ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಭೀಷ್ಮದ್ರೋಣಾದಯಸ್ತತಃ । ಆಸನೇಭ್ಯೋಽಚಲನ್ಸರ್ವೇ ಪೂಜಯನ್ತೋ ಜನಾರ್ದನಮ್
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಇತರರು ತಮ್ಮ ಆಸನಗಳಿಂದ ಎದ್ದು, ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಅಭ್ಯಾಗಚ್ಛತಿ ದಾಶಾರ್ಹೇ ಪ್ರಜ್ಞಾಚಕ್ಷುರ್ನರೇಶ್ವರ। ಸಹೈವ ದ್ರೋಣಭೀಷ್ಮಾಭ್ಯಾಮುದತಿಷ್ಠನ್ಮಹಾಯಶಾಃ
ದಾಶಾರ್ಹನು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತನಾದ ರಾಜನು, ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಭೀಷ್ಮರೊಂದಿಗೆ, ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವರು ಎದ್ದು ನಿಂತರು.
ಉತ್ತಿಷ್ಠತಿ ಮಹಾರಾಜೇ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರೇ ಜನೇಶ್ವರೇ । ತಾನಿ ರಾಜಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸಮುತ್ತಸ್ಥುಃ ಸಮನ್ತತಃ
ಮಹಾರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಎದ್ದು ನಿಂತಾಗ, ಸುತ್ತಲಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ರಾಜರೂ ಕೂಡಾ ಎದ್ದು ನಿಂತರು.
ಆಸನಂ ಸರ್ವತೋಭದ್ರಂ ಜಾಮ್ಬೂನದಪರಿಷ್ಕೃತಮ್ । ಕೃಷ್ಣಾರ್ಥೇ ಕಲ್ಪಿತಂ ತತ್ರ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಸ್ಯ ಶಾಸನಾತ್
ಅಲ್ಲಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಜಾಂಬೂನದದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗೂ ಶುಭವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಆಸನವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಸ್ಮಯಮಾನಸ್ತು ರಾಜಾನಂ ಭೀಷ್ಮದ್ರೋಣೌ ಚ ಮಾಧವಃ । ಅಭ್ಯಭಾಷತ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ರಾಜ್ಞಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ಯಥಾವಯಃ
ಆಗ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಮಾಧವನು ನಗುತ್ತಾ, ರಾಜನಿಗೆ, ಭೀಷ್ಮನಿಗೂ, ದ್ರೋಣನಿಗೂ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
ತತ್ರ ಕೇಶವಮಾನರ್ಚುಃ ಸಮ್ಯಗಭ್ಯಾಗತಂ ಸಭಾಮ್। ರಾಜಾನಃ ಪಾರ್ಥಿವಾಃ ಸರ್ವೇ ಕುರವಶ್ಚ ಜನಾರ್ದನಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ, ಭೂಮಂಡಲದ ಅಧಿಪತಿಗಳೂ, ಕುರುಗಳೂ ಸಭೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕೇಶವನಾದ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ತತ್ರ ತಿಷ್ಠನ್ಸ ದಾಶಾರ್ಹೋ ರಾಜಮಧ್ಯೇ ಪರನ್ತಪಃ। ಅಪಶ್ಯದನ್ತರಿಕ್ಷಸ್ಥಾನೃಷೀನ್ಪರಪುರಞ್ಜಯಃ
ರಾಜರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದಾಶಾರ್ಹನು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಋಷಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ತತಸ್ತಾನಭಿಸಂಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ನಾರದಪ್ರಮುಖಾನೃಷೀನ್ ।। ಅಭ್ಯಭಾಷತ ದಾಶಾರ್ಹೋ ಭೀಷ್ಮಂ ಶಾನ್ತನವಂ ಶನೈಃ
ನಾರದರು ಮುಂತಾದ ಋಷಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ದಾಶಾರ್ಹನು ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಪಾರ್ಥಿವೀಂ ಸಮಿತಿಂ ದ್ರಷ್ಟುಮೃಷಯೋಽಭ್ಯಾಗತಾ ನೃಪ ।। ನಿಮನ್ತ್ರ್ಯನ್ತಾಮಾಸನೈಶ್ಚ ಸತ್ಕಾರೇಣ ಚ ಭೂಯಸಾ
ರಾಜನೇ, ಈ ಋಷಿಗಳು ರಾಜಸಭೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ಆಸನಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವದಿಂದ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಬೇಕು.
ನೈತೇಷ್ವನುಪವಿಷ್ಟೇಷು ಶಕ್ಯಂ ಕೇನಚಿದಾಸಿತುಮ್ ।। ಪೂಜಾ ಪ್ರಯುಜ್ಯತಾಮಾಶು ಮುನೀನಾಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾಮ್
ಈ ಮಹಾತ್ಮರು ಇನ್ನೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳದಿರುವಾಗ ಯಾರೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಬೇಗ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
ಋಷೀಞ್ಶಾನ್ತನವೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಭಾದ್ವಾರಮುಪಸ್ಥಿತಾನ್ । ತ್ವರಮಾಣಸ್ತತೋ ಭೃತ್ಯಾನಾಸನಾನೀತ್ಯಚೋದಯತ್
ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ ಭೀಷ್ಮನು, ಸಭಾ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಸೇವಕರಿಗೆ ಆಸನಗಳನ್ನು ತರಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು.
ಆಸನಾನ್ಯಥ ಮೃಷ್ಟಾನಿ ಮಹಾನ್ತಿ ವಿಪುಲಾನಿ ಚ ।। ಮಣಿಕಾಞ್ಚನಚಿತ್ರಾಣಿ ಸಮಾಜಹ್ರುಸ್ತತಸ್ತತಃ
ಅನಂತರ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಮಣಿಗಳೂ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ, ದೊಡ್ಡದೂ ವಿಶಾಲವೂ ಆದ ಶುಭ ಆಸನಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಂದರು.
ತೇಷು ತತ್ರೋಪವಿಷ್ಟೇಷು ಗೃಹೀತಾರ್ಘ್ಯೇಷು ಭಾರತ ।। ನಿಷಸಾದಾಸನೇ ಕೃಷ್ಣೋ ರಾಜಾನಶ್ಚ ಯಥಾಸನಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಅರ್ಘ್ಯ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಕೃಷ್ಣನೂ ರಾಜರೂ ತಮಗೆ ತಕ್ಕ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರು.
ದುಃಶಾಸನಃ ಸಾತ್ಯಕಯೇ ದದಾವಾಸನಮುತ್ತಮಮ್ ।। ವಿವಿಂಶತಿರ್ದದೌ ಪೀಠಂ ಕಾಞ್ಚನಂ ಕೃತವರ್ಮಣೇ
ದುಃಶಾಸನನು ಸಾತ್ಯಕಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಸನವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ವಿವಿಂಶತಿ ಚಿನ್ನದ ಪೀಠವನ್ನು ಕೃತವರ್ಮನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.
ಅವಿದೂರೇ ತು ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಕರ್ಣದುರ್ಯೋಧನಾವುಭೌ ।। ಏಕಾಸನೇ ಮಹಾತ್ಮಾನೌ ನಿಷೀದತುರಮರ್ಷಣೌ
ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವೇ, ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ದುರ್ಯೋಧನ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದು ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರು.
ಗಾನ್ಧಾರರಾಜಃ ಶಕುನಿರ್ಗಾನ್ಧಾರೈರಭಿರಕ್ಷಿತಃ ।। ನಿಷಸಾದಾಸನೇ ರಾಜಾ ಸಹಪುತ್ರೋ ವಿಶಾಂಪತೇ
ಗಾಂಧಾರರ ರಾಜ ಶಕುನಿ, ಗಾಂಧಾರರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು, ಜನಾಧಿಪತೇ.
ವಿದುರೋ ಮಣಿಪೀಠೇ ತು ಶುಕ್ಲಸ್ಪರ್ಧ್ಯಾಜಿನೋತ್ತರೇ ।। ಸಂಸ್ಪೃಶನ್ನಾಸನಂ ಶೌರೇರ್ಮಹಾಮತಿರುಪಾವಿಶತ್
ಮಹಾಮತಿಯಾದ ವಿದುರನು, ಬಿಳಿ ಚಿರತೆ ಚರ್ಮವಿದ್ದ ಮಣಿಪೀಠದಲ್ಲಿ, ಶೌರಿಯ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು.
ಚಿರಸ್ಯ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದಾಶಾರ್ಹಂ ರಾಜಾನಃ ಸರ್ವ ಏವ ತೇ ।। ಅಮೃತಸ್ಯೇವ ನಾತೃಪ್ಯನ್ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣಾ ಜನಾರ್ದನಮ್
ಬಹು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಆ ರಾಜರೆಲ್ಲರೂ ದಾಶಾರ್ಹನನ್ನು ನೋಡಿ, ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಅಮೃತವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ತೃಪ್ತಿಯಾಗದೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅತಸೀಪುಷ್ಪಸಙ್ಕಾಶಃ ಪೀತವಾಸಾ ಜನಾರ್ದನಃ ।। ವ್ಯಭ್ರಾಜತ ಸಭಾಮಧ್ಯೇ ಹೇಮ್ನೀವೋಪಹಿತೋ ಮಣಿಃ
ಅತಸೀಪುಷ್ಪದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಹಳದಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಜನಾರ್ದನನು, ಚಿನ್ನದಲ್ಲಿ ಜವಳಿಯಂತೆ ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ತತಸ್ತೂಷ್ಣೀಂ ಸರ್ವಮಾಸೀದ್ಗೋವಿನ್ದಗತಮಾನಸಮ್ । ನ ತತ್ರ ಕಶ್ಚಿತ್ಕಿಂಚಿದ್ವಾ ವ್ಯಾಜಹಾರ ಪುಮಾನ್ಕ್ವಚಿತ್
ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರೂ ಗೋವಿಂದನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟಿದ್ದರು; ಅಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಮಾತು ಕೂಡಾ ಆಡಲಿಲ್ಲ.
ತೇಷ್ವಾಸೀನೇಷು ಸರ್ವೇಷು ತೂಷ್ಣೀಂಭೂತೇಷು ರಾಜಸು। ವಾಕ್ಯಮಭ್ಯಾದದೇ ಕೃಷ್ಣಃ ಸುದಂಷ್ಟ್ರೋ ದುನ್ದುಭಿಸ್ವನಃ
ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರು ಕುಳಿತು ಮೌನವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕೃಷ್ಣನು ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಜೀಮೂತ ಇವ ಧರ್ಮಾನ್ತೇ ಸರ್ವಾಂ ಸಂಶ್ರಾವಯನ್ಸಭಾಮ್ । ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಮಭಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಸಮಭಾಷತ ಮಾಧವಃ
ಧರ್ಮದ ಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆಮೋಡದಂತೆ, ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೇಳಿಸಿಸಿದನು; ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಯಿಸಿ, ಮಾಧವನು ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಕುರೂಣಾಂ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಚ ಶಮಃ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಭಾರತ । ಅಪ್ರಣಶೇನ ವೀರಾಣಾಮೇತದ್ಯಾಚಿತುಮಾಗತಃ
ಭಾರತ, ಕುರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಒಡನಾಡುವಂತೆ, ಯೋಧರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗದೆ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
ರಾಜನ್ನಾನ್ಯತ್ಪ್ರವಕ್ತವ್ಯಂ ತವ ನೈಃಶ್ರೇಯಸಂ ವಚಃ । ವಿದಿತಂ ಹ್ಯೇವ ತೇ ಸರ್ವಂ ವೇದಿತವ್ಯಮರಿನ್ದಮ
ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕೆಂಬುದು ಇಲ್ಲ; ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನೇ, ನೀನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಈಗಾಗಲೇ ಅರಿತಿದ್ದೀಯೆ.
ಇದಂ ಹ್ಯದ್ಯ ಕುಲಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸರ್ವರಾಜಸು ಪಾರ್ಥಿವ । ಶ್ರುತವೃತ್ತೋಪಸಂಪನ್ನಂ ಸರ್ವೈಃ ಸಮುದಿತಂ ಗುಣೈಃ
ಇಂದು ಎಲ್ಲ ರಾಜರ ನಡುವೆ ಈ ವಂಶವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಕೃಪಾನುಕಮ್ಪಾ ಕಾರುಣ್ಯಮಾನೃಶಂಸ್ಯಂ ಚ ಭಾರತ । ತಥಾರ್ಜವಂ ಕ್ಷಮಾ ಸತ್ಯಂ ಕುರುಷ್ವೇತದ್ವಿಶಿಷ್ಯತೇ
ದಯೆ, ಕರುಣೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ, ಹಿಂಸೆ ಇಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು, ಸರಳತೆ, ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ—ಈ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳು ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಭಾರತ.
ತಸ್ಮಿನ್ನೇವಂವಿಧೇ ರಾಜನ್ಕುಲೇ ಮಹತಿ ತಿಷ್ಠತಿ। ತ್ವನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಶೇಷೇಣ ನೇಹ ಯುಕ್ತಮಸಾಂಪ್ರತಮ್
ಇಂತಹ ಮಹಾನ್ ವಂಶದಲ್ಲಿ, ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿರುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
ತ್ವಂ ಹಿ ಧಾರಯಿತಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕುರೂಣಾಂ ಕುರುಸತ್ತಮ। ಮಿಥ್ಯಾಪ್ರಚರತಾಂ ತಾತ ಬಾಹ್ಯೇಷ್ವಾಭ್ಯನ್ತರೇಷು ಚ
ನೀನೇ ಕುರುಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ, ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಪಾಲಿಸುವವನಾಗಿ, ತಪ್ಪುಮಾಡುವವರ ಮಧ್ಯೆಯೂ ನಿನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಾಯುವವನಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ತಂದೆ.
ತೇ ಪುತ್ರಾಸ್ತವ ಕೌರವ್ಯ ದುರ್ಯೋಧನಪುರೋಗಮಾಃ। ಧರ್ಮಾರ್ಥೌ ಪೃಷ್ಠತಃ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಚರನ್ತಿ ನೃಶಂಸವತ್
ಆದರೆ, ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳಾದ ದುರ್ಯೋಧನನು ಮುಂತಾದವರು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಲಾಭವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಕೌರವ.
ಅಶಿಷ್ಟಾ ಗತಮರ್ಯಾದಾ ಲೋಭೇನ ಹೃತಚೇತಸಃ। ಸ್ವೇಷು ಬನ್ಧುಷು ಮುಖ್ಯೇಷು ತದ್ವೇತ್ಥ ಪುರುಷರ್ಷಭ
ಅವರು ಶಿಸ್ತಿಲ್ಲದೆ, ಮಿತಿಮೀರಿ, ಲೋಭದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಬಂಧುಗಳಿಗೂ ಹೀಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ—ನೀನು ಇದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೀಯೆ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ.