ಅಭಿಷೇಕ್ತುಕಾಮಂ ನೃಪತಿಂ ಪೂರುಂ ಪುತ್ರಂ ಕನೀಯಸಮ್। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರಮುಖಾ ವರ್ಣಾ ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರುವನ್
ಅವರು ಕಿರಿಯ ಮಗ ಪುರುವನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಇತರ ವರ್ಣದವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಕಥಂ ಶುಕ್ರಸ್ಯ ನಪ್ತಾರಂ ದೇವಯಾನ್ಯಾಃ ಸುತಂ ಪ್ರಭೋ। ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಯದುಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ರಾಜ್ಯಂ ಪೂರೋಃ ಪ್ರಯಚ್ಛಸಿ
ಪ್ರಭುವೇ, ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯರ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ದೇವಯಾನಿಯ ಪುತ್ರ ಯದುನು ಹಿರಿಯನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುರುವಿಗೆ ನೀಡುವುದು ಹೇಗೆ?
ಯದುರ್ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ತವ ಸುತೋ ಜಾತಸ್ತಮನು ತುರ್ವಸುಃ। ಶರ್ಮಿಷ್ಠಾಯಾಃ ಸುತೋ ದ್ರುಹ್ಯುಸ್ತತೋಽನುಃ ಪೂರುರೇವ ಚ
ಯದು ನಿನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮಗನು, ಅವನ ನಂತರ ತುರ್ವಸು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಶರ್ಮಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ದುಹ್ಯು, ಆಮೇಲೆ ಅನು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪುರು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಕಥಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾನತಿಕ್ರಮ್ಯ ಕನೀಯಾನ್ರಾಜ್ಯಮರ್ಹತಿ। ಏತತ್ಸಂಬೋಧಯಾಮಸ್ತ್ವಾಂ ಧರ್ಮಂ ತ್ವಂ ಪ್ರತಿಪಾಲಯ
ಹಿರಿಯವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕಿರಿಯವನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನೆಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು? ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ—ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರಮುಖಾ ವರ್ಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಶೃಣ್ವನ್ತು ಮೇ ವಚಃ। ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಪ್ರತಿ ಯಥಾ ರಾಜ್ಯಂ ನ ದೇಯಂ ಮೇ ಕಥಂಚನ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ವರ್ಣದವರು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಲಿ; ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿರಿಯನಿಗೆ ಕೊಡಬಾರದು.
ಮಮ ಜ್ಯೇಷ್ಠೇನ ಯದುನಾ ನಿಯೋಗೋ ನಾನುಪಾಲಿತಃ। ಪ್ರತಿಕೂಲಃ ಪಿತುರ್ಯಶ್ಚ ನ ಸ ಪುತ್ರಃ ಸತಾಂ ಮತಃ
ನನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಯದು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ತಂದೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆವ ಮಗನನ್ನು ಸಜ್ಜನರು ನಿಜವಾದ ಮಗನೆಂದು ಎಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಮಾತಾಪಿತ್ರೋರ್ವಚನಕೃದ್ಧಿತಃ ಪಥ್ಯಶ್ಚ ಯಃ ಸುತಃ। ಸ ಪುತ್ರಃ ಪುತ್ರವದ್ಯಶ್ಚ ವರ್ತತೇ ಪಿತೃಮಾತೃಷು
ತಾಯಿಯೂ ತಂದೆಯೂ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು ನಿಜವಾದ ಮಗ; ಅವನು ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಮಗನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪುದಿತಿ ನರಕಸ್ಯಾಖ್ಯಾ ದುಃಖಂ ಚ ನರಕಂ ವಿದುಃ। ಪುತಸ್ತ್ರಾಣಾತ್ತತಃ ಪುತ್ತ್ರಮಿಹೇಚ್ಛನ್ತಿ ಪರತ್ರ ಚ
'ಪುತಿ' ಎಂಬುದು ನರಕದ ಹೆಸರು; ನರಕವೆಂದರೆ ದುಃಖ. ಆದ್ದರಿಂದ ನರಕದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಮಗನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
ಆತ್ಮನಃ ಸದೃಶಃ ಪುತ್ರಃ ಪಿತೃದೇವರ್ಷಿಪೂಜನೇ। ಯೋ ಬಹೂನಾಂ ಗುಣಕರಃ ಸ ಪುತ್ರೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಉಚ್ಯತೇ
ತಾನೇ ಹೋಲುವ, ತಂದೆ, ದೇವರು, ಋಷಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ, ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಮಗನೇ ಹಿರಿಯನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಮೂಕೋಽನ್ಧೋ ಬಧಿರಃ ಶ್ವಿತ್ರೀ ಸ್ವಧರ್ಮಂ ನಾನುತಿಷ್ಠತಿ। ಚೋರಃ ಕಿಲ್ಬಿಷಿಕಃ ಪುತ್ರೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಉಚ್ಯತೇ
ಮೌನ, ಕುರುಡು, ಕಿವಿಯಿಲ್ಲದ, ಕೊಳಕಿನ ಮಗ, ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸದ, ಕಳ್ಳ ಅಥವಾ ಪಾಪಿ—even ಅವನು ಹಿರಿಯನಾದರೂ—ಹಿರಿಯನೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗದು.
ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಂಶಹಾರೀ ಗುಣಕೃದಿಹ ಲೋಕೇ ಪರತ್ರ ಚ। ಶ್ರೇಯಾನ್ಪುತ್ರೋ ಗುಣೋಪೇತಃ ಸ ಪುತ್ರೋ ನೇತರೋ ವೃಥಾ। ವದನ್ತಿ ಧರ್ಮಂ ಧರ್ಮಜ್ಞಾಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಪುತ್ರಕಾರಣಾತ್
ಗುಣಗಳಿರುವ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಗೌರವ ತರುವ, ಹಿರಿಯನ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮಗನೇ ನಿಜವಾದ ಮಗ; ಗುಣವಿಲ್ಲದವನು ವ್ಯರ್ಥ. ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವರು ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ವೇದೋಕ್ತಂ ಸಂಭವಂ ಮಹ್ಯಮನೇನ ಹೃದಯೋದ್ಭವಮ್। ತಸ್ಯ ಜಾತಮಿದಂ ಕೃತ್ಸ್ನಮಾತ್ಮಾ ಪುತ್ರ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ
ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಮಗನು ನನ್ನಿಂದ, ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲವೂ ನಾನೇ ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಯದುನಾಽಹಮವಜ್ಞಾತಸ್ತಥಾ ತುರ್ವಸುನಾಪಿ ಚ। ದ್ರುಹ್ಯುನಾ ಚಾನುನಾ ಚೈವ ಮಯ್ಯವಜ್ಞ ಕೃತಾ ಭೃಶಮ್
ನನ್ನನ್ನು ಯದು, ತುರ್ವಸು, ದುರ್ಹ್ಯು ಮತ್ತು ಅನು—all ನನಗೆ ಬಹಳ ಅವಮಾನ ಮಾಡಿದರು.
ಪೂರುಣಾ ತು ಕೃತಂ ವಾಕ್ಯಂ ಮಾನಿತಂ ಚ ವಿಶೇಷತಃ। ಕನೀಯಾನ್ಮಮ ದಾಯಾದೋ ಧೃತಾ ಯೇನ ಜರಾ ಮಮ
ಆದರೆ ಪೂರು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದನು; ಅವನು ಚಿಕ್ಕವನಾದರೂ ನನ್ನ ವಾರಸುದಾರನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನೇ ನನ್ನ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡನು.
