರವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಈ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಗೆ ಜಂಬೂದ್ವೀಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ತ್ರಂ ಚ ಶತಂ ಚ ಭರತರ್ಷಭ । ಉತ್ಸೇಧೋ ವೃಕ್ಷರಾಜಸ್ಯ ದಿವಸ್ಪೃಙ್ಭನುಜೇಶ್ವರ
ಭರತಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಆ ಮರದ ಎತ್ತರ ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ನೂರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಇದೆ.
ಅರತ್ನೀನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ಚ ಶತಾನಿ ದಶ ಪಞ್ಚ ಚ । ಪರಿಣಾಹಸ್ತು ವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಫಲಾನಾಂ ರಸಭೇದಿನಾಮ್
ಅದರ ಸುತ್ತಳತೆ ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ಅರಳಿಗಳಷ್ಟು ಇದೆ. ಆ ಹಣ್ಣಿನೊಳಗಿನ ವಿವಿಧ ರಸಗಳು ಮರವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಪತಮಾನಾನಿ ತಾನ್ಯುರ್ವೀ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವಿಪುಲಂ ಸ್ವನಮ್ । ಮುಞ್ಚನ್ತಿ ಚ ರಸಂ ರಾಜಂಸ್ತಸ್ಮಿನ್ರಜತಸನ್ನಿಭಮ್
ಆ ಹಣ್ಣುಗಳು ಬಿದ್ದಾಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿಯಾದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ರಾಜನೇ, ಆ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಬೆಳ್ಳಿಯಂತಿರುವ ರಸ ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ.