ಕಥಂ ಶಿಖಣ್ಡೀ ಗಾಙ್ಗೇಯ ಕನ್ಯಾಂ ಭೂತ್ವಾ ಪುರಾ ತದಾ। ಪುರುಷೋಽಭೂದ್ಯುಧಿಶ್ರೇಷ್ಠ ತನ್ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ಪಿತಾಮಹ
ಶಿಖಂಡಿ ಮೊದಲು ಗಂಗೆಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಪುರುಷನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತನಗೊಂಡನು, ಯುದ್ಧಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ, ತಾತ.
ಭಾರ್ಯಾ ತು ತಸ್ಯ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ದ್ರುಪದಸ್ಯ ಮಹೀಪತೇಃ। ಮಹಿಷೀ ದಯಿತಾ ಹ್ಯಾಸೀದಪುತ್ರಾ ಚ ವಿಶಾಂಪತೇ
ದ್ರುಪದನ ಪತ್ನಿ, ರಾಜಾಧಿರಾಜನೇ, ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಮಹಿಷಿಯಾಗಿದ್ದಳು, ಆದರೆ ಅವಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ, ರಾಜನಾದವನೇ.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ತು ದ್ರುಪದೋ ವೈ ಮಹೀಪತಿಃ। ಅಪತ್ಯಾರ್ಥೇ ಮಹಾರಾಜ ತೋಷಯಾಮಾಸ ಶಙ್ಕರಮ್
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜ ದ್ರುಪದನು ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿದನು, ಮಹಾರಾಜನೇ.
ಅಸ್ಮಾದ್ವಧಾರ್ಥಂ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ತಪೋ ಘೋರಂ ಸಮಾಸ್ಥಿತಃ। ಋತೇ ಕನ್ಯಾಂ ಮಹಾದೇವ ಪುತ್ರೋ ಮೇಸ್ಯಾದಿತಿ ಬ್ರುವನ್
ಶತ್ರುವಿನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಭಾರೀ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; 'ಮಹಾದೇವಾ, ಹೆಣ್ಣುಮಗನ ಹೊರತು ನನಗೆ ಗಂಡುಮಗನಾಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಭಗವನ್ಪುತ್ರಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಭೀಷ್ಮಂ ಪ್ರತಿಚಿಕೀರ್ಷಯಾ । ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ದೇವದೇವೇನ ಸ್ತ್ರೀಪುಮಾಂಸ್ತೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಭಗವಂತ, ಭೀಷ್ಮನ ವಿರುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಮಾಡಲು ನಾನು ಗಂಡುಮಗನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರು, 'ಹೆಣ್ಣುಮಗ ಹುಟ್ಟಿ ನಂತರ ಪುರುಷನಾಗುವಳು' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ನಿವರ್ತಸ್ವ ಮಹೀಪಾಲ ನೈತಞ್ಜಾತ್ವನ್ಯಥಾ ಭವೇತ್ । ಸ ತು ಗತ್ವಾ ಚ ನಗರಂ ಭಾರ್ಯಾಮಿದಮುವಾಚ ಹ
'ರಾಜನೇ, ಹಿಂತಿರುಗು; ಇದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ದೇವರು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಅವನು ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
ಕೃತೋ ಯತ್ನೋ ಮಹಾದೇವಸ್ತಪಸಾಽಽರಾಧಿತೋ ಮಯಾ । ಕನ್ಯಾ ಭೂತ್ವಾ ಪುಮಾನ್ಭಾವೀ ಇತಿ ಚೋಕ್ತೋಸ್ಮಿ ಶಂಭುನಾ
'ನಾನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಶಂಭುನು ನನಗೆ ಹೆಣ್ಣುಮಗ ಹುಟ್ಟಿ ನಂತರ ಪುರುಷಳಾಗುವಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಪುನಃ ಪುನರ್ಯಾಚ್ಯಮಾನೋ ದಿಷ್ಟಮಿತ್ಯಬ್ರವೀಚ್ಛಿವಃ । ನತದನ್ಯಚ್ಚ ಭವಿತಾ ಭವಿತವ್ಯಂ ಹಿ ತತ್ತಥಾ
ಪುನಃ ಪುನಃ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ ಶಿವನು, 'ಇದು ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ; ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗಬೇಕಾದ್ದು ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತತಃ ಸಾ ನಿಯತಾ ಭೂತ್ವಾ ಋತುಕಾಲೇ ಮನಸ್ವಿನೀ । ಪತ್ನೀ ದ್ರುಪದರಾಜಸ್ಯ ದ್ರುಪದಂ ಪ್ರವಿವೇಶ ಹ
ಆಕೆ, ದೃಢ ಮನಸ್ಸಿನವಳಾಗಿ, ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ದ್ರುಪದನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅವನೊಡನೆ ಸೇರಿದಳು.
ಲೇಭೇ ಗರ್ಭಂ ಯಥಾಕಾಲಂ ವಿಧಿದೃಷ್ಟೇನ ಕರ್ಮಣಾ । ಪಾರ್ಷತಸ್ಯ ಮಹೀಪಾಲ ಯಥಾ ಮಾಂ ನಾರದೋಽಬ್ರವೀತ್
ಅವಳು ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸರಿಯಾದ ವಿಧಿಗಳ ಮೂಲಕ, ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು, ಪಾರ್ಷತ ರಾಜನೇ, ನಾರದನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ.
ತತೋ ದಧಾರ ಸಾ ದೇವೀ ಗರ್ಭಂ ರಾಜೀವಲೋಚನಾ । ತಾಂ ಸ ರಾಜಾ ಪ್ರಿಯಾಂ ಭಾರ್ಯಾಂ ದ್ರುಪದಃ ಕುರುನನ್ದನ
ಆ ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳ ರಾಣಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ಹೊತ್ತಳು; ರಾಜ ದ್ರುಪದನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಂಡನು, ಕುರುಕುಲದ ಸಂತೋಷವೇ.
ಪುತ್ರಸ್ನೇಹಾನ್ಮಹಾಬಾಹುಃ ಮುಖಂ ಪರ್ಯಚರತ್ತದಾ । ಸರ್ವಾನಭಿಪ್ರಾಯಕೃತಾನ್ಭಾರ್ಯಾಽಲಭತ ಕೌರವ
ಮಗನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಬಲವಂತನಾದ ರಾಜನು ಅವಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಂಡನು; ಅವನ ಪತ್ನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಪೂರೈಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಕೌರವನೇ.
ಅಪುತ್ರಸ್ಯ ಸತೋ ರಾಜ್ಞೋ ದ್ರುಪದಸ್ಯ ಮಹೀಪತೇಃ । ಯಥಾಕಾಲಂ ತು ಸಾ ದೇವೀ ಮಹಿಷೀ ದ್ರುಪದಸ್ಯ ಹ
ಮಹಾರಾಜ ದ್ರುಪದನು ಮಗನಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಅವನ ಪತ್ನಿ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಗುಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು.
ಕನ್ಯಾಂ ಪ್ರವರರೂಪಾಂ ತು ಪ್ರಾಜಾಯತ ನರಾಧಿಪ । ಅಪುತ್ರಸ್ಯ ತು ರಾಜ್ಞಃ ಸಾ ದ್ರುಪದಸ್ಯ ಮನಸ್ವಿನೀ
ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಮಗನಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ, ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿಯಾದ ಒಂದು ಮಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಳು. ಆಕೆ ದ್ರುಪದನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಳು.
ಖ್ಯಾಪಯಾಮಾಸ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಪುತ್ರೋ ಹ್ಯೇಷ ಮಮೇತಿ ವೈ। ತತಃ ಸ ರಾಜಾ ದ್ರುಪದ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನಾಯಾ ನರಾಧಿಪ
ಆ ರಾಣಿ, 'ಇದು ನನ್ನ ಮಗ' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಳು. ಹಾಗಾಗಿ ರಾಜ ದ್ರುಪದನು ಆ ಮಗುವಿನ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡನು.
