ಅಶ್ವಾನಾಂ ಕಾಙ್ಕ್ಷಿತಾರ್ಥಾನಾಂ ಷಡಿಮಾನಿ ಶತಾನಿ ವೈ । ಶತದ್ವಯೇನ ಕನ್ಯೇಯಂ ಭವತಾ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯತಾಮ್
ಇವು ಆರು ನೂರು ಕುದುರೆಗಳು, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ. ಈ ಎರಡು ನೂರು ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಯುವತಿಯನ್ನು ನೀನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.
ಅಸ್ಯಾಂ ರಾಜರ್ಷಿಭಿಃ ಪುತ್ರಾ ಜಾತಾ ವೈ ಧಾರ್ಮಿಕಾಸ್ತ್ರಯಃ । ಚತುರ್ಥಂ ಜನಯತ್ವೇಕಂ ಭವಾನಪಿ ನರೋತ್ತಮಮ್
ಈಕೆ ಮೂಲಕ ರಾಜರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮಪರರಾದ ಮೂವರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೀನು, ಮಾನ್ಯನೇ, ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸು.
ಪೂರ್ಣಾನ್ಯೇವಂ ಶತಾನ್ಯಷ್ಟೌ ತುರಗಾಣಾಂ ಭವನ್ತು ತೇ। ಭವತೋ ಹ್ಯನೃಣೋ ಭೂತ್ವಾ ತಪಃ ಕುರ್ಯಾಂ ಯಥಾಸುಖಮ್
ಹೀಗೆ, ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ನೂರು ಕುದುರೆಗಳು ನಿನಗೆ ಸಿಗಲಿ. ನಿನಗೆ ಸಾಲ ಮುಗಿಸಿ, ನಾನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬಹುದು.
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ತು ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗಾಲವಂ ಸಹ ಪಕ್ಷಿಣಾ। ಕನ್ಯಾಂ ಚ ತಾಂ ವರಾರೋಹಾಮಿದಮಿತ್ಯಬ್ರವೀದ್ವಚಃ
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಗಾಲವನು, ಹಕ್ಕಿಯೂ, ಸುಂದರ ರೂಪದ ಆ ಯುವತಿಯೂ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಕಿಮಿಯಂ ಪೂರ್ವಮೇವೇಹ ನ ದತ್ತಾ ಮಮ ಗಾಲವ। ಪುತ್ರಾ ಮಮೈವ ಚತ್ವಾರೋ ಭವೇಯುಃ ಕುಲಭಾವನಾಃ
ಗಾಲವ, ಈ ಯುವತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಮೊದಲು ಏಕೆ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ? ಆಗ ನನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರರು ನನಗೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದರು.
ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾಮಿ ತೇ ಕನ್ಯಾಮೇಕಪುತ್ರಫಲಾಯ ವೈ । ಅಶ್ವಾಶ್ಚಾಶ್ರಮಮಾಸಾದ್ಯ ಚರನ್ತು ಮಮ ಸರ್ವಶಃ
ನಿನ್ನ ಯುವತಿಯನ್ನು ನಾನು ಒಬ್ಬ ಮಗನಿಗಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕುದುರೆಗಳು ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಲಿ.
ಸ ತಯಾ ರಮಮಾಣೋಽಥ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ । ಆತ್ಮಜಂ ಜನಯಾಮಾಸ ಮಾಧವೀಪುತ್ರಮಷ್ಟಕಮ್
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇದ್ದು, ಮಾಧವಿಯ ಎಂಟನೇ ಮಗನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದರು.
ಜಾತಮಾತ್ರಂ ಸುತಂ ತಂ ಚ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾಮುನಿಃ । ಸಂಯೋಜ್ಯಾರ್ಥೈಸ್ತಥಾ ಧರ್ಮೈರಶ್ವೈಸ್ತೈಃ ಸಮಯೋಜಯತ್
ಮಹಾಮುನಿಯಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೂಡಲೇ ಅವನಿಗೆ ಆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೂ, ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ, ಧರ್ಮವನ್ನೂ ನೀಡಿದರು.
