ಯಸ್ಯೋದಕಂ ಮಧುಪರ್ಕಂ ಚ ಗಾಂ ಚ ನ ಮನ್ತ್ರವಿತ್ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ಗೇಹೇ । ಲೋಭಾದ್ಭಯಾದಥ ಕಾರ್ಪಣ್ಯತೋ ವಾ ತಸ್ಯಾನರ್ಥಂ ಜೀವಿತಮಾಹುರರ್ಯಾಃ
ಯಾರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗೆ ನೀರು, ಮಧುಪರ್ಕ ಅಥವಾ ಹಸುವನ್ನು ಲೋಭದಿಂದ, ಭಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಕಿರುಕತನದಿಂದ ಕೊಡದೆ ಹೋದರೂ, ಆತನ ಜೀವನ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಸಜ್ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಚಿಕಿತ್ಸಕಃ ಶಲ್ಯಕರ್ತಾವಕೀರ್ಣೀ ಸ್ತೇನಃ ಕ್ರೂರೋ ಮದ್ಯಪೋ ಭ್ರೂಣಹಾ ಚ। ಸೇನಾಜೀವೀ ಶ್ರುತಿವಿಕ್ರಾಯಕಶ್ಚ ಭೃಶಂ ಪ್ರಿಯೋಽಪ್ಯತಿಥಿರ್ನೋದಕಾರ್ಹಃ
ವೈದ್ಯ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ, ಕಳ್ಳ, ಕ್ರೂರನು, ಮದ್ಯಪಾನಿ, ಗರ್ಭಹತ್ಯೆಗೈದವ, ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವವ, ವೇದವನ್ನು ಮಾರುವವ—ಇವರು ಪ್ರೀತಿಯವರಾದರೂ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಬಂದರೆ ನೀರು ಕೊಡಬಾರದು.
ಅವಿಕ್ರೇಯಂ ಲವಣಂ ಪಕ್ವಮನ್ನಂ ದಧಿ ಕ್ಷೀರಂ ಮಧು ತೈಲಂ ಘೃತಂ ಚ। ತಿಲಾ ಮಾಂಸಂ ಫಲಮೂಲಾನಿ ಶಾಕಂ ರಕ್ತಂ ವಾಸಃ ಸರ್ವಗನ್ಧಾ ಗುಡಾಶ್ಚ
ಉಪ್ಪು, ರುಚಿಕರವಾದ ಅನ್ನ, ಮೊಸರು, ಹಾಲು, ಜೇನು, ಎಣ್ಣೆ, ತುಪ್ಪ, ಎಳ್ಳು, ಮಾಂಸ, ಹಣ್ಣು, ಬೇರು, ಸೊಪ್ಪು, ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆ, ಎಲ್ಲಾ ಸುಗಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ—ಇವುಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮಾರಬಾರದು.
ಅರೋಷಣೋ ಯಃ ಸಮಲೋಷ್ಠಾಶ್ಮಕಾಞ್ಚನಃ ಪ್ರಹೀಣಶೋಕೋ ಗತಸನ್ಧಿವಿಗ್ರಹಃ । ನಿನ್ದಾಪ್ರಶಂಸೋಪರತಃ ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯೇ ತ್ಯಜನ್ನುದಾಸೀನವದೇಷ ಭಿಕ್ಷುಕಃ
ಯಾರು ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ, ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲು, ಚಿನ್ನವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ದುಃಖವಿಲ್ಲ, ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ನಿಂದೆ-ಪ್ರಶಂಸೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ, ಇಷ್ಟ-ಅನಿಷ್ಟವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಿರಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ—ಅವರೇ ನಿಜವಾದ ಭಿಕ್ಷು.
ನೀವಾರಮೂಲೇಙ್ಗುದಶಾಕವೃತ್ತಿಃ ಸುಸಂಯತಾತ್ಮಾಗ್ನಿಕಾರ್ಯೇಷು ಚೋದ್ಯಃ। ವನೇ ವಸನ್ನತಿಥಿಷ್ವಪ್ರಮತ್ತೋ ಧುರನ್ಧರಃ ಪುಣ್ಯಕೃದೇಷ ತಾಪಸಃ
ನೀವಾರ ಧಾನ್ಯ, ಎಣ್ಗುಡಿ ಹಣ್ಣು, ಸೊಪ್ಪು ತಿನ್ನುವವನು, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವಿರುವವನು, ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವನು, ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು—ಅವನೇ ಸತ್ಯವಾದ ತಪಸ್ವಿ.
