ಸಭಾಯಾಂ ಮಧುರಾ ವಾಚಃ ಶುಶ್ರೂಷನ್ತಸ್ತ್ವಯೇರಿತಾಃ । ಕುರೂಣಾಂ ಪ್ರತಿವಾಚಶ್ಚ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮ ಮಾಧವ
ಮಾಧವ, ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಹೇಳುವ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾವು ಆಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ; ಜೊತೆಗೆ ಕುರುಗಳ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೂಡ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಭೀಷ್ಮದ್ರೋಣಾದಯಶ್ಚೈವ ವಿದುರಶ್ಚ ಮಹಾಮತಿಃ । ತ್ವಂ ಚ ಯಾದವಶಾರ್ದೂಲ ಸಭಾಯಾಂ ವೈ ಸಮೇಷ್ಯಥ
ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಮಹಾಮತಿ ವಿದುರ ಮತ್ತು ನೀನು, ಯಾದವ ಶಾರ್ದೂಲ, ಎಲ್ಲರೂ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಜರಾಗುವಿರಿ.
ತವ ವಾಕ್ಯಾನಿ ದಿವ್ಯಾನಿ ತಥಾ ತೇಷಾಂ ಚ ಮಾಧವ। ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮ ಗೋವಿನ್ದ ಸತ್ಯಾನಿ ಚ ಹಿತಾನಿ ಚ। ಆಪೃಷ್ಟೋಽಸಿ ಮಹಾಬಾಹೋ ಪುನರ್ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಹೇ ವಯಮ್
ಗೋವಿಂದ, ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು, ಸತ್ಯವೂ ಹಿತವೂ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಮಹಾಬಾಹು, ನೀನು ವಿದಾಯವಾಗಿ ಹೊರಟ ಮೇಲೆ ನಾವು ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ.
ಯಾಹ್ಯವಿಘ್ನೇನ ವೈ ವೀರ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಸ್ತ್ವಾಂ ಸಭಾಗತಮ್। ಆಸೀನಮಾಸನೇ ದಿವ್ಯೇ ಬಲತೇಜಃಸಮಾಹಿತಮ್
ವೀರ, ನೀನು ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೋಗು; ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಅದ್ಭುತ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಬಲ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ.
ಪ್ರಯಾನ್ತಂ ದೇವಕೀಪುತ್ರಂ ಪರವೀರರುಜೋ ದಶ। ಮಹಾರಥಾ ಮಹಾಬಾಹುಮನ್ವಯುಃ ಶಸ್ತ್ರಪಾಣಯಃ
ದೇವಕೀಪುತ್ರನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದವನು ಹೊರಟಾಗ, ಹತ್ತು ಮಹಾರಥಿಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋದರು.
ಪದಾತೀನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ಚ ಸಾದಿನಾಂ ಚ ಪರನ್ತಪ। ಭೋಜ್ಯಂ ಚ ವಿಪುಲಂ ರಾಜನ್ಪ್ರೇಷ್ಯಾಶ್ಚ ಶತಶೋಪರೇ
ಪಾದಾತಿಗಳ ಸಾವಿರಾರು ಜನರೂ, ಅನೇಕ ಕುದುರೆ ಸವಾರರೂ, ರಾಜನೇ, ಅಪಾರವಾದ ಭೋಜನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಸೇವಕರೂ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹೋದರು.
ಕಥಂ ಪ್ರಯಾತೋ ದಾಶಾರ್ಹೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಮಧುಸೂದನಃ। ಕಾನಿ ವಾ ವ್ರಜತಸ್ತಸ್ಯ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಮಹೌಜಸಃ
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ದಾಶಾರ್ಹ, ಮಧುಸೂದನನು ಹೇಗೆ ಹೊರಟನು? ಆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯು ಹೊರಡುವಾಗ ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡವು?
ತಸ್ಯ ಪ್ರಯಾಣೇ ಯಾನ್ಯಸನ್ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ತಾನಿ ಮೇ ಶ್ರೃಣು ಸರ್ವಾಣಿ ದೈವಾನ್ಯೌತ್ಪಾತಿಕಾನಿ ಚ
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಹೊರಡುವಾಗ ಯಾವ ಯಾವ ದೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನು ನನ್ನಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳು.
