ನಿರ್ಬನ್ಧತಸ್ತು ಬಹುಶೋ ಗಾಲವಸ್ಯ ತಪಸ್ವಿನಃ। ಕಿಂಚಿದಾಗತಸಂರಮ್ಭೋ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋಽಬ್ರವೀದಿದಮ್
ತಪಸ್ವಿ ಗಾಲವನ ಹಠದಿಂದ, ಸ್ವಲ್ಪ ಕೋಪಗೊಂಡ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಏಕತಃಶ್ಯಾಮಕರ್ಣಾನಾಂ ಹಯಾನಾಂ ಚನ್ದ್ರವರ್ಚಸಾಮ್। ಅಷ್ಟೌ ಶತಾನಿ ಮೇ ದೇಹಿ ಗಚ್ಛ ಗಾಲವ ಮಾ ಚಿರಮ್
ನಾನು ಬಯಸುವುದು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಕಪ್ಪು ಕಿವಿಯ ಚಂದನ ಹೋಳೆಯಂತಹ ಎಂಟು ನೂರು ಕುದುರೆಗಳು; ಗಾಲವ, ವಿಳಂಬ ಮಾಡದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಡು.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ತೇನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೇಣ ಧೀಮತಾ। ನಾಸ್ತೇ ನ ಶೇತೇ ನಾಹಾರಂ ಕುರುತೇ ಗಾಲವಸ್ತದಾ
ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಗಾಲವನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಇಲ್ಲದೆ, ನಿದ್ರೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಆಹಾರವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದನು.
ತ್ವಗಸ್ಥಿಭೂತೋ ಹರಿಣಾಶ್ಚಿನ್ತಾಶೋಕಪರಾಯಣಃ। ಶೋಚಮಾನೋಽತಿಮಾತ್ರಂ ಸ ದಹ್ಯಮಾನಶ್ಚ ಮನ್ಯುನಾ । ಗಾಲವೋ ದುಃಖಿತೋ ದುಃಖಾದ್ವಿಲಲಾಪ ಸುಯೋಧನ
ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಎಲುಬು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದು, ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಳುಗಿ, ಅತಿಯಾದ ದುಃಖದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡು, ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾ, ಗಾಲವನು ಆಳವಾದ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದನು.
ಕುತಃ ಪುಷ್ಟಾನಿ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಕುತೋಽರ್ಥಾಃ ಸಞ್ಚಯಃ ಕೃತಃ । ಹಯಾನಾಂ ಚನ್ದ್ರಶುಭ್ರಾಣಾಂ ಶತಾನ್ಯಷ್ಟೌ ಕುತೋ ಮಮ
ನನಗೆ ಪೋಷಿತ ಸ್ನೇಹಿತರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಚಂದನ ಹೋಳೆಯಂತಹ ಎಂಟು ನೂರು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಎಲ್ಲಿಂದ ತರುವುದು?
ಕುತೋ ಮೇ ಭೋಜನೇ ಶ್ರದ್ಧಾ ಸುಖಶ್ರದ್ಧಾ ಕುತಶ್ಚ ಮೇ। ಶ್ರದ್ಧಾ ಮೇ ಜೀವಿತಸ್ಯಾಪಿ ಛಿನ್ನಾ ಕಿಂ ಜೀವಿತೇನ ಮೇ
ನನಗೆ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಸಂತೋಷ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಬದುಕಿನ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿಯೂ ಕಡಿದುಹೋಗಿದೆ—ನನಗೆ ಬದುಕಿನಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
ಅಹಂ ಪಾರೇ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ವಾ ಪರಂ ಪರಾತ್। ಗತ್ವಾಽಽತ್ಮಾನಂ ವಿಮುಞ್ಚಾಮಿ ಕಿಂ ಫಲಂ ಜೀವಿತೇನ ಮೇ
ನಾನು ಸಮುದ್ರದ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ಅಂಚಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತೇನೆ—ನನಗೆ ಬದುಕಿನಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
ಅದನಸ್ಯಾಕೃತಾರ್ಥಸ್ಯ ತ್ಯಕ್ತಸ್ಯ ವಿವಿಧೈಃ ಫಲೈಃ । ಋಣಂ ಧಾರಯಮಾಣಸ್ಯ ಕುತಃ ಸುಖಮನೀಹಯಾ
ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಯಶಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲ ಸೌಖ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಸಾಲದ ಭಾರವಿರುವವನಿಗೆ, ಈ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂತೋಷವೂ ಇಲ್ಲ.
