ಕೃತಾರ್ಥಂ ಮನ್ಯತೇ ಬಾಲ ಆತ್ಮನಮವಿಚಕ್ಷಣಃ । ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರೋ ಬಲಸ್ಥಂ ಚ ಪಶ್ಯತ್ಯಾತ್ಮಾನಮಾತುರಃ
ಅಜ್ಞಾನಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನು ತನ್ನನ್ನು ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಅವನು ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ತನ್ನನ್ನು ಬಲಶಾಲಿಯೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಯುಜ್ಯತಾಂ ವಾಹಿನೀ ಸಾಧು ವಧಸಾಧ್ಯಾ ಹಿ ಮೇ ಮತಾಃ । ನ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಃ ಶಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ಸ್ಥಾತುಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧನಞ್ಜಯಮ್
ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸೋಣ, ಏಕೆಂದರೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ನನಗೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ; ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು ಧನಂಜಯನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಭೀಮಸೇನಂ ಚ ಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಂ ಯಮೌ ಚಾಪಿ ಯಮೋಪಮೌ । ಯುಯುಧಾನಂ ದ್ವಿತೀಯಂ ಚ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಮಮರ್ಷಣಮ್
ಅವರು ಕ್ರೋಧಗೊಂಡ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು, ಯಮನಂತೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಮಾದ್ರಿಯ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಯೋಧ ಯುಯುಧಾನನನ್ನು, ಹಾಗೂ ಅವಮಾನವನ್ನು ಸಹಿಸದ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಅಭಿಮನ್ಯುಂ ದ್ರೌಪದೇಯಾನ್ವಿರಾಟದ್ರುಪದಾವಪಿ। ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀಪತೀಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ನರೇನ್ದ್ರಾನ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮಾನ್
ಅಭಿಮನ್ಯು, ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳು, ವಿರಾಟ ಮತ್ತು ದ್ರುಪದ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ರಾಜರು, ಭಾಗದ ನಾಯಕರು, ಭೀಮನಂತೆ ಶೂರರಾಗಿರುವವರನ್ನು ಕೂಡ ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸಾರವದ್ಬಲಮಸ್ಮಾಕಂ ದುಷ್ಪ್ರಧರ್ಷಂ ದುರಾಸದಮ್। ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಬಲಂ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಹನಿಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ
ನಮ್ಮ ಸೇನೆಗೆ ತಾಳ್ಮೆಯೂ, ಬಲವೂ ತುಂಬಿದೆ; ಅದನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಮ್ಮವರು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ಏವಮುಕ್ತೇ ತು ಕೃಷ್ಣೇನ ಸಂಪ್ರಾಹೃಷ್ಯನ್ನರೋತ್ತಮಾಃ
ಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆಂದಾಗ, ಮಹಾನ್ ಪುರುಷರು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
ತೇಷಾಂ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಮನಸಾಂ ನಾದಃ ಸಮಭವನ್ಮಹಾನ್। ಯೋಗ ಇತ್ಯಥ ಸೈನ್ಯಾನಾಂ ತ್ವರತಾಂ ಸಂಪ್ರಧಾವತಾಮ್
ಅವರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸ ತುಂಬಿದಾಗ, ಯೋಧರು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾ, ವೇಗವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಭಾರೀ ಶಬ್ದವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಬಂತು.
ಹಯವಾರಣಶಬ್ದಾಶ್ಚ ನೇಮಿಘೋಷಾಶ್ಚ ಸರ್ವತಃ। ಶಙ್ಖದುನ್ದುಭಿಘೋಷಾಶ್ಚ ತುಮುಲಾಃ ಸರ್ವತೋಽಭವನ್
ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ರಥಗಳ ಚಕ್ರಗಳ ಗದ್ದಲ, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಡೊಳ್ಳುಗಳ ಘೋಷ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭಾರೀ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂತು.
ತದ್ರುಗ್ರಂ ಸಾಗರನಿಭಂ ಕ್ಷುಬ್ಧಂ ಬಲಸಮಾಗಮಮ್। ರಥಪತ್ತಿಗಜೋದಯಂ ಮಹೋರ್ಮಿಭಿರಿವಾಕುಲಮ್
ಅದು ಭಯಾನಕವಾದ, ಅಲೆಗಳು ಎದ್ದ ಸಾಗರದಂತೆ, ರಥ, ಕಾಲುದಳ, ಆನೆಗಳ ಜೊತೆ ಸೇನೆಗಳ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಕೆಯಿಂದ ತುಂಬಾ ಗದ್ದಲವಾಗಿತ್ತು.
ಧಾವತಾಮಾಹುಯಾನಾನಾಂ ತನುತ್ರಾಣಿ ಚ ಬಧ್ನತಾಮ್ । ಪ್ರಯಾಸ್ಯತಾಂ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಸಸೈನ್ಯಾನಾಂ ಸಮನ್ತತಃ
ಯೋಧರು ತಮ್ಮ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಕವಚ ಧರಿಸಿ, ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.
