ಮಣಿಸ್ವಸ್ತಿಕಚಕ್ರಾಙ್ಕಾಃ ಕಮಣ್ಡಲುಕಲಕ್ಷಣಾಃ। ಸಹಸ್ರಸಂಖ್ಯಾ ಬಲಿನ ಸರ್ವೇ ರೌದ್ರಾಃ ಸ್ವಭಾವತಃ
ಅವರು ಮಣಿಗಳು, ಸ್ವಸ್ತಿಕಗಳು, ಚಕ್ರಗಳ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಕಮಂಡಲುವಿನ ಲಕ್ಷಣವಿದೆ; ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ, ಬಲಶಾಲಿಗಳೂ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಕ್ರೂರರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಹಸ್ರಶಿರಸಃ ಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿತ್ಪಞ್ಚಶತಾನನಾಃ । ಶತಶೀರ್ಷಾಸ್ತಥಾ ಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿತ್ರಿಶಿರಸೋಽಪಿ ಚ
ಕೆಲವರು ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳನ್ನು, ಕೆಲವರು ಐದು ನೂರು ಮುಖಗಳನ್ನು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನೂರು ತಲೆಗಳನ್ನು, ಕೆಲವರು ಮೂರು ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ದ್ವಿಪಞ್ಚಶಿರಸಃ ಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿತ್ಸಪ್ತಸುಖಾಸ್ತಥಾ। ಮಹಾಭೋಗಾ ಮಹಾಕಾಯಾಃ ಪರ್ವತಾಭೋಗಭೋಗಿನಃ
ಕೆಲವರು ಐವತ್ತು ತಲೆಗಳನ್ನು, ಕೆಲವರು ಏಳು ಸಂತೋಷದ ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಹೂಡುಗಳು, ದೇಹಗಳು, ಅವರ ಸುತ್ತುಗಳು ಪರ್ವತದಂತಿವೆ.
ಬಹೂನೀಹ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪ್ರಯುತಾನ್ಯರ್ಬುದಾನಿ ಚ। ನಾಗಾನಾಮೇಕವಂಶಾನಾಂ ಯಥಾಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತು ಮೇ ಶ್ರುಣು
ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ, ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಒಂದೇ ವಂಶದ ನಾಗರು ಇದ್ದಾರೆ; ಅವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮರಾದವರನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಕೇಳು.
ವಾಸುಕಿಸ್ತಕ್ಷಕಶ್ಚೈವ ಕರ್ಕೋಟಕಧನಞ್ಜಯೌ। ಕಾಲೀಯೋ ನಹುಷಶ್ಚೈವ ಕಮ್ಬಲಾಶ್ವತರಾವುಭೌ
ವಾಸುಕಿಯು, ತಕ್ಷಕನು, ಕರ್ಕೋಟಕನು, ಧನಂಜಯನು, ಕಾಲಿಯನು, ನಹುಷನು, ಕಂಬಲ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತರ ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯಕುಣ್ಡೋ ಮಣಿರ್ನಾಗಸ್ತಥೈವಾಪೂರಣಃ ಖಗಃ। ವಾಮನಶ್ಚೈಲಪತ್ರಶ್ಚ ಕುಕುರಃ ಕುಕುಣಸ್ತಥಾ
ಬಾಹ್ಯಕುಂಡ, ಮಣಿ, ನಾಗ, ಅಪೂರಣ, ಖಗ, ವಾಮನ, ಐಲಪತ್ರ, ಕುಕುರು ಮತ್ತು ಕುಕುಣ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ಆರ್ಯಕೋ ನನ್ದಕಶ್ಚೈವ ತಥಾ ಕಲಶಪೋತಕೌ । ಕೈಲಾಸಕಃ ಪಿಞ್ಜರಕೋ ನಾಗಶ್ಚೈರಾವತಸ್ತಥಾ
ಆರ್ಯಕ, ನಂದಕ, ಹಾಗು ಕಲಶಪೋಟ ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸಕ, ಪಿಂಜರಕ, ನಾಗ, ಹಾಗೂ ಐರಾವತ ಎಂಬ ಹಸ್ತಿಗಳು ಇದ್ದರು.