ಮಮ ಕಾಮಃ ಸ ಚ ಕೃತಃ ಪೂರುಣಾ ಮಿತ್ರರೂಪಿಣಾ। ಶುಕ್ರೇಣ ಚ ವರೋದತ್ತಃ ಕಾವ್ಯೇನೋಶನಸಾ ಸ್ವಯಮ್
ಪೂರೂ ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದನು, ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದನು; ಶುಕ್ರನು, ಉಶನಸ್ಸು, ಕೊಟ್ಟ ವರದಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ಪುತ್ರೋ ಯಸ್ತ್ವಾಽನುವರ್ತೇತ ಸ ರಾಜಾ ಪೃಥಿವೀಪತಿಃ। `ಯೋ ವಾನುವರ್ತೀ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಸ ಪುತ್ರೋ ದಾಯಭಾಗ್ಭವೇತ್
ತಂದೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮಗನೇ ರಾಜನು, ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿ; ಮಕ್ಕಳೊಳಗೆ ಯಾರು ವಿಧೇಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ ಅವನೇ ನಿಜವಾದ ಮಗ, ಅವನಿಗೇ ಹಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಯಃ ಪುತ್ರೋ ಗುಣಸಂಪನ್ನೋ ಮಾತಾಪಿತ್ರೋರ್ಹಿತಃ ಸದಾ
ಯಾವ ಮಗನು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಯಾವಾಗಲೂ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೋ—
ಸರ್ವಮರ್ಹತಿ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕನೀಯಾನಪಿ ಸತ್ತಮಃ। `ವೇದ ಧಮಾರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಮುನಿಭಿಃ ಕಥಿತಂ ಪುರಾ
ಅವನು ಚಿಕ್ಕವನಾದರೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದರೂ, ಎಲ್ಲ ಶುಭವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹನು; ಇದನ್ನು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಹಃ ಪೂರುರಿದಂ ರಾಜ್ಯಂ ಯಃ ಸುತಃ ಪ್ರಿಯಕೃತ್ತವ। ವರದಾನೇನ ಶುಕ್ರಸ್ಯ ನ ಶಕ್ಯಂ ವಕ್ತುಮುತ್ತರಮ್
ಪೂರು ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು, ಅವನು ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದ ಮಗ; ಶುಕ್ರನು ಕೊಟ್ಟ ವರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗದು.
ಪೌರಜಾನಪದೈಸ್ತುಷ್ಟೈರಿತ್ಯುಕ್ತೋ ನಾಹುಷಸ್ತದಾ। ಅಭ್ಯಷಿಞ್ಚತ್ತತಃ ಪೂರುಂ ರಾಜ್ಯೇ ಸ್ವೇ ಸುತಮಾತ್ಮನಃ
ಪೌರರು, ಜನರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು; ಆಗ ನಾಹುಷನು ತನ್ನ ಮಗ ಪೂರನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು.
ಯದುಂ ಚ ತುರ್ವಸುಂ ಚೋಭೌ ದ್ರುಹ್ಯುಂ ಚೈವ ಸಹಾನುಜಮ್। ಅನ್ತೇಷು ಸ ವಿನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ನಾಹುಷಃ ಸ್ವಾತ್ಮಜಾನ್ಸುತಾನ್
ಯದು, ತುರ್ವಸು, ದುರ್ಹ್ಯು ಮತ್ತು ಅನು ಅವರ ತಮ್ಮರೊಡನೆ—ನಾಹುಷನು ತನ್ನ ಇತರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಭಾಗಗಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಿದನು.
ದತ್ತ್ವಾ ಚ ಪೂರವೇ ರಾಜ್ಯಂ ವನವಾಸಾಯ ದೀಕ್ಷಿತಃ। ಪುರಾತ್ಸ ನಿರ್ಯಯೌ ರಾಜಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಸ್ತಾಪಸೈಃ ಸಹ
ಪೂರಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ರಾಜನು ವನವಾಸ ವ್ರತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳೊಡನೆ ನಗರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟನು.