ಅಥಾಷ್ಟಕಃ ಪುರಂ ಪ್ರಾಯಾತ್ತದಾ ಸೋಮಪುರಪ್ರಭಮ್ । ನಿರ್ಯಾತ್ಯ ಕನ್ಯಾಂ ಶಿಷ್ಯಾಯ ಕೌಶಿಕೋಪಿ ವನಂ ಯಯೌ
ಆಮೇಲೆ ಅಷ್ಟಕನು ಚಂದ್ರನ ನಗರಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಯುವತಿಯನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ, ಕೌಶಿಕನು ಕೂಡ ಕಾಡಿಗೆ ಹೊರಟನು.
ಗಾಲವೋಪಿ ಸುಪರ್ಣೇನ ಸಹ ನಿರ್ಯಾತ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಾಮ್। ಮನಸಾಽತಿಪ್ರತೀತೇನ ಕನ್ಯಾಮಿದಮುವಾಚ ಹ
ಗಾಲವನು ಸುಪರ್ಣನ ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟನು. ಹೃದಯ ತುಂಬ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆ ಯುವತಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಜಾತೋ ದಾನಪತಿಃ ಪುತ್ರಸ್ತ್ವಯಾ ಶೂರಸ್ತಥಾಽಪರಃ। ಸತ್ಯಧರ್ಮರತಶ್ಚಾನ್ಯೋ ಯಜ್ವಾ ಚಾಪಿ ತಥಾಽಪರಃ
ನಿನ್ನಿಂದ ಒಬ್ಬ ದಾನಶೀಲ ಪುತ್ರನು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶೂರನೂ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸತ್ಯಧರ್ಮಪರನೂ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಯಜ್ಞಕಾರನೂ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ತದಾಗಚ್ಛ ವರಾರೋಹೇ ತಾರಿತಸ್ತೇ ಪಿತಾ ಸುತೈಃ । ಚತ್ವಾರಶ್ಚೈವ ರಾಜಾನಸ್ತಥಾ ಚಾಹಂ ಸುಮಧ್ಯಮೇ
ಆದುದರಿಂದ, ಸುಂದರಿಯೇ, ಬಾ. ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರಿಂದ ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಉದ್ಧಾರವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನಾಲ್ಕು ರಾಜರು ಮತ್ತು ನಾನು, ಸುಮಧ್ಯಮೆಯೇ, ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
ಗಾಲವಸ್ತ್ವಭ್ಯನುಜ್ಞಾಯ ಸುಪರ್ಣಂ ಪನ್ನಗಾಶನಮ್ । ಪಿತುರ್ನಿರ್ಯಾತ್ಯ ತಾಂ ಕನ್ಯಾಂ ಪ್ರಯಯೌ ವನಮೇವ ಹ
ಗಾಲವನು ಪನ್ನಗಭಕ್ಷಕನಾದ ಸುಪರ್ಣನಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ, ತಂದೆಯ ಮನೆಯಿಂದ ಆ ಯುವತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದನು.
ಸ ತು ರಾಜಾ ಪುನಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಕರ್ತುಕಾಮಃ ಸ್ವಯಂವರಮ್। ಉಪಗಮ್ಯಾಶ್ರಮಪದಂ ಗಙ್ಗಾಯಾಮುನಸಙ್ಗಮೇ
ಆ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಆಕೆಗೆ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾ ಸಂಗಮದ ಆಶ್ರಮದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.
ಗೃಹೀತಮಾಲ್ಯದಾಮಾಂ ತಾಂ ರಥಮಾರೋಪ್ಯ ಮಾಧವೀಮ್ । ಪೂರುರ್ಯದುಶ್ಚ ಭಗಿನೀಮಾಶ್ರಮೇ ಪರ್ಯಧಾವತಾಮ್
ಪುರುರವರು ಮತ್ತು ಯದುನು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಮಾಧವಿಯನ್ನು ಹೂಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ ಆಶ್ರಮದ ಸುತ್ತಲೂ ತಿರುಗಿಸಿದರು.
