ಭೂಯಾಂಸಂ ಲಭತೇ ಕ್ಲೇಶಂ ಯಾ ಗೌರ್ಭವತಿ ದುರ್ದುಹಾ । ಅಥ ಯಾ ಸುದುಘಾ ರಾಜನ್ನೈವ ತಾಂ ವಿತುದನ್ತ್ಯಪಿ
ದುದುಹು ಹಸುವಿಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಹಸುವಿಗೆ ಹೊಡೆದರೂ ನೋವು ಆಗದು, ರಾಜನೇ.
ಯದತಪ್ತಂ ಪ್ರಣಮತಿ ನ ತತ್ಸನ್ತಾಪಮರ್ಹತಿ। ಯಚ್ಚ ಸ್ವಯಂ ನತಂ ದಾರು ನ ತತ್ಸಂನಾಮಯೇದ್ಬುಧಃ
ತಪ್ಪದೆ ಬಾಗುವದು ಸುಡುವದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲ; ಸ್ವತಃ ಬಾಗುವ ಮರದ ತುಂಡನ್ನು ಜಾಣನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಾಗಬಾರದು.
ಏತಯೋಪಮಯಾ ಧೀರಃ ಸನ್ನಮೇತ ಬಲೀಯಸೇ। ಇನ್ದ್ರಾಯ ಸ ಪ್ರಣಮತೇ ನಮತೇ ಯೋ ಬಲೀಯಸೇ
ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ಜಾಣನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗಬೇಕು; ಅವನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಬಾಗುತ್ತಾನೆ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗುವುದು ಸಹಜ.
ಪರ್ಜನ್ಯನಾಥಾಃ ಪಶವೋ ರಾಜಾನೋ ಮನ್ತ್ರಿಬಾನ್ಧವಾಃ। ಪತಯೋ ಬಾನ್ಧವಾಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವೇದಬಾನ್ಧವಾಃ
ಮೇಘದ ಮೇಲೆ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ; ರಾಜರು ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ಮೇಲೆ; ಹೆಂಗಸರು ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ಮೇಲೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವೇದ ಮತ್ತು ಸಹವಾಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
ಸತ್ಯೇನ ರಕ್ಷ್ಯತೇ ಧರ್ಮೋ ವಿದ್ಯಾ ಯೋಗೇನ ರಕ್ಷ್ಯತೇ । ಮೃಜಯಾ ರಕ್ಷ್ಯತೇ ರೂಪಂ ಕುಲಂ ವೃತ್ತೇನ ರಕ್ಷ್ಯತೇ
ಧರ್ಮವನ್ನು ಸತ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು; ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಮದಿಂದ; ರೂಪವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛತೆಯಿಂದ; ಕುಲವನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ನಡೆಗಳಿಂದ.
ಮಾನೇನ ರಕ್ಷ್ಯತೇ ಧಾನ್ಯಮಶ್ವಾನ್ರಕ್ಷೇದನುಕ್ರಮಾತ್। ಅಭೀಕ್ಷ್ಣದರ್ಶನಾದ್ಗಾವಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ರಕ್ಷ್ಯಾಃ ಕುಚೇಲತಃ
ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಉಳಿಸಬಹುದು; ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ; ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರು ನಿರಂತರ ಗಮನದಿಂದ; ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಉಳಿಸಬಹುದು.
ನ ಕುಲಂ ವೃತ್ತಹೀನಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಮಿತಿ ಮೇ ಮತಿಃ। ಅನ್ತೇಷ್ವಪಿ ಹಿ ಜಾತಾನಾಂ ವೃತ್ತಮೇವ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ
ಒಳ್ಳೆಯ ನಡೆ ಇಲ್ಲದವನಿಗೆ ಕುಲವೇ ಮಾನದಂಡವಲ್ಲ ಎಂದು ನನಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಕಡಿಮೆ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಲ್ಲಿಯೂ ನಡೆ ಮಾತ್ರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಯ ಈರ್ಷುಃ ಪರವಿತ್ತೇಷು ರೂಪೇ ವೀರ್ಯೇ ಕುಲಾನ್ವಯೇ । ಸುಖಸೌಭಾಗ್ಯಸತ್ಕಾರೇ ತಸ್ಯ ವ್ಯಾಧಿರನನ್ತಕಃ
ಯಾರು ಇತರರ ಸಂಪತ್ತು, ರೂಪ, ಶಕ್ತಿ, ಕುಲ, ಸುಖ, ಅದೃಷ್ಟ ಅಥವಾ ಗೌರವವನ್ನು ನೋಡಿ ಈರ್ಷೆಪಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ರೋಗವಿದೆ.