ಅಪಕೃತ್ಯ ಬುದ್ಧಿಮತೋ ದೂರಸ್ಥೋಽಸ್ಮೀತಿ ನಾಶ್ವಸೇತ್। ದೀರ್ಘೌ ಬುದ್ಧಿಮತೋ ಬಾಹೂ ಯಾಭ್ಯಾಂ ಹಿಂಸತಿ ಹಿಂಸಿತಃ
ಒಬ್ಬ ವಿವೇಕಿಗೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದವನು, 'ನಾನು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಇರಬಾರದು; ಯಾಕೆಂದರೆ ವಿವೇಕಿಯ ಕೈಗಳು ದೂರವರೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ, ಅವನು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದವರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ನ ವಿಶ್ವಸೇದವಿಶ್ವಸ್ತೇ ವಿಶ್ವಸ್ತೇ ನಾತಿವಿಶ್ವಸೇತ್। ವಿಶ್ವಾಸಾದ್ಭಯಮುತ್ಪನ್ನಂ ಮೂಲಾನ್ಯಪಿ ನಿಕೃನ್ತತಿ
ಅನಂಬಿಕಸ್ಥರನ್ನು ನಂಬಬಾರದು, ನಂಬಿಕಸ್ಥರನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ನಂಬಬಾರದು; ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಭಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಅದು ಮೂಲವನ್ನೇ ಕಡಿದುಹಾಕಬಹುದು.
ಅನೀರ್ಷುರ್ಗುಪ್ತದಾರಶ್ಚ ಸಂವಿಭಾಗೀ ಪ್ರಿಯಂವದಃ। ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೋ ಮಧುರವಾಕ್ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ನ ಚಾಸಾಂ ವಶಗೋ ಭವೇತ್
ಯಾರು ಈರ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಪರದಾರಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ, ಸಿಹಿಯಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರ ವಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಅವರೇ ಆದರ್ಶವಂತರು.
ಪೂಜನೀಯಾ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಪುಣ್ಯಾಶ್ಚ ಗೃಹದೀಪ್ತಯಃ। ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಶ್ರಿಯೋ ಗೃಹಸ್ಯೋಕ್ತಾಸ್ತಸ್ಮಾದ್ರಕ್ಷ್ಯಾ ವಿಶೇಷತಃ
ಮಹಾ ಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾದ ಹೆಂಗಸರು ಪೂಜ್ಯರು, ಅವರು ಮನೆಗೆ ಶುಭವನ್ನು ತರುತ್ತಾರೆ, ಮನೆಯ ಬೆಳಕಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಂಗಸರು ಮನೆಯ ಐಶ್ವರ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
ಪಿತುರನ್ತಃಪುರಂ ದದ್ಯಾನ್ಮಾತುರ್ದದ್ಯಾನ್ಮಹಾನಸಮ್। ಗೋಷು ಚಾತ್ಮಸಮಂ ದದ್ಯಾತ್ಸ್ವಯಮೇವ ಕೃಷಿಂ ವ್ರಜೇತ್। ಭೃತ್ಯೈರ್ವಾಣಿಜ್ಯಚಾರಂ ಚ ಪುತ್ರೈಃ ಸೇವೇತ ಚ ದ್ವಿಜಾನ್
ತಂದೆಗೆ ಮನೆಯ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು, ತಾಯಿಗೆ ಅಡಿಗೆಮನೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಹಸುಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತದಂತೆ ನೋಡಬೇಕು. ತಾನೇ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸೇವಕರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸೇವೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
ಅದ್ಭ್ಯೋಽಗ್ನಿರ್ಬ್ರಹ್ಮತಃ ಕ್ಷತ್ರಮಶ್ಮನೋ ಲೋಹಮುತ್ಥಿತಮ್। ತೇಷಾಂ ಸರ್ವತ್ರಗಂ ತೇಜಃ ಸ್ವಾಸು ಯೋನಿಷು ಶಾಮ್ಯತಿ
ನೀರುಗಳಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣ ಬರುತ್ತದೆ. ಇವರ ಶಕ್ತಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿ ಒಂದು ತನ್ನ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿತ್ಯಂ ಸನ್ತಂ ಕುಲೇ ಜಾತಾಃ ಪಾವಕೋಪಮತೇಜಸಃ। ಕ್ಷಮಾವನ್ತೋ ನಿರಾಕಾರಾಃ ಕಾಷ್ಠೇಽಗ್ನಿರಿವ ಶೇರತೇ
ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು. ಸಹನೆಯುಳ್ಳವರು, ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದವರು, ಮರದೊಳಗಿನ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಮೌನವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಯಸ್ಯ ಮನ್ತ್ರಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ ಬಾಹ್ಯಾಶ್ಚಾಭ್ಯನ್ತರಾಶ್ಚ ಯೇ। ಸ ರಾಜಾ ಸರ್ವತಶ್ಚಕ್ಷುಶ್ಚಿರಮೈಶ್ವರ್ಯಮಶ್ನುತೇ
ಯಾರ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಒಳಗಿನವರೂ ಹೊರಗಿನವರೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ರಾಜನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಣ್ಣು ಇಟ್ಟು, ಬಹುಕಾಲ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕರಿಷ್ಯನ್ನ ಪ್ರಭಾಷೇತ ಕೃತಾನ್ಯೇವ ತು ದರ್ಶಯೇತ್। ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥಕಾರ್ಯಾಣಿ ತಥಾ ಮನ್ತ್ರೋ ನ ಭಿದ್ಯತೇ
ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಾರದು; ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ವಿಚಾರಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ರಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ.