ನಾಗಯಕ್ಷಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಗನ್ಧರ್ವಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಾಮ್ । ಶೈಲದ್ರುಮವನೌಕಾನಾಮಾಸೀತ್ತತ್ರ ಸಮಾಗಮಃ
ಆ ವೇಳೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಾಗರು, ಯಕ್ಷರು, ಮಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಬೆಟ್ಟ, ಮರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ಕೂಡಿದ್ದರು.
ನಾನಾಪುರುಷದೇಶ್ಯಾನಾಮೀಶ್ವರೈಶ್ಚ ಸಮಾಕುಲಮ್ । ಋಷಿಭಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪೈಶ್ಚ ಸಮನ್ತಾದಾವೃತಂ ವನಮ್
ಅರಣ್ಯವು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಋಷಿಗಳು, ರಾಜರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
ನಿರ್ದಿಶ್ಯಮಾನೇಷು ತು ಸಾ ವರೇಷು ವರವರ್ಣಿನೀ । ವರಾನುತ್ಕ್ರಮ್ಯ ಸರ್ವಾಸ್ತಾನ್ವರಂ ವೃತವತೀ ವನಮ್
ಆ ಸುಂದರ ಯುವತಿಗೆ ಅನೇಕ ವರರನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೂ, ಅವಳಿಗೆ ಯಾರೂ ಇಷ್ಟವಾಗದೆ, ಅವಳು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಅರಣ್ಯವನ್ನೇ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.
ಅವತೀರ್ಯ ರಥಾತ್ಕನ್ಯಾ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಚ ಬನ್ಧುಷು। ಉಪಗಮ್ಯ ವನಂ ಪುಣ್ಯಂ ತಪಸ್ತೇಪೇ ಯಯಾತಿಜಾ
ಆ ಯುವತಿ ರಥದಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಯಯಾತಿಯ ವಂಶದವಳಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.
ಉಪವಾಸೈಶ್ಚ ವಿವಿಧೈರ್ದೀಕ್ಷಾಭಿರ್ನಿಯಮೈಸ್ತಥಾ । ಆತ್ಮನೋ ಲಘುತಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಬಭೂವ ಮೃಗಚಾರಿಣೀ
ವಿವಿಧ ಉಪವಾಸಗಳು, ವ್ರತಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಹಗುರಗೊಳಿಸಿ, ಆಕೆ ಹರಣಿಯಂತೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
ವೈದೂರ್ಯಾಙ್ಕುರಕಲ್ಪಾನಿ ಮೃದೂನಿ ಹರಿತಾನಿ ಚ। ಚರನ್ತೀ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಶಷ್ಪಾಣಿ ತಿಕ್ತಾನಿ ಮಧುರಾಣಿ ಚ
ಆಕೆ ಪಚ್ಚೆ, ಮೃದುವಾದ, ಪಚ್ಚೆಮಣಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಮೊಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೊಪ್ಪು, ಕಹಿ ಹಾಗೂ ಸಿಹಿಯಾದ ಹುಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಸ್ರವನ್ತೀನಾಂ ಚ ಪುಣ್ಯಾನಾಂ ಸುರಸಾನಿ ಸುಚೀನಿ ಚ। ಪಿಬನ್ತೀ ವಾರಿಮುಖ್ಯಾನಿ ಶೀತಾನಿ ವಿಮಲಾನಿ ಚ
ಪವಿತ್ರವಾದ ಹರಿವಿನೀರಿನ ತೊರೆಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧವಾದ, ರುಚಿಯಾದ, ತಂಪಾದ ನೀರನ್ನು ಆಯ್ದು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಳು.