ಗಙ್ಗೇವ ಪೂರ್ಣಾ ದುರ್ಧರ್ಷಾ ಸಮದೃಶ್ಯತ ವಾಹಿನೀ । ಅಗ್ರಾನೀಕೇ ಭೀಮಸೇನೋ ಮಾದ್ರೀಪುತ್ರೌ ಚ ದಂಶಿತೌ
ಆ ಸೇನೆ ತುಂಬಿದ, ಎದುರಿಸಲಾಗದ ಗಂಗೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಮಾದ್ರಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಉಗ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಸೌಭದ್ರೋ ದ್ರೌಪದೇಯಾಶ್ಚ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಸ್ಯ ಪಾರ್ಷತಃ । ಪ್ರಭದ್ರಕಾಶ್ಚ ಪಞ್ಚಾಲಾ ಭೀಮಸೇನಮುಖಾ ಯಯುಃ
ಅಭಿಮನ್ಯು, ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳು, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ಪಂಚಾಲ ದೇಶದ ಪ್ರಭದ್ರಕರು, ಭೀಮಸೇನನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆದರು.
ತತಃ ಶಬ್ದಃ ಸಮಭವತ್ಸುಮುದ್ರಸ್ಯೇವ ಪರ್ವಣಿ
ಆಗ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳು ತುಂಬಿದಂತೆ ಭಾರೀ ಶಬ್ದವು ಏಳಿತು.
ಫಲ್ಗು ಯಚ್ಚಂ ಬಲಂ ಕಿಂಚಿದ್ಯಚ್ಚಾಪಿ ಕೃಶದುರ್ಬಲಮ್। ತತ್ಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ಯಯೌ ರಾಜಾ ಯೇ ಚಾಪಿ ಪರಿಚಾರಕಾಃ
ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಲವಾದ, ಕಡಿಮೆ ಬಲದ ಸೇನೆ ಉಳಿದಿತ್ತೋ ಅದನ್ನು ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು.
ಉಪಪ್ಲಾವ್ಯೇ ತು ಪಾಞ್ಚಾಲೀ ದ್ರೌಪದೀ ಸತ್ಯವಾದಿನೀ । ಸಹ ಸ್ತ್ರೀಭಿರ್ನಿನವೃತೇ ದಾಸೀದಾಸಸಮಾವೃತಾ
ಉಪಪ್ಲವ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪಾಂಚಾಲಿ ದ್ರೌಪದಿ ಸತ್ಯವಚನದವಳಾಗಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ದಾಸಿ-ದಾಸರೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇದ್ದಳು.
ಕೃತ್ವಾ ಮೂಲಪ್ರತೀಕಾರಂ ಗುಲ್ಮೈಃ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮೈಃ । ಸ್ಕನ್ಧಾವಾರೇಣ ಮಹತಾ ಪ್ರಯಯುಃ ಪಾಣ್ಡುನನ್ದನಾಃ
ಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ಚಲಿಸುವ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಪಾಂಡುಪುತ್ರರು ದೊಡ್ಡ ಶಿಬಿರದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟರು.
ದದತೋ ಗಾಂ ಹಿರಣ್ಯಂ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈರಭಿಸಂವೃತಾಃ। ಸ್ತೂಯಮಾನಾ ಯಯೂ ರಾಜನ್ರಥೈರ್ಮಣಿವಿಭೂಷಿತೈಃ
ಗೋವುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನವನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಪ್ರಶಂಸಿತರಾಗುತ್ತಾ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜರು ಹೊರಟರು.
ಕೇಕಯಾ ಧೃಷ್ಟಕೇತುಶ್ಚ ಪುತ್ರಃ ಕಾಶ್ಯಸ್ಯ ಚಾಭಿಭೂಃ । ಶ್ರೇಣಿಮಾನ್ವಸುದಾನಶ್ಚ ಶಿಖಣ್ಡೀ ಚಾಪರಾಜಿತಃ
ಕೇಕಯ, ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ಕಾಶಿರಾಜನ ಮಗ ಅಭಿಭೂ, ಶ್ರೇಣಿಮಾನ್, ವಸುದಾನ ಮತ್ತು ಜಯಶಾಲಿಯಾದ ಶಿಖಂಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.
ಹೃಷ್ಟಾಸ್ತುಷ್ಟಾಃ ಕವಚಿನಃ ಸಶಸ್ತ್ರಾಃ ಸಮಲಙ್ಕೃತಾಃ। ರಾಜಾನಮನ್ವಯುಃ ಸರ್ವೇ ಪರಿವಾರ್ಯ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಮ್
ಹರ್ಷದಿಂದ, ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ, ಕವಚ ಧರಿಸಿ, ಆಯುಧಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿ, ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರೂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋದರು.
ಜಘನಾರ್ಧೇ ವಿರಾಟಶ್ಚ ಯಾಜ್ಞಸೇನಿಶ್ಚ ಸೌಮಕಿಃ । ಸುಧರ್ಮಾ ಕುನ್ತಿಭೋಜಶ್ಚ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಾಃ
ಹಿಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿರಾಟ, ಯಾಜ್ಞಸೇನಿ, ಸೌಮಕಿ, ಸುಧರ್ಮ, ಕುಂತಿಭೋಜ ಹಾಗೂ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು.
ರಥಾಯುತಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ಹಯಾಃ ಪಞ್ಚಗುಣಾಸ್ತಥಾ । ಪತ್ತಿಸೈನ್ಯಂ ದಶಗುಣಂ ಗಜಾನಾಮಯುತಾನಿ ಷಟ್
ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ರಥಗಳು, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕುದುರೆಗಳು, ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲಾಳು ಸೇನೆ, ಮತ್ತು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳು ಇದ್ದವು.
ಅನಾಧೃಷ್ಟಿಶ್ಚೇಕಿತಾನೋ ಧೃಷ್ಟಕೇತುಶ್ಚ ಸಾತ್ಯಕಿಃ । ಪರಿವಾರ್ಯ ಯಯುಃ ಸರ್ವೇ ವಾಸುದೇವಧನಞ್ಜಯೌ
ಅನಾಧೃಷ್ಠಿ, ಚೆಕಿತಾನ, ಧೃಷ್ಟಕೆತು ಮತ್ತು ಸಾತ್ಯಕಿ—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಹೋದರು.
ಆಸಾದ್ಯ ತು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ ವ್ಯೂಢಾನೀಕಾಃ ಪ್ರಹಾರಿಣಃ । ಪಾಣ್ಡವಾಃ ಸಮದೃಶ್ಯನ್ತ ನರ್ದನ್ತೋ ವೃಷಭಾ ಇವ
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ, ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ, ಎದ್ದು ಗರ್ಜಿಸುವ ಎತ್ತುಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.
ತೇಽವಗಾಹ್ಯ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ ಶಙ್ಖಾನ್ದಧ್ಮುರರಿನ್ದಮಾಃ। ತಥೈವ ದಧ್ಮತುಃ ಶಙ್ಖಂ ವಾಸುದೇವಧನಞ್ಜಯೌ
ಆ ಮಹಾಪುರುಷರು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಶಂಖಗಳನ್ನು ಊದಿದರು; ಅದೇ ರೀತಿ ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯ ಕೂಡ ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದರು.
ಪಾಞ್ಚಜನ್ಯಸ್ಯ ನಿರ್ಘೋಷಂ ವಿಸ್ಫೂರ್ಜಿತಮಿವಾಶನೇಃ । ನಿಶಮ್ಯ ಸರ್ವಸೈನ್ಯಾನಿ ಸಮಹಷ್ಯನ್ತ ಸರ್ವಶಃ
ಪಾಂಚಜನ್ಯ ಶಂಖದ ಗರ್ಜನೆ, ಮೆಘದಿಡೀದಂತೆ ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹರ್ಷಿಸಿದರು.
ಶಙ್ಖದುನ್ದುಭಿಸಂಹೃಷ್ಟಃ ಸಿಂಹನಾದಸ್ತರಸ್ವಿನಾಮ್ । ಪೃಥಿವೀಂ ಚಾನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಚ ಸಾಗರಾಂಶ್ಚಾನ್ವನಾದಯತ್
ಶಂಖ ಮತ್ತು ಡೊಳ್ಳಿನ ಧ್ವನಿ, ಯೋಧರ ಸಿಂಹನಾದಗಳು, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.
ತತೋ ದೇಶೇ ಸಮೇ ಸ್ನಿಗ್ಧೇ ಪ್ರಭೂತಯವಸೇನ್ಧನೇ। ನಿವೇಶಯಾಮಾಸ ತದಾ ಸೇನಾಂ ರಾಜಾ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ
ಆಮೇಲೆ ಸಮತಟ್ಟಾದ, ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಇಂಧನವಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಸೇನೆಗೆ ತಂಗುದಾಣವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು.
ಪರಿಹೃತ್ಯ ಶ್ಮಶಾನಾನಿ ದೇವತಾಯತನಾನಿ ಚ। ಆಶ್ರಮಾಂಶ್ಚ ಮಹರ್ಷೀಣಾಂ ತೀರ್ಥಾನ್ಯಾಯತನಾನಿ ಚ
ಅವನು ಶ್ಮಶಾನಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮಗಳು, ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಮಧುರಾನೂಷರೇ ದೇಶೇ ಶುಚೌ ಪುಣ್ಯೇ ಮಹಾಮತಿಃ । ನಿವೇಶಂ ಕಾರಯಾಮಾಸ ಕುನ್ತೀಪುತ್ರೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ
ಮಧುರವಾದ, ಫಲವತ್ತಾದ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಸೇನೆಗೆ ತಂಗುದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.
ತತಶ್ಚ ಪುನರುತ್ಥಾಯ ಸುಖೀ ವಿಶ್ರಾನ್ತವಾಹನಃ । ಪ್ರಯಯೌ ಪೃಥಿವೀಪಾಲೈರ್ವೃತಃ ಶತಸಹಸ್ರಶಃ
ಆಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ರಾಜರು ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೊರಟನು.