ಶರೀರಮೇತೌ ಕುರುತಃ ಪಿತಾ ಮಾತಾ ಚ ಭಾರತ। ಆಚಾರ್ಯಶಾಸ್ತಾ ಯಾ ಜಾತಿಃ ಸಾ ಪುಣ್ಯಾ ಸಾಽಽಜರಾಽಮಮ
ಪಿತಾ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಭಾರತಕುಲದವರೇ. ಆದರೆ ಗುರು ನೀಡುವ ಜನ್ಮವೇ ಪುಣ್ಯ, ಅದು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಒಳಗಾಗದು, ಅದು ಅಮರ.
ಯಃ ಪ್ರಾವೃಣೋತ್ಯವಿತಥೇನ ವರ್ಣಾ- ನೃತಂ ಕುರ್ವನ್ನಮೃತಂ ಸಂಪ್ರಯಚ್ಛಮ್। ತಂ ಮನ್ಯೇತ ಪಿತರಂ ಮಾತರಂ ಚ ತಸ್ಮೈ ನ ದ್ರುಹ್ಯೇತ್ಕತಮಸ್ಯ ಜಾನನ್
ಯಾರು ಸತ್ಯದಿಂದ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ನಾಶವನ್ನೇ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ತಂದೆ, ತಾಯಿಯಂತೆ ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದಿಗೂ ಕೆಡುಕನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು.
ಗುರುಂ ಶಿಷ್ಯೋ ನಿತ್ಯಮಭಿವಾದಯೀತ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಮಿಚ್ಛೇಚ್ಛುಚಿರಪ್ರಮತ್ತಃ। ಮಾನಂ ನ ಕುರ್ಯಾನ್ನಾದಧೀತ ರೋಪ- ಮೇಪ ಪ್ರಥಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಸ್ಯ ಪಾದಃ
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಗುರುವನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು, ಶುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಬೇಕು, ಗೌರವ ಹೀನತೆ ತೋರಬಾರದು, ಇತರರನ್ನು ಅನುಕರಿಸಬಾರದು. ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.
ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಕ್ರಮೇಣೈವ ವಿದ್ಯಾಮಾಪ್ನೋತಿ ಯಃ ಶುಚಿಃ । ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಪ್ರಥಮಃ ಪಾದ ಉಚ್ಯತೇ
ಯಾರು ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೋ, ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ವ್ರತದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಆಚಾರ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಪ್ರಾಣೈರಪಿ ಧನೈರಪಿ। ಕರ್ಮಣಾ ಮನಸಾ ವಾಚಾ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪಾದ ಉಚ್ಯತೇ
ಗುರುವಿಗೆ ಪ್ರಾಣದಿಂದಲೂ, ಧನದಿಂದಲೂ, ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಎರಡನೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಮಾ ಗುರೌ ಯಥಾ ವೃತ್ತಿರ್ಗರುಪತ್ನ್ಯಾಂ ತಥಾ ಚರೇತ್। ತತ್ಪುತ್ರೇ ಚ ತಥಾ ಕುರ್ವನ್ದ್ವಿತೀಯಃ ಪಾದ ಉಚ್ಯತೇ
ಗುರುವಿನ ಪತ್ನಿಯ ಮೇಲೂ, ಗುರುವಿನ ಮೇಲಿರುವಂತೆ ಗೌರವದಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕು. ಅವರ ಮಗನ ಮೇಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಎರಡನೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆಚಾರ್ಯೇಣಾತ್ಮಕೃತಂ ವಿಜಾನನ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಚಾರ್ಥಂ ಭಾವಿತೋಽಸ್ಮೀತ್ಯನೇನ । ಯನ್ಮನ್ಯತೇ ತಂ ಪ್ರತಿ ಹೃಷ್ಟಬುದ್ಧಿಃ ಸ ವೈ ತೃತೀಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಸ್ಯ ಪಾದಃ
ಗುರು ನೀಡಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ಅರಿತು, ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದು, 'ನಾನು ಇದರಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಗುರು ಯಾವುದು ಆಶಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದ ಮೂರನೇ ಹೆಜ್ಜೆ.
ನಾಚಾರ್ಯಸ್ಯಾನಪಾಕೃತ್ಯ ಪ್ರವಾಸಂ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಕುರ್ವೀತ ನೈತದಹಂ ಕರೋಮಿ। ಇತೀವ ಮನ್ಯೇತ ನ ಭಾಷಯೇತ ಸ ವೈ ಚತುರ್ಥೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಸ್ಯ ಪಾದಃ
ಗುರುವಿನ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಜ್ಞಾನಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಹೊರನಾಡಿಗೆ ಹೋಗಬಾರದು, 'ನಾನು ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಬಾರದು. ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಬಾರದು. ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ಹೆಜ್ಜೆ.
ಕಾಲೇನ ಪಾದಂ ಲಭತೇ ತಥಾರ್ಥಂ ತತಶ್ಚ ಪಾದಂ ಗುರುಯೋಗತಶ್ಚ। ಉತ್ಸಾಹಯೋಗೇನ ಚ ಪಾದಮೃಚ್ಛೇ- ಚ್ಛಾಸ್ತ್ರೇಣ ಪಾದಂ ಚ ತತೋಽಭಿಯಾತಿ
ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಗುರುನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು, ಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು.
ಧರ್ಮಾದಯೋ ದ್ವಾದಶ ಯಸ್ಯ ರೂಪ- ಮನ್ಯಾನಿ ಚಾಙ್ಗಾನಿ ತಥಾ ಬಲಂ ಚ। ಆಚಾರ್ಯಯೋಗೇ ಫಲತೀತಿ ಚಾಹು- ರ್ಬ್ರಹ್ಮಾರ್ಥಯೋಗೇನ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಮ್
ಧರ್ಮಾದಿ ಹನ್ನೆರಡು ರೂಪಗಳು, ಇತರ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಬಲವು, ಗುರುನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಸಾಧಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಏವಂ ಪ್ರವೃತ್ತೋ ಯದುಪಾಲಭೇತ ವೈ ಧನಮಾಚಾರ್ಯಾಯ ತದನುಪ್ರಯಚ್ಛೇತ್। ಸ ತಾಂ ವೃತ್ತಿಂ ಬಹುಗುಣಾಮೇವಮೇತಿ ಗುರೋಃ ಪುತ್ರೇ ಭವತಿ ಚ ವೃತ್ತಿರೇಷಾ
ಹೀಗೆ ಆಚರಣೆ ಮಾಡಿದವನು ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಗುರುಗೆ ಧನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ವಿಧಾನದನ್ನೇ ಗುರುನ ಮಗನ ಮೇಲೂ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
ಏವಂ ವಸನ್ಸರ್ವತೋ ವರ್ಧತೀಹ ಬಹೂನ್ಪುತ್ರಾಂಲ್ಲಭತೇ ಚ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಮ್। ವರ್ಷನ್ತಿ ಚಾಸ್ಮೈ ಪ್ರದಿಶೋ ದಿಶಶ್ಚ ವಸತ್ಯಸ್ಮಿನ್ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇ ಜನಾಶ್ಚ
ಹೀಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದವನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಅವನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ, ಜನರು ಈ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಏತೇನ ಬ್ರಹ್ಮಂಚರ್ಯೇಣ ದೇವಾ ದೇವತ್ವಮಾಪ್ನುವನ್। ಋಷಯಶ್ಚ ಮಹಾಭಾಗಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಮನೀಷಿಣಃ
ಈ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಮಹಾನ್ ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.
ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಮನೇನೈವ ರೂಪಮಪ್ಸರಸಮಭೂತ್ । ಏತೇನ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೇಣ ಸೂರ್ಯೋಽಪ್ಯಹ್ನಾಯ ಜಾಯತೇ
ಈ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದಲೇ ಗಂಧರ್ವರು ತಮ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಅಪ್ಸರಾಸುಗಳು ಕೂಡ ಅದರಿಂದಲೇ ಸುಂದರರಾಗಿದರು; ಈ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರತಿದಿನ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆಕಾಙ್ಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥಸ್ಯ ಸಂಯೋಗಾದ್ರಸಭೇದಾರ್ಥಿನಾಮಿವ । ಏವಂ ಹ್ಯೇತೇ ಸಮಾಜ್ಞಾಯ ತಾದೃಗ್ಭಾವಂ ಗತಾ ಇಮೇ
ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ರುಚಿಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರುವಂತೆ, ಇದೇ ರೀತಿ, ಇದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡವರು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.
ಯ ಆಶ್ರಯೇತ್ಪಾವಯೇಚ್ಚಾಪಿ ರಾಜ- ನ್ಸರ್ವಂ ಶರೀರಂ ತಪಸಾ ತಪ್ಯಮಾನಃ। ಏತೇನ ವೈ ಬಾಲ್ಯಮಭ್ಯೇತಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಮೃತ್ಯುಂ ತಥಾ ಸ ಜಯತ್ಯನ್ತಕಾಲೇ
ರಾಜನೇ, ಯಾರು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅವನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅನ್ತವತಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ತೇ ಜಯನ್ತಿ ಲೋಕಾಞ್ಜನಾಃ ಕರ್ಮಣಾ ನಿರ್ಮಲೇನ । ಬ್ರಹ್ಮೈವ ವಿದ್ವಾಂಸ್ತೇನ ಚಾಭ್ಯೇತಿ ಸರ್ವಂ ನಾನ್ಯಃ ಪನ್ಥಾ ಅಯನಾಥ ವಿದ್ಯತೇ
ಕ್ಷತ್ರಿಯನೇ, ಶುದ್ಧವಾದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಜನರು ಕ್ಷಣಿಕ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿ ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ—ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ, ನಾಯಕನೇ.
ಆಭಾತಿ ಶುಕ್ಲಮಿವ ಲೋಹಿತಮಿ- ವಾಥೋ ಕೃಷ್ಣಮಥಾಞ್ಜನಂ ಕಾದ್ರವಂ ವಾ। ಸದ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪಶ್ಯತಿ ಯೋಽತ್ರ ವಿದ್ವಾ- ನ್ಕಥಂ ರೂಪಂ ತದಮೃತಮಕ್ಷರಂ ಪದಮ್
ಅದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಿಳಿಯಾಗಿ, ಕೆಂಪಾಗಿ, ಕಪ್ಪಾಗಿ, ಅಂಜನದಂತೆ ಅಥವಾ ಹಾವುಬಣ್ಣದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು; ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿ ಇಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡುವನು—ಆ ಅಮೃತ, ಅಕ್ಷಯ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿದೆ?
ಆಭಾತಿ ಶುಕ್ಲಮಿವ ಲೋಹಿತಮಿ- ವಾಥೋ ಕೃಷ್ಣಮಾಯಸಮರ್ಕವರ್ಣಮ್। ನ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ತಿಷ್ಠತಿ ನಾನ್ತರಿಕ್ಷೇ ನೈತತ್ಸಮುದ್ರೇ ಸಲಿಲಂ ಬಿಭರ್ತಿ
ಅದು ಬಿಳಿಯಾಗಿ, ಕೆಂಪಾಗಿ, ಕಪ್ಪು ಉಕ್ಕಿನಂತೆ ಅಥವಾ ತಾಮ್ರದ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು; ಅದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ನೀರು ಇಲ್ಲ.
ನ ತಾರಕಾಸು ನ ಚ ವಿದ್ಯುದಾಶ್ರಿತಂ ನ ಚಾಭ್ರೇಷು ದೃಶ್ಯತೇ ರೂಪಮಸ್ಯ। ನ ಚಾಪಿ ವಾಯೌ ನ ಚ ದೇವತಾಸು ನೈತಚ್ಚನ್ದ್ರೇ ದೃಶ್ಯತೇ ನೋತ ಸೂರ್ಯೇ
ಅದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಮಿಂಚಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ರೂಪ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇಲ್ಲ; ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಅದು ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ.
ನೈವರ್ಕ್ಷು ತನ್ನ ಯಜುಷ್ಷು ನಾಪ್ಯಥರ್ವಸು ನ ದೃಶ್ಯತೇ ವೈ ವಿಮಲೇಷು ಸಾಮಸು। ರಥನ್ತರೇ ಬಾರ್ಹದ್ರಥೇ ವಾಪಿ ರಾಜ- ನ್ಮಹಾವ್ರತೇ ನೈವ ದೃಶ್ಯೇದ್ಭ್ರುವಂ ತತ್
ಅದು ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅಥರ್ವಣವೇದದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಶುದ್ಧ ಸಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ರಥಂತರ ಅಥವಾ ಬೃಹದ್ರಥ ಗಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಮಹಾವ್ರತದಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ರೂಪ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ರಾಜನೇ.
ಅಪಾರಣೀಯಂ ತಮಸಃ ಪರಸ್ತಾ- ತ್ತದನ್ತಕೋಽಪ್ಯೇತಿ ವಿನಾಶಕಾಲೇ। ಅಣೀಯೋ ರೂಪಂ ಕ್ಷುರಧಾರಯಾ ಸಮಂ ಮಹಚ್ಚ ರೂಪಂ ತದ್ವೈ ಪರ್ವತೇಭ್ಯಃ
ಅದು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದಾಟಿದೆ; ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಣವೂ ಅದನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಅದರ ರೂಪ ಕತ್ತರಿ ಅಂಚಿನಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಆದರೆ ಪರ್ವತಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು.
ಸಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ತದಮೃತಂ ಲೋಕಾಸ್ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ತದ್ಯಶಃ । ಭೂತಾನಿ ಜಝಿರೇ ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಲಯಂ ಯಾನ್ತಿ ತತ್ರ ಹಿ
ಅದು ಆಧಾರ, ಅದು ಅಮೃತ, ಅದು ಲೋಕಗಳು, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮ, ಅದು ಯಶಸ್ಸು; ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಅದರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ.
ಅನಾಮಯಂ ತನ್ಮಹದುದ್ಯತಂ ಯಶೋ ವಾಚೋ ವಿಕಾರಂ ಕವಯೋ ವದನ್ತಿ। ಯಸ್ಮಿಞ್ಜಗತ್ಸರ್ವಮಿದಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ ಯೇ ತದ್ವಿದುರಮೃತಾಸ್ತೇ ಭವನ್ತಿ
ಅದು ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತ, ಅದು ಮಹಾನ್, ಅದು ಉನ್ನತ ಯಶಸ್ಸು; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮಾತಿನ ಪರಿವರ್ತನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಗತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ; ಅದನ್ನು ಅರಿತವರು ಅಮರರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ತದೇತದಹ್ನಾ ಸಂಸ್ಥಿತಂ ಭಾತಿ ಸರ್ವಂ ತದಾತ್ಮವಿತ್ಪಶ್ಯತಿ ಜ್ಞಾನಯೋಗಾತ್। ತಸ್ಮಿಞ್ಜಗತ್ಸರ್ವಮಿದಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ ಯೇ ತದ್ವಿದುರಮೃತಾಸ್ತೇ ಭವನ್ತಿ