ದೇವಯಾನ್ಯಾ ಚ ಸಹಿತಃ ಶರ್ಮಿಷ್ಠಯಾ ಚ ಭಾರತ। ಅಕರೋತ್ಸ ವನೇ ರಾಜಾ ಸಭಾರ್ಯಸ್ತಪ ಉತ್ತಮಮ್
ಭಾರತ, ರಾಜನು ದೇವಯಾನಿಯವರೂ ಶರ್ಮಿಷ್ಠೆಯವರೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ಯದೋಸ್ತು ಯಾದವಾ ಜಾತಾಸ್ತುರ್ವಸೋರ್ಯವನಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ದ್ರುಹ್ಯೋಃ ಸುತಾಸ್ತು ವೈ ಭೋಜಾ ಅನೋಸ್ತು ಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾತಯಃ
ಯದುನಿಂದ ಯಾದವರು, ತುರ್ವಸುತನಿಂದ ಯವನರು, ದುರ್ಹ್ಯೂನಿಂದ ಭೋಜರು, ಅನುನಿಂದ ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಜನಾಂಗಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.
ಪೂರೋಸ್ತು ಪೌರವೋ ವಂಶೋ ಯತ್ರ ಜಾತೋಽಸಿ ಪಾರ್ಥಿವ। ಇದಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ರಾಜ್ಯಂ ಕಾರಯಿತುಂ ವಶೀ
ಪೂರುನಿಂದ ಪೌರವರ ವಂಶವು ಉದಯವಾಯಿತು, ರಾಜನೇ, ನೀನು ಅದರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಈ ವಂಶವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಏವಂ ಸ ನಾಹುಷೋ ರಾಜಾ ಯಯಾತಿಃ ಪುತ್ರಮೀಪ್ಸಿತಮ್। ರಾಜ್ಯೇಽಭಿಷಿಚ್ಯ ಮುದಿತೋ ವಾನಪ್ರಸ್ಥೋಽಭವನ್ಮುನಿಃ
ಈ ರೀತಿ, ನಾಹುಷನ ಮಗ ಯಯಾತಿ ರಾಜನು, ತನ್ನ ಇಷ್ಟವಾದ ಮಗನನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಕೂಡಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
ಉಷಿತ್ವಾ ಚ ವನೇ ವಾಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಸಂಶಿತವ್ರತಃ। ಫಲಮೂಲಾಶನೋ ದಾನ್ತಸ್ತತಃ ಸ್ವರ್ಗಮಿತೋ ಗತಃ
ಅವನನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ಹಣ್ಣುಮೂಲಗಳನ್ನು ತಿಂದು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಸ ಗತಃ ಸ್ವರ್ನಿವಾಸಂ ತಂ ನಿವಸನ್ಮುದಿತಃ ಸುಖೀ। ಕಾಲೇನ ನಾತಿಮಹತಾ ಪುನಃ ಶಕ್ರೇಣ ಪಾತಿತಃ
ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಖದಿಂದ ಸಂತೋಷವಾಗಿ ವಾಸವನ್ನಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲವಿಲ್ಲದೆ, ಶಕ್ರನು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ಬಿಟ್ಟನು.
ಸ್ವರ್ಗತಶ್ಚ ಪುನರ್ಬ್ರಹ್ಮನ್ನಿವಸನ್ದೇವವೇಶ್ಮನಿ। ಕಾಲೇನ ನಾತಿಮಹತಾ ಕಥಂ ಶಕ್ರೇಣ ಪಾತಿತಃ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಅವನು ದೇವರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವಾಗದೆ, ಶಕ್ರನು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೆಳಗೆ ಬಿಟ್ಟನು?
ನಿಪತನ್ಪ್ರಚ್ಯುತಃ ಸ್ವರ್ಗಾದಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮೇದಿನೀತಲಮ್। ಸ್ಥಿತ ಆಸೀದನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಸ ತದೇತಿ ಶ್ರುತಂ ಮಯಾ
ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಲುಪದೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದನು. ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.