ಅನಭ್ರೇಽಶನಿನಿರ್ಘೋಷಃ ಸವಿದ್ಯುತ್ಸಮಜಾಯತ । ಅನ್ವಗೇವ ಚ ಪರ್ಜನ್ಯಃ ಪ್ರಾವರ್ಷದ್ವಿಘನೇ ಭೃಶಮ್
ಮೇಘವಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ ಭಾರಿಯಾದ ಗುಡುಗು ಕೇಳಿಸಿತು; ತಕ್ಷಣವೇ ದಟ್ಟವಾದ ಮೇಘದಿಂದ ಜೋರಾಗಿ ಮಳೆ ಬಂತು.
ಪ್ರತ್ಯಗೂಹುರ್ಮಹಾನದ್ಯಃ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖಾಃ ಸಿನ್ಧುಸಪ್ತಮಾಃ । ವಿಪರಿತಾ ದಿಶಃ ಸರ್ವಾ ನ ಪ್ರಾಜ್ಞಾಯತ ಕಿಂಚನ
ಮಹಾನದಿಗಳು, ಏಳು ಸಿಂಧುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು ಹೋದವು; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳು ತಿರುವಾಗಿ, ಏನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಾಜ್ವಲನ್ನಗ್ನಯೋ ರಾಜನ್ಪೃಥಿವೀ ಸಮಕಮ್ಪತ । ಉದಪಾನಾಶ್ಚ ಕುಮ್ಭಾಶ್ಚ ಪ್ರಾಸಿಞ್ಚಞ್ಶತಶೋ ಜಲಮ್
ರಾಜನೇ, ಅಗ್ನಿಗಳು ಜ್ವಲಿಸತೊಡಗಿದವು, ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸಿದವು, ನೂರಾರು ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುಂಭಗಳು ನೀರನ್ನು ಸುರಿದವು.
ತಮಃಸಂವೃತಮಪ್ಯಾಸೀತ್ಸರ್ವಂ ಜಗದಿದಂ ತಥಾ। ನ ದಿಶೋ ನಾದಿಶೋ ರಾಜನ್ಪ್ರಜ್ಞಾಯನ್ತೇಸ್ಮ ರೇಣುನಾ
ಈ ಜಗತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವರಿಸಲಾಯಿತು; ರಾಜನೇ, ಧೂಳಿನಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಮಧ್ಯದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಏನೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಾದುರಾಸೀನ್ಮಹಾಞ್ಛಬ್ದಃ ಖೇಶರೀರಮದೃಶ್ಯತ । ಸರ್ವೇಷು ರಾಜನ್ದೇಶೇಷು ತದದ್ಭುತಮಿವಾಭವತ್
ಮಹಾ ಶಬ್ದವು ಉದಯವಾಯಿತು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಏನೋ ಕಾಣದ ವಸ್ತು ಸಂಚರಿಸಿತು; ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಂಡಿತು.
ಪ್ರಾಮಥ್ನಾದ್ಧಾಸ್ತಿನಪುರಂ ವಾತೋ ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮಃ । ಆರುಜನ್ಗಣಶೋ ವೃಕ್ಷಾನ್ಪರುಷೋಽಶನಿನಿಃಸ್ವನಃ
ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಲವಾದ ಗಾಳಿ ಹಸ್ತಿನಾಪುರವನ್ನು ಬೀಸಿತು; ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಮರಗಳನ್ನು ಮುರಿದು ಹಾಕಿತು, ಅದು ಗುಡುಗಿನ ಶಬ್ದದಷ್ಟು ಭಯಾನಕವಾಗಿತ್ತು.