ಸುಮನೋಮುಖೋ ದಧಿಮುಖಃ ಶಙ್ಖೋ ನನ್ದೋಪನನ್ದಕೌ । ಆಪ್ತಃ ಕೋಟರಕಶ್ಚೈವ ಶಿಖೀ ನಿಷ್ಠೂರಿಕಸ್ತಥಾ
ಸುಮನೋಮುಖ, ದಧಿಮುಖ, ಶಂಖ, ನಂದೋಪಾನಂದ, ಆಪ್ತ, ಕೋಟರಕ, ಶಿಖಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೂರಿಕ ಎಂಬ ಹಸ್ತಿಗಳು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
ತಿತ್ತಿರಿರ್ಹಸ್ತಿಭದ್ರಶ್ಚ ಕುಮುದೋ ಮಾಲ್ಯಪಿಣ್ಡಕಃ। ದ್ವೌ ಪದ್ಮೌ ಪುಣ್ಡರೀಕಶ್ಚ ಪುಷ್ಪೋ ಮುದ್ಗರಪರ್ಣಕಃ
ತಿತ್ತಿರಿ, ಹಸ್ತಿಭದ್ರ, ಕುಮುದ, ಮಾಲ್ಯಪಿಂಡಕ, ಇಬ್ಬರು ಪದ್ಮ, ಪುಂಡರಿಕ, ಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಮುದ್ಗರಪರ್ಣಕ ಎಂಬ ಹಸ್ತಿಗಳು ಇದ್ದರು.
ಕರವೀರಃ ಪೀಠರಕಃ ಸಂವೃತ್ತೋ ವೃತ್ತ ಏವ ಚ। ಪಿಣ್ಡಾರೋ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಶ್ಚ ಮೂಷಿಕಾದಃ ಶಿರೀಷಕಃ
ಕರವೀರ, ಪೀಠರಕ, ಸಂವೃತ್ತ, ವೃತ್ತ, ಪಿಂಡಾರ, ಬಿಲ್ವಪತ್ರ, ಮೂಷಿಕಾದ ಮತ್ತು ಶಿರೀಷಕ ಎಂಬ ಹಸ್ತಿಗಳು ಇದ್ದರು.
ದಿಲೀಪಃ ಶಙ್ಖಶೀರ್ಷಶ್ಚ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕೋಽಥಾಪರಾಜಿತಃ । ಕೌರವ್ಯೋ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಶ್ಚ ಕುಹುರಃ ಕೃಶಕಸ್ತಥಾ
ದಿಲೀಪ, ಶಂಖಶೀರ್ಷ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕ, ಅಪರಾಜಿತ, ಕೌರವ್ಯ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ, ಕುಹುರ ಮತ್ತು ಕೃಷಕ ಎಂಬ ಹಸ್ತಿಗಳು ಇದ್ದರು.
ವಿರಜಾ ಧಾರಣಶ್ಚೈವ ಸುಬಾಹುರ್ಮುಖರೋ ಜಯಃ । ಬಧಿರಾನ್ಧೌ ವಿಶುಣ್ಡಿಶ್ಚ ವಿರಸಃ ಸುರಸಸ್ತಥಾ
ವಿರಜಾ, ಧಾರಣ, ಸುಬಾಹು, ಮುಖರ, ಜಯ, ಬಧಿರ, ಅಂಧ, ವಿಶುಂಡಿ, ವಿರಸ ಮತ್ತು ಸುರಸ ಎಂಬ ಹಸ್ತಿಗಳು ಇದ್ದರು.
ಏತೇ ಚಾನ್ಯೇ ಚ ಬಹವಃ ಕಶ್ಯಪಸ್ಯಾತ್ಮಜಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಮಾತಲೇ ಪಶ್ಯ ಯದ್ಯತ್ರ ಕಶ್ಚಿತ್ತೇ ರೋಚತೇ ವರಃ
ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಕಶ್ಯಪನ ಮಗರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾತಲಿ, ಇವರಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಯಾರು ಇಷ್ಟವೋ ನೋಡು.
ಮಾತಲಿಸ್ತ್ವೇಕಮವ್ಯಗ್ರಃ ಸತತಂ ಸಂನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ವೈ। ಪಪ್ರಚ್ಛ ನಾರದಂ ತತ್ರ ಪ್ರೀತಿಮಾನಿವ ಚಾಭವತ್
ಆದರೆ ಮಾತಲಿ ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಾರದನನ್ನು ಕೇಳಿದನು ಮತ್ತು ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು.
