ತ್ವಯೈವಮುಕ್ತಾ ಚ ಕಥಂ ಸಮೀಪ- ಮೃಷೇರ್ನ ಗಚ್ಛೇಯಮಹಂ ಸುರೇನ್ದ್ರ। ರಕ್ಷಾಂ ಚ ಮೇ ಚಿನ್ತಯ ದೇವರಾಜ ಯಥಾ ತ್ವದರ್ಥಂ ರಕ್ಷಿತಾಽಹಂ ಚರೇಯಮ್
ನೀನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ದೇವೇಂದ್ರನೇ, ನಾನು ಆ ಋಷಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೋಗಲಿ? ದೇವರಾಜನೇ, ನನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸು; ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯಲಿ.
ಕಾಮಂ ತು ಮೇ ಮಾರುತಸ್ತತ್ರ ವಾಸಃ ಪ್ರಕ್ರೀಡಿತಾಯಾ ವಿವೃಣೋತು ದೇವ। ಭವೇಚ್ಚ ಮೇ ಮನ್ಮಥಸ್ತತ್ರ ಕಾರ್ಯೇ ಸಹಾಯಭೂತಸ್ತು ತವ ಪ್ರಸಾದಾತ್
ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವಂತೆ, ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮಾರುತನು ಒದಗಿಸಲಿ; ಆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನ್ಮಥನು ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಲಿ.
ವನಾಚ್ಚ ವಾಯುಃ ಸುರಭಿಃ ಪ್ರವಾಯಾ- ತ್ತಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ತಮೃಷಿಂ ಲೋಭಯನ್ತ್ಯಾಃ। ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ವಿಹಿತೇ ಚೈವ ತಸ್ಮಿಂ- ಸ್ತತೋ ಯಯೌ ಸಾಽಽಶ್ರಮಂ ಕೌಶಿಕಸ್ಯ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಸುಗಂಧದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು, ಅದು ಆ ಋಷಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು; ಎಲ್ಲವೂ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದ ಮೇಲೆ, ಅವಳು ಕೌಶಿಕನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತಯಾ ಶಕ್ರಃ ಸಂದಿದೇಶ ಸದಾಗತಿಮ್। ಪ್ರಾತಿಷ್ಠತ ತದಾ ಕಾಲೇ ಮೇನಕಾ ವಾಯುನಾ ಸಹ
ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಶಕ್ರನು ಅವಳಿಗೆ ಸದಾ ಹೋದಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದನು; ನಂತರ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮೆನಕೆಯು ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟಳು.
ಅಥಾಪಶ್ಯದ್ವರಾರೋಹಾ ತಪಸಾ ದಗ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷಮ್। ಮಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ತಪ್ಯಮಾನಂ ಮೇನಕಾ ಭೀರುರಾಶ್ರಮೇ
ಆಗ ಸುಂದರ ಅಂಗಗಳ ಮೆನಕೆ, ಭಯಭೀತಳಾಗಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪಗಳು ಹೋದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಳು.
ಅಭಿವಾದ್ಯ ತತಃ ಸಾ ತಂ ಪ್ರಾಕ್ರೀಡದೃಷಿಸನ್ನಿಧೌ। ಅಪೋವಾಹ ಚ ವಾಸೋಽಸ್ಯಾ ಮಾರುತಃ ಶಶಿಸಂನಿಭಮ್
ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆ ಋಷಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಅವಳ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದಿತು.
ಸಾಗಚ್ಛತ್ತ್ವರಿತಾ ಭೂಮಿಂ ವಾಸಸ್ತದಭಿಲಿಪ್ಸತೀ। ಕುತ್ಸಯನ್ತೀವ ಸವ್ರೀಡಂ ಮಾರುತಂ ವರವರ್ಣಿನೀ
ಅವಳು ವೇಗವಾಗಿ ನೆಲದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿ, ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತರುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವಂತೆ, ಸುಂದರವರ್ಣೆಯವಳಾಗಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದಳು.
ಪಶ್ಯತಸ್ತಸ್ಯ ರಾಜರ್ಷೇರಪ್ಯಗ್ನಿಸಮತೇಜಸಃ। ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ತತಸ್ತಾಂ ತು ವಿಷಮಸ್ಥಾಮನಿನ್ದಿತಾಮ್
ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ರಾಜರ್ಷಿಯು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಆ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲದವಳನ್ನು ಕಷ್ಟಕರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದನು.
ಗೃದ್ಧಾಂ ವಾಸಸಿ ಸಂಭ್ರಾನ್ತಾಂ ಮೇನಕಾಂ ಮುನಿಸತ್ತಮಃ। ಅನಿರ್ದೇಶ್ಯವಯೋರೂಪಾಮಪಶ್ಯದ್ವಿವೃತಾಂ ತದಾ
ಅದಾಗ, ವಸ್ತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆತುರಗೊಂಡು ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಮೆನಕೆಯನ್ನು, ಅವಳ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ರೂಪವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ, ಆ ಮಹಾಮುನಿಯು ನೋಡಿದನು.
ತಸ್ಯಾ ರೂಪಗುಣಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ ತು ವಿಪ್ರರ್ಷಭಸ್ತದಾ। ಚಕಾರ ಭಾವಂ ಸಂಸರ್ಗೇ ತಯಾ ಕಾಮವಶಂ ಗತಃ
ಅವಳ ರೂಪ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಮಹರ್ಷಿಯೂ ಕಾಮದ ವಶನಾಗಿ, ಅವಳ ಸಂಗವನ್ನು ಬಯಸಿದನು.
ನ್ಯಮನ್ತ್ರಯತ ಚಾಪ್ಯೇನಾಂ ಸಾ ಚಾಪ್ಯೈಚ್ಛದನಿನ್ದಿತಾ। ತೌ ತತ್ರ ಸುಚಿರಂ ಕಾಲಮುಭೌ ವ್ಯವಹರತಾಂ ತದಾ
ಆಕೆ ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಳು, ಅವಳೂ ನಿರ್ದೋಷಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಳು, ಅವನನ್ನು ಬಯಸಿದಳು. ಇಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲೇ ಬಹುಕಾಲ ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಾಸ ಮಾಡಿದರು.
ರಮಮಾಣೌ ಯಥಾಕಾಮಂ ಯತೈಕದಿವಸಂ ತಥಾ। `ಏವಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಾಮತೀತಂ ನಾನ್ವಚಿನ್ತಯತ್
ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಆನಂದಿಸಿ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತ, ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಹೇಗೋ ಹೋದವು ಎಂಬುದೇ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಕಾಮಕ್ರೋಧಾವಜಿತವಾನ್ಮುನಿರ್ನಿತ್ಯಂ ಸಮಾಹಿತಃ। ಚಿರಾರ್ಜಿತಸ್ಯ ತಪಸಃ ಕ್ಷಯಂ ಸ ಕೃತವಾನ್ಮುನಿಃ
ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಮುನಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದನು, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಅವನು ಬಹುಕಾಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮುಗಿಸಿದನು.
ತಪಸಃ ಸಂಕ್ಷಯಾದೇವ ಮುನಿರ್ಮೋಹಂ ಸಮಾವಿಶತ್। ಮೋಹಾಭಿಭೂತಃ ಕ್ರೋಧಾತ್ಮಾ ಗ್ರಸನ್ಮೂಲಫಲಾನ್ಮುನಿಃ
ತಪಸ್ಸು ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕಾರಣ, ಆ ಮುನಿಗೆ ಮೋಹವು ಆವರಿಸಿತು. ಮೋಹ ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಆ ಮುನಿ ಬೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಪಾದೈರ್ಜಲರವಂ ಕೃತ್ವಾ ಅನ್ತರ್ದ್ವೀಪೇ ಕುಟೀಂ ಗತಃ। ಮೇನಕಾ ಗನ್ತುಕಾಮಾ ತು ಶುಶ್ರಾವ ಜಲನಿಸ್ವನಮ್
ಅವನ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತ, ಅವನು ದ್ವೀಪದ ಒಳಗಿನ ತನ್ನ ಗುಡಿಸಲಿಗೆ ಹೋದನು. ಆಗ ಮೆನಕೆಗೆ ಹೊರಡುವ ಆಸೆಯಿದ್ದು, ಆಕೆ ಆ ನೀರಿನ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿದಳು.