ಯತ್ರಯತ್ರ ಚ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯೋ ವರ್ತತೇ ಪಥಿ ಭಾರತ । ತತ್ರತತ್ರ ಸುಖೋ ವಾಯುಃ ಸರ್ವಂ ಚಾಸೀತ್ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್
ಯಾದೃಷ್ಟೇ ಯಾದೃಷ್ಟೇ ವೃಷ್ಣಿಯ ಮಗನು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಗ, ಭಾರತ, ಅಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಸದಾ ಮೃದುವಾಗಿ ಬೀಸಿತು, ಎಲ್ಲವೂ ಶುಭವಾಗಿಯೇ ನಡೆಯಿತು.
ವವರ್ಷ ಪುಷ್ಪವರ್ಷಂ ಚ ಕಮಲಾನಿ ಚ ಭೂರಿಶಃ । ಸಮಶ್ಚ ಪನ್ಥಾ ನಿರ್ದುಃಖೋ ವ್ಯಪೇತಕುಶಕಣ್ಟಕಃ
ಅಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಮಳೆ, ಹಲವಾರು ಕಮಲ ಹೂಗಳು ಧರೆಗಿಳಿದವು; ಹಾದಿ ಸೊಗಸಾಗಿ, ಸಮತಟ್ಟಾಗಿ, ಕಂಟಕಗಳೂ ಹುಲ್ಲುಗಳೂ ಇಲ್ಲದೆ ಸುಖಕರವಾಗಿತ್ತು.
ಸಂಸ್ತುತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈರ್ಗೀರ್ಭಿಸ್ತತ್ರತತ್ರ ಸಹಸ್ರಶಃ । ಅರ್ಚ್ಯತೇ ಮಧುಪರ್ಕೈಶ್ಚ ವಸುಭಿಶ್ಚ ವಸುಪ್ರದಃ
ಪ್ರತಿ ಕಡೆ ಸಾವಿರಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು; ಅವನಿಗೆ ಮಾದು, ಮೊಸರು, ಹಾಗೂ ಧನದಾನಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.
ತಂ ಕಿರನ್ತಿ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ವನ್ಯೈಃ ಪುಷ್ಪೈಃ ಸುಗನ್ಧಿಭಿಃ । ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಪಥಿ ಸಮಾಗಮ್ಯ ಸರ್ವಭೂತಹಿತೇ ರತಮ್
ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಮೇಲೆ ಸುಗಂಧ ಭರಿತ ಕಾಡು ಹೂಗಳನ್ನು ಸುರಿದರು.
ಸ ಶಾಲಿಭವನಂ ರಮ್ಯಂ ಸರ್ವಸಸ್ಯಸಮಾಚಿತಮ್। ಸುಖ ಪರಮಧರ್ಮಿಷ್ಠಮಭ್ಯಗಾದ್ಭರತರ್ಷಭ
ಆ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಸುಖಕರವೂ ಧರ್ಮಮಯವೂ ಆದ ಸುಂದರವಾದ ಅಕ್ಕಿ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಪಶ್ಯನ್ಬಹುಪಶೂನ್ಗ್ರಾಮಾನ್ರಮ್ಯಾನ್ಹೃದಯತೋಪಣಾನ್। ಪುರಾಣಿ ಚ ವ್ಯತಿಕಾಮನ್ರಾಷ್ಟ್ರಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ
ಅವನು ಅನೇಕ ಹಸುಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು, ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹರ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು, ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಹೋದನು.
ನಿತ್ಯಂ ಹೃಷ್ಟಾಃ ಸುಮನಸೋ ಭಾರತೈರಭಿರಕ್ಷಿತಾಃ। ನೋದ್ವಿಗ್ನಾಃ ಪರಚಕ್ರಾಣಾಂ ವ್ಯಸನಾನಾಮಕೋವಿದಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಸುಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಭಾರತರು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ, ವಿಪತ್ತನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು.