ಸ್ಥಿತೋ ಯ ಏಷ ಪುರತಃ ಕೌರವ್ಯಸ್ಯಾರ್ಯಕಸ್ಯ ತು। ದ್ಯುತಿಮಾನ್ದರ್ಶನೀಯಶ್ಚ ಕಸ್ಯೈಷ ಕುಲನನ್ದನಃ
ಆರ್ಯಕನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಯುವಕ ಯಾರು? ಇವನು ಯಾರ ಮನೆತನದವನು?
ಕಃ ಪಿತಾ ಜನನೀ ಚಾಸ್ಯ ಕತಮಸ್ಯೈಷ ಭೋಗಿನಃ। ವಂಶಸ್ಯ ಕಸ್ಯೈಷ ಮಹಾನ್ಕೇತುಭೂತ ಇವ ಸ್ಥಿತಃ
ಇವನ ತಂದೆ ಯಾರು, ತಾಯಿ ಯಾರು? ಈ ನಾಗರೊಳಗೆ ಇವನು ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ? ಯಾವ ವಂಶದವನು, ಮಹಾ ಧ್ವಜದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ?
ಪ್ರಣಿಧಾನೇನ ಧೈರ್ಯೇಣ ರೂಪೇಣ ವಯಸಾ ಚ ಮೇ। ಮನಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ದೇವರ್ಷೇ ಗುಣಕೇಶ್ಯಾಃ ಪತಿರ್ವರಃ
ಇವನ ಗಮನ, ಧೈರ್ಯ, ರೂಪ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವರ್ಷೇ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಗುಣಕೇಶಿಗೆ ಈತನನ್ನು ವರನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದೆ.
ಮಾತಲಿಂ ಪ್ರೀತಮನಸಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸುಮುಖದರ್ಶನಾತ್। ನಿವೇದಯಾಮಾಸ ತದಾ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಜನ್ಮ ಕರ್ಮ ಚ
ಮಾತಲಿಯು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಹರ್ಷಭರಿತ ಮುಖದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ನಾರದನು ಆ ಯುವಕನ ಮಹಿಮೆ, ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.
ಐರಾವತಕುಲೇ ಜಾತಃ ಸುಮುಖೋ ನಾಮ ನಾಗರಾಟ್। ಆರ್ಯಕಸ್ಯ ಮತಃ ಪೌತ್ರೋ ದೌಹಿತ್ರೋ ವಾಮನಸ್ಯ ಚ
ಐರಾವತ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಸುಮukho ಎಂಬ ನಾಗರಾಜನು ಆರ್ಯಕನ ಮೊಮ್ಮಗ, ವಾಮನನ ಮಗಳ ಮಗನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಏತಸ್ಯ ಹಿ ಪಿತಾ ನಾಗಶ್ಚಿಕುರೋ ನಾಮ ಮಾತಲೇ। ನಚಿರಾದ್ವೈತನೇಯೇನ ಪಞ್ಚತ್ವಮುಪಪಾದಿತಃ
ಮಾತಲಿ, ಈತನ ತಂದೆ ಚಿಕುರ ಎಂಬ ನಾಗನು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವೈತನೇಯನಿಂದ, ಅಂದರೆ ಗರುಡನಿಂದ, ಸಂಹಾರಗೊಂಡನು.
ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ಪ್ರೀತಮನಾ ಮಾತಲಿರ್ನಾರದಂ ವಚಃ । ಏಷ ಮೇ ರುಚಿತಸ್ತಾತ ಜಾಮಾತಾ ಭುಜಗೋತ್ತಮಃ
ಆಮೇಲೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾತಲಿ ನಾರದನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಮಹರ್ಷೇ, ಈ ಮಹಾನ್ ನಾಗನು ನನಗೆ ಜಾಮಾತನಾಗಿ ಇಷ್ಟವಾಗಿದೆ.'
ಕ್ರಿಯತಾಮತ್ರ ಯತ್ನೋ ವೈ ಪ್ರೀತಿಮಾನಸ್ಮ್ಯನೇನ ವೈ। ಅಸ್ಮೈ ನಾಗಾಯ ವೈ ದಾತುಂ ಪ್ರಿಯಾಂ ದುಹಿತರಂ ಮುನೇ
ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಮಾಡಲಿ, ನಾನು ಈತನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಮುನಿವೇ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಮಗಳನ್ನು ಈ ನಾಗನಿಗೆ ಕೊಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಿ.