ಗಿರಿಪೃಷ್ಠಮುಪಾರುಹ್ಯ ಪ್ರಾಸಾದಂ ವಾ ರಹೋಗತಃ। ಅರಣ್ಯೇ ನಿಃಶಲಾಕೇ ವಾ ತತ್ರ ಮನ್ತ್ರೋಽಭಿಧೀಯತೇ
ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಒಂಟಿ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಡೆ, ಅಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಬೇಕು.
ನಾಸುಹೃತ್ಪರಮಂ ಮನ್ತ್ರಂ ಭಾರತಾರ್ಹತಿ ವೇದಿತುಮ್। ಅಪಣ್ಡಿತೋ ವಾಪಿ ಸುಹೃತ್ಪಣ್ಡಿತೋ ವಾಪ್ಯನಾತ್ಮವಾನ್
ಭಾರತ, ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೂ, ವಿದ್ಯೆಯಿಲ್ಲದವನಿಗೂ, ಅಥವಾ ವಿದ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಆತ್ಮಸಂಯಮವಿಲ್ಲದವನಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ.
ನಾಪರೀಕ್ಷ್ಯ ಮಹೀಪಾಲಃ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಚಿವಮಾತ್ಮನಃ। ಅಮಾತ್ಯೇ ಹ್ಯರ್ಥಲಿಪ್ಸಾ ಚ ಮನ್ತ್ರರಕ್ಷಣಮೇವ ಚ
ರಾಜನು ಪರೀಕ್ಷಿಸದೆ ಯಾರನ್ನೂ ತನ್ನ ಸಚಿವನಾಗಿ ನೇಮಿಸಬಾರದು. ಸಚಿವನಲ್ಲಿ ಲಾಭದ ಆಸೆಯೂ, ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕಾಯುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.
ಕೃತಾನಿ ಸರ್ವಕಾರ್ಯಾಣಿ ಯಸ್ಯ ಪಾರಿಷದಾ ವಿದುಃ। ಧರ್ಮೇ ಚಾರ್ಥೇ ಚ ಕಾಮೇ ಚ ಸ ರಾಜಾ ರಾಜಸತ್ತಮಃ
ಯಾರ ಸಲಹೆಗಾರರು ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವನು ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.
ಗೂಢಮನ್ತ್ರಸ್ಯ ನೃಪತೇಸ್ತಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಿರಸಂಶಯಮ್ ।। ಅಪ್ರಶಸ್ತಾನಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಯೋ ಮೋಹಾದನುತಿಷ್ಠತಿ
ಯಾವ ರಾಜನ ರಹಸ್ಯಗಳು ಗುಪ್ತವಾಗಿವೆಯೋ, ಅವನು ಖಂಡಿತ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಯಾರು ಮೋಹದಿಂದ ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ—
ಸ ತೇಷಾಂ ವಿಪರಿಭ್ರಂಶಾದ್ಭ್ರಶ್ಯತೇ ಜೀವಿತಾದಪಿ ।। ಕರ್ಮಣಾಂ ತು ಪ್ರಶಸ್ತಾನಾಮನುಷ್ಠಾನಂ ಸುಖಾವಹಮ್
ಅವನು ಆ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ತಪ್ಪಿದರೆ ಜೀವವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಸುಖ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ತೇಷಾಮೇವಾನನುಷ್ಠಾನಂ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕರಂ ಮತಮ್।। ಅನಧೀತ್ಯ ಯಥಾ ವೇದಾನ್ನ ವಿಪ್ರಃ ಶ್ರಾದ್ಧಮರ್ಹತಿ
ಆ ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಬರುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆ ವೇದವನ್ನು ಓದದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲವೋ—
ಏವಮಶ್ರುತಷಾಙ್ಗುಣ್ಯೋ ನ ಮನ್ತ್ರಂ ಶ್ರೋತುಮರ್ಹತಿ ।। ಸ್ಥಾನವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯಜ್ಞಸ್ಯ ಷಾಙ್ಗುಣ್ಯವಿದಿತಾತ್ಮನಃ
ಹಾಗೇ ಆರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೇಳದವನು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ಸ್ಥಾನ, ವೃದ್ಧಿ, ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳು ಆರು ಗುಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾದ್ಯ.
ಅನವಜ್ಞಾತಶೀಲಸ್ಯ ಸ್ವಾಧೀನಾ ಪೃಥಿವೀ ನೃಪ ।। ಅಮೋಘಕ್ರೋಧಹರ್ಷಸ್ಯ ಸ್ವಯಂ ಕೃತ್ವಾನ್ವವೇಕ್ಷಿಣಃ
ಯಾರ ಗುಣವನ್ನು ಯಾರೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನಿಗೆ ಭೂಮಿ ವಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಕೋಪ ಅಥವಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗದೆ, ಸ್ವತಃ ವಿಚಾರಿಸುವನೋ ಅವನಿಗೆ.
ಆತ್ಮಪ್ರತ್ಯಯಕೋಶಸ್ಯ ವಸುದೈವ ವಸುನ್ಧರಾ ।। ನಾಮಮಾತ್ರೇಣಾ ತುಷ್ಯೇತ ಛತ್ರೇಣ ಚ ಮಹೀಪತಿಃ
ಯಾರ ಧನಕೋಶ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ತುಂಬಿದೆಯೋ, ಅವನಿಗೆ ಭೂಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿದೆ. ಆದರೆ ರಾಜನು ಹೆಸರಿಗೂ, ಛತ್ರಕ್ಕೂ ಮಾತ್ರ ತೃಪ್ತನಾಗಬೇಕು.
ಭೃತ್ಯೇಭ್ಯೋ ವಿಸೃಜೇದರ್ಥಾನ್ನೈಕಃ ಸರ್ವಹರೋ ಭವೇತ್ ।। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವೇದ ಭರ್ತಾ ವೇದ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ತಥಾ
ಸೇವಕರಿಗೆ ಧನವನ್ನು ಹಂಚಬೇಕು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಾನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು, ಗಂಡನು ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಅಮಾತ್ಯಂ ನೃಪತಿರ್ವೇದ ರಾಜಾ ರಾಜಾನಮೇವ ಚ ।। ನ ಶತ್ರುರ್ವಶಮಾಪನ್ನೋ ಮೋಕ್ತವ್ಯೋ ವಧ್ಯತಾಂ ಗತಃ
ರಾಜನು ತನ್ನ ಸಚಿವನನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರಾಜನನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಶತ್ರು ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾದವನನ್ನು ಬಿಡಬಾರದು.
ನ್ಯಗ್ಭೂತ್ವಾ ಪರ್ಯುಪಾಸೀತ ವಧ್ವಂ ಹನ್ಯಾದ್ಬಲೇ ಸತಿ ।। ಅಹತಾದ್ಧಿ ಭಯಂ ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾಯತೇ ನಚಿರಾದಿವ
ತನ್ನನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದಾಗ ಶತ್ರುವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಬೀಳಿಸಬಹುದು. ಹೊಡೆಯದೆ ಬಿಟ್ಟ ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ಭಯವು ಬೇಗನೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
ದೈವತೇಷು ಪ್ರಯತ್ನೇನ ರಾಜಸು ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಷು ಚ। ನಿಯನ್ತವ್ಯಃ ಸದಾ ಕ್ರೋಧೋ ವೃದ್ಧಬಾಲಾತುರೇಷು ಚ
ದೇವತೆಗಳು, ಅರಸರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವೃದ್ಧರು, ಮಕ್ಕಳೂ, ದುಃಖಿತರು—ಇವರ ಮೇಲೆ ಕೋಪವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಕು.
ನಿರರ್ಥಂ ಕಲಹಂ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ವರ್ಜಯೇನ್ಮೂಢಸೇವಿತಮ್। ಕೀರ್ತಿ ಚ ಲಭತೇ ಲೋಕೇ ನ ಚಾನರ್ಥೇನ ಯುಜ್ಯತೇ
ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಜಗಳವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಯು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ಅದನ್ನು ಮೂರ್ಖರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಅನರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಸಾದೋ ನಿಷ್ಫಲೋ ಯಸ್ಯ ಕ್ರೋಧಶ್ಚಾಪಿ ನಿರರ್ಥಕಃ। ನ ತಂ ಭರ್ತಾರಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಷಣ್ಢಂ ಪತಿಮಿವ ಸ್ತ್ರಿಯಃ
ಯಾರ ಅನುಗ್ರಹ ಫಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಕೋಪವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾದರೂ, ಆತನನ್ನು ಹೆಂಗಸರು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹೇಗೆಂದರೆ, ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಗಂಡನನ್ನು ಅವರು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.