ಪುತ್ರವತ್ಪುತ್ರಕಾರ್ಯಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಸಮಕಾರಯತ್ । ರಕ್ಷಣಂ ಚೈವ ಮನ್ತ್ರಸ್ಯ ಮಹಿಷೀ ದ್ರುಪದಸ್ಯ ಸಾ
ಅವಳು ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಮಗನಂತೆ ಎಲ್ಲ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಆ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬಹಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಿದಳು.
ಚಕಾರ ಸರ್ವಯತ್ನೇನ ಬ್ರುವಣಾ ಪುತ್ರ ಇತ್ಯುತ । ನ ಚ ತಾಂ ವೇದಕ ನಗರೇ ಕಶ್ಚಿದನ್ಯತ್ರ ಪಾರ್ಷತಾತ್
ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆ ಮಗುವನ್ನು 'ಮಗ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಪಾರ್ಷತನು ಹೊರತು ಪಟ್ಟರೆ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಆ ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಶ್ರದ್ದಧಾನೋ ಹಿ ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ದೇವಸ್ಯಾಚ್ಯುತತೇಜಸಃ। ಛಾದಯಾಮಾಸ ತಾಂ ಕನ್ಯಾಂ ಪುಮಾನಿತಿ ಚ ಸೋಬ್ರವೀತ್
ದೈವದ ಮಾತಿಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಆ ರಾಣಿ, ಆ ಮಗಳನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವಳು ಹುಡುಗನೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದಳು.
ಜಾತಕರ್ಮಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಕಾರಯಾಮಾಸ ಪಾರ್ಥಿವಃ। ಪುಂವದ್ವಿಧಾನಯುಕ್ತಾನಿ ಶಿಖಣ್ಡೀತಿ ಚ ತಾಂ ವಿದುಃ
ರಾಜನು ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಮಗನಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಹುಟ್ಟಿನ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಆಕೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ 'ಶಿಖಂಡಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಅಹಮೇಕಸ್ತು ಚಾರೇಣ ವಚನಾನ್ನಾರದಸ್ಯ ಚ। ಜ್ಞಾತವಾನ್ದೇವವಾಕ್ಯೇನ ಅಮ್ಬಾಯಾಸ್ತಪಸಾ ತಥಾ
ನಾನು ಮಾತ್ರ ಗುಪ್ತಚರರ ಮೂಲಕ, ನಾರದನ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ದೈವದ ವಚನದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಂಬೆಯ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡೆನು.
ಚಕಾರ ಯತ್ನಂ ದ್ರುಪದಃ ಸುತಾಯಾಃ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು। ತತೋ ಲೇಖ್ಯಾದಿಷು ತಥಾ ಶಿಲ್ಪೇಷು ಚ ಪರಂತಪ
ದ್ರುಪದನು ತನ್ನ ಮಗುವಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನಿಟ್ಟನು. ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅವನು ಶ್ರದ್ಧೆ ತೋರಿದನು.
ಇಷ್ವಸ್ತ್ರೇ ಚೈವ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ದ್ರೋಣಶಿಷ್ಯೋ ಬಭೂವ ಹ। ತಸ್ಯ ಮಾತಾ ಮಹಾರಾಜ ರಾಜಾನಂ ವರವರ್ಣಿನೀ
ಬಾಣವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಅವನು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯನಾದನು. ಅವನ ತಾಯಿ, ಸುಂದರವಾದಳು, ತನ್ನ ಮಗಳ ವಿವಾಹಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜನನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದಳು.
ಚೋದಯಾಮಾಸ ಭಾರ್ಯಾರ್ಥಂ ಕನ್ಯಾಯಾಃ ಪುತ್ರವತ್ತದಾ । ತತಸ್ತಾಂ ಪಾರ್ಷತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕನ್ಯಾಂ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಯೌವನಾಮ್ । ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಮತ್ವಾ ತತಶ್ಚಿನ್ತಾಂ ಪ್ರಪೇದೇ ಸಹ ಭಾರ್ಯಯಾ
ಅವಳು ಮಗಳನ್ನು ಮಗನಂತೆ ನೋಡಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಪಾರ್ಷತನು ಆ ಮಗಳು ಯೌವನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳನ್ನು ಹೆಂಗಸಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಂದಿಗೆ ಚಿಂತೆಗೆ ಒಳಗಾದನು.
ಕನ್ಯಾ ಮಮೇಯಂ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ಯೌವನಂ ಶೋಕವರ್ಧಿನೀ । ಮಯಾ ಪ್ರಚ್ಛಾದಿತಾ ಚೇಯಂ ವಚನಾಚ್ಛೂಲಪಾಣಿನಃ
ನನ್ನ ಈ ಮಗಳು ಈಗ ಯೌವನವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾಳೆ, ಇದು ನನಗೆ ದುಃಖವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಾನು ಶೂಲಪಾಣಿಯ ಮಾತಿನಂತೆ ಅವಳನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.
ನ ತನ್ಮಿಥ್ಯಾ ಮಹಾರಾಜ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಕಥಂಚನ । ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಕರ್ತಾ ಕಸ್ಮಾದ್ಧಿ ವೃಥಾ ವಕ್ತುಮಿಹಾರ್ಹತಿ
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಸುಳ್ಳಾಗದು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಏಕೆನು ಹೇಳಬೇಕು?
ಯದಿ ತೇ ರೋಚತೇ ರಾಜನ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶ್ರೃಣು ಮೇ ವಚಃ। ಶ್ರುತ್ವೇದಾನೀಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇಥಾಃ ಸ್ವಾಂ ಮತಿಂ ಪೃಷತಾತ್ಮಜ
ರಾಜನೇ, ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿದರೆ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು; ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ನೀನು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು, ಪೃಷತನ ಮಗನೇ.
ಕ್ರಿಯತಾಮಸ್ಯ ಯತ್ನೇನ ವಿಧಿವದ್ದಾರಸಂಗ್ರಹಃ । ಭವಿತಾ ತದ್ವಚಃ ಸತ್ಯಮಿತಿ ಮೇ ನಿಶ್ಚಿತಾ ಮತಿಃ
ಅವಳ ವಿವಾಹವನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸೋಣ. ದೈವದ ಮಾತು ನಿಜವಾಗುವುದು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿದೆ.
ತತಸ್ತೌ ನಿಶ್ಚಯಂ ಕೃತ್ವಾ ತಸ್ಮಿನ್ಕಾರ್ಯೇಽಥ ದಂಪತೀ । ವರಯಾಞ್ಚಕ್ರತುಃ ಕನ್ಯಾಂ ದಶಾರ್ಣಾಧಿಪತೇಃ ಸುತಾಮ್
ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪತಿ-ಪತ್ನಿಯಿಬ್ಬರೂ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ದಶಾರ್ಣರಾಜನ ಮಗಳನ್ನು ವಧುವಾಗಿ ಆರಿಸಿದರು.
ತತೋ ರಾಜಾ ದ್ರುಪದೋ ರಾಜಸಿಂಹಃ ಸರ್ವಾನ್ರಾಜ್ಞಃ ಕುಲತಃ ಸನ್ನಿಶಾಮ್ಯ। ದಾಶಾರ್ಣಕಸ್ಯ ನೃಪತೇಸ್ತನೂಜಾಂ ಶಿಖಣ್ಡಿನೇ ವರಯಾಮಾಸ ದಾರಾನ್
ನಂತರ ರಾಜಸಿಂಹನಾದ ದ್ರುಪದನು ಎಲ್ಲ ರಾಜಕುಲಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ದಶಾರ್ಣರಾಜನ ಮಗಳನ್ನು ಶಿಖಂಡಿಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಹಿರಣ್ಯವರ್ಮೇತಿ ನೃಪೋ ಯೋಽಸೌ ದಾಶಾರ್ಣಕಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಸ ಚ ಪ್ರಾದಾನ್ಮಹೀಪಾಲಃ ಕನ್ಯಾಂ ತಸ್ಮೈ ಶಿಖಣ್ಡಿನೇ
ದಶಾರ್ಣರಾಜನಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಹಿರಣ್ಯವರ್ಮನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಶಿಖಂಡಿಗೆ ನೀಡಿದನು, ಭೂಪಾಲಕನೇ.