ಅದರ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲವೂ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ, ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ; ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿ ಜ್ಞಾನಯೋಗದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಈ ಜಗತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ; ಅದನ್ನು ಅರಿತವರು ಅಮರರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಶೋಕಃ ಕ್ರೋಧಶ್ಚ ಲೋಭಶ್ಚ ಕಾಮೋ ಮಾನಃ ಪರಾಸುತಾ। ಈರ್ಷ್ಯಾ ಮೋಹೋ ವಿವಿತ್ಸಾ ಚ ಕೃಪಾಽಸೂಯಾ ಜುಗುಪ್ಸುತಾ
ದುಃಖ, ಕೋಪ, ಲೋಭ, ಕಾಮ, ಅಹಂಕಾರ, ಪರರ ಸೊತ್ತಿಗೆ ಆಸೆ, ಈರ್ಷೆ, ಮೋಹ, ಕುತೂಹಲ, ದಯೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಅಸಹ್ಯ—
ದ್ವಾದಶೈತೇ ಮಹಾದೋಷಾ ಮನುಷ್ಯಪ್ರಾಣನಾಶನಾಃ। ಏಕೈಕಮೇತೇ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಮನುಷ್ಯಾನ್ಪರ್ಯುಪಾಸತೇ। ಯೌರಾವಿಷ್ಟೋ ನರಃ ಪಾಪಂ ಮೂಢಸಂಜ್ಞೋ ವ್ಯವಸ್ಯತಿ
ಈ ಹನ್ನೆರಡು ದೊಡ್ಡ ದೋಷಗಳು, ಮಾನವನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ; ರಾಜೇಂದ್ರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಮಾನವನನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾದವನು, ಮೂಢನಾಗಿ, ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ಪೃಹಯಾಲುರುಗ್ರಃ ಪರುಷೋ ವಾ ವದಾನ್ಯಃ ಕ್ರೋಧಂ ಬಿಭ್ರನ್ಮನಸಾ ವೈ ವಿಕತ್ಥೀ। ನೃಶಂಸಧರ್ಮಾಃ ಷಡಿಮೇ ಜನಾ ವೈ ಪ್ರಾಪ್ಯಾಪ್ಯರ್ಥಂ ನೋತ ಸಭಾಜಯನ್ತೇ
ಹೆಚ್ಚು ಆಸೆಪಡುವವನು, ಕಠಿಣನು, ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು, ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವವನು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಇಡುವವನು, ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವದವನು—ಈ ಆರು ಜನರು ಧನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೂ ಅದನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಂಭೋಗಸಂವಿದ್ವಿಷಮೋಽತಿಮಾನೀ ದತ್ತ್ವಾ ವಿಕತ್ಥೀ ಕೃಪಣೋ ದುರ್ಬಲಶ್ಚ। ಬಹುಪ್ರಶಂಕಸೀ ವನಿತಾದ್ವಿಟ್ ಸದೈವ ಸಪ್ತೈವೋಕ್ತಾಃ ಪಾಪಶೀಲಾ ನೃಶಂಸಾಃ
ಭೋಗವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು, ಅತಿಯಾದ ಹೆಮ್ಮೆಯವನು, ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವವನು, ಕಂಜುಗು, ದುರ್ಬಲನು, ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಅನುಮಾನಪಡುವವನು, ಮಹಿಳಾ ಆಸಕ್ತನು ಅಥವಾ ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯನು—ಈ ಏಳು ಜನರು ಪಾಪಮಾರ್ಗದವರು, ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವದವರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಧರ್ಮಶ್ಚ ಸತ್ಯಂ ಚ ತಪೋ ದಮಶ್ಚ ಅಮಾತ್ಸರ್ಯಂ ಹ್ರೀಸ್ತಿತಿಕ್ಷಾನಸೂಯಾ। ದಾನಂ ಶ್ರುತಂ ಚೈವ ಧೃತಿಃ ಕ್ಷಮಾ ಚ ಮಹಾವ್ರತಾ ದ್ವಾದಶ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ
ಧರ್ಮ, ಸತ್ಯ, ತಪಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಈರ್ಷೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಲಜ್ಜೆ, ಸಹನೆ, ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ದಾನ, ವಿದ್ಯೆ, ಸ್ಥೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆ—ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಹಾವ್ರತಗಳು.