ಸುಹೃದಾಂ ಹಿ ಧನಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಣಯಮೀಪ್ಸಿತಮ್ । ಪ್ರತಿಕರ್ತುಮಶಕ್ತಸ್ಯ ಜೀವಿತಾನ್ಮರಣಂ ವರಮ್
ಸ್ನೇಹಿತರ ಧನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಬದುಕಿಗಿಂತ ಸಾವು ಮೇಲು.
ಪ್ರತಿಶ್ರುತ್ಯ ಕರಿಷ್ಯೇತಿ ಕರ್ತವ್ಯಂ ತದಕುರ್ವತಃ । ಮಿಥ್ಯಾವಚನದಗ್ಧಸ್ಯ ಇಷ್ಟಾಪೂರ್ತಂ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ
'ನಾನು ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ವಾಗ್ದಾನ ನೀಡಿ, ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡದೆ, ಸುಳ್ಳು ಮಾತಿನಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಿಗೆ, ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಗಳ ಫಲವೆಲ್ಲ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ನ ರೂಪಮನೃತಸ್ಯಾಸ್ತಿ ನಾನೃತಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಸನ್ತತಿಃ । ನಾನೃತಸ್ಯಾಧಿಪತ್ಯಂ ಚ ಕುತ ಏವ ಗತಿಃ ಶುಭಾ
ಸುಳ್ಳಿಗೆ ರೂಪವಿಲ್ಲ, ಸುಳ್ಳಿಗೆ ಸಂತಾನವಿಲ್ಲ; ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ಅಧಿಕಾರವೂ ಸಿಗದು—ಹಾಗಾದರೆ ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಫಲ ಹೇಗೆ ಸಿಗಬಹುದು?
ಕುತಃ ಕೃತಘ್ನಸ್ಯ ಯಶಃ ಕುತಃ ಸ್ಥಾನಂ ಕುತಃ ಸುಖಮ್। ಅಶ್ರದ್ಧೇಯಃ ಕೃತಘ್ನೋ ಹಿ ಕೃತಘ್ನೇ ನಾಸ್ತಿ ನಿಷ್ಕೃತಿಃ
ಕೃತಘ್ನನಿಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಸ್ಥಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಸಂತೋಷ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಕೃತಘ್ನನನ್ನು ಯಾರೂ ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನಿಗೆ ಪಾಪ ಪರಿಹಾರವೂ ಇಲ್ಲ.
ನ ಜೀವತ್ಯಧನಃ ಪಾಪಃ ಕುತಃ ಪಾಪಸ್ಯ ತನ್ತ್ರಣಮ್। ಪಾಪೋ ಧ್ರುವಮವಾಪ್ನೋತಿ ವಿನಾಶಂ ನಾಶಯನ್ಕೃತಮ್
ಧನವಿಲ್ಲದೆ ದುಷ್ಟನು ಬದುಕಲಾರನು; ದುಷ್ಟನಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಾಧನಗಳು ಸಾಧ್ಯ? ದುಷ್ಟನು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಸೋಽಹಂ ಪಾಪಃ ಕೃತಘ್ನಸ್ಯ ಕೃಪಣಶ್ಚಾನೃತೋಽಪಿ ಚ । ಗುರೋರ್ಯಃ ಕೃತಕಾರ್ಯಃ ಸಂಸ್ತತ್ಕರೋಮಿ ನ ಭಾಷಿತಮ್
ನಾನು ದುಷ್ಟನು, ಕೃತಘ್ನನು, ಬಡವನು, ಸುಳ್ಳಾಡುವವನೂ ಹೌದು; ಗುರುಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರೂ ಅದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಸೋಽಹಂ ಪ್ರಾಣಾನ್ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕೃತ್ವಾ ಯತ್ನಮನುತ್ತಮಮ್ । ಅರ್ಥಿತಾ ನ ಮಯಾ ಕಾಚಿತ್ಕೃತಪೂರ್ವಾ ದಿವೌಕಸಾಮ್
ಹೀಗಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತೇನೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ; ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಬೇಡಲಿಲ್ಲ.
ಮಾನಯನ್ತಿ ಚ ಮಾಂ ಸರ್ವೇ ತ್ರಿದಶಾ ಯಜ್ಞಸಂಸ್ತರೇ। ಅಹಂ ತು ವಿಬುಧಶ್ರೇಷ್ಠಂ ದೇವಂ ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರಮ್ । ವಿಷ್ಣುಂ ಗಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಗತಿಂ ಗತಿಮತಾಂ ವರಮ್
ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ನಾನು ಮಾತ್ರ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ, ಶರಣಾಗತರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಗತಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಭೋಗಾ ಯಸ್ಮಾತ್ಪ್ರತಿಷ್ಠನ್ತೇ ವ್ಯಾಪ್ಯ ಸರ್ವಾನ್ಸುರಾಸುರಾನ್। ಪ್ರಣತೋ ದ್ರಷ್ಟುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಕೃಷ್ಣಂ ಯೋಗಿನಮವ್ಯಯಮ್
ಯಾಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಅನುಭವಿಸುವ ಭೋಗಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಯೋಗಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಏವಮುಕ್ತೇ ಸಖಾ ತಸ್ಯ ಗರುಡೋ ವಿನತಾತ್ಮಜಃ । ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ತಂ ಪ್ರಾಹ ಸಂಹೃಷ್ಟಃ ಪ್ರಿಯಕಾಮ್ಯಯಾ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತ ವಿನತೆಯ ಪುತ್ರನಾದ ಗರುಡನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆತನಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಸಹೃದ್ಭವಾನ್ಮಮ ಮತಃ ಸುಹೃದಾಂ ಚ ಮತಃ ಸುಹೃತ್। ಈಪ್ಸಿತೇನಾಭಿಲಾಷೇಣ ಯೋಕ್ತವ್ಯೋ ವಿಭವೇ ಸತಿ
ಸ್ನೇಹಿತನು ಹೃದಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೂ ಅವನು ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಬಯಸಿದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಸಂಪತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇರಬೇಕು.
ವಿಭವಶ್ಚಾಸ್ತಿ ಮೇ ವಿಪ್ರ ವಾಸವಾವರಜೋ ದ್ವಿಜ । ಪೂರ್ವಮುಕ್ತಸ್ತ್ವದರ್ಥಂ ಚ ಕೃತಃ ಕಾಮಶ್ಚ ತೇನ ಮೇ
ನನಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಇದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಇಂದ್ರನ ತಮ್ಮನಾದ ದ್ವಿಜನೇ; ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ಪೂರೈಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ ಭವಾನೇತು ಗಚ್ಛಾವ ನಯಿಷ್ಯೇ ತ್ವಾಂ ಯಥಾಸುಖಮ್ । ದೇಶಂ ಪಾರಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ವಾ ಗಚ್ಛ ಗಾಲವ ಮಾ ಚಿರಮ್
ನಾವು ಹೋಗೋಣ, ನಿನ್ನಿಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತೇನೆ; ಭೂಮಿಯ ದಡಕ್ಕೂ ಅಥವಾ ದೂರದ ದೇಶಕ್ಕೂ ಹೋಗು ಗಾಲವ, ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ.
ಅನುಶಿಷ್ಟೋಽಸ್ಮಿ ದೇವೇನ ಗಾಲವ ಜ್ಞಾನಯೋನಿನಾ। ಬ್ರೂಹಿ ಕಾಮಂ ತು ಕಾಂ ಯಾಮಿ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಪ್ರಥಮಮೋ ದಿಶಮ್
ನಾನು ದೇವರಿಂದ ಉಪದೇಶ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮೂಲನಾದ ಗಾಲವ; ಮೊದಲಿಗೆ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳು.
ಪೂರ್ವಾಂ ವಾ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ವಾಹಮಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ದಿಶಮ್। ಉತ್ತರಾಂ ವಾ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುತೋ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಗಾಲವ
ನಾನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಲೇ? ಅಥವಾ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೆ? ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಲಿ, ಗಾಲವ?
ಯಸ್ಯಾಮುದಯತೇ ಪೂರ್ವಂ ಸರ್ವಲೋಕಪ್ರಭಾವನಃ । ಸವಿತಾ ಯತ್ರ ಸನ್ಧ್ಯಾಯಾಂ ಸಾಧ್ಯಾನಾಂ ವರ್ತತೇ ತಪಃ
ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಮೊದಲು ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಯಸ್ಯಾಂ ಪೂರ್ವಂ ಮತಿರ್ಜಾತಾ ಯಯಾ ವ್ಯಾಪ್ತಮಿದಂ ಜಗತ್। ಚಕ್ಷುಷೀ ಯತ್ರ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಯತ್ರ ಚೈಷ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ
ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಚಿಂತನೆ ಹುಟ್ಟಿತು, ಅದರಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ತುಂಬಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಧರ್ಮನು ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಕೃತಂ ಯತೋ ಹುತಂ ಹವ್ಯಂ ಸರ್ಪತೇ ಸರ್ವತೋದಿಶಮ್ ।। ಏತದ್ದ್ವಾರಂ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ದಿವಸಸ್ಯ ತಥಾಽಧ್ವನಃ
ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಹೋಮದ ಹವನ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಹರಡುತ್ತದೆ; ಈ ದಿಕ್ಕು ದಿನದ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗದ ದ್ವಾರವೆಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಅತ್ರ ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಸೂತಾ ವೈ ದಾಕ್ಷಾಯಣ್ಯಃ ಪ್ರಜಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ । ಯಸ್ಯಾಂ ದಿಶಿ ಪ್ರವೃದ್ಧಾಶ್ಚ ಕಶ್ಯಪಸ್ಯಾತ್ಮಸಂಭವಾಃ
ಇಲ್ಲಿಯೇ ದಕ್ಷಿಣ ಪುತ್ರಿಯರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪನ ಸಂತಾನವೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು.
ಅದೋಮೂಲಾ ಸುರಾಣಾಂ ಶ್ರೀರ್ಯತ್ರ ಶಕ್ರೋಽಭ್ಯಷಿಚ್ಯತ। ಸುರರಾಜ್ಯೇನ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ ದೇವೈಶ್ಚಾತ್ರ ತಪಶ್ಚಿತಮ್
ಇಲ್ಲಿಯೇ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ರನು ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡನು; ದೇವತೆಗಳ ರಾಜ್ಯವೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ, ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳವೂ ಇದಾಗಿದೆ.
ಏತಸ್ಮಾತ್ಕಾರಣಾದ್ಬ್ರಹ್ಮನ್ಪೂರ್ವೇತ್ಯೇಷಾ ದಿಗುಚ್ಯತೇ। ಯಸ್ಮಾತ್ಪೂರ್ವತರೇ ಕಾಲೇ ಪೂರ್ವಮೇವಾವೃತಾಸುರೈಃ
ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಈ ದಿಕ್ಕನ್ನು 'ಪೂರ್ವ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಯಾಕೆಂದರೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು.
ಅತ ಏವ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪೂರ್ವಾಮಾಶಾಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ । ಪೂರ್ವಂ ಸರ್ವಾಣಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ದೈವಾನಿ ಸುಖಮೀಪ್ಸತಾ
ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪೂರ್ವದಿಕೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯ ದಿಕ್ಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳೂ, ದೈವಿಕವಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುವವರೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.