ಮಾತಲೇರ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ನಾರದೋ ಮುನಿಸತ್ತಮಃ। ಅಬ್ರವೀದ್ದೇವರಾಜಂ ತಮಾರ್ಯಕಂ ಕುರುನನ್ದನ
ಮಾತಲಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹರ್ಷಿ ನಾರದನು, ಆ ದೇವತೆಗಳಾಧಿಪತಿ ಆರ್ಯಕನಿಗೆ, ಕುರುವಂಶದವನೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಸೂತೋಽಯಂ ಮಾತಲಿರ್ನಾಮ ಶಕ್ರಸ್ಯ ದಯಿತಃ ಸುಹೃತ್। ಶುಚಿಃ ಶೀಲಗುಣೋಪೇತಸ್ತೇಜಸ್ವೀ ವೀರ್ಯವಾನ್ಬಲೀ
ಈಯನು ಮಾತಲಿ ಎಂಬ ರಥಸಾರಥಿ, ಶಕ್ರನ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತನು; ಶುದ್ಧ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳಿರುವ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠನು.
ಶಕ್ರಸ್ಯಾಯಂ ಸಖಾ ಚೈವ ಮನ್ತ್ರೀ ಸಾರಥಿರೇವ ಚ । ಅಲ್ಪಾನ್ತರಪ್ರಭಾವಶ್ಚ ವಾಸವೇನ ರಣೇ ರಣೇ
ಈತನೊಬ್ಬನು ಶಕ್ರನ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತನೂ, ಅವನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವವನೂ, ರಥಚಾಲಕರೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸವನಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯು ಈತನಲ್ಲಿದೆ.
ಅಯಂ ಹರಿಸಹಸ್ರೇಣ ಯುಕ್ತಂ ಜೈತ್ರಂ ರಥೋತ್ತಮಮ್ । ದೇವಾಸುರೇಷು ಯುದ್ಧೇಷು ಮನಸೈವ ನಿಯಚ್ಛತಿ
ಈ ಮಹಾನ್ ರಥವು ಸಾವಿರ ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವಾಗ, ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಈತನು ಮನಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅನೇನ ವಿಜಿತಾನಶ್ವೈರ್ದೋರ್ಭ್ಯಾಂ ಜಯತಿ ವಾಸವಃ । ಅನೇನ ಬಲಭಿತ್ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಹೃತೇ ಪ್ರಹರತ್ಯುತ
ಈ ರಥದಿಂದ ವಾಸವನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಕೈಗಳಿಂದ ಶತ್ರುಗಳ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎದುರಾಳಿಯು ಹೊಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಈತನಿಂದಲೇ ಮೊದಲ ಹೊಡೆತ ಬರುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ಯ ಕನ್ಯಾ ವರಾರೋಹಾ ರೂಪೇಣಾಸದೃಶೀ ಭುವಿ । ಸತ್ಯಶೀಲಗುಣೋಪೇತಾ ಗುಣಕೇಶೀತಿ ವಿಶ್ರುತಾ
ಈತನಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರವಾದ ಮಗಳು ಇದ್ದಾಳೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವಿರುವವಳು ಇಲ್ಲ. ಅವಳು ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಗುಣಕೇಶಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಯತ್ನಾಚ್ಚರತಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮಮರದ್ಯುತೇ। ಸುಮುಖೋ ಭವತಃ ಪೌತ್ರೋ ರೋಚತೇ ದುಹಿತುಃ ಪತಿಃ
ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಈತನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟು ನಡೆಯುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಸುಮುಖನು ಅವನ ಮಗಳಿಗೆ ಪತಿಯಾಗಿ ತುಂಬಾ ತಕ್ಕವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಯದಿ ತೇ ರೋಚತೇ ಸಮ್ಯಗ್ಭುಜಗೋತ್ತಮ ಮಾ ಚಿರಮ್ । ಕ್ರಿಯತಾಮಾರ್ಯಕ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಬುದ್ಧಿಃ ಕನ್ಯಾಪರಿಗ್ರಹೇ
ಅಯ್ಯಾ, ನಾಗರಾಶ್ರೇಷ್ಟ, ಇದು ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದರೆ, ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡಿ. ಮಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ಮಾಡಿ.