ಅಕಾರ್ಯಕರಣಾದ್ಭೀತಃ ಕಾರ್ಯಾಣಾಂ ಚ ವಿವರ್ಜನಾತ್। ಅಕಾಲೇ ಮನ್ತ್ರಭೇದಾಚ್ಚ ಯೇನ ಮಾದ್ಯೇನ್ನ ತತ್ಪಿಬೇತ್
ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಭಯದಿಂದ, ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಭಯದಿಂದ, ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ಭಯದಿಂದ, ಯಾರು ಹುಚ್ಚಾಗುವ ಪಾನವನ್ನು ಕುಡಿಯಬಾರದು.
ವಿದ್ಯಾಮದೋ ಧನಮದಸ್ತೃತೀಯೋಽಭಿಜನೋ ಮದಃ। ಮದಾ ಏತೇಽವಲಿಪ್ತಾನಾಮೇತ ಏವ ಸತಾಂ ದಮಾಃ
ವಿದ್ಯೆಯ ಗರ್ವ, ಧನದ ಗರ್ವ, ಕುಲದ ಗರ್ವ—ಈ ಮೂರು ಗರ್ವಗಳು ಅಹಂಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೋಹದ ಕಾರಣ; ಆದರೆ ಸದ್ಗುಣಿಗಳಿಗಾದರೆ, ಅವು ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.
ಅಸನ್ತೋಽಭ್ಯರ್ಥಿತಾಃ ಸದ್ಭಿಃ ಕ್ವಚಿತ್ಕಾರ್ಯೇ ಕದಾಚನ। ಮನ್ಯನ್ತೇ ಸನ್ತಮಾತ್ಮಾನಮಸನ್ತಮಪಿ ವಿಶ್ರುತಮ್
ಕೆಟ್ಟವರು ಒಳ್ಳೆಯವರು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಸಹಾಯ ಕೇಳಿದರೆ, ತಾವು ಒಳ್ಳೆಯವರಂತೆ, ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಂತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ.
ಗತಿರಾತ್ಮವತಾಂ ಸನ್ತಃ ಸನ್ತ ಏವ ಸತಾಂ ಗತಿಃ । ಅಸತಾಂ ಚ ಗತಿಃ ಸನ್ತೋ ನ ತ್ವಸನ್ತಃ ಸತಾಂ ಗತಿಃ
ಆತ್ಮಸಂಯಮವಿರುವವರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯವರು ಆಶ್ರಯ; ಸದ್ಗುಣಿಗಳಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯವರೇ ಆಶ್ರಯ; ಕೆಟ್ಟವರಿಗೆ ಕೂಡ ಒಳ್ಳೆಯವರು ಆಶ್ರಯ, ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯವರಿಗೆ ಕೆಟ್ಟವರು ಆಶ್ರಯವಲ್ಲ.
ಜಿತಾ ಸಭಾ ವಸ್ತ್ರವತಾ ಮಿಷ್ಟಾಶಾ ಗೋಮತಾ ಜಿತಾ। ಅಧ್ವಾ ಜಿತೋ ಯಾನವತಾ ಸರ್ವಂ ಶೀಲವತಾ ಜಿತಮ್
ಬಟ್ಟೆ ಇದ್ದವನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಿಸುವನು; ಹಸು ಇದ್ದವನು ಆಹಾರದ ಆಸೆಯನ್ನು ಜಯಿಸುವನು; ವಾಹನವಿದ್ದವನು ದಾರಿಯನ್ನು ಜಯಿಸುವನು; ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ನಡೆ ಇದ್ದವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಜಯಿಸುವನು.
ಶೀಲಂ ಪ್ರಧಾನಂ ಪುರುಷೇ ತದ್ಯಸ್ಯೇಹ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ। ನ ತಸ್ಯ ಜೀವಿತೇನಾರ್ಥೋ ನ ಧನೇನ ನ ಬನ್ಧುಭಿಃ
ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ನಡೆ; ಅದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಜೀವ, ಹಣ, ಬಂಧುಗಳು ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ.
ಆಢ್ಯಾನಾಂ ಮಾಂಸಪರಮಂ ಮಧ್ಯಾನಾಂ ಗೋರಸೋತ್ತರಮ್। ತೈಲೋತ್ತರಂ ದರಿದ್ರಾಣಾಂ ಭೋಜನಂ ಭರತರ್ಷಭ
ಹಣವಂತರಿಗೆ ಮಾಂಸವೇ ಉತ್ತಮ ಆಹಾರ; ಮಧ್ಯಮವರಿಗೆ ಹಾಲಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳು; ಬಡವರಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ, ಭರತಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ.
ಸಂಪನ್ನತರಮೇವಾನ್ನಂ ದರಿದ್ರಾ ಭುಞ್ಜತೇ ಸದಾ। ಶ್ರುತ್ಸ್ವಾದುತಾಂ ಜನಯತಿ ಸಾ ಚಾಢ್ಯೇಷು ಸುದುರ್ಲಭಾ
ಬಡವರು ಯಾವಾಗಲೂ ರುಚಿಕರವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಹಸಿವೇ ರುಚಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಶ್ರೀಮಂತರಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪ.
ಪ್ರಾಯೇಣ ಶ್ರೀಮತಾಂ ಲೋಕೇ ಭೋಕ್ತುಂ ಶಕ್ತಿರ್ನ ವಿದ್ಯತೇ। ಜೀರ್ಯನ್ತ್ಯಪಿ ಹಿ ಕಾಷ್ಠಾನಿ ದರಿದ್ರಾಣಾಂ ಮಹೀಪತೇ
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲ; ಬಡವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡುಗಳೂ ಹಾಳಾಗುತ್ತವೆ, ರಾಜನೇ.
ಅವೃತ್ತಿರ್ಭಯಮನ್ತ್ಯಾನಾಂ ಮಧ್ಯಾನಾಂ ಮರಣಾದ್ಭಯಮ್ । ಉತ್ತಮಾನಾಂ ತು ಮರ್ತ್ಯಾನಾಮವಮಾನಾತ್ಪರಂ ಭಯಮ್
ಅಂತ್ಯವರ್ಗದವರು ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಮಧ್ಯಮವರು ಸಾವು ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಅವಮಾನವನ್ನು ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಐಶ್ವರ್ಯಮದಪಾಪಿಷ್ಠಾ ಮದಾಃ ಪಾನಮದಾದಯಃ । ಐಶ್ವರ್ಯಮದಮತ್ತೋ ಹಿ ನೋ ಪತಿತ್ವಾಽವಬುಧ್ಯತೇ
ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಗರ್ವ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಬರುವ ಗರ್ವ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಗರ್ವವೇ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟದು. ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತನಾದವನು ತನ್ನ ಪತನವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನೇ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಇನ್ದ್ರಿಯೌರಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ವರ್ತಮಾನೈರನಿಗ್ರಹೈಃ । ತೈರಯಂ ತಾಪ್ಯತೇ ಲೋಕೋ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಗ್ರಹೈರಿವ
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದಾಗ, ಅವು ಈ ಲೋಕವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಗಳು ಕಾಡುವಂತೆ ಕಾಡುತ್ತವೆ.
ಯೋ ಜಿತಃ ಪಞ್ಚವರ್ಗೇಣ ಸಹಜೇನಾತ್ಮಕರ್ಷಿಣಾ । ಆಪದಸ್ತಸ್ಯ ವರ್ಧನ್ತೇ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ಇವೋಡುರಾಟ್
ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪೀಡಿಸುವ ಐದು ಗುಂಪುಗಳಿಗೇನು ಸೋತವನು, ಅವನ ದುಃಖಗಳು ಬೆಳಗಿನ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ.
ಅವಿಜಿತ್ಯ ಯ ಆತ್ಮಾನಮಮಾತ್ಯಾನ್ವಿಜಿಗೀಷತೇ । ಅಮಿತ್ರಾನ್ವಾ ಜಿತಾಮಾತ್ಯಃ ಸೋಽವಶಃ ಪರಿಹೀಯತೇ
ಯಾರು ಮೊದಲಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಜಯಿಸದೆ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಹೋಗುವವರೋ, ಅವರು ಅಸಹಾಯರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಆತ್ಮಾನಮೇವ ಪ್ರಥಮಂ ದ್ವೇಷ್ಯರೂಪೇಣ ಯೋಜಯೇತ್ । ತತೋಽಮಾತ್ಯಾನಮಿತ್ರಾಂಶ್ಚ ನ ಮೋಘಂ ವಿಜಿಗೀಷತೇ
ಒಬ್ಬನು ಮೊದಲು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ದ್ವೇಷಿಸುವವನು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು.
ವಶ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಜಿತಾಮಾತ್ಯಂ ಧೃತದಣ್ಡಂ ವಿಕಾರಿಷು । ಪರೀಕ್ಷ್ಯಕಾರಿಣಂ ಧೀರಮತ್ಯನ್ತಂ ಶ್ರೀರ್ನಿಷೇವತೇ
ಯಾರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ದುಷ್ಟರನ್ನು ಶಿಸ್ತುಮಾಡಿ, ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಬಳಿ ಸದಾ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ರಥಃ ಶರೀರಂ ಪುರುಷಸ್ಯ ರಾಜ- ನ್ನಾತ್ಮಾ ನಿಯನ್ತೇನ್ದ್ರಿಯಾಣ್ಯಸ್ಯ ಚಾಶ್ವಾಃ। ತೈರಪ್ರಮತ್ತಃ ಕುಶಲೀ ಸದಶ್ವೈ- ರ್ದಾನ್ತೈಃ ಸುಖಂ ಯಾತಿ ರಥೀವ ಧೀರಃ
ರಾಜನೇ, ಮಾನವನ ದೇಹವು ರಥದಂತೆ, ಆತ್ಮನು ಅದರ ಸಾರಥಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಆ ರಥದ ಕುದುರೆಗಳು. ಯಾರು ಈ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಧೀರನಾದ ಸಾರಥಿಯಂತೆ ಸುಖವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಏತಾನ್ಯನಿಗೃಹೀತಾನಿ ವ್ಯಾಪಾದಯಿತುಮಪ್ಯಲಮ್। ಅವಿಧೇಯಾ ಇವಾದಾನ್ತಾಃ ಸರಥಂ ಸಾರಥಿಂ ಹಯಮ್
ಈ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅವು ಅಶಾಂತ ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ರಥ, ಸಾರಥಿ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡಬಲ್ಲವು.
ಅನರ್ಥಮರ್ಥತಃ ಪಶ್ಯನ್ನರ್ಥಂ ಚೈವಾಪ್ಯನರ್ಥತಃ। ಇನ್ದ್ರಿಯೈರಜಿತೈರ್ಬಾಲಃ ಸುದುಃಖಂ ಮನ್ಯತೇ ಸುಖಮ್
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಮೂಢನು, ಅನರ್ಥವನ್ನು ಅರ್ಥವೆಂದು, ಅರ್ಥವನ್ನು ಅನರ್ಥವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಬಹಳ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ ಸುಖವಿದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಧರ್ಮಾರ್ಥೌ ಯಃ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಸ್ಯಾದಿನ್ದ್ರಿಯವಶಾನುಗಃ । ಶ್ರೀಪ್ರಾಣಧನದಾರೇಭ್ಯಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಸ ಪರಿಹೀಯತೇ
ಯಾರು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಶ್ರೀ, ಪ್ರಾಣ, ಧನ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಅರ್ಥಾನಾಮೀಶ್ವರೋ ಯಃ ಸ್ಯಾದಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮನೀಶ್ವರಃ। ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮನೈಶ್ವರ್ಯಾದೈಶ್ವಾರ್ಯಾದ್ಭೂಶ್ಯತೇ ಹಿ ಸಃ
ಯಾರು ಧನದ ಒಡೆಯರಾಗಿದ್ದರೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದವರೋ, ಅವರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಕಾರಣದಿಂದ ತಮ್ಮ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಆತ್ಮನಾತ್ಮಾನಮನ್ವಿಚ್ಛೇನ್ಮನೋಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯೈರ್ಯತೈಃ । ಆತ್ಮಾ ಹ್ಯೇವಾತ್ಮನೋ ಬನ್ಧುರಾತ್ಮೈವ ರಿಪುರಾತ್ಮನಃ
ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಶಪಡಿಸಿದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಜಯಿಸಬೇಕು. ಆತ್ಮನೇ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತ, ಆತ್ಮನೇ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಶತ್ರು ಕೂಡ.