ವನೇಷು ಮೃಗರಾಜೇಷು ವ್ಯಾಘ್ರವಿಪ್ರೋಷಿತೇಷು ಚ । ದಾವಾಗ್ನಿವಿಪ್ರಯುಕ್ತೇಷು ಶೂನ್ಯೇಷು ಗಹನೇಷು ಚ
ಅವಳು ಕಾಡಿನ ರಾಜ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇಲ್ಲದ, ಹುಲಿ ದೂರವಾಗಿರುವ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ನಿಂತಿರುವ, ಖಾಲಿ ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಚರನ್ತೀ ಹರಿಣೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ಮೃಗೀವ ವನಚಾರಿಣೀ । ಚಚಾರ ವಿಪುಲಂ ಧರ್ಮಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ಸಂವೃತಮ್
ಹರಣಿಗಳ ಜೊತೆ ಹರಣಿಯಂತೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ವಿಶಾಲವಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಯಯಾತಿರಪಿ ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ರಾಜ್ಞಾಂ ವೃತ್ತಮನುಷ್ಠಿತಃ। ಬಹುವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಯುರ್ಯುಯುಜೇ ಕಾಲಧರ್ಮಣಾ
ಯಯಾತಿಯು ಕೂಡ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜ ರಾಜರಂತೆ ನಡೆದು, ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿ, ಕಾಲಚಕ್ರದ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು.
ಪುರುರ್ಯದುಶ್ಚ ದ್ವೌ ವಂಶೇ ವರ್ಧಮಾನೌ ನರೋತ್ತಮೌ । ತಾಭ್ಭಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೋ ಲೋಕೇ ಪರಲೋಕೇ ಚ ನಾಹುಷಃ
ಪುರುರವರು ಮತ್ತು ಯದುನು ತಮ್ಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಹಾನ್ ಪುರುಷರಾಗಿದ್ದರು; ಅವರ ನಡುವೆ ನಹುಷನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿದ್ದನು.
ಮಹೀಪತೇ ನರಪತಿರ್ಯಯಾತಿಃ ಸ್ವರ್ಗಮಾಸ್ಥಿತಃ। ಮಹರ್ಷಿಕಲ್ಪೋ ನೃಪತಿಃ ಸ್ವರ್ಗಾಗ್ರ್ಯಫಲಭುಗ್ವಿಭುಃ
ಮಹಾರಾಜ ಯಯಾತಿಯು ಭೂಮಿಯಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಮಹರ್ಷಿಯಂತೆ, ಆ ರಾಜನು ಸ್ವರ್ಗದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು.
ಬಹುವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಖ್ಯೇ ಕಾಲೇ ಬಹುಗುಣೇ ಗತೇ। ರಾಜರ್ಷಿಷು ನಿಷಣ್ಣೇಷು ಮಹೀಯಃಸು ಮಹರ್ಧಿಷು
ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಧರ್ಮದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಾಲ ಕಳೆದಾಗ, ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದರು.
ಅವಮೇನೇ ನರಾನ್ಸರ್ವಾನ್ದೇವಾನೃಷಿಗಣಾಂಸ್ತಥಾ। ಯಯಾತಿರ್ಮೂಢವಿಜ್ಞಾನೋ ವಿಸ್ಮಯಾವಿಷ್ಟಚೇತನಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಯಾತಿಯು ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಎಲ್ಲ ಮಾನವರನ್ನೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಮಾಡಿದನು.
ತತಸ್ತಂ ಬುಬುಧೇ ದೇವಃ ಶಕ್ರೋ ಬಲನಿಷೂದನಃ । ತೇ ಚ ರಾಜರ್ಷಯಃ ಸರ್ವೇ ಧಿಗ್ಧಿಗಿತ್ಯೇವಮಬ್ರುವನ್
ಆಗ ಬಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ದೇವರಾದ ಶಕ್ರನು ಅವನನ್ನು ಗಮನಿಸಿದನು; ಎಲ್ಲ ರಾಜರ್ಷಿಗಳು 'ಅಯ್ಯೋ, ಅಯ್ಯೋ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.