ಉಪಪ್ಲಾವ್ಯಾದಥಾಗಮ್ಯ ಜನಾಃ ಪುರನಿವಾಸಿನಃ। ಯಥ್ಯತಿಷ್ಠನ್ತ ಸಹಿತಾ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನದಿದೃಕ್ಷಯಾ
ನಂತರ ಉಪಪ್ಲಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಪಟ್ಟಣದ ಜನರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೇರಿ, ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನನನ್ನು ನೋಡಲು ಆತುರದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ತೇ ತು ಸರ್ವೇ ಸಮಾಯಾನ್ತಮಗ್ನಿಮಿದ್ಧಮಿವ ಪ್ರಭುಮ್ । ಅರ್ಚಯಾಮಾಸುರರ್ಚಾರ್ಹಂ ದೇಶಾತಿಥಿಮುಪಸ್ಥಿತಮ್
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಬರುವ ಪ್ರಭುವನ್ನು, ಹಚ್ಚಿದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹನಾಗಿ ದೂರದಿಂದ ಬಂದ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ಗೌರವಿಸಿದರು.
ವೃಕಸ್ಥಲಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಕೇಶವಃ ಪರವೀರಹಾ । ಪ್ರಕೀರ್ಣರಶ್ಮಾವಾದಿತ್ಯೇ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ವೈ ಲೋಹಿತಾಯತಿ
ಪರಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಕೇಶವನು ವೃಕಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಹರಡಿಕೊಂಡು ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದವು.
ತತೋ ಹ್ಯನುಚರಾನ್ಸರ್ವಾನುವಾಚ ಮಧುಸೂದನಃ। ಯುಧಿಷ್ಠಿರಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಮಿಹ ವತ್ಸ್ಯಾಮಹೇ ವಯಮ್
ಆಮೇಲೆ ಮಧುಸೂದನನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಚರರಿಗೆ, 'ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತೇವೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತಸ್ಯ ತನ್ಮತಮಾಜ್ಞಾಯ ಚಕ್ರುರಾವಸಥಂ ನರಾಃ । ಕ್ಷಣೇನ ಚಾನ್ನಪಾನಾನಿ ರರಾವನ್ತಿ ಸಮಾರ್ಜಯನ್
ಅವನ ಆ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಜನರು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು; ತಕ್ಷಣವೇ ಆಹಾರ, ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿದರು.
ಅವತೀರ್ಯ ರಥಾತ್ತೂರ್ಣಂ ಕೃತ್ವಾ ಶೌಚಂ ಯಥಾವಿಧಿ । ರಥಮೋಚನಮಾದಿಶ್ಯ ಸನ್ಧ್ಯಾಮುಪವಿವೇಶ ಹ
ಅವನು ರಥದಿಂದ ಬೇಗ ಇಳಿದು, ವಿಧಿಯಂತೆ ಶೌಚವನ್ನು ಮಾಡಿ, ರಥವನ್ನು ಬಿಡಲು ಹೇಳಿ, ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆಗೆ ಕುಳಿತನು.
ದಾರುಕೋಽಪಿ ಹಯಾನ್ಮುಕ್ತ್ವಾ ಪರಿಚರ್ಯ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರತಃ। ಮುಮೋಚ ಸರ್ವಂ ಯೋಕ್ತಾದಿ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಚೈತಾನವಾಸೃಜತ್
ದಾರುಕನು ಕೂಡ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿ, ಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೂತನ್ನು ತೆಗೆದು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.
ತಸ್ಮಿನ್ಗ್ರಾಮೇ ಪ್ರಧಾನಾಸ್ತು ಯ ಆಸನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನೃಪ । ಆರ್ಯಾಃ ಕುಲೀನಾ ಹ್ರೀಮನ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಂ ವೃತ್ತಿಮನುಷ್ಠಿತಾಃ
ಆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜನೇ, ಮುಖ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಒಳ್ಳೆಯ ವಂಶದವರು, ಶಿಷ್ಟರು, ಲಜ್ಜಾಶೀಲರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರು ಇದ್ದರು.
ತೇಽಭಿಗಮ್ಯ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಹೃಷೀಕೇಶಮರಿನ್ದಮಮ್। ಪೂಜಾಂ ಚಕ್ರುರ್ಯಥಾನ್ಯಾಯಮಾಶೀರ್ಮಙ್ಗಲಸಂಯುತಾಮ್
ಅವರು ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಹೃಷೀಕೇಶನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪೂಜೆ, ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಶುಭಕೋರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.