ತಪಸಾ ದೀಪ್ತವೀರ್ಯೋಽಸಾವಾಕಾಶಾದೇತಿ ಯಾತಿ ಚ। ಅದ್ಯ ಸಂಜ್ಞಾಂ ವಿಜಾನಾಮಿ ಯಯಾಽದ್ಯ ತಪಸಃ ಕ್ಷಯಃ
ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊತ್ತ ಶಕ್ತಿಯು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದು ಅವನ ತಪಸ್ಸು ಮುಗಿದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ.
ಗನ್ತುಂ ನ ಯುಕ್ತಮಿತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಋತುಸ್ನಾತಾಥ ಮೇನಕಾ। ಕಾಮರಾಗಾಭಿಭೂತಸ್ಯ ಮುನೇಃ ಪಾರ್ಸ್ವಂ ಜಗಾಮ ಹ
'ಈಗ ಹೋಗುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮೆನಕೆ ತನ್ನ ಋತುಸ್ನಾನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ರಾಗದಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ಮುನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.
ಜನಯಾಮಾಸ ಸ ಮುನಿರ್ಮೇನಕಾಯಾಂ ಶಕುನ್ತಲಾಮ್। ಪ್ರಸ್ಥೇ ಹಿಮವತೋ ರಮ್ಯೇ ಮಾಲಿನೀಮಭಿತೋ ನದೀಮ್
ಆ ಮುನಿ ಮೆನಕೆಯಿಂದ ಶಕುಂತಳೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು. ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದ ಸುಂದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿನಿ ನದಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.
ದೇವಗರ್ಭೋಪಮಾಂ ಬಾಲಾಂ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತಾಮ್। ಶಯಾನಾಂ ಶಯನೇ ರಮ್ಯೇ ಮೇನಕಾ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್
ದೇವತೆಗಳ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಕಾಣುವ, ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾದ ಆ ಬಾಲೆ ಸುಂದರ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಆಕೆಗೆ ಮೆನಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
ಮಹರ್ಷೇರುಗ್ರತಪಸಸ್ತೇಜಸ್ತ್ವಮಸಿ ಭಾಮಿನಿ। ತಸ್ಮಾತ್ಸ್ವರ್ಗಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ದೇವಕಾರ್ಯಾರ್ಥಮಾಗತಾ
'ಓ ಪ್ರಕಾಶಮಯಿ, ಮಹರ್ಷಿಯ ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿ ನಿನ್ನಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ, ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೆ.'
ಜಾತಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ತಂ ಗರ್ಭಂ ಮೇನಕಾ ಮಾಲಿನೀಮನು। ಕೃತಕಾರ್ಯಾ ತತಸ್ತೂರ್ಣಮಗಚ್ಛಚ್ಛಕ್ರಸಂಸದಮ್
ಆ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವನ್ನು ಮಾಲಿನಿ ನದಿಯ ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟು, ಮೆನಕೆ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಇಂದ್ರನ ಸಭೆಗೆ ಹೋದಳು.
ತಂ ವನೇ ವಿಜನೇ ಗರ್ಭಂ ಸಿಂಹವ್ಯಾಘ್ರಸಮಾಕುಲೇ। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶಯಾನಂ ಶಕುನಾಃ ಸಮನ್ತಾತ್ಪರ್ಯವಾರಯನ್। ನೇಮಾಂ ಹಿಂಸ್ಯುರ್ವನೇ ಬಾಲಾಂ ಕ್ರವ್ಯಾದಾ ಮಾಂಸಗೃದ್ಧಿನಃ
ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಆ ಮಗುವನ್ನು ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಬಂದು ಆಕೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡವು. ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂಸ್ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಆ ಬಾಲೆಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸದಂತೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಕಾಪಾಡಿದವು.
ಪರ್ಯರಕ್ಷನ್ತ ತಾಂ ತತ್ರ ಶಕುನ್ತಾ ಮೇನಕಾತ್ಮಜಾಮ್। ಉಪಸ್ಪ್ರಷ್ಟುಂ ಗತಶ್ಚಾಹಮಪಶ್ಯಂ ಶಯಿತಾಮಿಮಾಮ್
ಅಲ್ಲೇ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮೆನಕೆಯ ಮಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ ಇದ್ದವು. ನಾನು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ, ಆಕೆಯನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದೆ.
ನಿರ್ಜನೇ ವಿಪಿನೇ ರಮ್ಯೇ ಶಕುನ್ತೈಃ ಪರಿವಾರಿತಾಮ್। `ಮಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವೈವಾಭ್ಯಪದ್ಯನ್ತ ಪಾದಯೋಃ ಪತಿತಾ ದ್ವಿಜಾಃ। ಅಬ್ರುಞ್ಶಕುನಾಃ ಸರ್ವೇ ಕಲಂ ಮಧುರಭಾಷಿಣಃ
ಆ ಸುಂದರ, ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೂ ಕೂಡ, ಆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ನನ್ನ ಬಳಿ ಬಂದು, ನನ್ನ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಮೃದುವಾಗಿ, ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದವು.
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸುತಾಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನ್ಯಾಸಭೂತಾಂ ಭರಸ್ವ ವೈ। ಕಾಮಕ್ರೋಧಾವಜಿತವಾನ್ಸಖಾ ತೇ ಕೌಶಿಕೀಂ ಗತಃ
'ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ. ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನು ಈಗ ಕೌಶಿಕಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ.' ಎಂದು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹೇಳಿದರು.
ತಸ್ಮಾತ್ಪೋಷಯ ತತ್ಪುತ್ರೀಂ ದಯಾವಾನಿತಿ ತೇಽಬ್ರುವನ್। ಸರ್ವಭೂತರುತಜ್ಞೋಽಹಂ ದಯಾವಾನ್ಸರ್ವಜನ್ತುಷು
ಆದರಿಂದ, 'ಈ ಮಗಳನ್ನು ದಯೆಯಿಂದ ಪೋಷಿಸು' ಎಂದು ಅವರು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವವನೂ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆ ಇರುವವನೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ.
ಆನಯಿತ್ವಾ ತತಶ್ಚೈನಾಂ ದುಹಿತೃತ್ವೇ ನ್ಯವೇಶಯಮ್
ನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ಕರೆತಂದು, ನನ್ನ ಮಗಳಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆನು.
ಶರೀರಕೃತ್ಪ್ರಾಣದಾತಾ ಯಸ್ಯ ಚಾನ್ನಾನಿ ಭುಞ್ಜತೇ। ಕ್ರಮೇಣೈತೇ ತ್ರಯೋಽಪ್ಯುಕ್ತಾಃ ಪಿತರೋ ಧರ್ಮಶಾಸನೇ
ಯಾರು ದೇಹವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ—ಈ ಮೂವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ತಂದೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ನಿರ್ಜನೇ ತು ವನೇ ಯಸ್ಮಾಚ್ಛಕುನ್ತೈಃ ಪರಿವಾರಿತಾ। ಶಕುನ್ತಲೇತಿ ನಾಮಾಸ್ಯಾಃ ಕೃತಂ ಚಾಪಿ ತತೋ ಮಯಾ
ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದಳು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಅವಳಿಗೆ 'ಶಕುಂತಳೆ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟೆ.
ಏವಂ ದುಹಿತರಂ ವಿದ್ಧಿ ಮಮ ವಿಪ್ರ ಶಕುನ್ತಲಾಮ್। ಶಕುನ್ತಲಾ ಚ ಪಿತರಂ ಮನ್ಯತೇ ಮಾಮನಿನ್ದಿತಾ
ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಈ ಶಕುಂತಳೆ ನನ್ನ ಮಗಳು ಎಂದು ನೀನು ತಿಳಿ. ಅವಳು ಕೂಡ, ದೋಷವಿಲ್ಲದವಳು, ನನ್ನನ್ನು ತಂದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾಳೆ.